ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2019- جىلى 9-ايدىڭ 20-كۇنى 218-سان
جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى ءتوراعاسىنىڭ بۇيرىعى
مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ ءتوراعا بۇيرىعىنا قول قويدى
نەگىزگى ارقاۋدى كورنەكتىلەندىرىپ، رەتتەۋ-تۇزەتۋگە كىرىسىپ، ناقتى ونىمدىلىگىنە ءمان بەردى
شىنياڭنىڭ اۋىز قۋىسى اۋرۋلارى ماماندارى شاۋەشەككە كەلدى
مادەنيەت-دەنە تاربيە ىستەرى كوركەيە ءتۇستى
تۇرمىسىمىز بارعان سايىن جاقسارا ءتۇستى
شاعانتوعاي: قارجى ۇسىنىلىمىن ارتتىرىپ، ساياحاتتىڭ نەگىزىن بەكەمدەدى
دوستىق داۋرەن رەستورانىنىڭ قاقتامالارى مەن ءدامدى تاعامدارى
2019-جىلى 9-ايدىڭ 19-كۇنى 217-سان
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، «ۇشتە ۇلگى» بولۋدى امالياتتا ايگىلەپ، ونەگەلى ورگان قۇرۋعا قۇلشىنۋ كەرەك
حاۋىپسىز، تىزگىندەمەلى بولۋعا جانە اشىق، جاسامپاز بولۋعا بىردەي ءمان بەرۋدەن جازباي، قالىڭ حالىق بۇقاراسىنىڭ ينتەرنەت كەڭىستىگىندەگى تابىس سەزىمىن، باقىت سەزىمىن،حاۋىپسىزدىك سەزىمىن جوعارىلاتۋ كەرەك
ايماعىمىز جاراسىمدى، ەكولوگياسى كوركەم، قونىستانۋعا جايلى ورتا جاراتۋعا كۇش سالدى
تەرەڭدەي ۇيرەنىپ، ەگجەي-تەگجەيلى ۇعىنىپ، دەن قويا سالىستىرىپ، شىنايى ىستەدى
سوتسياليستىك وزگەرىس جاساۋدىڭ ورىندالۋى
جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى شاڭىراعى
جۇڭگونىڭ ءوز جولى جونىندەگى تولعانىس جانە ىزدەنىس
شۇعىلالى مادەنيەتتى ايگىلەپ، وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ءبىلدىردى
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا سويلەنگەن ءسوز
شيحۋ سىراسى ءوندىرىستى قاربالاس جۇرگىزۋدە
نىسانانى ايقىنداپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنى جوعارى ساپالى ورىستەتتى
مەملەكەت تۋىن ءىلىپ، مەملەكەت مەرەكەسىن قارسى الدى
شيحۋ: وقۋ-اعارتۋدى بارىنشا دامىتىپ، بۇقاراعا تيىمدىلىك جەتكىزدى
2019-جىلى 9-ايدىڭ 18-كۇنى 216-سان
ءدوربىلجىن اۋدانىنىڭ ساياحات كورىنىس تۇيىندەرى(1)
جۇڭچيۋ مەرەكەسىن قارسى الۋ ۇلتتار ىنتىماعى دوستىق قيمىلىن وتكىزدى
قىزىقتى دەنە تاربيە جارىسىمەن جۇڭچيۋ مەرەكەسىن قارسى الدى
ءدوربىلجىن: «مەيىرىم ايكۇلشەسى» جان شۋاعىنا بولەدى
ءتۇپ نۇسقانى وقىپ، ءماتىندى ۇيرەنىپ، قاعيدانى ۇعىندى
شۇعىلالى تاريحتى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن بىرگە جاراتايىق

قازاق ەمشىلىگىنىڭ ارشىندى قادامى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/5/15 13:38:50

-تارباعاتاي ايماعىنىڭ قازاق شيپاگەرلىك،دارىشىلىك قىزمەتىنىڭ حال–جايى جونىندە (1)

باعدات نۇرمۇقاش ۇلى
 
  قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى – ۇلتىمىزدىڭ سان عاسىرلىق قوعامدىق تۇرمىس بارىسىندا ءتان ساۋلىعى مەن جان ساۋلىعىن  اقاۋسىزداندىرۋ ءۇشىن، اۋرۋ – سىرقاۋ، دەرت- دەربەزدەرمەن كۇرەس جاساۋ نەگىزىندە بارلىققا كەلگەن حالىق اقىل – پاراساتىنىڭ جاۋھارى، ۇلت رۋحانياتىنىڭ تىرەكتى تامىرى. جۇڭحۋا ۇلتتارىنا ءتان جۇڭگوشا  ەمشىلىك پەن از ساندى ۇلتتار ەمشىلىگىنىڭ ايرىلماس ءبىر بولەگى، اتادان بالاعا جالعاسقان ارنالى دا اسىل ونەر. 
 
  قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىنە شولۋ
  
  قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى- قازاق حالقىنىڭ ءوسىپ – وركەندەۋىنە وراسان زور ۇلەس قوسقان مايەكتى مادەنيەتتىڭ الىپ ءبىر بۇتاعى. تاريحتىڭ شاڭ باسقان بەتتەرىن پاراقتايتىن بولساق، قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ تامىرى تەرەڭدە، ول – حالقىمىزدىڭ اتا – تەگىن قۇرايتىن ساقتار، ھۇندار، الاندار، قاڭلىلار، ۇيسىندەر جانە بايىرعى زاماننان باستاۋ الادى. بۇنى تاريحي زەرتتەۋلەر مەن ارحەلوگيالىق قازبا قالدىقتاردا راستاي ءتۇستى. قازاقتاردىڭ ارعى تەگىن قۇرايتىن ساقتاردىڭ سوعىستا جارالانعان ساربازداردىڭ جاراسىن تاڭاتىن ەمكوستەردى « جارىقشى، قارىقشى، تاڭعىشى» دەپ اتاعانى تاريحي دەرەكتەردىڭ كۋاسى. 10 - عاسىردا جاساعان ارستوتەلدەن كەيىنگى عىلىم مەن مادەنيەتتىڭ « ەكىنشى ۇستازى» اتانعان ءابۋناسىر- ءالفارابي عۇلاما عالىم عانا ەمەس، قولى ەمسەك، اتاعى جەر جارعان شيپاگەردە بولعان. ونىڭ شيپاگەرلىك جونىندە جازعان شىعارمالارى وزىنەن كەيىنگى يبىن سينا سىندى ۇلى عالىمدارعا ۇلكەن ىقپال جاساعانى تاريحي دەرەكتەردە  ايتىلادى.

  كەزىندە تەك ۇلتتىق شيپاگەرلىكتىڭ مۇراگەرلەرى مەن حالىق اراسىنداعى جەكەلەگەن ەمشىلەر، وتاشىلار، تاۋىپتەر، باقسى-بالگەرلەرمەن عانا شەكتەلىپ كەلگەن قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى جۋىقتاعى قىرىق نەشە جىلدان بەرى قاراي، پارتيانىڭ ۇلت ىستەرىنە قاراتا قانات جايدىرعان القاۋلى ساياساتتارىنىڭ جەبەۋىندە، قازاق ۇلتى ءجيى قونىستانعان التاي، ىلە، تارباعاتاي وڭىرلەرىندە ايماقتىق، اۋداندىق، اۋىلدىق شيپاحانالار، عىلمي قوعامدار قۇرىلىپ، قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى قاناتىن كەڭگە ءجايىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ اۋرۋىنا اراشاشى، جانىنا مەدەت بولا  ءبىلدى. قارا ۇزگەن شيپاگەر وتەيبويداقتىڭ كەسەك تۋىندىسى «شيپاگەرلىك بايان» كىتابى نەگىزىندە « قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ نازاريالىق نەگىزى» جازىلىپ، ەلىمىزدەگى از ۇلت شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگىنىڭ تورىنەن ويىپ ورىن الىپ، بىلىكتى مامانداردىڭ، ەڭ جوعارعى عۇزىرلى ورگانداردىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتىپ، حالىقاراعا قانات قاقتى. ەمدەۋ، دياگنوز قويۋ، اۋرۋدىڭ الدىن الۋ، ءدارى جاساۋ جانە ءدارىنى ىستەتۋ، ت. ب جاقتاردا وسىزاماندانعان مەديتسينانىڭ قاتىستى زاڭ – تۇزىمدەرىنە ساي ارناعا ءتۇسىرىلىپ، تارتىپكە سالىندى. دۇنيە جۇزىندە تۇڭعىش قازاق شيپاگەرلىگىن وزەك ەتكەن «قازاق شيپاگەرلىگى»جۋرنالى بارلىققا كەلدى. قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگىنە قاتىستى قىرۋار وقۋلىقتار قۇراستىرىلىپ، قۇندى كىتاپتار، عىلمي زەرتتەۋ ماقالالارى جاريالاندى. مەملەكەتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 2009 - جىلدان باستاپ، قازاق ەمشىلىگىمەن شۇعىلداناتىن شيپاگەرلەردىڭ مەملەكەتتىك ءبىر تۇتاس ەمتيحانعا قاتىناسىپ، تولىمدىلىق كۋالىگىن العاننان كەيىن، قىزمەت جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن بەكىتتى. دۇنيە ءجۇزى بويىنشا تۇڭعىش رەت 2010 – جىلى التاي ايماقتىق مەديتسينا مەكتەبىنەن قازاق شيپاگەرلىك كلاسى(ورتا تەحنيكۋم)، 2011 – جىلى شينجياڭ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنەن قازاق شيپاگەرلىك كاسىبىنىڭ تولىق كۋرسى اشىلىپ، ودان وقۋ تامامداعان تۇلەكتەر قوعامدىق  قىزمەتكە ات سالىسىپ، قازاق شيپاگەرلىگى، دارىشىلىگى قاناتىنىڭ قاتايۋىنا ءبىر كىسىلىك ۇلەستەرىن قوسۋدا. 
 
  ايماعىمىزدىڭ قازاق شيپاگەرلىك، دارىشىلىك جاعدايى
  
  جوعارىدا ايتقانىمىزداي جۋىقتاعى قىرىق جىلداي ۋاقىت ىشىندە ايماعىمىزدىڭ قازاق شيپاگەرلىك، دارىشىلىك قىزمەتى دە پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ابزال ساياساتىنىڭ شۇعىلاسىنا  شومىلىپ، ەستەن كوتەرىلىپ كەتكەن ەسكى دە ەستى ونەر قايتادان قاۋلاپ، وركەنىن جايا باستادى. پارتيا 11- كەزەكتى 3- جالپى ماجىلىسىنەن كەيىن، ايماعىمىزدا تۇڭعىش رەت 1979- جىلى تولى اۋدانى كۇپ اۋىلدىق شيپاحاناسىندا قازاق ەمشىلىك ءبولىمى قۇرىلىپ، اتى اڭىزعا اينالعان قازاق شيپاگەرى قالي بىتكە ۇلىنىڭ كوش باستاۋىمەن قازاق شيپاگەرلىگى ناقتىلى ۇكىمەت جاعىنان مويىندالىپ، شاڭىراق كوتەرىپ، حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتە باستادى. اۋرۋ ازابىن ارقالاپ،  الىس- جاقىننان ات سابىلىتقان حالىق وسى شيپاحانادان جانىنا جىلۋلىق الىپ، ءومىرىنىڭ وتىن مازداتىپ جاتتى.  بۇل اۋىلدىق شيپاحانا 1999- جىلعا كەلگەندە، «قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى» بولىپ رەسمي قۇرىلىپ، ىرگەسىن كەڭەيتتى. 2001- جىلدان باستاپ، زامانعا ساي ءبىرشاما وزىق اسپاپتار كىرگىزىپ، لاباراتوريالىق، بيو-حيميالىق تەكسەرۋ تۇرلەرىن قانات جايدىرىپ، دياگنوز قويۋدىڭ دۇرىستىق دارەجەسىن جانە ەمدەۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتتى. بۇل شيپاحانا نەگىزىنەن: ءار ءتۇرلى سۇيەكتىڭ ءوسىپ – قالىڭداۋى، بەل، مويىن ومىرتقا سۇيەگى شەمىرشەگىنىڭ ءوسۋى جانە سىرتقا بۇلتيىپ شىعۋى، ءار ءتۇرلى سۇيەك تۋبەركۋلەزى، سۇيەك كەمىگىنىڭ قابىنۋى، مۇرىن قويناۋىنىڭ قابىنۋى، تىشقان قورىق، سۇيەكتىڭ ءار ءتۇرلى زاقىمدالۋى، ءار ءتۇرلى تەرى اۋرۋلارى، ت.ب الۋان ءتۇرلى اۋرۋ تۇرلەرىن ەمدەپ، ساۋىقتىردى. جىلىنا ورتا ەسەپپەن 15 مىڭعا تارتا ناۋقاس قابىلدادى جانە شيپاحانادا ەمدەدى. ناۋقاستاردىڭ ىشىندە ىشكى ولكەلەردەن، كورشىلەس ايماقتاردان، وڭتۇستىك شينجياڭنان، ورتا ازيا ەلدەرىنەن كەلگەندەردە    ءونىمدى ەم – دوم كورىپ، ساۋىعىپ قايتتى. 2008 – جىلدان باستاپ، ايماقتىق پارتكوم، اكىمشىلىك مەكەمەسى، ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى، تولى اۋداندىق جەرلىك ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ تىعىز سايكەسىپ، كۇش شىعارۋىمەن تولى اۋداندىق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسىن قۇرۋدىڭ العى شارتتارى دايىندالىپ، 2013-جىلى جوعارىنىڭ 32 ميلليون 500 مىڭ يۋاندىقءىرى قۇرىلىس نىسانىنا (بۇنىڭ ىشىندەگى 18 ميلليون يۋانى مەملەكەتتىڭ قوسقان قارجىسى، 10 ميلليونى شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسان قاراجاتى، 4ميلليون 500 مىڭ يۋانى جەرلىك قازىنادان بەرىلگەن قاراجات) قول جەتكىزدى. بۇل   نىسان 2013- جىلدان باستاپ قولعا الىنىپ، 2016-جىلى شىلدەدە تامامدالدى. بىلتىردان بەرى، ايماقتىڭ ۋاليى مۇقيات جارمۇقامەت ۇلى تولى  اۋداندىق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى قۇرىلىسىنىڭ تولىق اياقتاۋىنا،شيپاحاناعا كوشىپ كىرۋىنە،اسپاپتاردىڭ تولىقتانۋىنا،قىزمەتكەر قابىلداپ،شيپاحانانىڭ ەرتەرەك ىسكە قوسىلۋىنا ايرىقشا ءمان   بەردى،ارنايى تەكسەرىپ-زەرتتەۋ جۇرگىزىپ،تىكەلەي كىرىسۋىنىڭ ارقاسىندا 2016- جىلى قاراشادا اۋىلدان اۋدانداعى اسەم عيماراتقا كوشىپ كىرىپ، 50 شتاتى بار تولى اۋداندىق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى بولىپ قۇرىلىپ، زامانعا ساي وزىق تەكسەرۋ اسپاپتارىمەن جابدىقتالدى ءارى بيىل قاڭتاردا رەسمي جۇمىسىن باستادى. شيپاحانادا  قاندالما، ساۋىقتىرۋ، ىشكى ايىقتىرعى، سىرتقى  ايىقتىرعى، وتاشىلىق، بۇلاۋ قاتارلى قازاقشا ەمدەۋ ەرەكشەلىگى كورنەكتىلەنگەن بولىمدەر، سونداي – اق وپەراتسيا ءبولىمى، لاباراتوريا ءبولىمى، ءدارىحاناسى بولىپ، 90 اۋرۋ توسەگى بار اۋدان دارەجەلى كەمەلدى شيپاحاناعا اينالدى، جالپى جەر اۋدانى 8419 شارشى مەتر.

  1992- جىلى شاۋەشەك قالاسىندا ايماقتىق ۇلتتىقشا، جۇڭگوشا ەمدەۋ شيپاحاناسى شاڭىراق كوتەرىپ، شيپاحانا ىشىندە 20 اۋرۋ  توسەگى بار ارناۋلى قازاق شيپاگەرلىك ءبولىمى قۇرىلدى. بۇل شيپاحانا ۇلتتىق شيپاگەرلىككە مۇراگەرلىك ەتكەن بىلىكتى مامانداردى تاڭداپ ىستەتىپ، حالىقتىڭ قازاق ەمشىلىگىمەن ەمدەلۋ كولەمىن كەڭەيتتى. قازىرگە دەيىن ەمدەۋ    ادىسىنە وزگەرىس ەنگىزىپ، ساپالى قىزمەت وتەپ، داۋالاۋعا عىلمي تۇرعىدان تالداۋ جاساپ، قازاق ەمشىلىگى مەن ەۆروپاشا، جۇڭگوشا ەمدەۋدى ۇشتاستىرىپ، مويىن، بەل، تىزە بۋىندارىندا بولاتىن شەمىرشەكتىڭ ءوسۋى نەمەسە قالىڭداۋى، جەلقۇز، رەۆماتيزم، ايەلدەر اۋرۋى، قۋىق استى بەزىنىڭ قابىنۋى،ءتۇرلى تەرى اۋرۋلارى قاتارلى سوزىلمالى ناۋقاستار مەن ىلمە، شەتپەگە قاراتا، كيلينيكادا تاماشا داۋالاۋ ونىمدىلىگىن جاراتتى. قازىر بۇل شيپاحانادا بەس شيپاگەر، جەتى سەستىرا قازاق شيپاگەرلىگىمەن شۇعىلدانادى.

  قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ اۋقىمدىلىعىن، كەڭ ورىستىلىگىن ويلاستىرعان ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى جەرلىك ۇكىمەتپەن سايكەسىپ 2011- جىلى قاراشا ايىندا ءدوربىلجىن اۋدانى ۇزىنبۇلاق فەرماسىنان اۋىل دارەجەلى ۇزىنبۇلاق قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسىن (بۇل شيپاحانا كەلەر جىلى اۋدان دارەجەلى قازاق ەمشىلىك شيپاحاناسى بولىپ قۇرىلاتىن بولدى)،2016 – جىلى ناۋرىزدا شاعانتوعاي اۋداندىق حالىق شيپاحاناسىنان  قازاق ەمشىلىك ءبولىمىن قۇرىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن ەڭبەك ەتۋدە. باسقا اۋداندارداعى كەيبىر اۋىلدىق شيپاحانالاردا قازاق شيپاگەرلىك ءبولىمىن قۇرۋعا تالپىنىپ وتىر. ەل اراسىنداعى حالىق ەمشىلەرىنىڭ دە قولايلى ساياساتتىڭ دەمەۋىندە ەڭسەسى كوتەرىلىپ، اتادان قالعان اسىل مۇرانىڭ اتاعىن اسپانداتىپ، ءورىسىن كەڭەيتىپ، ەلدىڭ يگىلىگىنە ىستەتۋمەن كەلەدى.

 

رەداكتورى: اراي ەركىن قىزى

تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 

 


 

 

 


 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn