ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما
شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋدەن جازباي،ساياسي قاسيەت پەن توڭكەرىستىك رۋحتى ماڭگى ساقتاپ،تانىم مەن ارەكەتتى بىرلىككە كەلتىرىپ،ىرىقتىلىقپەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ،ىسكەرلىك كورسەتەيىك
ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما
ايماق كادرلار ءماجىلىسىن اشىپ،مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىستىڭ رۋحىن جەتكىزدى
ايماقتىق پارتكوم ساياسي-زاڭ قىزمەتى ءماجىلىسىن اشتى
ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما
ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما
كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋدىڭ، كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال ارىلتۋدىڭ نەگىزگى جالپى جوباسىن تياناقتاندىرىپ، شينجياڭنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىندا دەر كەزىندە جەڭىسكە جەتۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتەيىك
مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ اقپارات كەڭسەسى «شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسى جانە ادامدىق ۇقىقتى قامتاماسىزداندىرۋى» اتتى اق تىستى كىتاپتى جاريالادى
شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ،ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسى جانە ادامدىق ۇقىقتى قامتاماسىزداندىرۋى
شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ،ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسى جانە ادامدىق ۇقىقتى قامتاماسىزداندىرۋى
شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسى جانە ادامدىق ۇقىقتى قامتاماسىزداندىرۋى
شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ،ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسى جانە ادامدىق ۇقىقتى قامتاماسىزداندىرۋى
شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا داۋىردەگى شينجياڭنىڭ ساياسي-زاڭ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى،ويداعىداي ىستەۋ كەرەك
ايماق رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى جالپى ءماجىلىسىن اشتى
ايماق قورشاعان ورتانى قورعاۋ كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى جالپى ءماجىلىسىن اشتى
ايماقتىق پارتكومنىڭ نازاريا ۇيرەنۋ وزەكتى گرۋپپاسى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جونىندە ارناۋلى تاقىرىپتىق ۇيرەنۋ وتكىزدى
اۆتونوميالى رايون بويىنشا كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋداعى ۇلگىلى ىزگى ىستەردەن ارالاپ بايانداما جاساۋ ءماجىلىسى ايماعىمىزدا وتكىزىلدى
كومىردەن پايدالانىپ جىلىتۋدى ەلەكتردەن پايدالانىپ جىلىتۋعا وزگەرتىپ،ءۇي جىلى،تۇرمىس جايلى بولدى
ءدارى-دارمەككە كولەمدى تەكسەرۋ جۇرگىزدى
كوكتەمنىڭ كۇن شۋاعى
جالعان-جارامسىز زاتتاردى ساتۋعا سوققى بەرىپ،تۇتىنۋشىلاردىڭ ۇقىق-مۇددەسى قورعالدى
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن مۇقيات ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، شينجياڭنىڭ ءتۇرلى قىزمەتتەرىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەيىك
ايماعىمىزدىڭ جەر-جەرىندە ەكى ءماجىلىس رۋحىن ۇيرەنۋ قىزۋ ورلەۋگە كوتەرىلدى
ءبىر نيەت، ءبىر باعىتتا بولا وتىرىپ، اناعۇرلىم زور كەرەمەتتەر جاراتايىق
13-كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ 2 -ءماجىلىسى بەيجيڭدە جابىلدى
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ،دايەكتىلەندىرىپ،تياناقتاندىرىپ ورنىقتىلىق، دامۋ قىزمەتتەرىن ىلگەرىلەتۋدە جاڭا ناتيجەگە قول جەتكىزۋ،جاڭا جاعداي اشۋ كەرەك
مەكتەپتە ەسىرتكىگە تيىم سالۋ ۇگىتىن جۇرگىزدى
تەمەكى قويعىزۋ امبۋلاتورياسى ىسكە قوسىلدى
شىن ىنتا- پەيىلىمەن ەرىكتى قىزمەت وتەگەن «مەيىربان جان»

بايىرعى كيىم ـ كەبەنەك

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/6 12:42:14

باقىتبەك قۇمارحاجى ۇلى
 
   اتامىز قازاق سوناۋ تاريحتان بەرى    «كەبەنەك كيگەن كەلەدى، كەبىن كيگەن كەلمەيدى» دەپ ۇنەمى ايتادى. كەبىن دەگەن بارشا قازاق بالاسىنا تۇسىنىكتى بولار،ول نەگىزىنەن ادام قايتىس بولعاننان كەيىن جەرلەۋ الدىنداعى كيگىزەتىن ەڭ سوڭعى كيىمى. ول كيىمدى اقىرەتتەن (داكىدەن) قايتىس بولعان ادامنىڭ بويىنا شاقتاپ،ءپىشىپ جاسايدى. قاعيدا بويىنشا، ءىش كيىم، جالاڭ كيىم، سىرتقى كيىم دەپ ءۇش قاباتتاپ ءپىشىپ    جوندەيدى، ءبىراق ونى جىپپەن تىكپەيدى،ءجون داكىدەن جىرتىپ الىپ،   تىگىستەرىن شالىپ-شالىپ قويادى.

   ال، كەبەنەك دەگەن قانداي كيىم؟ كەبەنەك دەگەنىمىز بۇتىندەي جاڭا    باسىلعان كيىزدەن تىگەتىن كيىم. ول ەكى ءتۇرلى تىگىلەدى. ءبىرى باسىنداعى   كۇلاپاراسىنان تارتىپ، اياقتاعى بايپاعىنا دەيىن ءبىر تۇلعا ەتىپ تىگىلەدى. بەلۋاردان تومەن شالبار ۇلگىسىندە بولىپ،   اياقتاعى بايپاعىمەن جالعاسادى. ال،  جوعارعى جاعى ىشىك ۇلگىسىندە بولىپ، وندا تۇيمە بولمايدى،ءار جەرىندە    بايلايتىن ءجىبى بولادى نەمەسە قاۋسىرىنىپ جاتا بەرەدى. بۇل كۇلاپاراسىمەن جالعاسقان بولىپ، بۇل كيىمدى كيىپ جۇرگەن كيىمنىڭ سىرتىنان كيە بەرەدى. ەندى ءبىرى باسىندا كۇلاپاراسى بار ۇزىن شاپان ۇلگىسىندە، بايپاعى بولەك تىگىلەدى. بۇل كەبەنەك كيىمدەرمەن اققار-كوك مۇزعا جاتا بەرەدى.

   سوناۋ تاريحتان بەرى بۇل قىستىڭ قاقاعان ايازدارىندا عانا كيىلەتىن كيىم بولىپ، جىلقىشى، جوقشىلار، ۇزاق ساپار شەككەندەر، جاۋگەرشىلىك زامانداعى مالدى، تۇندە دەمالعان اسكەرلەردى كۇزەتۋ بارىسىندا كوپ پايدالانا  بىلگەن. بۇرىنعى كەزدەردە مال بارىمتاشىلارى، ۇرى-قارى جانە ءيت-قۇس وتە كوپ بولىپ،ءتورت تۇلىك مالدىڭ بارلىعىندا كۇندىز-ءتۇنى كۇزەت،  كوزدەن تاسا قىلمايتىن قاسيەت بار    بولىپ، وسىنىڭ ىشىندە جىلقى كۇزەتى ەڭ قيىن بولعان. سول سەبەپتى جىلقىشىلار كۇندىز كەزەك-كەزەك جىلقى   جايسا، تۇندە كەبەنەك كيىپ، جىلقىلاردى كوزدەن تاسا قىلماي كۇزەتىپ وتىرعان. بۇل كيىم كيگىزدەن تىگىلگەندىكتەن وتە اۋىر كەلدى دە،جىلقىشىلار نەگىزىنەن قالىڭ جىلقىنىڭ ىشىندەگى جىرا سالىپ تويىنعان، كۇشتى ايعىرلاردى عانا مىنەتىن بولعان. باسقا ات مىنگەنىمەن ءوزى قالىڭ كيىم، ونىڭ ۇستىنە كەمەلەك كيسە، ونى كوتەرىپ ءجۇرۋدىڭ ءوزى ءبىر اڭگىمە بولعان. جىلقى دەگەن مال ءبىر جەردە تۇراقتاپ تۇرمايدى، كەيدە ۇركەدى، كەيدە بوراننان ىعادى، سول سەبەپتەن دە سەمىز ايعىر كەبەنەك كيگەن ادامنىڭ ءمىنىس كولىگىنە ازەر جاراعان.

   ۇزاق ساپار شەگىپ،جولاۋشى    جۇرگەندە كەبەنەكتى قوسار اتقا ارتىپ  الىپ، جاتقان جەردە عانا پايدالانعان. كەي جاعدايدا جىلقى جوعالىپ، جايلاۋدا قالىپ قوياتىن جايتتەر دە بولعان،مۇنداي جاعدايدا ەكى جىگىت جاندارىنا قوس-قوستان قوسار ات الىپ، ازىقتارىن بايلانىپ، كەبەنەكتەرىن قوسار اتقا ارتىپ، قار بۇزىپ وتىرىپ سول جىلقىلارىن ايداپ كەلەتىن بولعان. سول كەزدەردە كەبەنەك كيىمدەرى ەرەكشە ەس قاتقان. وسى  سەبەپتەن دە، كەبەنەك كيگەن جىگىتتەردىڭ ساپارىنىڭ ادەتتەگىدەي ەمەس ەكەندىگىن كورۋگە بولادى.

   سوناۋ ەرتەدەن قازىرگە دەيىنگى الماعايىپ زاماندا، كەبەنەك كيىمى جاقسىلىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە، كەبەنەك كيگەن ادام قايدا كەتسە دە تۇبىندە كەلەدى، ول ەشقايدا كەتپەيدى دەيتىن جاقسى لەپەس دانالار ەسىندە قالىپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولۋدا.  ماسەلەن: ادامدار ۇزاق جەرگە جولاۋشى جۇرگەندە،بالالار وقۋعا اتتانعاندا جۇبايى، بالانىڭ اپا-اتاسى، اكە-شەشەسى قيماستىقپەن كوز جاستارىن سورالاپ   جىلاپ جاتادى. سول كەزدە اۋىل اقساقالدارى «جاقسىلىققا جىلاماڭدار،قۋانىڭدار،ول كەبەنەك كيىپ بارادى ەمەس پە» دەپ جۇباتۋ ايتىپ جاتادى. كەيبىر وتباسى «كەبەنەك كيگەننىڭ تويىن جاساپ جاتىرمىز» دەپ ۇلان-اسىر توي جاسايتىن دا بولعان. ادامدارى جوعالىپ قايتا تابىلسا، سىرقاتتانىپ ۇزاق جەرگە بارىپ جازىلسا، بەلگىلى سەبەپپەن، جەر اۋدارىلىپ قايتا ورالسا، ۇركىن-قورقىندى جىلداردا بالا-شاعالار اداسىپ، اۋىلىمەن، اكە-شەشەسىمەن،تۋىس-تۋعاندارىمەن قايتا    قاۋىشسا، جاۋ قولىنان قاشىپ شىقسا،  اۋىلداعى اق ساقالدى اتالار مەن اق  شىلاۋىشتى انالار جيىلىپ، قۇتتى بولسىن ايتىپ، «ولمەگەن قۇل، التىن اياقتان سۋ ىشەر»، «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا، اجالى جەتكەن ولەر»، «كەبەنەك كيگەن كەلەدى، كەبىن كيگەن كەلمەيدى» دەپ قۋانىشتارىنا ورتاق بولىپ، اق باتالارىن بەرىپ جاتادى. ءبىز بۇل تاعىلىمداردان كەبەنەكتىڭ قانداي قاسيەتتى كيىم ەكەندىگىن تولىق تۇسىنسەك ءارى قازىرگى ۇرپاقتارىمىز دا بىلسە ەكەن دەگەن    تىلەكتەمىز.



   رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.