ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2019-جىلى 9-ايدىڭ 13-كۇنى 212-سان
اۆتونوميالى رايون 35-رەتكى وقىتۋشىلار مەرەكەسىن قۇتتىقتاۋ جانە وقۋ-اعارتۋ جۇيەسىندەگى
شي جينپيڭ بۇكىل ەلدىڭ وقۋ-اعارتۋ جۇيەسىندەگى وزات كوللەكتيۆتەر مەن وزات جەكەلەردىڭ ۋاكىلدەرىمەن كەزدەستى
ءدوربىلجىن: وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى شارۋالاردى دوڭگەلەك داۋلەتكە ۇمتىلۋعا جەتەلەدى
جۇڭچيۋ مەرەكەسىندە تىلەكتەرى توعىستى
جاڭا ءۇي سالىپ، جاڭا قونىسقا كوشىپ، كەدەي بۇقارانىڭ تۇرمىسى جاقسارا ءتۇستى
2019-جىلى 9-ايدىڭ 12-كۇنى 211-سان
رەفورمانىڭ جۇيەلى، شوعىرلى، سايكەستى، جوعارى ءونىمدى بولۋىن كۇشەيتىپ، ءار جاقتاعى ءتۇزىمنىڭ اناعۇرلىم كەمەلدەنۋىن، اناعۇرلىم تۇلعالانۋىن ىلگەرىلەتەيىك
قابىر كۇزەتۋشى جاڭ چيۋلياڭ قۇرباننىڭ تۋىستارىن ىستىق ىقىلاسپەن قارسى الدى
سۇيىسپەنشىلىكپەن ءومىر جەلكەنىن اشتى
شاۋەشەك قالاسىنىڭ ساياحات كورىنىس تۇيىندەرى (4)
جۇڭچيۋ مەرەكەسىندە باس قوسىپ، سەزىمدەرىن توعىستىردى
2019-جىلى 9-ايدىڭ 11-كۇنى 210-سان
قۇرباننىڭ تۋىس-تۋعاندارى كەلىپ ازا ءبىلدىرىپ، بەيياڭ تاۋىن جاسپەن جۋدى
جاڭا جۇڭگونىڭ دۇنيەگە كەلۋى
قابىر كۇزەتۋشى جاڭ چيۋلياڭ قۇربانداردىڭ تۋىستارىن قارسى الۋعا تولىق دايىندىق كوردى
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2019-جىلعى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق ۇيرەنۋىن وتكىزدى
ايماق جاڭا داۋىردەگى وركەنيەتتى امالياتتا ايگىلەۋ ورتالىعى جانە اۋدان دارەجەلى توعىسپالى مەديا ورتالىعى قۇرىلىسىن ناق مايداندا كوزدەن كەشىرىپ، ىلگەرىلەتۋ ءماجىلىسىن اشتى
مەرەكەنى قۇتتىقتاپ، ۇستازدارعا العىستارىن ءبىلدىردى
نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنى ىشكەرىلەي تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، قۇمىلدى شينجياڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ ماڭىزدى ارتۋ ۇيەگىنە اينالدىرۋ كەرەك
ايماق 35-رەتكى وقىتۋشىلار مەرەكەسىن قۇتتىقتاۋ اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
لياۋنيڭ ولكەلىك جازۋشىلار قوعامىنىڭ دەرەك جيناۋ ۇيىرمەسى ايماعىمىزعا كەلدى
قۇربان نياز،يوۋ لياڭيىڭ 7 -كەزەكتى مەملەكەتتىك ءمورال ۇلگىسى داڭق اتاعىنا يە بولدى
«ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىز ەتۋ»دەگى كورنەكتى ماسەلەلەردى تىعىز كوزدەپ، نىسانادان جازباي، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىن جاقسى جۇرگىزەيىك
2019-جىلى 9-ايدىڭ 10-كۇنى 209-سان
«لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ،ۇشقارىلىقتى الاستاۋ جانە ادامدىق ۇقىقتى قامتاماسىز ەتۋ» حالىقارالىق زەرتتەۋ-تالقى ءماجىلىسى ۇرىمجىدە اشىلدى
تاماشا سالتتى دارىپتەپ، وڭ ەنەرگيانى اسقاقتاتامىز
بۇل ارا ۇلتتار ىنتىماعىنان ۇلگى كورسەتەتىن قالا
مەرەكەنى تۋىسىممەن بىرلىكتە وتكىزدىم
تاماشا سالتتى دارىپتەپ، وڭ ەنەرگيانى اسقاقتاتامىز

تەمەكىدەن تيىلىپ،دەنساۋلىعىمىزدى قورعايىق

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/6/14 12:18:58

  وجەت ايدارقان ۇلى
 
  الەمدەگى بارلىق ادام دەنىنىڭ ساۋ بولۋىن تىلەيدى دە، ەشكىم دە ساۋ باسىنا ساقينا تىلەمەيدى. وسىلاي دەي تۇرساقتا، ادامدار تەمەكىنىڭ دەنساۋلىقتىڭ قاس جاۋى ەكەنىن بىلە تۇرا وعان نەگە سونشا ءۇيىر بولاتىندىعىنا قايران قالامىن. مەديتسينا ماماندارى كوپ جاعدايدا ادامدار ءوز دەنساۋلىعىن ءوزى ءتۇرلى فاكتورلارمەن بۇزىپ الاتىندىعىن ايتا كەلىپ، ماسەلەن، قاتتى قالجىراۋ، ۋاعىندا دەمالماۋ، شەكتەن تىس تويا تاماقتانۋ، اراق ءىشۋ، تەمەكى تارتۋ، ت.ب ءتۇرلى ۇيلەسىمسىز ىستەردىڭ ءبارى دەنساۋلىقتى بۇزاتىن وتە ايقىن فاكتورلار. الايدا، ادامدار وسى فاكتورلاردىڭ دەنساۋلىقتى بۇلدىرەتىندىگىن بىلە تۇرسا دا وعان ءسال قارايدى. اسىرەسە، وسىلاردىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ دە، وزگەنىڭ دە دەنساۋلىعىن اۋىر  دارەجەدە زاقىمدايتىنى تەمەكى دەپ اتاپ كورسەتەدى.

  تەمەكىنىڭ زيانى تۋرالى و. بالزاك « تەمەكى ءتاندى زاقىمدايدى، اقىل- ويدى كۇيزەلتەدى » دەسە، ن.ا. سەماشكو«شىلىمقور ءوزىن عانا ەمەس، وزگەلەردى دە ۋلايدى» دەيدى. بۇلار استە نەگىزسىز ايتىلعان ءسوز ەمەس. قاتىستى مامانداردىڭ زەرتتەۋىنە قاراعاندا، ەلىمىزدە قازىر 300 ميلليون تەمەكىشى بار بولىپ، 740 ميلليون ادام وسى تەمەكىشىلەر تارتقان تەمەكىنىڭ زيانىنا ۇشىراپ وتىر ەكەن. وسىنىڭ سالدارىنان كوپ ساندى ادامداردىڭ وكپە راگى جانە وكپەنىڭ باياۋ حاراكتەرلى اۋرۋى، جۇرەك- قان تامىر اۋرۋى، مي قان تامىر اۋرۋى سىندى سالماقتى ناۋقاسقا شالدىعۋىنا مۇرىندىق بولعان. سونىمەن بىرگە، ەلىمىزدە ءار جىلى ءبىر ميلليون 200 مىڭ ادام شىلىم شەگۋدەن كەلىپ شىققان اۋرۋلار سەبەبىنەن كوز جۇمسا، 50 ءتۇرلى اۋرۋدى قوزدىراتىن تەمەكىنىڭ قۇرامىنداعى نيكوتين ەكەنىن انىقتاعان.  انا- بالالار دەنساۋلىعىن قورعاۋ ماماندارىنىڭ قاراۋىنشا، ومىراۋدا بالاسى بار انا تەمەكى تارتسا، نيكوتين قاتارلى ۋلى زاتتار  ومىراۋ ءسۇتى ارقىلى بوبەكتىڭ دەنەسىنە جەتىپ دەنساۋلىعىن زياندايتىندىعىن ايتادى. ءبىز بۇدان تەمەكىنىڭ تەمەكى تارتۋشىنىڭ عانا دەنساۋلىعىن زاقىمداپ قالماستان، ءتىپتى   ونىڭ اينالاسىنداعى ادامداردىڭ دەنساۋلىعىندا اۋىر زاقىمدايتىندىعىن كورە الامىز. اسىرەسە  ادامدى الاڭداتاتىنى، تەمەكى تارتۋشىلاردىڭ جاس شاماسى بارعان سايىن جاستانىپ باراجاتقانى بولىپ وتىر.

  ەلىمىز ۇستەگى جىلى الەۋمەتتىك ورىنداردا تەمەكى تارتپاۋ جونىندە ارناۋلى ءتۇزىم ورناتىپ ءارى « تەمەكى تارتپاڭىز» دەگەن ەسكەرتپە جازىلعان قاعاز بەن تەمەكى تارتۋعا تيىم سالۋ شارتتى بەلگىسىن الەۋمەتتىك ماڭىزدى ورىندارعا جاپسىرىپ قويدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا الەۋمەتتىك ورىنداردا كەلسە- كەلمەس تەمەكى تارتاتىنداردىڭ سانى بارىنشا ازايدى. دەسەدە، تانىمى تاياز كەي «تەمەكى قۇمارلاردىڭ»   ەرەجە- ءتۇزىمدى ەلەپ – ەسكەرمەي،  ادامدار توپتاسقان الەۋمەتتىك ورىنداردا ءالى دە بۇرقىراتا تەمەكى تارتىپ وتىرعانىن، باس قوسۋلاردا وزگە تەمەكى تارتپايتىن ادامدارعا قۇرمەت ەتپەي، كوك ءتۇتىندى قۇشىرلانا سوراتىندار دا جوق ەمەس. كەيبىر تەمەكى تارتاتىندارعا الەۋمەتتىك ورىنداردا تەمەكى تارتپاۋعا نە اۋاشا شىعىپ تارتۋعا ءناسيحاتتاساڭ رەنجيدى. بۇل استە دۇرىس پوزيتسيا ەمەس. ءاربىر ادام ءوز دەنساۋلىعىن قورعاۋعا ۇقىقتى، ەگيپەتتە ءبىر ايەل كۇيەۋىنىڭ تەمەكى تارتقاندىعى سەبەپتى، حالىق سوتى مەكەمەسىنە نەكەدەن اجىراسۋ تالابىن قويعان. ونىڭ بۇل تالابىن حالىق سوتى قابىلداعان. نورۆەگيا دا اۆتوموبيلمەن قالاعا كىرگەندە، شوفەردىڭ تەمەكى شەگۋىنە بولمايدى. ساقشىلار بايقاپ قالسا، سول جەردە شوفەرلىك كۋالىگىن ءمۇسادىرالايدى ءارى ايىپ سالادى. كەزەكتە يرلانديا مەملەكەتى تەمەكى ءوندىرۋدى بۇكىلدەي توقتاتىپ، ادامداردىڭ تەمەكى تارتۋىنا قاتاڭ تيىم سالىپ وتىر. جوعارىدا ايتقانىمىزداي تەمەكى تارتۋ  اسىرەسە جاستار مەن وسپىرىمدەردىڭ اقاۋسىزدىعىنا  ەرەكشە اۋىر اسەرىن تيگىزەدى.

  ۇرپاق ۇلتتىڭ ءۇمىتى، اتا- انانىڭ قۋانىشى، بولاشاقتىڭ يەسى، ءبىز ولارعا تاماشا ءوسىپ- جەتىلۋ ورتاسىن ازىرلەپ بەرۋگە قاقىلىمىز. قاتىستى مامانداردىڭ قاراۋىنشا، تەمەكى تارتقاندار ءارقانداي ءبىر ءىستىڭ مۇقتاجدىعىمەن ەمەس، قايتا وسى ناشار    ادەتتى 17-18 جاستا، ءتىپتى وداندا جاس كۇنىندە اتا- اناسىنىڭ نەمەسە قوعامداعى   ادامداردىڭ تەمەكى تارتقانىن قىزىق كورىپ ەلىكتەپ نەمەسە « تەمەكى تارتۋدىڭ ءوزى ءبىر ءتۇرلى ەسەيىپ، تولىسقاندىقتىڭ بەلگىسى» دەپ قاراۋداي جاڭساق كوزقاراستان بارىپ، تەمەكى تارتۋعا ادەتتەنەدى ەكەن. ءبىز كوپ بولىپ كۇش شىعارىپ، وتباسىندا اتا- انالار ءوز باسىمىزدان ونەگە بولىپ، شاما بار تەمەكىدەن تيىلىپ، بالانىڭ الدىندا تەمەكى تارتپاي، ولارعا وتباسى تاربيەسىن ويداعىداي جۇرگىزىپ، مەكتەپتە  وقىتۋشىلار وقۋشىلارعا تەمەكى تارتۋدىڭ زيانى اۋىر ەكەنىن ىرىقتى تۇردە جەتە ءتۇسىندىرىپ، قاتاڭ تيىم سالىپ، ولاردىڭ تەمەكى تارتۋداي ناشار ادەتتى جۇقتىرىپ الۋدان اۋلاق بولۋعا كۇش سالۋلارى كەرەك.

  اتامىز قازاق « دەنساۋلىق - زور بايلىق » دەپ تەككە ايتپاعان عوي. جەپ اس، ءىشىپ سۋسىن، كيىپ كيىم بولماعان، تەك دەنساۋلىعىمىزدىڭ قاس جاۋى بولعان تەمەكىدەن سانالى تۇردە تيىلىپ، ءتۇتىنسىز وتباسىن، ءتۇتىنسىز قىزمەت ورتاسىن، ءتۇتىنسىز الەۋمەتتىك ورتا جاراتىپ، اقاۋسىز ۇرپاق ءوسىرىپ، بارشا ادامنىڭ بايلىعى، باقىتى بولعان دەنساۋلىعىمىزدىڭ اقاۋسىز بولۋىنا كەپىلدىك ەتەيىك! بۇل ءۇشىن قاتىستى تاراۋلار ءتارتىپ- ەرەجە شىعارىپ، ونى قاتاڭ اتقارىپ، بارلىق ادام وعان سانالى تۇردە بويسۇنىپ، ورتاق كۇش سالسا، اسپايتىن اسۋ، الىنبايتىن قامال جوق. بۇل ۇردىستەن ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە بولادى. قىسقاسى، تەمەكى دەنساۋلىعىمىزدىڭ قاس جاۋى ەكەنىن جەتە تانىپ، ونى ورتامىزدان الاستاپ، ساۋ دەنەلى بولۋعا، ۇرپاقتاردىڭ اقاۋسىز وسۋىنە نەگىز قالاۋعا كۇش سالايىق!

  رەداكتورى : اراي ەركىن قىزى

   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn