ەەڭ جاڭا مازمۇندار
نازاردى «ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ۇشتە قامتاماسىز ەتۋ»گە شوعىرلاندىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە تاباندىلىقپەن باتىل قول جەتكىزۋ كەرەك
شي جينپيڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، اسپانى اشىق، جەرى جاسىل،سۋى تۇنىق كوركەم شينجياڭ قۇرۋ كەرەك
«ادامدىق ۇقىق» جەلەۋى سۇرقيا نيەتىن بۇركەمەلەي المايدى
جۇڭگونىڭ ىشكى ىسىنە كيلىككەن «زاڭ جوبا» ىشىنە ارام نيەت بۇككەن،اق پەن قارانى شاتاستىرعان
«دۇنيە جۇزىلىك ۇيعۇر قۇرىلتايى» لاڭكەستىكپەن استاسىپ وتىر
كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋدى، باۋلۋدى ورىستەتۋ — شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى كەپىلى
ادامدىق ۇقىق ماسەلەسىن سىلتاۋراتىپ،جۇڭگونىڭ ىشكى ىستەرىنە كيلىگۋ __ ەسەپشوتتى قاتە سوققاندىق
امەريكا ساياساتپازدارىنىڭ شينجياڭداعى ادامدىق ۇقىقتى قارالاۋ ارەكەتى كولگىرلىك،پاسىقتىق
امەريكا ماقۇلداعان شينجياڭعا ساياتىن «زاڭ جوبا»عا باتىل قارسى تۇراتىندىقتارىن جانە قاتاڭ جازعىراتىندىقتارىن ءبىلدىردى
اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنىڭ تابىستارىنان شىن مانىندە جاقسى پايدالانىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن ناقتى تياناقتاندىرايىق
نەگىزگى ساتى ۇيىمدىق قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى ىلگەرىلەتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن ناقتى تياناقتاندىرايىق، ەگجەي-تەگجەيلى تياناقتاندىرايىق
2020-جىلعى ەكونوميكالىق قىزمەتكە تالداۋ جاسادى، زەرتتەۋ جۇرگىزدى پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسى جانە شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ قىزمەتىن اقىلداسىپ، ورنالاستىردى
مەن ءتىپتى دە كوپ ادام كورىكتى شينجياڭعا ساياحاتتاپ كەلسە ەكەن دەپ ويلايمىن
تاربيەلەۋ-باۋلۋ ورتالىعى اداسقان مەنى تىڭ تىرشىلىككە يە ەتتى
كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ-باۋلۋ — ادامداردى قۇتقارۋداعى ەڭ زور يگى ءىس
شىندىقتى قيالمەن قيىستىرۋعا كەلمەيدى، شىندىق وتىرىكتى جەڭەدى
2019-جىلى 12-ايدىڭ 9-كۇنى 285-سان
شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ جانە ۇشقارىلىقتى الاستاۋ شاراسى ادىلەتتى شارا
2019-جىلى 12-ايدىڭ 7-كۇنى 284-سان
شينجياڭنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن ءبۇلدىرۋ ارەكەتتەرى، ءسوز جوق، جەڭىلىسپەن تىنادى
ءارقانداي قاسكۇنەمدىك اتاۋلىنىڭ بارلىعى شينجياڭنىڭ دامۋ، گۇلدەنىپ-كوركەيۋ ۇردىسىنە بوگەت بولا المايدى
امەريكانىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋدا مەيلىنشە قوس ولشەم قولدانۋى ادامدى جيرەندىرەدى
امەريكانىڭ شينجياڭعا ساياتىن «زاڭ جوباسى» امەريكانىڭ جۇڭگوعا قارسى ساياساتپازدارىنىڭ تاعى ءبىر رەتكى سوراقى ويىنى
رايونىمىزداعى ءار ۇلت،ءار سالا قايراتكەرلەرى امەريكانىڭ شينجياڭعا ساياتىن «زاڭ جوباسىن» ماقۇلداعاندىعىن قاتاڭ ايىپتادى
تاربيەلەۋ - باۋلۋ ورتالىعى بولماسا، شينجياڭنىڭ تىنىش، ورنىقتى كۇنى بولماق ەمەس
امەريكا پارلامەنتى قاۋىم پالاتاسىنىڭ «2019-جىل ۇيعۇر ادامدىق ۇقىقتارى ساياسات زاڭ جوباسىن» ماقۇلداعاندىعى جونىندە ءتىلشىنىڭ سۇراۋىنا جاۋاپ بەردى
شينجياڭنىڭ جاراسىمدى، ورنىقتى اسا تاماشا جاعدايىن بۇلدىرۋگە ۇرىنعان ءارقانداي ارەكەت اتاۋلى، ءسوزسىز، جەڭىلىسپەن تىنادى
شينجياڭنىڭ گۇلدەنىپ-كوركەيۋىن، ورنىقتىلىعىن بۇلدىرۋگە ۇرىنعاندارعا شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى استە جول قويمايدى
امەريكانىڭ شينجياڭعا ساياتىن «زاڭ جوباسىن» ماقۇلداعاندىعىنا قاتتى كەكتەنەتىندىگىن جانە باتىل قارسى تۇراتىندىعىن ءبىلدىردى
ءارقانداي ادامنىڭ لاڭكەستىك كۇشتەرگە بولىسۋىنا استە جول بەرمەيمىز

بايىرعى كيىم ـ كەبەنەك

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/6 12:42:14

باقىتبەك قۇمارحاجى ۇلى
 
   اتامىز قازاق سوناۋ تاريحتان بەرى    «كەبەنەك كيگەن كەلەدى، كەبىن كيگەن كەلمەيدى» دەپ ۇنەمى ايتادى. كەبىن دەگەن بارشا قازاق بالاسىنا تۇسىنىكتى بولار،ول نەگىزىنەن ادام قايتىس بولعاننان كەيىن جەرلەۋ الدىنداعى كيگىزەتىن ەڭ سوڭعى كيىمى. ول كيىمدى اقىرەتتەن (داكىدەن) قايتىس بولعان ادامنىڭ بويىنا شاقتاپ،ءپىشىپ جاسايدى. قاعيدا بويىنشا، ءىش كيىم، جالاڭ كيىم، سىرتقى كيىم دەپ ءۇش قاباتتاپ ءپىشىپ    جوندەيدى، ءبىراق ونى جىپپەن تىكپەيدى،ءجون داكىدەن جىرتىپ الىپ،   تىگىستەرىن شالىپ-شالىپ قويادى.

   ال، كەبەنەك دەگەن قانداي كيىم؟ كەبەنەك دەگەنىمىز بۇتىندەي جاڭا    باسىلعان كيىزدەن تىگەتىن كيىم. ول ەكى ءتۇرلى تىگىلەدى. ءبىرى باسىنداعى   كۇلاپاراسىنان تارتىپ، اياقتاعى بايپاعىنا دەيىن ءبىر تۇلعا ەتىپ تىگىلەدى. بەلۋاردان تومەن شالبار ۇلگىسىندە بولىپ،   اياقتاعى بايپاعىمەن جالعاسادى. ال،  جوعارعى جاعى ىشىك ۇلگىسىندە بولىپ، وندا تۇيمە بولمايدى،ءار جەرىندە    بايلايتىن ءجىبى بولادى نەمەسە قاۋسىرىنىپ جاتا بەرەدى. بۇل كۇلاپاراسىمەن جالعاسقان بولىپ، بۇل كيىمدى كيىپ جۇرگەن كيىمنىڭ سىرتىنان كيە بەرەدى. ەندى ءبىرى باسىندا كۇلاپاراسى بار ۇزىن شاپان ۇلگىسىندە، بايپاعى بولەك تىگىلەدى. بۇل كەبەنەك كيىمدەرمەن اققار-كوك مۇزعا جاتا بەرەدى.

   سوناۋ تاريحتان بەرى بۇل قىستىڭ قاقاعان ايازدارىندا عانا كيىلەتىن كيىم بولىپ، جىلقىشى، جوقشىلار، ۇزاق ساپار شەككەندەر، جاۋگەرشىلىك زامانداعى مالدى، تۇندە دەمالعان اسكەرلەردى كۇزەتۋ بارىسىندا كوپ پايدالانا  بىلگەن. بۇرىنعى كەزدەردە مال بارىمتاشىلارى، ۇرى-قارى جانە ءيت-قۇس وتە كوپ بولىپ،ءتورت تۇلىك مالدىڭ بارلىعىندا كۇندىز-ءتۇنى كۇزەت،  كوزدەن تاسا قىلمايتىن قاسيەت بار    بولىپ، وسىنىڭ ىشىندە جىلقى كۇزەتى ەڭ قيىن بولعان. سول سەبەپتى جىلقىشىلار كۇندىز كەزەك-كەزەك جىلقى   جايسا، تۇندە كەبەنەك كيىپ، جىلقىلاردى كوزدەن تاسا قىلماي كۇزەتىپ وتىرعان. بۇل كيىم كيگىزدەن تىگىلگەندىكتەن وتە اۋىر كەلدى دە،جىلقىشىلار نەگىزىنەن قالىڭ جىلقىنىڭ ىشىندەگى جىرا سالىپ تويىنعان، كۇشتى ايعىرلاردى عانا مىنەتىن بولعان. باسقا ات مىنگەنىمەن ءوزى قالىڭ كيىم، ونىڭ ۇستىنە كەمەلەك كيسە، ونى كوتەرىپ ءجۇرۋدىڭ ءوزى ءبىر اڭگىمە بولعان. جىلقى دەگەن مال ءبىر جەردە تۇراقتاپ تۇرمايدى، كەيدە ۇركەدى، كەيدە بوراننان ىعادى، سول سەبەپتەن دە سەمىز ايعىر كەبەنەك كيگەن ادامنىڭ ءمىنىس كولىگىنە ازەر جاراعان.

   ۇزاق ساپار شەگىپ،جولاۋشى    جۇرگەندە كەبەنەكتى قوسار اتقا ارتىپ  الىپ، جاتقان جەردە عانا پايدالانعان. كەي جاعدايدا جىلقى جوعالىپ، جايلاۋدا قالىپ قوياتىن جايتتەر دە بولعان،مۇنداي جاعدايدا ەكى جىگىت جاندارىنا قوس-قوستان قوسار ات الىپ، ازىقتارىن بايلانىپ، كەبەنەكتەرىن قوسار اتقا ارتىپ، قار بۇزىپ وتىرىپ سول جىلقىلارىن ايداپ كەلەتىن بولعان. سول كەزدەردە كەبەنەك كيىمدەرى ەرەكشە ەس قاتقان. وسى  سەبەپتەن دە، كەبەنەك كيگەن جىگىتتەردىڭ ساپارىنىڭ ادەتتەگىدەي ەمەس ەكەندىگىن كورۋگە بولادى.

   سوناۋ ەرتەدەن قازىرگە دەيىنگى الماعايىپ زاماندا، كەبەنەك كيىمى جاقسىلىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە، كەبەنەك كيگەن ادام قايدا كەتسە دە تۇبىندە كەلەدى، ول ەشقايدا كەتپەيدى دەيتىن جاقسى لەپەس دانالار ەسىندە قالىپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولۋدا.  ماسەلەن: ادامدار ۇزاق جەرگە جولاۋشى جۇرگەندە،بالالار وقۋعا اتتانعاندا جۇبايى، بالانىڭ اپا-اتاسى، اكە-شەشەسى قيماستىقپەن كوز جاستارىن سورالاپ   جىلاپ جاتادى. سول كەزدە اۋىل اقساقالدارى «جاقسىلىققا جىلاماڭدار،قۋانىڭدار،ول كەبەنەك كيىپ بارادى ەمەس پە» دەپ جۇباتۋ ايتىپ جاتادى. كەيبىر وتباسى «كەبەنەك كيگەننىڭ تويىن جاساپ جاتىرمىز» دەپ ۇلان-اسىر توي جاسايتىن دا بولعان. ادامدارى جوعالىپ قايتا تابىلسا، سىرقاتتانىپ ۇزاق جەرگە بارىپ جازىلسا، بەلگىلى سەبەپپەن، جەر اۋدارىلىپ قايتا ورالسا، ۇركىن-قورقىندى جىلداردا بالا-شاعالار اداسىپ، اۋىلىمەن، اكە-شەشەسىمەن،تۋىس-تۋعاندارىمەن قايتا    قاۋىشسا، جاۋ قولىنان قاشىپ شىقسا،  اۋىلداعى اق ساقالدى اتالار مەن اق  شىلاۋىشتى انالار جيىلىپ، قۇتتى بولسىن ايتىپ، «ولمەگەن قۇل، التىن اياقتان سۋ ىشەر»، «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا، اجالى جەتكەن ولەر»، «كەبەنەك كيگەن كەلەدى، كەبىن كيگەن كەلمەيدى» دەپ قۋانىشتارىنا ورتاق بولىپ، اق باتالارىن بەرىپ جاتادى. ءبىز بۇل تاعىلىمداردان كەبەنەكتىڭ قانداي قاسيەتتى كيىم ەكەندىگىن تولىق تۇسىنسەك ءارى قازىرگى ۇرپاقتارىمىز دا بىلسە ەكەن دەگەن    تىلەكتەمىز.



   رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn