ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 11 -ايدىڭ 16-كۇنى 253-سان
2018-جىلى 11-ايدىڭ 15-كۇنى 252-سان
كاسىپ جاعىنان شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ جەرلىك ورىننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىن جەبەدى
قىستاقتا تۇرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەدى
وتباسى كىرىسىن ارتتىرۋىنا جەبەۋشى بولدى
پارتيانىڭ قامقورلىعىنا العىس ايتىپ، پارتياعا ىلەسۋگە ۇندەدى
وتباسى كىرىسىن ارتتىردى
پارتيانىڭ مەيىر-شاپاعاتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، كورىكتى اتا مەكەنىمىزدى باتىل قورعايىق
جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ» تامىرىنا بالتا شابايىق
ايماقتىق پارتكوم كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدى ارالاپ تەكسەرۋ قىزمەتىنە جۇمىلدىرۋ ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانىنداعى قارتتاردىڭ باقىتتى تۇرمىسى
19-رەتكى جۇڭگو تىلشىلەر مەرەكەسىن قىزۋ قۇتتىقتايمىز
«قينالساق قىزمەت اترەتىن ىزدەيتىن بولدىق»
2018-جىلى 11-ايدىڭ 14-كۇنى 251-سان
ىنتىماعى جاراسقان اعا-ءىنى
قىستاق تۇرعىندارىنىڭ القاۋىنا بولەندى
قارتتاردىڭ تۇرمىس ورتاسىنىڭ حاۋىپسىز بولۋىنا كەپىلدىك ەتتى
2018-جىلى 11-ايدىڭ 13-كۇنى 250-سان
2018-جىلى 11-ايدىڭ 12-كۇنى 249-سان
2018-جىلى 11-ايدىڭ 10-كۇنى 248-سان
«ءبىز قىزمەت اترەتىنە العىس ايتامىز»
مۇقيات حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى نىساندارىنا تەكسەرۋ-زەرتتەۋ جۇرگىزدى
ءدوربىلجىن اۋدانىندا اۋلاعا ەگىلگەن ساپالى جەمىس-جيدەك، كوكونىستەردى سارالاۋ جارىسى ءوتتى
مەملەكەتتە ءبىرتۇتاس قولدانىلاتىن ءتىل-جازۋدى ۇيرەنۋ ارناۋلى ايدارى
2018-جىلى 11-ايدىڭ 9-كۇنى 247-سان
2018-جىلى 11-ايدىڭ 8-كۇنى 246-سان
2018-جىلى 11-ايدىڭ 7-كۇنى 245-سان
ماقتا تەرۋ قىزمەتى ءساتتى اياقتالدى
حالىق بۇقاراسىنا پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ قامقورلىعىن سەزىندىردى
قىستاق تۇرعىندارىنىڭ قيىنشىلىقتارىن شەشىم ەتىپ كەلەدى

بالانىڭ اقاۋسىز ءوسىپ-جەتىلۋىنە قولايلى وتباسى ورتاسىن جاراتايىق

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/5/31 18:53:36

بىرلىك قابدوللا ۇلى  
 
  جارامدى ۇرپاق تاربيەلەۋ  ــ  جاراسىمدى، بەرەكەلى وتباسى بولۋدان باستالادى. بالا ءومىر ەسىگىن اشقاننان توڭىرەگىنە كوز تىگىپ، نازىك تۇيسىكتەرى ارقىلى سىرتقى دۇنيەنىڭ اسەرىن سەزىنىپ،اتا-اناسىنىڭ ءسوز-ارەكەتى مەن قيمىل داعدىسىنا ءساپ سالىپ، سول كورگەن-بىلگەن، ارەكەت داعدىلاردى تابيعي تۇردە ۇيرەنىپ،ءوز بويىنا،بىرتە-بىرتە، سىڭىرە باستايدى. بۇدان وتباسىنداعى اتا-   انالاردىڭ ءىس-ارەكەتى، ونەگە-ۇلگىسى، ءبىلىم ورەسى قاتارلىلاردىڭ بارلىعى بالانىڭ  اقاۋسىز ءوسۋى ءۇشىن قانشاما ماڭىزدى رول اتقاراتىندىعىن كورىپ الۋعا بولادى. وتباسىنداعى تاماشا ونەگە، داعدى، اسىل ءمورال، مۇرات، ادەپتى قيمىل، ەڭبەكشىلدىك قاسيەت، تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك بالاعا ءۇن-ءتۇنسىز بەرىلگەن تاربيە بولىپ تابىلادى. جاراسىمدى قوعام قۇرۋ ءۇشىن، اۋەلى، جاراسىمدى وتباسىن قۇرىپ، بالاعا تاماشا ءوسىپ-جەتىلۋ ورتاسىن جاراتۋىمىز كەرەك. وتباسىنىڭ جاراسىمدىلىعى بالاعا اشىق-جارقىن مىنەز قالىپتاستىرادى. وتباسى دەموكراتيالى، جاراسىمدى،مادەنيەتتى بولسا، بالانىڭ كوڭىل كۇيى ورنىقتى، مىنەزى اشىق-جارقىن، وزىنە-ءوزى سەنىمدى كەلەدى.  ويتكەنى وتباسىنىڭ جاراسىمدىلىعى بالانىڭ قوعامدى تانۋى مەن قارىم-قاتىناس ورناتۋىنىڭ التىن ارقاۋ، تابان تىرەر تياناعى.

  تاماشا،كوڭىلدى ورتا بالانىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىندەگى رولى ەرەكشە زور بولىپ، بالانىڭ دۇرىس يدەيا جانە ونەگەلى، كىسىلىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ ىرگە تاسى. بالانىڭ ءوسىپ- جەتىلۋىنە پايدالى وتباسى ورتاسىن جاراتىپ  بەرۋ _ وتباسى بالا تاربيەسىندەگى تابىسقا جەتۋدىڭ العى شارتى.

  بالاعا تاماشا وتباسى ءوسىپ-جەتىلۋ شارت-جاعدايىن جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندەگى تومەندەگى بىرنەشە مىسالعا نازار سالايىق:

  مىڭزى قارشادايىنان اكەسى قايتىس بولىپ، شەشەسى وتىرىپ قالادى. ولاردىڭ ءۇيى تۇرعان جەر زيراتتىققا وتە جاقىن بولعاندىقتان، مىڭزى جەرلەۋ، جىلاۋ سياقتى ءولىم ۇزاتۋ ىستەرىن ۇيرەنە باستايدى. شەشەسى «بۇل جەر بالاعا تۇراق بولۋعا ۇيلەسىمسىز جەر» دەپ ويلاپ، بۇل جەردەن كوشىپ، كوشەدەگى  سويىسحاناعا جاقىن ءبىر جەرگە قونىستانادى.  الايدا، مىڭزى ساۋدا ىستەۋ جانە قاساپشىلىقتى ۇيرەنەدى. شەشەسى جانە ويلانىپ، «بۇل دا بالاعا جايلى قونىس بولمادى» دەپ قاراپ، جانە كوشىپ، ۇيرەنۋ ورداسىنىڭ جانىنا بارادى. ەسكىشە ەسەپ بويىنشا ءار ايدىڭ 1-كۇنى ءمانساپتىلار (شەندىلەر) كۇڭزى بۇتحاناسىنا كىرىپ، تاعزىم ەتىپ تابىنىپ، سالەمدەسىپ كىرىپ-شىعىپ سابىلىسىپ جاتقانىن كورىپ، ەسىندە بەرىك ساقتاپ الادى دا، شەشەسى «بۇل بالاعا ناعىز تۇراق بولاتىن جەر» دەپ ويلاپ، وسى اراعا كوشىپ كەلىپ قونىستانىپ قالادى. اناسى وعان وسىنداي ءوسىپ-جەتىلۋ شارت-جاعدايىن جاراتىپ بەرگەننەن كەيىن، مىڭزى تاماشا ۇيرەنۋ ورداسىنان ۇلگى الىپ، زەر سالا ۇيرەنۋ ارقىلى ەڭ سوڭىندا ءبىر  ۇرپاق ويشىلعا (يدەولوگيا مامانىنا) اينالادى.

  ايگىلى عالىم ەديسوننىڭ اناسى دا بالا تاربيەلەۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى. ەديسون   مەكتەپكە ءتۇسىپ 3 ايدان كەيىن قۋالاندى بولادى، ويتكەنى ول مەكتەپتە وقىتۋشىلاردان ۇنەمى تاڭعاجايىپ سۇراۋلاردى سۇراي بەرگەندىكتەن، مۇعالىمدەرىنە جەك كورىنىشتى بولعان. ءسويتىپ، وسى ءبىر بولاشاق تاپقىر عالىمدى مۇعالىمدەرى توپاس دەپ كەلەمەجدەگەن. ءبىراق، اناسى كەرىسىنشە ونى زەردەلى بالا دەپ قارايدى. مەكتەپتەگى مۇعالىمدەرى ونىڭ سۇراۋلارىنان مەزى بولىپ، كەيدە     ۇرىسسا، كەيدە قولدا تيگىزەدى. سونىمەن ول كوڭىلسىز بولىپ، وقۋ ناتيجەسى تومەندەي بەرەدى. سونىمەن وقىتۋشىلار ونىڭ شەشەسىن مەكتەپكە شاقىرىپ كەلىپ، بالانىڭ كوزىنە شۇقىپ تۇرىپ، «بۇنىڭ ميى ىستەمەيدى، وقۋ ناتيجەسى كلاستاعى وقۋشىلاردىڭ ەڭ ارتى، كەشكە دەيىن قايداعى ءبىر بالدىر-باتپاق سۇراقتاردى قويا بەرەدى، سەنىڭ مۇنداي  ۇلىڭدى ءبىز تاربيەلەي المايدى ەكەنبىز» دەگەندە،ونىڭ اناسى: «جاعدايعا قاراعاندا، ۇلىمدى وقىتۋشىلارى تۇسىنبەيتىن كورىنەدى، سۇراقتى كوپ قويۋ بالانىڭ وي جۇگىرتۋىنىڭ ناتيجەسى. ال، تاڭىرقاۋى بىلسەم دەگەن كۇشتى تالابىنان تۋىنداعان»،-دەيدى دە، مۇعالىمىنە: «بالامنىڭ اقىل-ويىندا ەشقانداي ماسەلە جوق، ونىڭ ۇستىنە باسقا بالالارمەن سالىستىرعاندا ول وتە زەرەك» دەيدى. «راسىندا،مەنىڭ ۇلىم سىزدەر ايتقانداي وقۋدا سونداي ناشار بولسا، مەن ۇلىمدى ءوزىم تاربيەلەپ الامىن» دەپ كەسەتەدى. وقىتۋشى بۇل ءسوزدى ەستىگەن سوڭ وعان قايران قالىپ، «عاجايىپ» بالانىڭ وسىنداي «عاجايىپ» اناسى بولادى ەكەن-اۋ دەپ تاڭ قالادى.  وسىدان كەيىن، سۇڭعىلا انا بالاسىنا ۇيىنەن وقىتۋ،ۇيرەنۋ-تاجىريبە  جاسايتىن تاماشا شارت-جاعداي ازىرلەۋ بەكىمىنە كەلىپ،وعان ۇيدە ءوز بىلگەنىنشە ءار  ءتۇرلى تاجىريبەلەردى ىستەۋگە جول قويۋمەن بىرگە، ءوزى وتباسى وقىتۋشىسى بولادى. ول بالاسىنىڭ تاڭعاجايىپ سۇراۋلارىنىڭ ءوزى  بىلەتىندەرىنە كۇش سالا جاۋاپ بەرۋمەن بىرگە، قالعانىن ءوزىڭ كىتاپتان كورىپ ۇيرەن دەيدى. سونىمەن بىرگە، ول بالاسىنىڭ فيزيكا مەن حيمياعا ەرەكشە قىزىعاتىنىن بايقايدى دا، وعان وسىعان قاتىستى كوپتەگەن عىلىمي كىتاپتاردى الىپ بەرەدى ءارى كۇيەۋىنىڭ شاعىن كىتاپ ءۇيىن وزگەرتىپ، ۇلدارىنىڭ تاجىريبەحاناسى ەتىپ بەرۋگە ۇگىتتەيدى. وسىنداي «نە ءۇشىن؟» دەيتىن سۇراقتاردان قورىقپايتىن انانىڭ تاربيەسىندە ەديسون مەكتەپتە بىرنەشە جىل وقىماسا دا كوپتەگەن ۇلى تاپقىرلىقتاردى جاراتىپ،ادامزات قوعامىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوستى. ويتكەنى ونىڭ وتباسى (اتا-اناسى) وعان جەتكىلىكتى ۇيرەنۋ،زەرتتەۋ شارت-جاعداي ورتاسىن جاراتىپ بەرىپ، ونى بارىنشا قولداپ- قۋاتتادى. ءوزى تاجىريبە  جاساي الاتىن قابىلەت سيلادى. ەلدەن ەرەك جاپا-ماشاقاتقا شىداپ، جۇمىس ىستەيتىن تەڭدەسسىز  جىگەر-قايرات پەن ەرجۇرەك رۋح سيلادى. سونىمەن ول ءوزىنىڭ شاعىن تاجىريبەحاناسىندا قاناتىن كەڭ جايىپ، ەمىن-ەركىن سامعاپ، تاڭعاجايىپ تاپقىرلىقتار جاراتا الدى.
  ال، قازىرگى داۋىردە ەديسون سياقتى « نە ءۇشىن؟» دەگەن سۇراقتى كوپتەپ قوياتىن، عاجايىپ، تالانتتى بالالار ءتىپتى دە كوپ. بۇدان كەيىن دە، عىلىم-تەحنيكا ۇشقان قۇستاي دامىعان داۋىردە ءتىپتى دە كوبەيە ءتۇسىپ، ادامزات بايىبىنا بارا الماعان عاجايىپ دۇنيەلەردىڭ قۇپيا سىرىن اشىپ، نە عاجايىپ كەرەمەتتەردى جاراتاتىنىنا تولىق سەنىممەن قاراۋىمىز كەرەك.
  وكىنەرلىگى قازىرگى داۋىردەگى ءبىر ءبولىم اتا-انالار بالاسىنىڭ ءتۇرلى-ءتۇستى ءىس-ارەكەت قيمىلدارى مەن «نە ءۇشىن؟» دەپ قويعان سۇراۋلارىنا نەمقۇرايلى قاراپ، ونى جاۋاپسىز قالدىرىپ نەمەسە سۇلە-ساپا جاۋاپ بەرىپ، ەپتەپ-سەپتەپ وتكىزىپ جىبەرەدى. اتا-انالاردىڭ بارلىعى ەديسوننىڭ اناسى سياقتى بالانىڭ تۋما ەرەكشەلىكتەرىن ەرتەرەك بايقاپ، ونىڭ سۇراۋلارىنا مۇقيات جاۋاپ بەرىپ،  دۇرىس مامىلە جاساپ جانە ونى قولداپ-   قۋاتتاپ، ءوزى جاۋاپ تابا الماعان سۇراقتارىن بالانىڭ ءوزى ۇيرەنىپ ىزدەنۋىنە وراي تۋدىرىپ، ۇيرەنۋ،تاجىريبە جاساۋ ورتاسىن جاراتىپ بەرسە، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

  اتا-انالار وتباسىندا بالانىڭ وزىنە ءتان  تىنىش كەڭىستىك جاراتىپ، بالانىڭ ويلاۋ، قيالداۋ قابىلەتىن جەتىلدىرۋگە كومەكتەسىپ، ونىڭ ۇيرەنۋ ىنتاسىن قوزعاپ جانە ونى  جەتىلدىرۋگە ءمان بەرىپ، بالانى قارشادايىنان باستاپ جۇرەكتىلىكپەن وي جۇگىرتىپ، زەرتتەۋ، ىزدەنۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋعا باۋلۋىمىز ءارى بالانىڭ اتا-انادان سۇراعان سۇراۋلارىنا مۇقيات تالداۋ جاساپ، وعان جاۋاپ بەرۋگە تىرىسۋلارى كەرەك. سونىمەن بىرگە، بالانى كوپتەپ سۇراۋ قويۋعا شابىتتاندىرىپ، بالاعا ەرىكتى ويلاۋ كەڭىستىگىن قالدىرىپ، جاۋابىن بالانىڭ ءوزى ىزدەپ تابۋعا قالدىرىپ، ونىڭ دەربەس وي جۇگىرتۋ، شەشىم جاساۋ قاتارلى قابىلەتتەرىن ۇشتاي ءتۇسۋ كەرەك. ءسىزدىڭ دە ەديسون سياقتى ءبىر تاپقىرلىق جاراتۋشى   عالىم، مامانىن تاربيەلەپ جەتىستىرىپ شىعۋىڭىز عاجاپتانارلىق ءىس ەمەس ءارى رەالدىققا    اينالاتىندىعىنا شۇبالانباڭىز.

  وتباسى تاربيەسىندە تابىسقا جەتۋدىڭ العى شارتى ــ بالانىڭ اقاۋسىز ەسەيۋىنە قولايلى، تاماشا وتباسى ورتاسىن جاراتۋ بولىپ تابىلادى. وتباسى تۇرمىستىڭ ىرگە تاسى، رۋحاني ورنىقتىلىقتىڭ مايدانى، وتباسى ورنىقتى، دىر-  دۋماندى، مەيىرىمدى بولسا، بالانىڭ كىسىلىك قاسيەتىنىڭ جەتىلۋىنە پايدالى. وتباسى بەرەكەسىنىڭ جاقسى-جامان بولۋى، وتباسى تاربيەسى بالانىڭ بۇكىل ومىرىنە ىقپال جاساپ، بالانىڭ تاعدىرىنا بارىپ ساياتىن ماڭگىلىك تاقىرىپ، وتباسى ورتاسى بالانىڭ ساۋ دەنەلى، اقاۋسىز ەرجەتۋىندە ءوزىنىڭ دۇنيەگە كوزقاراسىن، كىسىلىك قۇن كوزقاراسىن دۇرىس ورناتۋىنا ماڭىزدى رول وينايدى. كەرىسىنشە، قۇدايدىڭ قۇتتى كۇنى داۋ-جاڭجال، ۇرىس-كەرىس تۋىلىپ تۇراتىن وتباسىلارىندا ەرجەتكەن بالالار وتباسىنا،قوعامعا، ءتىپتى، ءوز تاعدىرىنا كەيىيتىن، باسقالاردىڭ باقىتتى تۇرمىسىنان قىزعاناتىن پسيحيكاسىن قالىپتاستىرادى، ءتىپتى   قوعامنان كەك الۋ يدەياسى قالىپتاسۋى مۇمكىن. ءارقانداي بالا بەلگىلى ورتانىڭ ىقپالىنان ايرىلا المايدى، ەڭ باستىسى جانە دە وتباسى ورتاسى. ويتكەنى بالانىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىنىڭ باستاپقى مەزگىلىنىڭ ۇشتەن ەكى بولەگى وتباسىندا وتەدى ءارى بۇكىلدەي اتا-انانىڭ قامقورلىعىندا بولادى. وتباسى ورتاسى، سالتى،ءبىر اۋلەتتىڭ ءوسىپ-وربۋىنە، گۇلدەنىپ-كوركەيۋىنە شەشۋشى ىقپال ەتەدى. اتا-انانىڭ ءسوز ارەكەتى، ادامگەرشىلىگى اتادان بالاعا، اعادان ىنىگە، جۇبايلار اراسىنا دەيىن ءوزارا ىقپال ەتىپ، وتباسى سالتىنا اينالادى. تاماشا وتباسى ورتاسى بالانىڭ بۇكىل  ومىرىنە ىقپال جاسايتىن العاشقى ايالداما. بالانىڭ مىنەز-قۇلقىن قالىپتاستىراتىن ساباقحانا. بەرەكەلى ورتا سيلاسىمدى ادام تاربيەلەيدى. جانۇيادا سيلاستىق، كىسىلىك پەن يناباتتىلىلىق، قايىرىمدىلىق، بەرەكەلى جاراسىمدىلىق بولسا، جاس وسپىرىمدەردىڭ وتپەلى كەزەڭدى ءساتتى اياقتاتىپ، اقىل-ويى تولىسقان ۇستامدى، ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى بويىنا جيناقتاعان تۇلعا رەتىندە باليعات جاسىنا وڭ قادام باسا الادى.

  اتا-انالار بالاعا ءوسىپ-جەتىلۋ ورتاسىن جاراتۋدا وتباسى دەموكراتيالى، بەرەكەلى، سۇيىسپەنشىلىگى جاراسقان كىسىلىكتى، كىشىلىكتى دارىپتەپ، تازا دا رەتتى ورتامەن كىتاپ وقۋ اتموسفەراسىن قالىپتاستىرۋعا قۇلشىنىس جاسايىق.


  رەداكتورى : اراي ەركىن قىزى

   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى