ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ايماق ءتارتىپ تەكسەرۋ،باقىلاۋ-تەكسەرۋ قىزمەتى ءماجىلىسىن اشتى
قىزمەتتى تياناقتاندىرۋدى كۇشەيتىپ،ناقتى تياناقتانىپ،ناتيجە جاراتۋىنا كەپىلدىك ەتەيىك
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ اۋىل-قىستاق تاس جول قۇرىلىسى نىسانى جاپپاي جۇمىسىن باستادى
«قوپارعىش شەبەرى» يۇي حۋاحۋ
لي چيميڭ: قوعام حاۋىپسىزدىگى مالىمەت قىزمەتى ءۇشىن بۇكىل ءومىرىن ارنادى
كاسىپورىندار اتتانىسقا كەلىپ،ءوندىرىس جابدىقتارى ىسكە قوسىلىپ،ەكونوميكا جاندانا ءتۇستى
ساۋان اۋدانى: جوعارى ولشەمدى ەگىنجاي قۇرىلىسى نىسانى جاپپاي قايتا باستالدى
ىندەتتەن ساقتانۋدى بوساڭسىتپاي، قىزمەت وتەۋدى جاقسارتتى
مالشىلاردىڭ كوشى-قون جۇمىسىنا شىنايى كەپىلدىك ەتتى
شاعانتوعاي: سالىنىپ بىتپەگەن نىساندار
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ساياسي بيۋروسى ءماجىلىس اشتى
شي جينپيڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، لاستانۋدان ساقتانۋ جانە ونى جونگە سالۋدان قامال الۋ شايقاسىن تاباندىلىقپەن باتىلدىقپەن ويداعىداي جۇرگىزەيىك
سەنىمدى بەكەمدەپ، قيىنشىلىققا قارسى اتتانىپ، وڭاي - وسپاق قولعا كەلمەگەن تاماشا جاعدايدى بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، تۇتاس جىلداعى دامۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شەشۋشى شايقاسىنىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ ك
2020-جىلى 3-ايدىڭ 31-كۇنى 61-سان
كەستەشىلىكپەن كىرىستى ارتتىردى
توقاش-پراندىك جاساپ كەدەيلىكتەن ارىلدى
ءدوربىلجىن اۋدانىنداعى قارتتار ءۇيىنىڭ ىرگەسىنەن كىرىسىن ارتتىردى
تۇرعىنداردىڭ جۇمىستانىپ،كىرىستەرىن ارتتىرۋىنىڭ دانەكەرى
قوبىقسارى اۋدانىنىڭ تۇڭعىش توپتاعى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ نىساندارى جۇمىس باستادى
كوكتەمگى ەگىس جۇمىسىنا كۇش ۇستەپ،قيىن ماسەلەلەردى شەشتى
«كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ جايما ورنى» كىرىستى ارتتىرۋعا دەم بەردى
وزدەرى كوشەت جەتىلدىردى
شي جينپيڭ 20 ەل توبى باسشىلارىنىڭ جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە توتەپ بەرۋ جونىندەگى ەل باسىلارى ەرەكشە كەڭەسىنە قاتىناستى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى
2020-جىلى 3-ايدىڭ 30-كۇنى 60-سان
ساياسي - زاڭ قىزمەتىنىڭ وسىزاماندانۋ ورەسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، اناعۇرلىم جوعارى ورەدەگى تىنىش شينجياڭ، زاڭمەن جونگە سالىناتىن شينجياڭ قۇرايىق
2020-جىلى 3-ايدىڭ 28-كۇنى 59-سان
2020-جىلى 3-ايدىڭ 27-كۇنى 58-سان
ماسەلەنى باعدار ەتۋگە تاباندى بولىپ،رەتتەۋ-تۇزەتۋدى باتىل تياناقتاندىرىپ،كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ مىندەتىن دەر كەزىندە جوعارى ساپامەن ورىنداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ قىزمەتتەرىن زاڭ-ءتۇزىم ارناسىندا ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ،جالپى تۇلعالىق مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى كوزقاراسىن دايەكتىلەندىرىپ،تياناقتاندىرىپ،ستراتەگيالىق ىرىقتى شايقاستىڭ جەڭىسىنە جەتەيىك
ايماقتىق اۋرۋدىڭ الدىن الۋ-تىزگىندەۋ ورتالىعى: ساقتانۋ-تىزگىندەۋ مەن داعدىلى قىزمەتتى بىردەي مىقتى يگەردى

بايىرعى كيىم ـ كەبەنەك

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/6 12:42:14

باقىتبەك قۇمارحاجى ۇلى
 
   اتامىز قازاق سوناۋ تاريحتان بەرى    «كەبەنەك كيگەن كەلەدى، كەبىن كيگەن كەلمەيدى» دەپ ۇنەمى ايتادى. كەبىن دەگەن بارشا قازاق بالاسىنا تۇسىنىكتى بولار،ول نەگىزىنەن ادام قايتىس بولعاننان كەيىن جەرلەۋ الدىنداعى كيگىزەتىن ەڭ سوڭعى كيىمى. ول كيىمدى اقىرەتتەن (داكىدەن) قايتىس بولعان ادامنىڭ بويىنا شاقتاپ،ءپىشىپ جاسايدى. قاعيدا بويىنشا، ءىش كيىم، جالاڭ كيىم، سىرتقى كيىم دەپ ءۇش قاباتتاپ ءپىشىپ    جوندەيدى، ءبىراق ونى جىپپەن تىكپەيدى،ءجون داكىدەن جىرتىپ الىپ،   تىگىستەرىن شالىپ-شالىپ قويادى.

   ال، كەبەنەك دەگەن قانداي كيىم؟ كەبەنەك دەگەنىمىز بۇتىندەي جاڭا    باسىلعان كيىزدەن تىگەتىن كيىم. ول ەكى ءتۇرلى تىگىلەدى. ءبىرى باسىنداعى   كۇلاپاراسىنان تارتىپ، اياقتاعى بايپاعىنا دەيىن ءبىر تۇلعا ەتىپ تىگىلەدى. بەلۋاردان تومەن شالبار ۇلگىسىندە بولىپ،   اياقتاعى بايپاعىمەن جالعاسادى. ال،  جوعارعى جاعى ىشىك ۇلگىسىندە بولىپ، وندا تۇيمە بولمايدى،ءار جەرىندە    بايلايتىن ءجىبى بولادى نەمەسە قاۋسىرىنىپ جاتا بەرەدى. بۇل كۇلاپاراسىمەن جالعاسقان بولىپ، بۇل كيىمدى كيىپ جۇرگەن كيىمنىڭ سىرتىنان كيە بەرەدى. ەندى ءبىرى باسىندا كۇلاپاراسى بار ۇزىن شاپان ۇلگىسىندە، بايپاعى بولەك تىگىلەدى. بۇل كەبەنەك كيىمدەرمەن اققار-كوك مۇزعا جاتا بەرەدى.

   سوناۋ تاريحتان بەرى بۇل قىستىڭ قاقاعان ايازدارىندا عانا كيىلەتىن كيىم بولىپ، جىلقىشى، جوقشىلار، ۇزاق ساپار شەككەندەر، جاۋگەرشىلىك زامانداعى مالدى، تۇندە دەمالعان اسكەرلەردى كۇزەتۋ بارىسىندا كوپ پايدالانا  بىلگەن. بۇرىنعى كەزدەردە مال بارىمتاشىلارى، ۇرى-قارى جانە ءيت-قۇس وتە كوپ بولىپ،ءتورت تۇلىك مالدىڭ بارلىعىندا كۇندىز-ءتۇنى كۇزەت،  كوزدەن تاسا قىلمايتىن قاسيەت بار    بولىپ، وسىنىڭ ىشىندە جىلقى كۇزەتى ەڭ قيىن بولعان. سول سەبەپتى جىلقىشىلار كۇندىز كەزەك-كەزەك جىلقى   جايسا، تۇندە كەبەنەك كيىپ، جىلقىلاردى كوزدەن تاسا قىلماي كۇزەتىپ وتىرعان. بۇل كيىم كيگىزدەن تىگىلگەندىكتەن وتە اۋىر كەلدى دە،جىلقىشىلار نەگىزىنەن قالىڭ جىلقىنىڭ ىشىندەگى جىرا سالىپ تويىنعان، كۇشتى ايعىرلاردى عانا مىنەتىن بولعان. باسقا ات مىنگەنىمەن ءوزى قالىڭ كيىم، ونىڭ ۇستىنە كەمەلەك كيسە، ونى كوتەرىپ ءجۇرۋدىڭ ءوزى ءبىر اڭگىمە بولعان. جىلقى دەگەن مال ءبىر جەردە تۇراقتاپ تۇرمايدى، كەيدە ۇركەدى، كەيدە بوراننان ىعادى، سول سەبەپتەن دە سەمىز ايعىر كەبەنەك كيگەن ادامنىڭ ءمىنىس كولىگىنە ازەر جاراعان.

   ۇزاق ساپار شەگىپ،جولاۋشى    جۇرگەندە كەبەنەكتى قوسار اتقا ارتىپ  الىپ، جاتقان جەردە عانا پايدالانعان. كەي جاعدايدا جىلقى جوعالىپ، جايلاۋدا قالىپ قوياتىن جايتتەر دە بولعان،مۇنداي جاعدايدا ەكى جىگىت جاندارىنا قوس-قوستان قوسار ات الىپ، ازىقتارىن بايلانىپ، كەبەنەكتەرىن قوسار اتقا ارتىپ، قار بۇزىپ وتىرىپ سول جىلقىلارىن ايداپ كەلەتىن بولعان. سول كەزدەردە كەبەنەك كيىمدەرى ەرەكشە ەس قاتقان. وسى  سەبەپتەن دە، كەبەنەك كيگەن جىگىتتەردىڭ ساپارىنىڭ ادەتتەگىدەي ەمەس ەكەندىگىن كورۋگە بولادى.

   سوناۋ ەرتەدەن قازىرگە دەيىنگى الماعايىپ زاماندا، كەبەنەك كيىمى جاقسىلىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە، كەبەنەك كيگەن ادام قايدا كەتسە دە تۇبىندە كەلەدى، ول ەشقايدا كەتپەيدى دەيتىن جاقسى لەپەس دانالار ەسىندە قالىپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولۋدا.  ماسەلەن: ادامدار ۇزاق جەرگە جولاۋشى جۇرگەندە،بالالار وقۋعا اتتانعاندا جۇبايى، بالانىڭ اپا-اتاسى، اكە-شەشەسى قيماستىقپەن كوز جاستارىن سورالاپ   جىلاپ جاتادى. سول كەزدە اۋىل اقساقالدارى «جاقسىلىققا جىلاماڭدار،قۋانىڭدار،ول كەبەنەك كيىپ بارادى ەمەس پە» دەپ جۇباتۋ ايتىپ جاتادى. كەيبىر وتباسى «كەبەنەك كيگەننىڭ تويىن جاساپ جاتىرمىز» دەپ ۇلان-اسىر توي جاسايتىن دا بولعان. ادامدارى جوعالىپ قايتا تابىلسا، سىرقاتتانىپ ۇزاق جەرگە بارىپ جازىلسا، بەلگىلى سەبەپپەن، جەر اۋدارىلىپ قايتا ورالسا، ۇركىن-قورقىندى جىلداردا بالا-شاعالار اداسىپ، اۋىلىمەن، اكە-شەشەسىمەن،تۋىس-تۋعاندارىمەن قايتا    قاۋىشسا، جاۋ قولىنان قاشىپ شىقسا،  اۋىلداعى اق ساقالدى اتالار مەن اق  شىلاۋىشتى انالار جيىلىپ، قۇتتى بولسىن ايتىپ، «ولمەگەن قۇل، التىن اياقتان سۋ ىشەر»، «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا، اجالى جەتكەن ولەر»، «كەبەنەك كيگەن كەلەدى، كەبىن كيگەن كەلمەيدى» دەپ قۋانىشتارىنا ورتاق بولىپ، اق باتالارىن بەرىپ جاتادى. ءبىز بۇل تاعىلىمداردان كەبەنەكتىڭ قانداي قاسيەتتى كيىم ەكەندىگىن تولىق تۇسىنسەك ءارى قازىرگى ۇرپاقتارىمىز دا بىلسە ەكەن دەگەن    تىلەكتەمىز.



   رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn