ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

مەنىڭ شەشەم جارىمەس

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/10 19:57:26

  ۋاڭ حىڭجي

   بۇل تۋىندى 2005-جىلى بەيجيڭ حالىق سارايىندا مەملەكەت جاعىنان «قارتتاردى  قۇرمەتتەۋدەگى جاقسى شىعارما» دەپ باعالانىپ،1- دارەجەلى  سيلىققا يە بولدى. سيلىق تاراتۋ سالتىنا مەملەكەت باسشىلارى قاتىناستىءارى جوعارى مەكتەپ ادەبيەت وقۋلىعىنا ەنگىزىلۋمەن بىرگە،ەل ءىشى-سىرتىنداعى 50 ،60 كينو  سەرىكتىگى كينو،باسپا ۇقىعىن تالاسا ساتىپ الىپ،40 تان اسا ەلدىڭ تىلىنە اۋدارىلدى.

   ءالى كۇنگە دەيىن شەشەمنىڭ قاي اۋىلدىڭ قىزى؟ اتى-ءجونىنىڭ كىم ەكەنىن،قالاي جىندانعانىن،ونىڭ تەگىندە ەسالاڭ بار-  جوعىن بىلمەيمىز.

   23 جىلدىڭ الدىندا ءۇستى-باسى ءورىم-ءورىم،كىر-قوجالاق ءبىر جاس ايەل قىستاقتا پايدا بولعان.  كىمدى كورسە سوعان قاراپ ىرجيىپ،كەز-كەلگەن جەرگە دارەتكە وتىرا بەرەتىن. اقىل-ەسى جارىم وسى ايەلگە   قىستاقتاعى كەيبىر ەركەك جاقىن بولدى.  سودان بولار اۋىلداعى قاتىن بىتكەن قاڭقىلداپ،ونى كورسە بولدى اۋىزدارىنان اق ءيت كىرىپ،كوك ءيت شىعاتىن،ءتىپتى كەيبىر دولى قاتىن «جوعال» دەپ ۇرىپ تا،تەۋىپ تە  كەتەتىن. بۇعان نالىپ،كەيىگەن ول بولمادى،قايتا ىرجىڭداپ قويىپ،قىستاقتى اينالسوقتاپ جۇرە بەرەتىن.

   ول كەزدە اكەمنىڭ وتىزدىڭ مول ىشىندەگى جىگىت اعاسى اتانىپ قالعان كەزى ەكەن. تاس ماتەريالدار زاۆودىندا ىستەپ ءجۇرىپ،اۆتوماتتى ماشينا سول بىلەگىن وراپ ءۇزىپ   كەتىپتى. ونىڭ ۇستىنە وتباسى تاقىر كەدەي بولىپ،وسى جاسقا كەلگەنشە ەكى تىزەسىن قۇشاقتاپ جۇرگەن. 

   اجەم قىستاققا كەلگەن اجەپتاۋىر ءوڭى بار مىنا ايەلدى سىرتىنان باقىلاپ،بايقاپ جۇرەدى ەكەن. « داۋ دە بولسا،بالا تاباتىنى انىق» دەيدى دە،اكەمە ونى الىپ بەرەمىن،الدىمەن ءبىر ۇرپاق جالعاپ بەرسە،كەيىنگىسىن كورە جاتارمىز دەپ كەسەتەدى. اكەم العاشىندا   قوسىلماي بۇلقىنعان بولسا دا،وتباسى قامىن ويلاپ،امالسىز ماقۇل بولادى. ءسويتىپ اكەم ءبىر تيىن قالىڭ تولەمەي-اق «دايار» كەلىنشەككە يە بولىپتى.

   ايتپاسام دا ءبىلىپ وتىرسىزدار عوي، بۇل ايەل كەيىن مەنىڭ شەشەم بولدى.

   ول ماعان بوساناردا تولعاعى قاتتى بولىپ،ءۇنى قۇدايعا جەتىپ،بايبالام سالىپتى. اجەم جارىقتىق ءيىستى شام تۇتاتىپ،تىلەك تىلەي ءجۇرىپ،قىستاقتاعى ەكى بىردەي تۋىت انانى شاقىرىپ كەلگەن ەكەن. ەكەۋى  شەشەمنىڭ ەكى قولتىعىنان الىپ،بەيشارانى باسپالداق  الدىنا كۇشپەن تىزەرلەتىپ وتىرعىزىپ،استىنا ىشىنە نەشە ورام سابان قاعازى، جۇمساق كەزدەمە سالىنعان اعاش تەگەنە   قويىپتى. ول ەكەۋى شەشەمنىڭ نە ىستەيتىنىن تۇسىنگەن-تۇسىنبەگەنىنە قاراماستان،جارىسا «كۇشەن،تاعى كۇشەن،جىندى قاتىن-اۋ كۇشەنسەڭشى...» دەپ جاقتارى قارىسىپتى. شەشەم دە ەسىك كوزىندە 7 ساعات « اسىلىپ» ءيتتىڭ كۇنىن كورىپتى.

   شەشەم ماعان ءولدىم-تالدىم دەگەندە  بوسانىپتى،سوندا الگى ەكى تۋىت انانىڭ    بۋىندارى قۇرىپ، كىندىگىمدى كەسۋ ەمەس،وتىرعان ورىندارىنان قوزعالا الماي، اجەم ءوزى كىندىگىمدى كەسىپ،جورگەككە وراپ العان ەكەن. ەكى كەمپىردىڭ ادۋىن  تىرناعىنان قۇتىلعان شەشەم،ءۇيدى باسىنا كوتەرىپ    ازان-قازان ءبىر جىلاپتى عوي سوندا...

   اجەم مەنى باۋىرىنا باسىپ،ساناۋلى تىستەرى قالعان كارى يەگى بۇلكىلدەپ: جىندى بولسا دا ءبىر بالپاناقتاي ۇل تاۋىپ بەردى عوي،-دەپ ميىعىنان كۇلگەن ەكەن.  سودان شەشەمە ءبىر قازان بالقىتىپ تاۋىق سورپاسىن جاساپ،وتباسىمىزعا قوسقان ۇلى ەڭبەگىنە سي بىلدىرسە كەرەك. 

   سول كۇنى شەشەم ازداپ بولسا دا بەدەلگە يە بولعان عوي،سول كۇندەگىدەي تىنىشتالماعان دەيتىن اجەم ونى.  قاسىنا ءبىر كىشكەنە تالەڭكە قويىپ،ءبىر كەسە شىپىلداعان سورپانى وعان ۇستاتىپ جاتىپ: «مىنانى ال،توگىپ  الما،مۇجىعان سۇيەگىڭدى مىناعان سال، ەستىدىڭ بە؟ ايتپەسە تاياق جەيسىڭ» دەيدى اجەم ءبىر جاعى قورقىتىپ.

   سورپانى العان ول «ۇقتىم» دەگەندەي   باسىن يزەكتەتىپ.  تاۋىق سيراعىنان بىرەۋىن الىپ،قۇشىرلانا مۇجىپ،قاسىنا قويىلعان كىشكەنە تەگەنەگە اجەمنىڭ تاپسىرۋىمەن   مۇجىعان سۇيەكتەرىن سالىپ،التى ايرىعىنان تەرلەپ وتىرىپ،توكپەي-شاشپاي،تۇگىن-قويماي،جالاپ-جۇقتاپ ءىشىپ الىپتى. 

   مەن تۋىلعان سوڭ اجەم ونى مەنىڭ ماڭايىما دا جولاتپاعان. مۇنى اجەمنەن دە كورۋگە  بولمايتىن،بۇرىن قىستاعىمىزعا ءبىر ايەل سۇر بويداق ءبىر كەكسە جىگىتكە ۇزاتىلىپ كەلىپتى،ول عوي جىندى ەمەس،ءبىراق كەم اقىل ەكەن. كەيىن ءبىر ۇل پەرزەنت كورگەن،بەيباق تۇندە ۇيىقتاپ جاتىپ سابيىن باسىپ  ءولتىرىپ الىپتى. سودان جىگىت جاق الگى   ايەلدى شىقپىرتا سوعىپ قۋىپ شىققان.

  مۇنى كوزىمەن كورگەن اجەم مەنى قايتىپ قانا ەسالاڭ شەشەمە بەرسىن. مەنى قۇشاعىنا العىسى كەلگەن ول اجەمە كەلىپ: مەندە ... كوتەرەيىنشى... بەرشى،-دەيدى ەكەن. ونىسىنا اجەم پىسقىرىپ تا قاراماپتى. جاڭا تۋىلعان كەزىم،كوتەرىپ ءجۇرىپ،جىنى ۇستاعاندا لاقتىرىپ جىبەرمەسىنە كىم كەپىل. نە دەسەڭدە ول قالىپتى ادام ەمەس قوي.

   ونىڭ ءار رەتكى مەنى باۋىرىنا باسسام  دەگەن وتىنىشىنە،اجەم قاباعىن ءتۇيىپ،كوزىن الايتا: بالاعا جاقىندايتىن بولساڭ سيراعىڭدى شاعامىن. ۇرلاپ كوتەرگەنىڭدى كورەتىن  بولسام،ۇرىپ ءولتىرىپ تاستاۋىم مۇمكىن،ونىمەن قويماي ۇيدەن قۋىپ شىعامىن،- دەيدى ەكەن. ارينە بۇل سوزدەردى  اجەم تەككە ايتپاعان.

    ول اجەمنىڭ سوزىنەن قورقىپ انادايعا   بارىپ،ماعان قاراپ وتىرادى  ەكەن. ومىراۋىن ءسۇت كەرنەپ تۇرسا دا،مەن انامنىڭ تامشى سۇتىنەن ءدام تاتپادىم. تەك اجەم اۋزىما    قاسىقتاپ تاماق جەگىزىپ ءجۇرىپ ەرجەتكىزگەن. اجەم ونىڭ ەمشەك ءسۇتىنىڭ قۇرامىندا  «نەرۆ ناۋقاسى» بولىپ،ماعان جۇعۋىنان    الاڭدايدى ەكەن.

   جىندى شەشەنىڭ ەندى كوك تيىندىق قۇنى قالماعان ەدى. ىڭىرشاعى شىعىپ،ەپتەپ قانا كۇن كورىپ كەلە جاتقان كەدەي وتباسىنا  شەشەلى-بالالى ەكەۋىمىز قوسىلعالى قارا قازان كۇندە قايناۋدان قالعالى تالاي بولىپتى. سودان اجەم شەشەمدى قۋىپ جىبەرمەك ويىنا كەلەدى،ونسىز دا دايار استىڭ يەسى،تىنىش    وتىرسا تاعى مەيلى،ماڭايدى قوڭىرسىتىپ جۇمىس تاۋىپ جۇرەتىنىن قايتەرسىز.

    ءبىر كۇنى اجەم مولداۋ تاماق   ىستەپ،شەشەمە ءبىر ۇلكەن كەسە  تاماق سالىپ   بەرىپ: كەلىن-اۋ،وتباسىمىز كەدەي،اپاڭا وكپەلەمە. وسى تاماقتى ءىشىپ ال دا،كورىمدەۋ بىرەۋدىڭ ەتەگىنەن ۇستاعايسىڭ. ەندى قايتىپ بۇل ءۇيدىڭ تابالدىرىعىن اتتاۋشى بولما ،-دەيدى. 

    شەشەم اجەمنىڭ «قۋعىنداۋ» بۇيرىعىن  ەستىگەندە،اساپ جاتقان اس تاماعىنا كەپتەلىپ جۇتا الماي قينالعانى بەسەنەدەن بەلگىلى بولىپ تۇردى.

   سونداعى ونىڭ ەسىل-دەرتى اجەمنىڭ قۇشاعىندا وتىرعان ماعان اۋىپ: قۋما،قۋماشى،-دەپ  اجەمە مۇكىس ءتىل قاتىپتى.   اجەمنىڭ: جىندى قاتىن،نەدەگەن قىرىس    ەدىڭ،تارتىسقانىڭمەن امال جوق. ونسىزدا بۇرىن قىدىرما بولاتىنسىڭ،ەكى جىلدان بەرى بارىمدى بەرىپ اسىراپ كەلدىم،ماعان قايت دەيسىڭ؟ وسى تاماقتى جە دە جولىڭا ءتۇس،ەستىپ تۇرمىسىڭ ؟- دەيدى سۇستى بەينەمەن قاتقىل ءۇن قاتىپ،سودان قولىنا ەسىكتىڭ كوزىندە جاتقان كەتپەندى الىپ،ەدەندى      «كۇرس» ەتكىزىپ ۇرىپ قالادى. 

   ونىڭ شوشىنعانى سونشا،ەنەسىنە جۇرەكسىنە قاراپ قويىپ،الدىنداعى تاماققا بەتىن بۇرعان ەكەن،جاۋتاڭداعان جانارىنان تامعان جاس كەسەدەگى اپپاق كۇرىشككە ءۇزىلىپ  ءتۇسىپتى.

   ول كەنەت عاجايىپ جۇمىس جاسايدى.  الدىنداعى تاماقتى تاعى ءبىر كەسە اكەلىپ   ءبولىپ سالىپ، بەيشارا اجەمە قارايدى.  سوندا اجەم ساسىپ قالىپتى. ءاسىلى مۇنىسى،اجەمە كۇنىنە تەك جارتى شىنى تاماق جەيىن،قۋماڭىز دەمەك ەكەن. سوندا اجەمنىڭ جۇرەگى شىم-شىم ەتىپ تۇيرەپ وتسە دە،باياعى «ادۋىن» بەينەسىن بۇزباۋعا تىرىسقان.

     قايدان،جۇرەك وعان كونسىن بە ؟    اجەم دە انا،ايەل عوي. دەنەسىن انتەك    بۇرىپ،كوزىنەن ىرشىعان جاستى ىركىپ،ءسۇرتىپتى دە: تەز جە،كەت ەندى،بۇل ۇيدە بەكەر اشتان ولەسىڭ،-دەپتى اجەم. بار ءۇمىتى ۇزىلگەنىن تۇسىنسە كەرەك،الدىنداعى جارىم شىنى تاماقتى دا جەمەي،تانتىرەكتەي باسىپ ۇيدەن شىعىپ،ەسىك الدىندا كوپ تۇرىپتى. سوسىن اجەم: كەتىپ قال،قايرىلما ارتىڭا،باردام وتباسى بارشىلىق،-دەيدى. شەشەم ارتىنا بۇرىلىپ،قوس قولىن ەنەسىنىڭ قۇشاعىنداعى بالاعا سوزادى. سونداعى ويى مەنى  قۇشاعىنا الماق  ەكەن. اجەم از كەم ەكى ويلى بولىپ تۇرىپتى دا،مەنى وعان بەرىپتى. 

    مەنى تۇڭعىش باۋىرىنا باسقان شەشەمنىڭ جۇزىندەگى كۇلكىنى كورسەڭ عوي،كوكتەم كۇنىندەي جايدارى دەيتىن اجەم. سودان  ويىنا الدە نە ورالدى ەكەن جالما-جان ونىڭ قولىنان مەنى جۇلىپ الىپ،ارتىنا بۇرىلىپ ەسىكتى تارىس جاۋىپ العان. مەن بەيباق انامنىڭ  قۇشاعىندا نە بارى بىرنەشە مينۋت قانا تۇرىپپىن.

    شەشەم اقىرى كەتىپتى،شەشەم كەتسە دە،كەتەۋى كەتكەن وتباسىمىزدىڭ باياعى كەسپىرى تيتتەي دە وزگەرمەگەن. باياعى ءبىر سارىن تۇلكى قۇرساق تۇرمىس. ارينە بۇلاردىڭ  بارلىعىن اجەم ماعان ەس بىلگەن سوڭ اڭگىمەلەپ بەرگەن عوي.

    ويدىڭ تىزگىنىن ۇستاي الماي جۇرگەن بالا كەزىم،مەنەن باسقا قۇربىلارىمنىڭ بارلىعىنىڭ شەشەسى بار،سودان اكەم مەن اجەمە «شەشەم قايدا دەيتىن» بولدىم. وندايدا الاتىن جاۋابىم «شەشەڭ ولگەن» بولاتىن. الايدا بالالار: سەنىڭ شەشەڭ جىندى،اجەڭ قۋالاپ جىبەرگەن،-دەيتىن. سوسىن اجەمە بارىپ: شەشەمدى تاۋىپ بەر،-دەپ جابىساتىندى شىعاردىم. ونىمەن قويماي ونى « جالماۋىز كەمپىر» دەيتىنمىن،كەيدە ءتىپتى الدىما قويعان اسىن توگە سالاتىنمىن. 

    اجەم مەنى العاش رەت اياماي سويىپ  سالدى،جىلادىم: قۋ تۇينەك،سەنى مە بالەم. شەشەڭ سەنى تۋىپ بەرگەننەن باسقا بۇل ۇيگە نە ىستەپ بەردى،تۇك كەلمەيتىن قولىنان. بوق-سىدىگىڭنەن ارىلتىپ ادام قىلعان مىنا مەنمىن. سەنىڭ كورسەتكەنىڭ وسى ما،سەنەن كورەيىن دەگەنىم ەندى وسى ەكەن-اۋ. ەرتە بىلگەندە جىندى شەشەڭە جەتەلەتىپ جىبەرمەس پە ەدىم،- دەپ ويبايدى سالىپ جىلادى-اۋ كەلىپ.

   مىنە بۇل «جىندى» دەگەن ءسوزدى العاش ەستۋىم. ماعىناسىن بىلمەيتىنمىن. تەك شەشەمدى كورگىم عانا كەلەتىن دە تۇراتىن. ويلاماعان جەردەن مەن التى جاسقا شىققان جىلى،ول  اياق-استىنان قىستاققا قايتىپ كەلدى.

    ءبىر كۇنى بىرگە وينايتىن بىرنەشە بوقمۇرىن سەرىگىم: شياۋ شۋ،تەز ءجۇر،شەشەڭ قايتىپ كەلدى،جىندى شەشەڭ قايتىپ كەلدى،- دەدى تاناۋلارى جەلبىرەپ. سونداعى قۋانعانىمدى ايتىپ سۇراماڭىز،الدى-ارتىما قاراماي قۇيىن-پەرەن سىرتقا قاراي اتىلدىم. اجەم مەن اكەم مەنى قۋا ىلەسىپ سىرتقا شىقتى.

    بۇل مەنىڭ ەس بىلگەلى انامدى العاش كورۋىم ەدى. ول سول باياعىسىنداي،ۇستى-باسى البا-جۇلبا،شاشىنا قۋراعان شوپتەر  جابىسىپ قالعان،كىم بىلسىن قايداعى شومەلەگە تۇنەگەنىن. ۇيگە كىرۋدەن يمەنىپ،ءبىزدىڭ ۇيگە قاراپ،كۇرىش باستىران قىرمانداعى شاڭتاستا وتىر ەكەن. قولىنا ۇستاعان كىر-قوجالاق دوبى بار. ءبىر توپ بالا ونىڭ الدىندا تۇرمىز. قوس جانارى بالالاردىڭ اراسىنان ۇلىن ءتىنتىپ بارادى. اقىرى جانارى ماعان كەلىپ دامىلدادى. «شياۋ شۋ... ءدوپ...ءدوپ...» دەپ ورنىنان تۇرىپ،قولىنداعى دوبىن قولىما قاراي نىعاي بەردى،بۇنىسى ماعان كوپە-كورنەۋ جاقىندىعىن تانىتۋ ەدى،شەگىنشەكتەي بەردىم مەن. كۇنى-ءتۇنى ساعىنا كۇتكەن شەشەمنىڭ ءتۇرى مىناۋ بولعانى ما سوندا؟  ەگەر «جىندى شەشەنىڭ» وسىلاي بولارىن بىلگەندە ونى ويلاپ قايتپەك ەدىم.  ويىم ون ساققا كەتىپ،كوڭىلىم قۇلازىپ سالا بەردى. قاسىمداعى قۇربىلارىم: شياۋ شۋ،جىندىنىڭ قالاي بولاتىنىن ەندى بىلگەن شىعارسىڭ،مىنە سەنىڭ شەشەڭ سىياقتى،-دەپ مەنى الداۋسىراتقانداي بولدى. ولارعا: سەنىڭ شەشەڭ جىندى،سەنىڭ شەشەڭ تاپ وسىلاي،- دەدىم دە ارتىما بۇرىلىپ قاشا جونەلدىم. ماعان بۇل شەشەنىڭ نە كەرەگى ەندى.

    قىزىق بولعاندا اجەم مەن اكەم ونى ۇيگە كىرگىزدى. اجەم ونى قۋىپ جىبەرگەن سوڭ،كورشى- قولاڭ تۇگەل اجەمنىڭ سوڭىنان پىش-پىشتاپ وسەكتى گۋلەتكەن سوڭ با، جوق الدە ار-ۇجدانىنىڭ تالقىسىنا ءتۇستى مە،جوق بولماسا قارتايىپ بارا جاتقان سوڭ،قاتىگەزدىكتى قالامادى ما كىم ءبىلسىن، اجەم ءوزى-اق ۇيگە باستادى. ءبىراق مۇنىسى  ماعان ۇنامادى،مەنىڭ بەتىمدى توكتى عوي.

    مەن ونى العاش شەشە دەپ شاقىردىم،بۇدان بۇرىن جىلى قاباق تانىتقان ەمەسپىن. «شەشە» دەۋ بىلاي تۇرسىن وزدىگىمنەن ءتىس جارىپ سويلەمەيتىنمىن دە. ارامىزداعى سويلەسۋ فورماسى«باقىرۋ» عانا ەدى،ءبىراق شەشەم ماعان  قارسى كەلىپ كورگەنى جوق،ونداي جۇرەكتە جوق شىعار. 

    شەشەم ەندى بۇل ۇيدە دايار استىڭ ادامى بولسا بولمايتىن-دى. اجەم ونى ءۇي شارۋاسىنا ەپتەپ باۋلي باستادى. اتىزعا جۇمىسقا بارسا ەرتىپ الاتىن،ءسوزىن تىڭداماسا ۇراتىن. ەگەر ولار شىنداپ سوعىسار بولسا اجەم ونىڭ تەڭى بولماسى انىق،شەشەم مىنا ءوزىن ءجىپسىز مەڭگەرگەن،اق سامايلى قارتقا،قالتاڭداپ كەتىپ بارا جاتقان ەنەسىنە،قانشا جىندى بولسا دا بويسۇناتىن. اجەم ءشوپ وتا دەسە وتايتىن،وتىن اكەل دەسە وتىنعا باراتىن.

    ءبىراز كۇن وتكەن سوڭ،شەشەم ىسكە جارادى-اۋ دەسە كەرەك، اجەم وعان جالعىز بارىپ دوڭىزعا ءشوپ ورىپ كەل دەپ    جىبەردى. كىم بىلگەن،شەشەم شاي قايناتىمعا جەتپەي ەكى سەبەت «ءشوپ» ورىپ جەتىپ كەلدى. سەبەتتەگى ءشوپتى كورىپ اجەمنىڭ ساسقانى سونشا،ەلدىڭ اتىزىنداعى جايقالىپ تۇرعان كۇرىش ماساعىن ورىپ كەلىپتى. سودان اجەم «اي،قۇداي اتقىر جىندى قاتىن-اي،ءشوپ پەن استىقتى پارىقتاي دا المادىڭ عوي،نەسىنە جاساپ ءجۇرسىڭ» دەپ تىلدەپ   كۇيىپ-پىستى. وسى كەزدە،اتىزدىڭ يەسى كەلگەن ەدى،ولار اجەم ادەيى ىستەپ تۇر دەسە كەرەك. اجەم تىپتەن ۇدەپ كەتتى،   ولاردىڭ كوزىنشە وقتاۋداي تاياقتى الدى دا:   «ۇرىپ ولتىرمەسەم بە بالەم سەنى،كوزىمنەن جوعال» دەپ شەشەمدى توپەشتەي جونەلدى. شەشەم جىندى بولسا دا ءتانىنىڭ اۋىرعانىن سەزىنەدى ەكەن،ارى-بەرى قاشىپ اجەمنىڭ تاياعىنان باس ساۋعالاعان بولىپ « ۇرماشى...» دەپ زار يلەدى.

    ولار دا ادام عوي،جانى شىدامادى بىلەم: بولدى،ءبىز دە قۋزامايىق،بۇدان بىلاي   مىنانى جاقسىلاپ قاراڭدار،-دەدى دە كەتىپ قالدى. سوسىن الگى ءبىر مايدان جاڭجال  باسىلعانداي بولدى ايتەۋ. اجەم وكسىپ جىلاپ وتىر. ورىنسىز تەرگەن پالەسىنە جىنىم كەلىپ: ءشوپ پەن استىقتى ايىرا الماعان قاندايسىڭ ءوزى،مال ما ەدىڭ،-   دەگەنىم  جەلكەمە شاپالاق شارت ەتە ءتۇستى. قاراسام اجەم  مەنى جەپ   جىبەرەردەي بولىپ تۇنەرىپ العان: قۋ تۇينەك،ولاي سويلەيتىن سەن كىم  ەدىڭ؟ مەيلى قالاي بولسىن،ول  سەنىڭ شەشەڭ،- دەپ الايدى.

   - مەنىڭ مۇنداي شەشەم جوق،- دەپ بۇرتيدىم.

   - ەي،نە دەيسىڭ؟ قانات-قۇيرىعىڭ جەتىلگەن ەكەن جۇگەرمەك،سيراعىڭدى   شاعارمىن،-دەپ زىلدەنىپ  قولىن كوتەرە بەرگەندە،شەشەم رازينكە دوپتاي ورنىنان اتىپ تۇرىپ اجەم ەكەۋىمىزدىڭ ارامىزعا اراشاعا تۇرا قالدى،اجەم مەنى ۇرىپ جىبەرە مە دەگەنى.   «ءاي،جىندى بولسا دا بىلەرى بار مىنانىڭ» دەپ اجەم ءوز-وزىنە كۇبىرلەپ جوعارى  كوتەرگەن قولىن امالسىز تۇسىرە قويدى. 

   مەن وقۋعا تۇسكەن سوڭ اكەم كورشى قىستاقتاعى بىرەۋدىڭ بالىق كولشىگىن قاراپ بەرەتىن جۇمىسقا تۇردى،ءۇش ۋاق تاماعى،جاتىن-ورنى سولاردان،ءار ايدا تاعى 50 يۋان ايلىق الاتىن بولىپ،تۇرمىسىمىز ءسال- ءپال وڭالا باستادى،كەمىندە تاماقتان ونداي تارلىق كورمەيتىن بولدىق. شەشەم باياعىداي اجەمنىڭ جەتەگىندە سىرتقا شىعىپ مالعا ءشوپ وراتىن بولدى،سودان كەيىن ۇيگە اۋرەشىلىك اكەلمەدى.  

    ءالى ەسىمدە،باستاۋىشتىڭ ءۇشىنشى جىلدىعىندا وقىپ جۇرگەن كەزىم ەدى. كۇن اياق  استىنان بۇزىلىپ،ساتر-سۇتر جاۋىن قۇيىپ كەتتى.  وسى كۇنى اجەم وعان ماعان شاتىر  اپارىپ بەرۋدى تاپسىرىپتى. جولدا قانشا   جىعىلعانى بەلگىسىز،ءۇستى-باسى باتپاق،بەينە بالشىققا اۋناتىپ العانداي،كلاس تەرەزەسىنىڭ سىرتىنان ماعان قاراپ ىرجىڭداپ تۇر: شياۋ شۋ... شاتىر،- دەپ قويادى. مۇنى كورگەن ساباقتاستارىمنىڭ ەكى ەزۋلەرى قۇلاعىنا جەتتى،قاتتى قىسىلدىم،نامىستانعانىمنان ەكى بەتىم ورتەنىپ بارادى. وعان قول بۇلعاپ: قايتىپ كەت،-دەيمىن. ءبىراق ونى ەلەگەن ول جوق: شاتىر... شياۋ شۋ،- دەپ ءالى تۇر. كلاسىمىزدا  فان جياشي دەيتىن ءبىر سوتقار بالا بولاتىن،ول شەشەمنىڭ ارەكەتىنە سالىپ: شياۋ شۋ... شاتىر،- دەپ كەلەمەجدەپ بالالارمەن بىرگە كلاستى باسىنا كوتەردى.

    اشۋىم قاتتى كەلدى،شەشەمە قاراپ تىستەنىپ وتىرمىن،تۇك بىلمەگەنىنە،بەتىمدى تۇسىرگەنىنە رەنجۋلىمىن. فان جياشيدى تىپتەن جەك كورىپ كەتتىم. الىنەن اسىپ-اق بارادى، قولىما قارىنداش قوراپتى الدىم دا وعان قاراي لاقتىرىپ قالدىم،ول جالتارىپ كەتتى دە  جۇگىرىپ كەلىپ جاعاما جارماستى.سولاي    ەكەۋمىز بالاپان اتەشتەرشە ۇمار-جۇمار   سوعىسا كەتتىك. بويىم الاسا ءارى نازىكتەۋ  ەدىم،وعان تەڭ كەلۋىم مۇمكىن ەمەس-تى. فان جياشي مەنى وپ-وڭاي بۇكتەپ استىنا باسىپ الدى. وسى كەزدە سىرتتان «وھ» دەگەن دىبىس ەستىلدى دە،شەشەم بەينە بۇرىنعىنىڭ باتىرلارىنشا ۇشىپ كەلىپ،فان جياشيدى  جۇلىپ الىپ،دالاعا دىرىلداتىپ سۇيرەپ  كەتتى. جۇرتتىڭ «جىندى كۇشتى بولادى» دەيتىنى بەكەر ەمەس ەكەن عوي.

    شەشەم ونىڭ كەڭىردەگىنەن سىعىپ  توبەسىنە ءبىراق كوتەرىپ ەدى،فان جياشي   قورىققاندا،قول-اياعى ەربەڭدەپ،بوزداي جونەلدى. ونىڭ زارىن تىڭدار شەشەم بولمادى، اپارىپ مەكتەپتىڭ الدىنداعى شاعىن كولشىككە لاقتىرا سالدى دا،اياۋ بىلاي تۇرسىن قولىن قاعىپ،تۇك بولماعان كىسىدەي كەتىپ قالدى. شوشىعانىمنان مەلشيىپ قالىپپىن.  فان جياشيدى قۇداي وڭداعاندا مەكتەپ اسپازى سۋدان شىعارىپ العان ەكەن،الگى تەنتەكتىڭ قورىققاندا ءون-بويى قالشىلداپ كوگەرىپ  كەتىپتى،دەنەسىنىڭ جاراقات العان جەرى دە بار سياقتى. مۇعالىمدار ونى ەمحاناعا الىپ كەتتى. 

    شەشەم مەن ءۇشىن وتباسىمىزعا پالە اكەلسە دە،ەشتەمە بولماعانداي. قايتا ماعان جاعىمسىعانداي،ماعان قۋانىشىن بىلدىرگىسى   كەلگەندەي بولىپ سەزىلدى. مىنە بۇل انالىق ماحاببات،مەيلى ونىڭ اقىل-ەسى دۇرىس بولماسا دا،مەن ونىڭ انالىق ماحابباتىنان ءمۇلت كەتپەگەنىن،ۇلىنىڭ باسقالار جاعىنان جابىرلەنگەنىن كورىپ شىداماي قالعانىن ءبىلدىم. سول كەزدە ءوزىمنىڭ قالاي عانا« شەشە» دەپ شاقىرعانىمدى سەزبەپپىن،مىنە بۇل  مەنىڭ العاش رەت ونى «شەشە» دەۋىم. ول سەلت ەتىپ،ماعان كوپ قاراپ تۇرىپ،كۇلە بەردى. سول كۇنى انالى-بالالى ەكەۋىمىز ءبىر قول شاتىردى پانالاپ ۇيگە قايتتىق.  ونىڭ  اياعى بالشىققا باتقان سايىن كۇش الىپ،تەبىنىپ كەلەدى،بالشىقتان شاشۋ شاشىپ كەلە جاتقانداي. ۇيگە كەلگەن سوڭ بولعان جايدى اجەمە ايتىپ ەدىم،اجەم شوشىنعاندا وتىرعان ورنىنان قۇلاپ قالۋعا ءتاس قالدى،ساسقالاقتاپ       «اكەڭدى شاقىرىپ كەلشى» دەدى.

   اكەم ۇيگە جەتكەندە قولىنا پىشاق العان ءبىر توپ ەركەك ۇيىمىزگە باسىپ كىرىپ،اق-قاراسىن سۇراماي ىدس-اياقتى تاسىرلاتىپ شاعا باستادى،ءۇيدىڭ اپتەر-تاپتەرىن شىعاردى. بۇل فان جياشيدىڭ تۋىس-تۋعانى ەدى،فان جياشيدىڭ اكەسى اكەمنىڭ كوزىنە شۇقىپ: ۇلىم شوشىنىپ قالىپتى،ەسالاڭ بولىپ قالا ما كىم ءبىلسىن،قازىر ەمحانادا جاتىر، ەگەر مىڭ يۋان ەمدەۋ اقىسىن تاپسىرمايتىن بولساڭ ءۇيىڭدى ورتەپ كۇل قىلامىز،-دەپ كىجىندى. 

    مىڭ يۋان،قايداعى ونداي كوپ اقشا    ءبىزدىڭ ۇيدە. اكەمنىڭ ايىنا الاتىنى ەلۋ يۋان تۇرسا. اكەم ولاردىڭ اشۋلى بەينەسىن كورىپ،كوزى قانتالاپ،شەشەمدى جەپ جىبەرەردەي بولىپ،بەلىندەگى قايىس بەلبەۋىن جالعىز  قولىمەن سۋىرىپ الىپ،شەشەمدى باسى-كوزدەن اياماي وسىپ ءجۇر،شەشەم تىعىلارعا تەسىك تاپپاي جان تالاسىپ قاشادى. دارمەنسىز حالى،دەنەسىنە ءار تيگەن قايىس بەلدىكتەن شىققان اششى داۋىسىن ماڭگى ۇمىتا الماسپىن.  سوڭىندا ساقشى بولىمشەسىندەگىلەر كەلىپ   اكەمدى توقتاتىپ،ەكى جاقتى جاراستىردى. ەكى جاقتان دا  ازداپ شىعىم بولسا دا ۇلكەن زيان بولمادى ايتەۋ،كىم پالە شىعارسا سول ۇستالاتىن بولىپ تاراستى. قانشا ايتقانمەن ساقشى بولىمشەسى اۋىلدا ۇلكەن بەدەلدى  ورىن عوي. 

   فان اۋلەتىندەگىلەر كەتكەن سوڭ اكەم ءۇي ىشىندەگى شاشىلعان،سىنعان ىدىس-اياققا،تاياققا جىعىلعان شەشەمە قاراپ،كەنەت ونى قۇشاعىنا قىسىپ: جىندى  قاتىن-اۋ،مەن سەنى بۇلاي ۇرايىن دەمەگەم،ەگەر سەنى ۇرماسام،بۇل  جۇمىس باسىنا شىقپايدى،ەلگە تولەيتىن اقشامىز جوق. بۇنىڭ بارلىعى كەدەيلىكتىڭ كەسىرى،- دەپ اشىنا جىلاپ جىبەردى. ودان ماعان قاراپ: شۋ ىر،ءسوزسىز جاقسى وقىپ،جوعارى مەكتەپتەرگە  ءتۇسىپ وقى،بالام. ايتپەگەندە  ءومىر بويى وسىلاي باسقالاردىڭ قورلاۋىنان  قۇتىلمايمىز،-دەدى تاعى.
مەن باسىمدى يزەدىم. وسىدان باستاپ مەن «جانىمدى سالىپ» وقىدىم.

    2000-جىلى جاز. ۇزدىك ناتيجەمەن ورتا مەكتەپكە ءتۇستىم،اجەم اۋىرىپ قايتىس   بولدى،ۇيدەگى جاعدايىمىز كۇن سايىن قيىن بولا باستادى. حالىق ىستەرى تاراۋى ءبىزدى ەرەكشە قيىنشىلىعى بار وتباسىلار تىزىمدىگىنە ەنگىزىپ،ايىنا 40 يۋان قوسىمشا قاراجات بەرىپ وتىردى. مەكتەپ تە مەنىڭ جاعدايىمنان حاباردار بولعان سوڭ وقۋ قوسالقى قاراجاتىن كەشىرىم ەتتى. وسىلاي بولعان سوڭ وقۋىمدى جالعاستىرا الدىم. مەكتەپتە جاتىپ وقيتىن بولعان سوڭ وقۋدى مىقتى ۇستادىم،ۇيگە دە سيرەك قايتاتىنمىن. اكەم باياعى 50 يۋان ءۇشىن  جالدانىپ ءجۇردى،ماعان تاماق جەتكىزۋ مىندەتى شاراسىزدان شەشەمنىڭ موينىنا  جۇكتەلدى. 20 نەشە كيلومەتر يرەلەڭدەگەن تار تاۋ جولىمەن كورشى جەڭەشەم دايىنداعان قۋىرماش پەن تۇزعا شىلاعان كوكتاتتى ءار جەكسەنبى ماعان جەتكىزەتىن،جاۋىن-شاشىن دا ونى توسا العان ەمەس. عاجاپ،تەك ماعان قاتىستى جۇمىس بولسا بولعانى،ەش ەسالاڭدىق بايقاتپايتىن. مەن مۇنى «انالىق ماحاببات» دەگەننەن باسقا،مەديتسينادا قالاي تۇسىندىرۋگە بولارىن بىلمەيمىن...

   2003-جىلى 27-ءساۋىر، جەكسەنبى. شەشەم كەلدى،تاماق قانا ەمەس،قولىندا تاعى ون نەشە تال جابايى شاپتولى بار. بىرەۋىن  الىپ ءبىر تىستەپ:

    - پو،نەدەگەن ءدامدى،قايدان الدىڭىز؟- دەپ ەدىم.

    - ءۇزدىم... ءۇزىپ الدىم،-دەدى شەشەم. شەشەمنىڭ جابايى شاپتول ۇزە الاتىنىن ويلاماپپىن.

    -  شەشە،بارعان سايىن ىسكەر بولىپ  باراسىز عوي،- دەپ  ماقتاپ ەدىم، ول ىرجيىپ سىقىلىقتادى. كەتەرىندە اماندىققا   كوڭىل بولۋ جونىندە كوپ تاپسىردىم. 

   - ءيا ... ءيا ،-دەدى دە كەتىپ قالدى. ول كەتكەن سوڭ جوعارى مەكتەپ ەمتيحانىنىڭ سوڭعى پىسىقتاۋىنا باس قويدىم.

    ەرتەسى كۇنى ساباق ۋاقىتى. جەڭەشەم مەكتەپكە جەتىپتى،مەنى شاقىردى. شەشەمنىڭ ماعان تاماق اكەلگەن-اكەلمەگەنىن سۇرايدى.

   - كەشە قايتىپ كەتكەن دەپ ەدىم.

   -جوعا،ول ۇيگە قايتپادى عوي دەدى. 

   جۇرەگىم زىرىق ەتە ءتۇستى،اداسىپ قالماعان شىعار،الايدا بۇل جولمەن ول تابانى كۇرەكتەي ءۇش جىل جۇرسە دە اداسىپ كورمەپ ەدى.

   -شەشەڭ ەشتەمە دەمەدى مە؟-دەدى تاعاتسىزدانعان جەڭەشەم. مەن ول كىسىگە ماعان ون نەشە تال جابايى شاپتول اكەلگەنىن ايتىپ ەدىم.

  -ويبۋ،بىتكەن ەكەن،-دەپ ەكى سانىن قاقتى دا،مۇعالىمنان رۇقسات الىپ،تاۋ جولىن بويلاپ ونىڭ قايتار جولىن ىزدەدىك. 

   قايتار جولدا شىنىندا بىرنەشە ءتۇپ جارعا جارماسىپ وسكەن جابايى شاپتول اعاشى بار ەكەن. اعاش بۇتاعىنىڭ سىنعانىن كوردىك،ەتەك قۇلاما شاتقال ەكەن. جەڭەشەم: ەپتەپ اينالىپ ءوتىپ ەتەككە تۇسەيىك،-دەدى ماعان قاراپ.

    -جەڭەشە قورقىتپاڭىزشى،شەشەم،- دەي بەرىپ ەدىم جەڭەشەم ءلام دەمەي قولىمنان تارتتى. 

   شەشەم سۇلىق جاتىر ەكەن،ماڭايى شاشىلعان جابايى شاپتول. قولىنا قىسىپ ۇستاپ العانى تاعى بار،دەنەسى جاراقات العان،جاراقاتىنان اققان قان الدە قاشان كەۋىپ قارايىپ كەتىپتى. ەت-باۋىرىم ەزىلىپ،شەشەمدى تاس قىلىپ قۇشاقتاپ: شەشە،سورماڭداي شەشەتايىم-اي،شاپتول ءتاتتى ەكەن دەپ نەسىن ايتتىم، تۇبىڭە مەن جەتتىم-اۋ. شەشە،جاۋاپ قاتشى،تىرلىگىڭدە ءبىر كۇندە راحات كورمەدىڭ،-دەپ ەگىلە بەردىم. ءبىراق شەشەم قايتىپ جاۋاپ قاتپادى. ول ەندىگى مەنىڭ داۋىسىمدى ەستۋدەن ءبىر جولاتا قالعان، ەندى ماعان تاماق اكەلمەيدى دە.  مەن سولاي باسىمدى ونىڭ الدە قاشان مۇزداي سۋىنعان ماڭداينا قويىپ جىلاپ قالدىم...

   2003-جىلى 7-تامىز كۇنى شەشەمنىڭ قايتىس بولعانىنا ءجۇز كۇن تولعان ەدى، حۋبەيداعى ءبىر جوعارى مەكتەپتەن التىن ارىپپەن ويىلعان شاقىرتۋ قاعاز شەشەم جۇرگەن تاۋ جولىمەن،شەشەم بارعان شاپتول اعاشى بار شاتقالمەن،قىستاقتاعى كۇرىش اتىزدارىن ارالاپ ۇشىپ قولىما ءتيدى. 

    كەشىگىپ كەلگەن وسى قاستەرلى حاتتى قۇلازىپ تۇرعان شەشەمنىڭ مولاسىنا قويىپ: شەشە،ۇلىڭىز جەتەلى بولدى. ەستىپ تۇرسىز با؟ ەندى ءسىز و دۇنيەدە  شىنداپ كۇلەتىن بولدىڭىز! شەشە... شەشەتايىم مەنىڭ،-دەپ تاعى ءبىر ەگىلدىم.
 
 اۋدارعان- ماحاببات قۇدايبەرگەن قىزى

 

  رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.


 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn