ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2020-جىلى 7-ايدىڭ 3-كۇنى 137-سان
جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ ۇيىمدىق لۋشيانىن ويداعىداي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتيانى ۇزدىكسىز اناعۇرلىم بەرىك، پارمەندى ەتىپ قۇرىپ شىعايىق
”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنى قورىتىندىلاۋ جينالىسىندا سويلەنگەن ءسوز
حالىقتى ماڭگى ەڭ جوعارى ورىنعا قويايىق
گۇلدەنۋ مۇراتىن شىڭداپ، قالتقىسىز ادالدىقتى ماڭگى ساقتايىق
2019-جىلعى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ پارتيا ىشىندەگى ساناق مازمۇنداماسى
جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ ۇيىمدىق لۋشيانىن ويداعىداي دايەكتىلەندىرىپ،تياناقتاندىرىپ، پارتيانى شىن مانىندە اناعۇرلىم بەرىك،پارمەندى ەتىپ قۇرىپ شىعۋ كەرەك
ايماقتىق پارتكوم كەڭسەسى پارتيا باس ياچەيكاسى،اكىمشىلىك مەكەمەسى كەڭسەسى پارتيا باس ياچەيكاسى «1-شىلدە» بايلانىسىمەن مەملەكەت تۋىن شىعارۋ سالتىن وتكىزدى
پارتياعا العىس ايتىپ،پارتيانىڭ سوزىنە قۇلاق اسىپ،پارتياعا ىلەسەمىز
پارتياعا العىس ايتىپ،پارتيانىڭ سوزىنە قۇلاق اسىپ،پارتياعا ىلەسەمىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسى ءماجىلىس اشتى
اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ،كەشكى بازار ەكونوميكاسىنىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن قاۋلاتۋ،نان كاسىبىنىڭ اناعۇرلىم جاقسى،اناعۇرلىم تەز دامۋىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ كەرەك
2020-جىلى 7-ايدىڭ 2-كۇنى 136-سان
كاسىپ قۇرىلىمىن رەتتەپ،كىرىستىڭ ارتۋىن جەبەدى
تارباعاتاي كاسىپتىك تەحنيكا شۋەيۋانى ۆيۋەسكا ءىلدى
شينجياڭ جۇڭتاي توبى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى ايماعىمىزدا تەكسەرۋ جۇرگىزدى
ايماق ورگاندار پارتيا قۇرىلىسى قىزمەتى ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانىنداعى قىستاق تۇرعىندارى شارۋاشىلىق قۇرۋ،جۇمىستانۋ جاعىندا كوپ تيىمدىلىككە كەنەلدى
جۇمىستانۋعا تاربيەلەۋ تەحنيكالىق شەبەرلىكتى جوعارىلاتتى
جەردى قورعاۋ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىمىز
شاعانتوعاي 3900 اۋىل-قىستاق تازالىق دارەتحاناسىن سالىپ،قونىس ورتاسىن جاقسارتپاقشى
اۋەلگى ماقساتتان اينىماي،بورىش ارقالاپ،ماڭگى كۇرەس جۇرگىزەمىز
2020-جىلى 7-ايدىڭ 1-كۇنى 135-سان
پارتيانىڭ مەيىرىن جىرلاپ،اۋەلگى ماقساتتان اينىمادى
شي جينپيڭ تاسقىننان ساقتانۋ،اپاتتان قۇتقارۋ قىزمەتى جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى
قول ۇستاسا وتىرىپ ۇكىمەت،بانكە،كاسىپورىن سەلبەستىگىنىڭ ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ،سەلبەستىك ورناتىپ،ءوزارا پايدا جەتكىزىپ،تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدىڭ جاڭا پاراعىن بىرگە جازۋعا كىرىستى
پارتيالى كادرلار قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ماقسارى گۇلىن تەرۋىنە كومەكتەستى
بوس تۇرعان اۋلا كىرىس باقشاسىنا اينالدى
پارتيا مۇشەلەرى مەن كادرلار ۇزدىكتەردەن ۇيرەنىپ، ىشكى قوزعاۋشى كۇشتى تاسقىنداتتى
پانجياجۋاڭ قىستاعى ۇشقىشسىز ۇشاقپەن ءدارى شاشىپ،ەڭبەككۇش پەن ۋاقىتتى ۇنەمدەدى

ساياتشىلىق ونەرى _ مادەني ءىستىڭ ءبىرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/6/8 11:43:35

  قۇسشى دەپ اڭشى-قۇسشىلىق جولىنداعى ادامداردىڭ ءبارىن ايتپايدى. اڭشى-قۇسشىلىقتىڭ ءوزى ءتورت ءتۇرلى اسپاپتارمەن اۋلانادى. ماسەلەن، قۇس سالۋ، مىلتىق اتۋ، قاقپان قۇرۋ، تور جايۋ. وسى ءتورت ءتۇرلى اسپاپپەن اڭ-قۇسقا اڭشىلىق ىستەۋ ءبىر   كىسىنىڭ قولىنان كەلمەيدى،وعان ۋاقىتى دا بولمايدى. سونىڭ ءۇشىن اڭ اۋلاپ كاسىپ قىلعان ادامداردىڭ اتتارى، ولاردىڭ قانداي اسپاپپەن ماشىق قىلعانىنا قاراي ءار تۇرگەءبولىنىپ ايتىلادى. ماسەلەن: قۇسشى،مەرگەنشى، قاقپانشى، تورشى دەگەن سياقتى.   بۇلاردىڭ ىشىندە اڭ الاتىن تۇياقتى قۇستاردىڭ مىنەز-قىلىعىن ايىرىپ،ولاردىڭ ءتىلىن ءبىلىپ، بابىن تاۋىپ، اڭ-قۇس العىزىپ،  كاسىپ قىلۋشىلاردى «قۇسشى» نە «ساياتشى» دەپ اتايدى.

  قۇس اڭشىلىعى ەڭبەكشى بۇقارا ورتاسىنان شىققان اڭشىلاردىڭ كوپ ۋاقىتتان كاسىپتىڭ بەلگىلى ءبىر تۇرىنە اينالعان.

  20-عاسىردان بۇرىنعى اڭ اۋلاۋ ءادىسى بۇتىندەي باسقا. ۇستەم تاپتىڭ قۇمارتا قولدانعان ءادىسى «قامارعا» دەپ اتالعان. ونىڭ   ءمانىسى اڭى كوپ ءبىر اۋدان جەردى قالىڭ قول تىزبەگىمەن اينالا قورشاپ الىپ،ونىڭ  ىشىندەگى اڭدى سىرتقا جىبەرمەي ورتاعا قاراي تىقسىرىپ سوعاتىن بولعان.

  قورشاۋدىڭ ىشىندە قالعان اڭدار ەشقايدا قاشىپ قۇتىلۋعا شاماسى بولماي، ەرىكسىز قولعا تۇسەتىن بولعان. «قامارعى» (قاماۋ) ورتا عاسىرلاردا قولدانعان اڭشىلىق ءادىسىنىڭ ورەسكەل ءبىر ءتۇرى.

  اكادەميك فالكتىڭ بايقاۋىنشا،«قازاق  شارۋالارى» اۋلاعان اڭنىڭ ەتىن جەپ، تەرىسىن ساتىپ،پايداعا اسىرعان. اڭشىلىق ولارعا ءبىرتالاي تابىس كەلتىرىپ، كاسىپ تۇرىنە  اينالعان.

  قازاق اڭشىلىق كاسىبى تۋرالى جازعاندار  پاللاس، گەورگي، اكاد. فالك، رىنكوۆ اكاد. شرەنك. بۇل عالىمداردىڭ جازۋىندا قۇس اڭشىلىعى قارا شارۋا ورتاسىندا كوپ تاراعان كاسىپتىڭ ءبىرى.

  فالك اڭشىلىق كاسىپ تۋرالى ءبىرسىپىرا ماعلۇمات كەلتىرەدى. ول كىسىنىڭ ايتۋىنشا، اڭشىلىق بىرنەشە تۇرگە بولىنەدى:

  1)ۇلكەن اڭداردى جۇيرىك اتپەن قۋىپ سوعۋ؛

   2)تازىمەن اڭ اۋلاۋ؛

   3)كيىك، قاراقۇيرىق سياقتى اڭداردى مىلتىق، ساداقپەن اتۋ؛

   4)مامىق ءجۇندى ءىن كەزەتىن اڭداردى قاقپان، تۇزاق قۇرىپ ۇستاۋ.

  «ءبىراق، بۇلاردان گورى،-دەيدى فالك،-ولاردىڭ قۇمارتا سۇيەتىنى قۇس اڭشىلىعى، بۇركىت، قارشىعا، تۇيعىن سالۋ».

  قۇس اڭشىلىعى ونەرىنە ەرەكشە ويءبولىپ، ونى ماڭگىلىككە ۇمىتپاستاي ەتكەن،  اسىرەسە ورىس حالقىنىڭ بەلگىلى كورىكشىسى ۆەرەششاگين، عالىمدارى دۋدينگ، لانەارە. قىرداعى اڭشىلىق ومىرىنە بىرنەشە سۋرەتتەردى شوقان ءۋاليحانوۆ ارناعان.

  فالكتىڭ جازعانىنداعى كوڭىل قوياتىن نارسەنىڭ ءبىرى قۇسشىلارىنىڭ قىران قۇستاردى سول كەزدىڭ وزىندە (18-عاسىر)  بازارعا ساتۋعا شىعارىپ، كاسىپ قىلاتىنىن ايتقان  جەرى. عالىمنىڭ ءوز كوزىمەن كورىپ باقىلاۋىنشا،ورىنبور بازارىندا باۋلانىپ اڭ الىپ جۇرگەن بۇركىتتەردىڭ باعاسى ەكى تۇيەدەن كەم بولمايدى. اڭ-قۇسىن بازارعا شىعارىپ ساتۋ،اسىرەسە 19-عاسىردا كوبىرەك تارايدى. بۇل كەزدە قىران قۇستى اپارىپ ساتاتىن جەرلەر كوبىنەسە ورىنبور، ومبى، سەمەي، الماتى، تۇركستان قالالارى، حالىقتىڭ كوپ جينالاتىنى توقپاق، قوياندى، اقمولا، اتباسار سياقتى جارمەڭكەلەر. سول كەزدەگى كوشپەلى ەلدىڭ تۇرمىسىن جازۋشى كىسىلەردىڭ ايتۋىنشا،ورىنبوردىڭ كەرۋەن سارايىندا قىران قۇس اكەلىپ ساتۋشىلار كەيدە ءبۇتىن ءبىر قاتار الىپ وتىراتىن. كەيدە ءبىر عانا قىران قۇستى اپارىپ ساتۋعا ارنالعان جارمەڭكەلەر بولعان. ولاردىڭ ىشىندە سايات قۇستارىن الۋدى ويلاعان اڭشىلاردىڭ كوبىرەك باراتىن جەرلەرى وڭتۇستىك ورالدا «جۇلىق جارمەڭكەسى» (ورەكەنىڭ   ماڭايى)، ەرتىس بويىنداعى شارلاق،كەرەكۋ قالالارى.

  سايات قۇستارىن ساتىپ پايدا تابۋمەن  بايلانىستى،ولاردى مەكەندەيتىن جەرىنەن  تاۋىپ ۇستاۋ دا اڭشىلارعا بەلگىلى كاسىپتىڭ ءبىر تۇرىنە اينالادى.

  اڭشىلاردىڭ سايات قۇستارىن اۋلاپ قايتاتىن تاۋلى جەرلەرى كوبىنەسە وڭتۇستىك ورال  تاۋى،كۇنباتىس ءسىبىردىڭ جىنىس ورماندارى،تاعى باسقالار.

  بۇركىت اڭشىلىعى وزگە سايات قۇستاردان اڭ اۋلاۋ سيرەگىرەك ورىنداردا كەزدەسىپ  وتىرادى. ولاردىڭ ىشىندە بۇركىت اڭشىلىعىنىڭ كوبىرەك تاراعان جەرى جەتىسۋ، قاراتاۋ،  قىزىلقۇ)، بالقاش توڭىرەگى.

  ءبىراق قارشىعا، لاشىن سياقتى قۇستارمەن اڭ اۋلاۋدىڭ شارۋاشىلىققا كەلتىرەتىن پايداسى ءبىرتالاي. بىرىنشىدەن،ولارمەن قانشا شيكىزات (قۇس ەتى،ءجۇنى) جينالسا؛ەكىنشىدەن، ولارمەن ەگىنگە زيان كەلتىرەتىن قۇستاردى جويىپ ۇركىتۋدىڭ دە اسا كۇردەلىءمانى بار. ونىڭ ۇستىنە لاشىن، سۇڭقار،  قارشىعا، تۇيعىن ۇستاعان ساياتشىلار ولاردى پوچتا تاسۋشى _ كوگارشىندى ۇستاۋدىڭ  سوڭىنا سالىپ قويعان.

  بۇركىت اڭشىلىعىمەن زيان كەلتىرەتىن جىرتقىش اڭدار: قاسقىر، تۇلكى، قاباندى مۇقاتۋعا بولادى.

  مىنە، مۇنىڭ ءبارى ساياتشىلىق ونەرى  قازاق حالقىنىڭ تۇرمىسىنا بۇرىننان ءسىڭىستى، داعدىلى ءىس ەكەنىن سيپاتتايتىن اشىق دالەلدەر.

  ساياتشىلىق ەرتە زاماننان قازاق حالقىنىڭ سۇيگەن ءبىر كاسىبى بولعاندىقتان، قازاق  اڭشىلارى ونى وسى كۇنگە دەيىن اسا قۇمار قىلىپ ۇستايدى.

  ساياتشىلىق ونەرىن وركەندەتۋ _ مادەني ءىستىڭ ءبىرى بولۋعا ءتيىستى.
 
(ماتەريالدان)
 
  رەداكتورى : اراي ەركىن قىزى

   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى
 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn