ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ەلەۋلى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ - باسقارۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ كەرەك
ورتالىق كوميتەت ساياسي بيۋروسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ءماجىلىسى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە توتەپ بەرۋ قىزمەتىن زەرتتەگەندە سويلەنگەن ءسوز
قالىپتى ەكونوميكالىق، قوعامدىق ءتارتىپتى شىنايى قورعايىق
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتتەرىن تيتتەي دە بوساڭسىماي ويداعىداي يگەرەيىك، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىساناسىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرايىق
ۇيدەگى مەديتسينالىق باقىلاۋدى قالاي ىستەۋ كەرەك
«84» زارارسىزداندىرۋ سۇيىقتىعىن ورىندى پايدالانايىق
ولار ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزدى قورعاۋشىلار
زارارسىزداندىرۋدا سپيرتتى دۇرىس ىستەتە ءبىلىڭىز
ىندەتتىڭ كۇماندى بەلگىسى بارلار ۇيدە قالاي اۋاشالانادى
قايتا ورالۋ ساپارىنداعى قورعانۋ باعدارلاماسى
قىزمەتكە شىققان كۇنى مىنالاردى ەستە بەرىك ساقتاڭىز
جەكەلىك اۆتوكولىكتى ساقتاۋ ۋاقىتتىق باعدارلاماسى
ۆيرۋس دەنەگە كىرگەننەن كەيىنگى 48 ساعات
ماسكىنى قالاي تاعۋ كەرەك
ىندەتتەن ساقتانۋدا بارلىق ادام ىستەۋگە ءتيىستى 8 ءىس
جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنىڭ جاعدايىنا تالداۋ جاسادى، ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن كۇشەيتۋدى اقىلداستى
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن عىلىم رۋحىمەن ويداعىداي ىستەيىك
نەگىزگى ساتى كادرلارىنىڭ زەيىن - زەردەسىن ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىنە نەعۇرلىم كوبىرەك جۇمسايىق
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ حالىقتىق شايقاسىنىڭ، جالپى تۇلعالىق شايقاسىنىڭ، توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزەيىك
ىندەتپەن شايقاستا ۇيىمداستىرۋ بولىمدەرى جابال اتتانىسقا كەلدى
اناعۇرلىم بەرىك سەنىممەن، اناعۇرلىم قايسار جىگەرمەن، اناعۇرلىم باتىل شارالارمەن ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ حالىقتىق شايقاسىنىڭ، جالپى تۇلعالىق شايقاسىنىڭ، توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزۋ كەرەك
قاراستى جەر جاۋاپكەرشىلىگىن مىقتاپ نىعايتايىق
رايونىمىزداعى ورتا، باستاۋىش مەكتەپتەر جەلىدە وقىتۋ تاسىلىمەن ساباق باستايدى
كاسىپورىنداردىڭ جۇمىستى قايتا باستاۋ كەزىندەگى جۇمىستاندىرۋ قىزمەت وتەۋىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك
ىندەت راقىمسىز بولعانىمەن، الەۋمەتتىك اۋماق سۇيىسپەنشىلىككە تولدى
كەدەيلىك «قالپاعىن الىپ تاستاعان» كەدەي وتباسى پارتيانىڭ قامقورلىعىن ۇمىتپاي، ىرىقتىلىقپەن جىلۋ اتاپ، ىندەتكە قارسى تۇردى
سەنىمدى بەكەمدەپ، دالمە - ءدال شارا اتقارىپ، زاڭ بويىنشا ساقتانىپ - تىزگىندەپ، بىرلەسىپ ساقتانىپ، بىرلەسىپ تىزگىندەپ ءبىر نيەتپەن جۇمىلا ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ حالىقتىق شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزەيىك
سەنىمدى بەكەمدەپ، ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزەيىك
«مەن پارتيا مۇشەسىمىن،مەن الدىمەن بارايىن»
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىندەگى فورماشىلدىق، تورەشىلدىك ماسەلەلەرىن قاتاڭ ءتارتىپ ارقىلى باتىل جونگە سالۋ كەرەك

قازاق ەمشىلىگىنىڭ ارشىندى قادامى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/5/15 13:38:50

-تارباعاتاي ايماعىنىڭ قازاق شيپاگەرلىك،دارىشىلىك قىزمەتىنىڭ حال–جايى جونىندە (1)

باعدات نۇرمۇقاش ۇلى
 
  قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى – ۇلتىمىزدىڭ سان عاسىرلىق قوعامدىق تۇرمىس بارىسىندا ءتان ساۋلىعى مەن جان ساۋلىعىن  اقاۋسىزداندىرۋ ءۇشىن، اۋرۋ – سىرقاۋ، دەرت- دەربەزدەرمەن كۇرەس جاساۋ نەگىزىندە بارلىققا كەلگەن حالىق اقىل – پاراساتىنىڭ جاۋھارى، ۇلت رۋحانياتىنىڭ تىرەكتى تامىرى. جۇڭحۋا ۇلتتارىنا ءتان جۇڭگوشا  ەمشىلىك پەن از ساندى ۇلتتار ەمشىلىگىنىڭ ايرىلماس ءبىر بولەگى، اتادان بالاعا جالعاسقان ارنالى دا اسىل ونەر. 
 
  قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىنە شولۋ
  
  قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى- قازاق حالقىنىڭ ءوسىپ – وركەندەۋىنە وراسان زور ۇلەس قوسقان مايەكتى مادەنيەتتىڭ الىپ ءبىر بۇتاعى. تاريحتىڭ شاڭ باسقان بەتتەرىن پاراقتايتىن بولساق، قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ تامىرى تەرەڭدە، ول – حالقىمىزدىڭ اتا – تەگىن قۇرايتىن ساقتار، ھۇندار، الاندار، قاڭلىلار، ۇيسىندەر جانە بايىرعى زاماننان باستاۋ الادى. بۇنى تاريحي زەرتتەۋلەر مەن ارحەلوگيالىق قازبا قالدىقتاردا راستاي ءتۇستى. قازاقتاردىڭ ارعى تەگىن قۇرايتىن ساقتاردىڭ سوعىستا جارالانعان ساربازداردىڭ جاراسىن تاڭاتىن ەمكوستەردى « جارىقشى، قارىقشى، تاڭعىشى» دەپ اتاعانى تاريحي دەرەكتەردىڭ كۋاسى. 10 - عاسىردا جاساعان ارستوتەلدەن كەيىنگى عىلىم مەن مادەنيەتتىڭ « ەكىنشى ۇستازى» اتانعان ءابۋناسىر- ءالفارابي عۇلاما عالىم عانا ەمەس، قولى ەمسەك، اتاعى جەر جارعان شيپاگەردە بولعان. ونىڭ شيپاگەرلىك جونىندە جازعان شىعارمالارى وزىنەن كەيىنگى يبىن سينا سىندى ۇلى عالىمدارعا ۇلكەن ىقپال جاساعانى تاريحي دەرەكتەردە  ايتىلادى.

  كەزىندە تەك ۇلتتىق شيپاگەرلىكتىڭ مۇراگەرلەرى مەن حالىق اراسىنداعى جەكەلەگەن ەمشىلەر، وتاشىلار، تاۋىپتەر، باقسى-بالگەرلەرمەن عانا شەكتەلىپ كەلگەن قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى جۋىقتاعى قىرىق نەشە جىلدان بەرى قاراي، پارتيانىڭ ۇلت ىستەرىنە قاراتا قانات جايدىرعان القاۋلى ساياساتتارىنىڭ جەبەۋىندە، قازاق ۇلتى ءجيى قونىستانعان التاي، ىلە، تارباعاتاي وڭىرلەرىندە ايماقتىق، اۋداندىق، اۋىلدىق شيپاحانالار، عىلمي قوعامدار قۇرىلىپ، قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى قاناتىن كەڭگە ءجايىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ اۋرۋىنا اراشاشى، جانىنا مەدەت بولا  ءبىلدى. قارا ۇزگەن شيپاگەر وتەيبويداقتىڭ كەسەك تۋىندىسى «شيپاگەرلىك بايان» كىتابى نەگىزىندە « قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ نازاريالىق نەگىزى» جازىلىپ، ەلىمىزدەگى از ۇلت شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگىنىڭ تورىنەن ويىپ ورىن الىپ، بىلىكتى مامانداردىڭ، ەڭ جوعارعى عۇزىرلى ورگانداردىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتىپ، حالىقاراعا قانات قاقتى. ەمدەۋ، دياگنوز قويۋ، اۋرۋدىڭ الدىن الۋ، ءدارى جاساۋ جانە ءدارىنى ىستەتۋ، ت. ب جاقتاردا وسىزاماندانعان مەديتسينانىڭ قاتىستى زاڭ – تۇزىمدەرىنە ساي ارناعا ءتۇسىرىلىپ، تارتىپكە سالىندى. دۇنيە جۇزىندە تۇڭعىش قازاق شيپاگەرلىگىن وزەك ەتكەن «قازاق شيپاگەرلىگى»جۋرنالى بارلىققا كەلدى. قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگىنە قاتىستى قىرۋار وقۋلىقتار قۇراستىرىلىپ، قۇندى كىتاپتار، عىلمي زەرتتەۋ ماقالالارى جاريالاندى. مەملەكەتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 2009 - جىلدان باستاپ، قازاق ەمشىلىگىمەن شۇعىلداناتىن شيپاگەرلەردىڭ مەملەكەتتىك ءبىر تۇتاس ەمتيحانعا قاتىناسىپ، تولىمدىلىق كۋالىگىن العاننان كەيىن، قىزمەت جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن بەكىتتى. دۇنيە ءجۇزى بويىنشا تۇڭعىش رەت 2010 – جىلى التاي ايماقتىق مەديتسينا مەكتەبىنەن قازاق شيپاگەرلىك كلاسى(ورتا تەحنيكۋم)، 2011 – جىلى شينجياڭ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنەن قازاق شيپاگەرلىك كاسىبىنىڭ تولىق كۋرسى اشىلىپ، ودان وقۋ تامامداعان تۇلەكتەر قوعامدىق  قىزمەتكە ات سالىسىپ، قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى قاناتىنىڭ قاتايۋىنا ءبىر كىسىلىك ۇلەستەرىن قوسۋدا. 
 
  ايماعىمىزدىڭ قازاق شيپاگەرلىك، دارىشىلىك جاعدايى
  
  جوعارىدا ايتقانىمىزداي جۋىقتاعى قىرىق جىلداي ۋاقىت ىشىندە ايماعىمىزدىڭ قازاق شيپاگەرلىك، دارىشىلىك قىزمەتى دە پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ابزال ساياساتىنىڭ شۇعىلاسىنا  شومىلىپ، ەستەن كوتەرىلىپ كەتكەن ەسكى دە ەستى ونەر قايتادان قاۋلاپ، وركەنىن جايا باستادى. پارتيا 11- كەزەكتى 3- جالپى ماجىلىسىنەن كەيىن، ايماعىمىزدا تۇڭعىش رەت 1979- جىلى تولى اۋدانى كۇپ اۋىلدىق شيپاحاناسىندا قازاق ەمشىلىك ءبولىمى قۇرىلىپ، اتى اڭىزعا اينالعان قازاق شيپاگەرى قالي بىتكە ۇلىنىڭ كوش باستاۋىمەن قازاق شيپاگەرلىگى ناقتىلى ۇكىمەت جاعىنان مويىندالىپ، شاڭىراق كوتەرىپ، حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتە باستادى. اۋرۋ ازابىن ارقالاپ،  الىس- جاقىننان ات سابىلىتقان حالىق وسى شيپاحانادان جانىنا جىلۋلىق الىپ، ءومىرىنىڭ وتىن مازداتىپ جاتتى.  بۇل اۋىلدىق شيپاحانا 1999- جىلعا كەلگەندە، «قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى» بولىپ رەسمي قۇرىلىپ، ىرگەسىن كەڭەيتتى. 2001- جىلدان باستاپ، زامانعا ساي ءبىرشاما وزىق اسپاپتار كىرگىزىپ، لاباراتوريالىق، بيو-حيميالىق تەكسەرۋ تۇرلەرىن قانات جايدىرىپ، دياگنوز قويۋدىڭ دۇرىستىق دارەجەسىن جانە ەمدەۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتتى. بۇل شيپاحانا نەگىزىنەن: ءار ءتۇرلى سۇيەكتىڭ ءوسىپ – قالىڭداۋى، بەل، مويىن ومىرتقا سۇيەگى شەمىرشەگىنىڭ ءوسۋى جانە سىرتقا بۇلتيىپ شىعۋى، ءار ءتۇرلى سۇيەك تۋبەركۋلەزى، سۇيەك كەمىگىنىڭ قابىنۋى، مۇرىن قويناۋىنىڭ قابىنۋى، تىشقان قورىق، سۇيەكتىڭ ءار ءتۇرلى زاقىمدالۋى، ءار ءتۇرلى تەرى اۋرۋلارى، ت.ب الۋان ءتۇرلى اۋرۋ تۇرلەرىن ەمدەپ، ساۋىقتىردى. جىلىنا ورتا ەسەپپەن 15 مىڭعا تارتا ناۋقاس قابىلدادى جانە شيپاحانادا ەمدەدى. ناۋقاستاردىڭ ىشىندە ىشكى ولكەلەردەن، كورشىلەس ايماقتاردان، وڭتۇستىك شينجياڭنان، ورتا ازيا ەلدەرىنەن كەلگەندەردە    ءونىمدى ەم – دوم كورىپ، ساۋىعىپ قايتتى. 2008 – جىلدان باستاپ، ايماقتىق پارتكوم، اكىمشىلىك مەكەمەسى، ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى، تولى اۋداندىق جەرلىك ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ تىعىز سايكەسىپ، كۇش شىعارۋىمەن تولى اۋداندىق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسىن قۇرۋدىڭ العى شارتتارى دايىندالىپ، 2013-جىلى جوعارىنىڭ 32 ميلليون 500 مىڭ يۋاندىقءىرى قۇرىلىس نىسانىنا (بۇنىڭ ىشىندەگى 18 ميلليون يۋانى مەملەكەتتىڭ قوسقان قارجىسى، 10 ميلليونى شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسان قاراجاتى، 4ميلليون 500 مىڭ يۋانى جەرلىك قازىنادان بەرىلگەن قاراجات) قول جەتكىزدى. بۇل   نىسان 2013- جىلدان باستاپ قولعا الىنىپ، 2016-جىلى شىلدەدە تامامدالدى. بىلتىردان بەرى، ايماقتىڭ ۋاليى مۇقيات جارمۇقامەت ۇلى تولى  اۋداندىق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى قۇرىلىسىنىڭ تولىق اياقتاۋىنا،شيپاحاناعا كوشىپ كىرۋىنە،اسپاپتاردىڭ تولىقتانۋىنا،قىزمەتكەر قابىلداپ،شيپاحانانىڭ ەرتەرەك ىسكە قوسىلۋىنا ايرىقشا ءمان   بەردى،ارنايى تەكسەرىپ-زەرتتەۋ جۇرگىزىپ،تىكەلەي كىرىسۋىنىڭ ارقاسىندا 2016- جىلى قاراشادا اۋىلدان اۋدانداعى اسەم عيماراتقا كوشىپ كىرىپ، 50 شتاتى بار تولى اۋداندىق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى بولىپ قۇرىلىپ، زامانعا ساي وزىق تەكسەرۋ اسپاپتارىمەن جابدىقتالدى ءارى بيىل قاڭتاردا رەسمي جۇمىسىن باستادى. شيپاحانادا  قاندالما، ساۋىقتىرۋ، ىشكى ايىقتىرعى، سىرتقى  ايىقتىرعى، وتاشىلىق، بۇلاۋ قاتارلى قازاقشا ەمدەۋ ەرەكشەلىگى كورنەكتىلەنگەن بولىمدەر، سونداي – اق وپەراتسيا ءبولىمى، لاباراتوريا ءبولىمى، ءدارىحاناسى بولىپ، 90 اۋرۋ توسەگى بار اۋدان دارەجەلى كەمەلدى شيپاحاناعا اينالدى، جالپى جەر اۋدانى 8419 شارشى مەتر.

  1992- جىلى شاۋەشەك قالاسىندا ايماقتىق ۇلتتىقشا، جۇڭگوشا ەمدەۋ شيپاحاناسى شاڭىراق كوتەرىپ، شيپاحانا ىشىندە 20 اۋرۋ  توسەگى بار ارناۋلى قازاق شيپاگەرلىك ءبولىمى قۇرىلدى. بۇل شيپاحانا ۇلتتىق شيپاگەرلىككە مۇراگەرلىك ەتكەن بىلىكتى مامانداردى تاڭداپ ىستەتىپ، حالىقتىڭ قازاق ەمشىلىگىمەن ەمدەلۋ كولەمىن كەڭەيتتى. قازىرگە دەيىن ەمدەۋ    ادىسىنە وزگەرىس ەنگىزىپ، ساپالى قىزمەت وتەپ، داۋالاۋعا عىلمي تۇرعىدان تالداۋ جاساپ، قازاق ەمشىلىگى مەن ەۆروپاشا، جۇڭگوشا ەمدەۋدى ۇشتاستىرىپ، مويىن، بەل، تىزە بۋىندارىندا بولاتىن شەمىرشەكتىڭ ءوسۋى نەمەسە قالىڭداۋى، جەلقۇز، رەۆماتيزم، ايەلدەر اۋرۋى، قۋىق استى بەزىنىڭ قابىنۋى،ءتۇرلى تەرى اۋرۋلارى قاتارلى سوزىلمالى ناۋقاستار مەن ىلمە، شەتپەگە قاراتا، كيلينيكادا تاماشا داۋالاۋ ونىمدىلىگىن جاراتتى. قازىر بۇل شيپاحانادا بەس شيپاگەر، جەتى سەستىرا قازاق شيپاگەرلىگىمەن شۇعىلدانادى.

  قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ اۋقىمدىلىعىن، كەڭ ورىستىلىگىن ويلاستىرعان ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى جەرلىك ۇكىمەتپەن سايكەسىپ 2011- جىلى قاراشا ايىندا ءدوربىلجىن اۋدانى ۇزىنبۇلاق فەرماسىنان اۋىل دارەجەلى ۇزىنبۇلاق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسىن (بۇل شيپاحانا كەلەر جىلى اۋدان دارەجەلى قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى بولىپ قۇرىلاتىن بولدى)،2016 – جىلى ناۋرىزدا شاعانتوعاي اۋداندىق حالىق شيپاحاناسىنان  قازاق ەمشىلىك ءبولىمىن قۇرىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن ەڭبەك ەتۋدە. باسقا اۋداندارداعى كەيبىر اۋىلدىق شيپاحانالاردا قازاق شيپاگەرلىك ءبولىمىن قۇرۋعا تالپىنىپ وتىر. ەل اراسىنداعى حالىق ەمشىلەرىنىڭ دە قولايلى ساياساتتىڭ دەمەۋىندە ەڭسەسى كوتەرىلىپ، اتادان قالعان اسىل مۇرانىڭ اتاعىن اسپانداتىپ، ءورىسىن كەڭەيتىپ، ەلدىڭ يگىلىگىنە ىستەتۋمەن كەلەدى.

 

رەداكتورى: اراي ەركىن قىزى

تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 

 


 

 

 


 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn