ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شىبارجيدە الەۋمەتتىك اۋماعىندا تەكسەرىپ-زەرتتەۋ جۇرگىزدى
حاۋىپسىز وندىرىستەن كەڭەس بەرۋ قيمىلىن ورىستەتتى
ءتۇرلى قىزمەتتىڭ ورىستەتىلۋ جاعدايىن ۇعىستى
مول ءونىم الۋعا بەرىك نەگىز قالادى
دەنساۋلىقتى قورعاۋ جونىندە ۇگىت جۇرگىزدى
ءار ۇلت حالقى مەرەكەنى بىرلىكتە وتكىزدى
شەكارا قورعانىسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن تەكسەردى
ءتيىمدى ساياساتتار مەن زاڭ-ءتۇزىم بىلىمدەرىن ۇگىتتەدى
ايماق اۋدان، باسقارما دارەجەلى كادرلار ساقتىق تاربيەسى ءماجىلىسىن اشتى
اۋىل-قىستاققا شىنايى قىزمەت وتەدى
جول بولەگى توسىلۋىنىڭ الدىن الدى
قوس مەرەكەنىڭ مەرەيىن اسىردى
ءار ۇلت حالقى مەرەكە شاتتىعىنا شومدى
ورتالىقتىڭ تەكسەرۋ-زەرتتەۋ گرۋپپاسى شينجياڭعا كەلىپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىن تەكسەردى
ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ جارقىن كەلبەتى
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماقتىق پارتكومنىڭ وزەكتى گرۋپپاسى 20-رەتكى كوللەكتيۆ ۇيرەنۋىن وتكىزدى
ونەردەن ومىرگە جالعاسقان دوستىق
كورىكتى اۋىل-قىستاق قۇرۋعا ات سالىستى
ەمدەۋ ارقىلى جۇرتشىلىققا تيىمدىلىك اكەلدى
قوقسىقتى تۇرگە ايىرىپ ءبىر جايلى ەتۋ ۇگىتىن ورىستەتتى
جۇڭگو ارمانىن قالاي ءتۇسىنۋ كەرەك
جاراسىمدى، باي-باقىتتى ورتا جاراتۋدا باس نىساناعا تاباندى بولۋىمىز كەرەك
ساياحاتشىلاردى قىزۋ قارسى الدى
شاعىن قىستاقتا ادامگەرشىلىكتىڭ تۋى جەلبىرەدى
2018-جىلى 6-ايدىڭ 14-كۇنى
تولىقسىعان تولى
ەلەكتروندى ساۋدا تەكشەسى شارۋالاردىڭ اۋقاتتانۋىنا سارا جول اشتى
2018-جىلى 6-ايدىڭ 13-كۇنى
بۇقاراعا قولايلىلىق جاراتتى

اۋا رايى تۋرالى ىزدەنىستەرىم

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/6/8 11:55:34

رايىمبەك مولداباي ۇلى
  مەن جاسىمنان اۋا رايى تۋرالى،تابيعاتتىڭ قۇبىلىسى، جەل، جاڭبىر، قىس، جاز، بۇلت، حايۋانداردىڭ، جاندىكتەردىڭ جىبىرلاۋى تۋرالى كوپتەگەن نارسەلەرگە نازار اۋداردىم. حالىقتىڭ بۇل تۋرالى تاريحتان بەرگى بولجالدارىنا زەر سالا ءجۇردىم. قازاقتىڭ قاراپايىم، وقىماعان، توقىعانى كوپ قازىرەتباي، قامادىل سياقتى ءومىردى زەرتتەگەن ءتىلسىم تابيعاتتىڭ سىرىن اشۋعا   تىرىسقان ادامدارىمەن اڭگىمەلەستىم. زەردەلەپ وي جۇگىرتتىم، تابيعاتتىڭ سىرىن اشۋعا    بولمايتىن ەشنارسە جوق ەكەنىن ءبىلدىم. ۇڭىلە زەرتتەپ تاجىريبە جيناقتاساڭ تابيعاتتىڭ ءوزى سويلەيدى ەكەن دەپ ءتۇيدىم.

  ەندى سول ماتەريالىمدى قىسقاشا كەيىنگى ۇرپاققا بىلاي باياندايىن، جاستار ءبىلىپ زەر سالا جۇرەر دەگەن ۇمىتتەمىن.

  جاز كۇندەرى كۇننىڭ تۇماندى مۇناردان كوتەرىلۋى اۋا رايىنىڭ ىستىق بولۋىنىڭ نىشانى. ال، باتار كۇن قىزىل شاپاققا مالىنىپ بارىپ كوزدەن تاسا بولسا ەرتەڭىندە شىجىعان ىستىق بولادى. قىس ايلارىندا كۇن باتاردا كوك جيەك اشىق بولىپ، قىزىل شاپاق شاشسا، اۋا رايىنىڭ جىلى بولاتىنىنىڭ نىشانى. كۇن كوزى جاز ايلارىندا بۇلتتانىپ باتسا،جاڭبىر جاۋادى. قىس  ايلارىندا بۇلتتانىپ باتسا،قار جاۋادى.

  مامىر ايىنىڭ بىرىنەن باستاپ ۇركەر كوكجيەكتەن كوتەرىلمەيدى. سودان ماۋسىم ايىنىڭ ونىندا كورىنەدى. ال، شىلدەنىڭ 21 ىندە   ۇركەردى ايدىڭ جانىنان كورۋگە بولادى.

  ۇركەر مەن ايدىڭ قاتار كورىنۋىن قازاق «توعىس» دەيدى. ءبىر جىلدا ون رەت توعىس بولادى. مىسالى: شىلدەنىڭ 21-كۇنى،تامىزدىڭ 19-كۇنى، قىركۇيەك ايىنىڭ 13-كۇنى، جەلتوقسان ايىنىڭ 11-كۇنى، قاڭتار ايىنىڭ 9-كۇنى،اقپان ايىنىڭ 7-كۇنى،ناۋرىزدىڭ 5-كۇنى، كوكەكتىڭ 3-كۇنى. توعىس كەزىندە ۇركەر مەن اي ءبىر-بىرىنەن الىس بولسا، حالىق تاجىريبەسىندە بۇل ەكەۋى ءبىر-بىرىنە قىرباي بولعان ەكەن، قىرسىعى مال مەن جانعا تيە مە دەپ قاۋىپ ەتىسەدى. ال،ۇركەر مەن اي جاقىن ورنالاسسا، شارۋاقور قازاق مىنا ەكەۋى امپەي-جامپەي بولا قالعان ەكەن،مال مەن جانىنىڭ جاعدايى جامان بولماس دەپ وتىرادى. ەگەر جاز كۇندەرى كوك ءجۇزى كۇن جەگەن شۇپەرەكتەي بوزارىپ كورىنەتىن بولسا، قىستىڭ ادەتتەگىدەن قاتاڭ بولاتىندىعىن اڭعارتادى. شىقتىڭ قالىڭ ءتۇسۋى،ءشوپتىڭ ەرەسەن جاقسى بولۋىنىڭ نىشانى.

  ەگەر قىس ايلارىندا بۇلت جەلگە قاراي كوشسە، كەشىكپەي جاڭبىر جاۋادى. ەگەر بۇلت ورتاسىنان ىدىراسا، اۋا رايىنىڭ بۇزىلايىن   دەگەنى. ەگەر بۇلت شەتىنەن كەتىلسە، اۋا رايىنىڭ وڭالۋعا بەت العانى. ەگەر وڭتۇستىكتەن ۇزاق سوققان جەل باعىتىن وزگەرتىپ، شىعىس جاقتان سوعار بولسا، اۋا رايى جاقسارادى. ال، وڭتۇستىكتەن ۇزاق سوققان جەل باعىتىن وزگەرتىپ، باتىستان سوعار بولسا، اۋا رايى بۇلىنەدى. مۇندايدا، جاز ايلارىندا، ارقاڭدى كەپتىرىپ اڭىزعاق سوقسا، قىس ايلارىندا سۇيەگىڭدى سىرقىراتار ۇسكىرىك سوعادى.

  جاز قۇيىندى بولسا، قىس اياز بولادى. ەگەر كوكتەمنىڭ ءبىرىنشى جاڭبىرىندا كۇن كۇركىرەسە،ءشوپ شۇيگىن بولادى. ەگەر جاز ايلارىندا سوققان جەلگە قىس ايلارىندا سوققان جەل كەرى باعىتتا بولسا بوراندى كۇن كوپ بولادى.

  ەگەر قازان ايىندا كۇن كۇركىرەسە، قىس قامشى سابىنداي كەلتە بولادى. جاز ناجاعايلى بولسا، قىس مالعا جايلى بولادى.

  قىسقى تۇندە تۇيە ىسقىرسا بوران بولادى. قىس ايلارىندا تۇيە ەرنىن جىبىرلاتسا،جىلقى  وقىرانىپ جۇتىنار بولسا، وندا كەشىكپەي-اق تۇيە مەن جىلقى قار سۋىن ىشەدى. كوكتەم ەرتە كەلەدى.

  ەگەر جىلقى وقىرانىپ جاتار بولسا، بوران سوعادى. ەگەر قوي تۇياعىمەن ءتوسىن قاسىسا، قار قالىڭ تۇسەدى. قوي ءتىسىن قايراسا، كەشىكپەي بوران بولادى. قوي قىستىڭ كۇنى قوراسىنا ەركىن كىرسە، اۋا رايى جاقسى بولادى.

  اتا-بابالارىمىزدىڭ ۇزاق تاريحتان بەرى جيناعان تاجىريبەلەرىن،اۋا رايى تۋرالى زەرتتەۋىن سوڭعى ۇرپاققا ۇيرەتۋ، زەر سالا ءجۇرۋدى، قاداعالاي ءجۇرۋدى دارىپتەۋ ەندىگى قارتتاردىڭ مىندەتى، تاريحي تاجىريبەلەردى كەڭىنەن جيناپ، حالىققا قىس قىرىنان امان ءوتۋدى ۇقتىرىپ، جازدا تۋىلاتىن تابيعي اپاتتان ساقتانۋدى ايتىپ وتىرعاننىڭ زيانى بولماس. سوندىقتان از دا بولسا حالىققا پايداسى تيەر   دەگەن ۇمىتپەن  قولدا بار ماتەريالىمدى جيناقتاپ، باسپاعا ۇسىنىپ وتىرمىن.


  رەداكتورى : اراي ەركىن قىزى

   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى