ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

اق كەپتەر

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/17 13:43:08

چىن جۇڭشى
 
   ناعاشىم بىزدىكىنە كەلسە بولعانى، بار   اڭگىمەسى زەينەتكە شىققاننان كەيىنگى تۇرمىسىنان ارى اسپايتىن، اراسىندا ازداپ جەر جىرتىپ،استىق ەككەنىن ايتىپ مارسيىپ قالاتىن.  ساۋىندىققا ءبىر ەشكى باعىپتى، ەرتە  تۇرىپ،ەشكىنى ساۋىپ، ءسۇتىن پىسىرىپ، باستاۋىشتا وقيتىن نەمەرەسىنە بەرىپ،نەمەرەسى مەكتەپكە كەتكەن سوڭ، ەشكىسىن جەتەلەپ جوتاعا اپارىپ جاياتىنىن ايتسا، شىنىندا، كىسى ءبىر ءتۇرلى قىزىعىپ قالاتىن. جانە ءبىر توپ كەپتەر دە باعىپ جۇرگەنىن ايتادى.
   -قوي ايداپ جوتاعا شىعاردا نەمەسە اي سايىن قالاعا زەينەتاقى العالى بارعاندا،جول-جونەكەي وسى كەپتەرلەردى قويا بەرەمىن،-دەدى ول.

   - اق ءتۇستى كەپتەرىڭ بار ما، قارداي اپپاق ؟-دەدىم تاعاتسىزدانا.

   ويىمدى دەرەۋ تۇسىنە قويعان ناعاشىم ءسال قىنجىلىڭقىراپ:

   -بارى عوي،بار... تەك ءبىر جۇپ قانا،-دەدى لەزدە قايتا جايدارىلانىپ.

   -اق كەپتەر جۋىردا جۇمىرتقالايدى،بالاپانىن ساعان ۇستاپ بەرەيىن،ۇشىپ كەتۋىنەن قورىقپايسىڭ با؟-دەدى. 

   مەندەگى ءۇنسىز ۇمىتسىزدىكتى بايقادى ما، ىلە-شالا:

   -انا ءبىر جۇپ اق كەپتەردى باعا المايسىڭ عوي،ەكى ءۇيدىڭ اراسى دا ات شاپتىرىم،قويا بەرسەڭ بولعانى ۇشقان بەتى بىزدىكىنە ءبىر-اق بارادى،-دەپ قوسا كەتتى. 

   جۇمىرتقا باسقاننان بالاپانى قارا قاناتتانعانشا، قالايدا كەم دەگەندە ەكى اي ۋاقىت   كەتەدى،توسامىن، مۇندايدا اسىققاننىڭ   پايداسى دا جوق عوي.

   سول كەزدە قالادان اۋىلعا كەلىپ،اتا- بابامنان قالعان بايىرعى كونە قورجاعا جايعاسىپ،شىعارماشىلىقپەن شۇعىلدانىپ جاتقان كەزىم ەدى. 7 دە 8 جىلدان بەرى اۋىلدىڭ كىلەڭ تازا سارىنى مەن قاراپايىم بولعاندا تىم قاراپايىم تۇرمىسى،الدەقاشان قاجىتىپ    بولعان-دى، اسىرەسە ۇزىن سونار روماندى قولىما العان ءۇش جىلدان بەرى،ءتىپتى سولاي بولىپ قالعانمىن. وسى ءۇش جىل مەن ءۇشىن بەينە ءبىر تاۋسىلمايتىن تاريح تۋنەلى سياقتى،ءالى دە شىعار اۋىزعا جەتە الماي دال بولۋمەن كەلەمىن. قولىمداعى سول جۇمىسقا باس قويعان كەزىمدە،اسىرەسە ءار رەتكى جۇمىستى    دوعارعاننان كەيىنگى قۇلازۋشىلىق قامالاپ  العانداي بۇلقىنامىن كەلىپ،ەگەر ءبىر جۇپ كوگارشىنىم بولعاندا عوي،جۇرەگىمنەن ءبىر ءتۇرلى جىلىلىق پەن كىرشىكسىزدىك تۋىنداپ تۇرماس پا ەدى دەپ ويلاپ قالدىم.
قىزىق بولعاندا،ويلاماعان جەردەن اپتا   ارالاماي ناعاشىم تاعى كەلە قالدى. قۇر قول ەمەس،الا كەلگەن ءبىر جۇپ اق كەپتەرى بار. مەنىڭ ارسالاڭداپ قۋانىپ ءارى تاڭىرقاپ تۇرعانىمدى كورىپ: «انەۋ كۇنى ۇيگە بارعان سوڭ،اق كەپتەرلەر سەنىڭ ۇيىڭدە بالاپانداسا بولادى ەكەن دەپ ويلادىم،وسى ارادا بالاپان باسىپ شىعارسا،وسى جەردى تۇراعىم دەپ تانيتىن بولادى. ونىڭ ۇستىنە،اياداي ۇيدە  وتىرىپ الىپ كىتاپتان،جازۋدان باس المايسىڭ،زەرىگىپ جۇرگەن شىعارسىڭ. سودان ساعان اكەلىپ تۇرعان جايىم وسى» دەدى. 

   ول كىسىنىڭ نۇرى تايا قويماعان ءبىر جۇپ جانارىنا قاراپ،ەرىكسىز تولقىپ كەتتىم.

   كەپتەرلەردى قولما العاندا ناعاشىم ولاردىڭ بىرنەشە تال قاۋىرسىنىن بايلاپ قويعانىن  بايقادىم. ناعاشىمنىڭ ايتۋىنشا، جىڭىشكە جىپپەن قاۋىرسىنى بايلانعان كەپتەر ءۇي ماڭايىنان الىستاپ ۇشا المايدى ەكەن. ول تاعى: «انالىق كەپتەر جۇمىرتقالاعان زامان دەرەۋ كەپتەر  قاناتىنداعى بايلانعان قاۋىرسىندى شەشىپ جىبەر،ول كەزدە ونىڭ بۇرىنعى ۇياسىنا قايتا ۇشىپ كەتۋىنەن الاڭداماساڭ دا بولادى، جۇمىرتقاسىن تاستاپ ەشقايدا كەتپەيدى» دەپ قاداعالادى.

   ناعاشىم ماعان كەپتەردى باعۋ جاعىندا    ايرىقشا ەسكەرتۋمەن قاتار،ءار كۇنى تاڭەرتەڭ ءبىر ۋىس جەم شاشاسىڭ دەگەن جاي ساۋاتتاردى دا ەسكەرۋسىز قالدىرمادى.

    مەن مايعا الىپ وتىرعان توزىعى جەتكەن كونە قورجانىڭ ارتقى كەرەگەسى قارا كەرپىشتەن سوعىلعان ەدى،تامنىڭ ساڭىلاۋىنان ەكى تال اعاش سىرىقتى قاعىپ،قاتتى قاعاز     جاشىكتى ءىلدىم دە جاشىكتىڭ وڭ جاق   بۇرىشىنان ءتورت بۇرىش كىشكەنە تەسىك تەسىپ، كەپتەرلەردى سوندا كىرگىزىپ قويدىم. ادام وتىرماعان يەن اۋلاعا بىردەن جان بىتكەندەي بولىپ،ۇنەمى ارتقى داۋالداعى ءبىر جۇپ اق كەپتەردىڭ قيمىلىنا نازاز اۋداراتىن،قولىم بوساي قالسا بولعانى سولاي جۇگىرەتىن،از-ازدان جەم شاشىپ تۇراتىن بولدىم. العاشىندا،ەكى كەپتەر جۇگەرى ءدانىنىڭ جەرگە شاشىلعان دىبىسىن ەستىپ،باستارىن جاشىكتىڭ تەسىپ قويعان تەسىگىنەن قىلتيتىپ شىعارىپ جان-جاعىنا جالتاقتاي قارايتىن،مۇنىسى   مەنىڭ جەم شاشقان ارەكەتىم شىنايى جاقىندىق پا؟ جوق الدە، شىرعا ما؟ ايىرماق بولسا كەرەك. سودان ولار الاڭسىز ازىقتانسىن دەپ كەتىپ قالىپ ءجۇردىم.

   اقىرى عاجايىپ وقيعا تۋىلدى. سول كۇنگى تاڭ،كەرەمەت كوركەم اۋىل تاڭى ەدى. ارتقى اۋلادان شىعىپ وڭ قولىمدى كوتەرگەنىم سول،پىر-پىر ەتىپ ءبىر اق كەپتەر قولىما كەلىپ قوندى دا،قولىمداعى جۇگەرى ءدانىن شوقي جونەلدى. كوپ كۇتتىرمەي تاعى بىرەۋى دە ۇشىپ كەلىپ جاۋىرىنىما قونىپ،ودان جالما-جان قولىما ىرشىپ ءتۇستى دە،قولىمداعى جۇگەرى ءدانىن تالاسا-تارماسا تەرىپ جەي باستادى. كەپتەر تىرناعى دەنەمە باتىپ،قىشىتىپ،شانشىپ اۋىرعانداي سەزىندىم.  جۇگەرى ءدانىنىڭ كەپتەر كەڭىردەگىنەن   دومالاپ تۇسكەندەگى دىبىسى،ءداندى شۇقىپ قاعىپ جىبەرگەندەگى بەينەسى،ءداپ ءبىر  ۇزاقتان سارىلا كۇتكەن سەنىمىنە قولى جەتكەن پەندە سەكىلدى كورىنەتىن ماعان.

   تاعى ءبىر تاماشا تاڭ، قولىما قونىپ جەم جەيتىن كەپتەردىڭ بىرەۋى كورىنبەدى. بايقاسام سىڭارى ۇياسىندا شوك ءتۇسىپ جۇمىرتقالاپ جاتىر ەكەن. جاڭا ءبىر تىرشىلىك يەسىنىڭ  ومىرگە كەلەرىن ويلاپ بويىمدى بيلەگەن   قۋانىش پەن بەلگىسىز اعىن قان تامىرلارىمدى بويلاي جۇرەگىمە قاراي جىلجىپ كەلە جاتقانداي بولدى. ناعاشىمنىڭ ايتقانى بويىنشا، كەپتەر قاۋىرسىنىنداعى كۇرمەۋدى شەشىپ جىبەردىم،ول ەندى ەركىندىك الدى،انالىق كەپتەر قاعاز جاشىككە كىرىپ جۇمىرتقا باسىپ جاتىر،ال اتالىق كەپتەر پىر-پىرلاپ كوككە قاراي ۇشا جونەلدى.

   اقىرى بالاپاننىڭ قاۋىز جارعان داۋىسىن ەستىدىم. ارتقى اۋلادا تۇرىپ،العاش كورگەنىم ەكى تال جارىلعان جۇمىرتقا قابىعى بولدى،ارتىنان قاعاز جاشىكتەن جاڭا تىرشىلىك يەلەرىنىڭ ءناپ-نازىك شيقىلداعان داۋىسى قۇلاعىما كەلدى. ول قانداي نازىك،قانداي ءالسىز،بەينە جاڭا تۋىلعان نارەستەنىڭ ىڭگالاعان   ۇنىنەن اۋمايتىن،كىسىنى ءبىر ءتۇرلى ەلىكتىرەتىن كۇي ەدى. وسى كەزدە ەكى ۇلكەن كەپتەردىڭ كىرىپ-شىعىپ ابىگەر بولعانىن دا كورىپ تۇرمىن،كەپتەرلەر ۇياسىنا ورالعان سايىن،قاعاز جاشىكتىڭ ءىشى ءماز-مەيرام بولاتىن،مۇمكىن اكەسى مەن اناسى ولارعا   ازىق ۇستاپ اكەلىپ مارە-سارە بولىپ جاتقان بولار.

   شىعارماشىلىقتىڭ اراسىندا،ءتىپتى، كەيدە جازۋدان قولىمدى الا الماي قالعان كەزدەردە ارتقى اۋلاعا كەلىپ،ارا-تۇرا بىرەر تال شىلىم تارتاتىنىم بار ەدى. بالاپاندارىنا جەم بەرگەن كەپتەرلەردىڭ سول ءبىر مەيىرلى بەينەسى مەن شاتتىعى،كىسى كوڭىل كۇيىن بىردەن تۇپ-تۇنىق كۇيگە بولەپ، الدەبىر تىنىشتىققا   جەتەلەيدى دە تۇرادى. ودان سوڭ ۇستەل ۇستىندەگى ءۇيۋلى قاعازدارعا ءۇڭىلىپ،كەڭ كوسىلە قالامدى قولعا الىپ جازاسىڭ-اۋ   كەلىپ...

   شابىتىڭ شالقىعاندا ءوزىڭدى زورعا تيداۋلاپ،ارتقى اۋلاعا بارىپ ءبىر تال تەمەكى  تۇتاتىپ،الگى ەكى ۇلكەن اق كەپتەردىڭ ولاي دا بۇلاي ۇشقانىنا قاراپ قىزىقتاپ،بالاپاندارىنىڭ قاعاز جاشىك ىشىندە ازىققا تالاسقان  ءتاتتى داۋىستارىن ەستىپ،كوڭىل كۇيىم بابىنا كەلىپ،سەرگىپ قالامىن. ءدال وسى كەز  مۇمكىن مەن ءۇشىن شىعارما جازۋداعى ەڭ وڭتايلى شاق بولسا كەرەك.

   ءبىر كۇنى قاعاز جاشىك ىشىندەگى سارى اۋىز بالاپانداردىڭ ەلىكتىرۋىنە شىدامىم    كەتىپ،ەكى كەپتەردىڭ ازىق ىزدەپ كەتكەن ورايىنان پايدالانىپ، اعاش ساتى اكەلىپ، ەپپەن ورلەپ ولارعا كوز سالدىم. ياپىرماي،مىنا ەكى سيىقسىز كوگارشىنعا قاراڭىزشى،باسى جاپ-جالتىر،اسىرەسە اناۋ ۇزىن ءارى جۋانداۋ كەلگەن تۇمسىعىن ءبىر ايتساڭىزشى،  كوزىن جاڭادان اشىپتى،قوس قاناتى تاپ-تاقىر،ءبىر-بىرىنە بۇرسيە جابىسىپ،اكە-شەشەلەرىنىڭ وزدەرىنە ازىق اكەلۋىن تىپ-تىنىش، موماقان بەينەدە كۇتىپ وتىر ەكەن. بۇل مەنىڭ جۇمىرتقادان جاڭا شىققان كوگارشىنداردىڭ ءتۇرىن العاش كورۋىم ەدى،ولارعا بولعان بار قىزىعۋىم لەزدە سۋىپ،تەزدەن  ەسەيسە ەكەن دەگەنگە اۋىستى. 

   اق كەپتەر ءار كۇنى ەرتە شىعىپ، كەش قايتىپ،بالاپاندارىنا ازىق تاسىپ ابىگەر. ونىڭ ۇستىنە ۇستاپ كەلگەن ازىعىنىڭ ءتاۋىرىن   بالاپاندارىنا بەرىپ ءجۇر عوي دەگەن وي ساپ ەتە ءتۇستى دە، اق كەپتەرلەرگە جەم بەرۋدى ءبىر ۋاقىتتان،ءار كۇنى ءۇش ۋاققا وزگەرتتىم.

   ايتساڭىز قىزىق،ءوزىم تاماقتاناتىن ۋاقىتتا كەپتەرلەرگە دە ءۇش ۋاق جۇگەرى ءدانىن شاشامىن،ودان كەلىپ شىعارماداعى كەيىپكەرلەرمەن سويلەسەمىن،ءبىر ءتۇرلى سالماقتى سەزىم،اق كەپتەرلەردىڭ بالاپاندارىنا جەم بەرگەن اسەرلى بەينەسى،ءبىلىپ-بىلمەي كەيىپكەرلەرىمنىڭ مىنەزدەمەسىن سۋرەتتەۋ  بارىسىنا سەبەپسىز ءسىڭىپ وتىراتىن بولدى.

   تاعى ءبىر تاڭ كوركەمدىگىمەن تاڭقالدىردى مەنى. جەرگە جەم شاشىپ تۇرعانمىن،ەكى اق كەپتەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى ۇشىپ كەلدى،كوپ-كورىم تارتقان قايىستاي ىسىلىپ قالىپتى،قاۋىرسىنى دا باياعىداي اپپاق ەمەس،سۇرلانعان،ازداپ شالاڭداعان. قاپەلىمدە تامداعى قاعاز جاشىككە كوزىم ءتۇستى. ەكى   بالاپان باستارىن باياعى تەسىكتەن قىلتيتىپ،جەردەن جەم تەرىپ جاتقان اتالىق-انالىق كەپتەرلەرگە تاڭدانا قاراپ تۇر ەكەن. نەدەگەن ادەمى بالاپاندار،قاۋىرسىندارىنىڭ اپپاعى سونشا،جاڭا عانا ايىرىپ العان ماڭىزداي. قاراڭىز،ولار اقىرى ەرجەتىپتى، ەندى بارلىق ويدا جوقتا تۋىلادى-اۋ دەيتىن كەزدەيسوقتىق پەن ورىنسىز الاڭداۋ جوعالعانداي... 

   تۇستەن كەيىن بولاتىن. وزەن جاعاسىنا  بارىپ سەيىلدەپ قايتايىن دەپ،جۇرەردەن بۇرىن كەپتەرلەرگە جەم شاشا سالايىن،كەشكى اسى عوي دەگەن ويمەن ارتقى قاقپانى اشقانىم سول،كوز الدىم جارق ەتە ءتۇستى. ارتقى  اۋلاداعى توپىراق داۋالدىڭ ۇستىندە،قوناقتاپ ءتورت اپپاق كەپتەر وتىر،بەينە اپپاق مامىقتى تامعا جايىپ قويعانداي-اق. مەنى كورە سالا ۇلكەن ەكى كەپتەر ۇشىپ كەلىپ،يىعىما   قونىپ، الاقانىمداعى جۇگەرى دانىنە تالاسا-تارماسا باس قويدى. ەكەۋىن قاعىپ تاستاپ،قولىمداعى جەمدى جەرگە شاشتىم. وسىلاي بولعاندا تامدا ءالى تۇرعان ەكى بالاپان   كەپتەردى ابدەن كورۋگە بولاتىن.

   ەكى بالاپان كەپتەر قورعان ءۇستىن اينالىپ ارلى-بەرلى ۇشا بەردى،كوزدەرى بىرەسە مەندە، بىرەسە جەردە جەم تەرىپ جۇرگەن ەرەسەك كەپتەردە،بالاپانداردىڭ قوبالجىپ تۇرعانى بەلگىلى. قىلىقتارىنا قاراپ ەرىكسىز ەزۋ تارتتىم. باسىنان قۇيرىعىنا دەيىن اپپاق قارداي،بىرەر تال ارالاسپا ءجۇنى دە جوق،سۇتتەي اپپاق،بەينە بەيىشتەن تۇسكەن پەرىشتەلەردەي سۇلۋ.

   ءيا،الەمگە،تابيعاتقا جانە مىناۋ ادامزاتقا بولعان بوتەنسۋ،ەلەڭدەۋ مەن قورعانۋ،جاڭا عانا شوقتانعان تۇڭعيىقتاي،مولدىرەپ اشىلعان المۇرت گۇلىندەي، جان بالاسى سىرىن بىلە بەرمەيتىن سىر سۇلۋىنداي... دەيتىن ەڭ كوركەم، ەڭ تازا،ەڭ تۇنىق تەڭەۋلەر دە تەڭىن تاپپاي تۇرعانداي ويلار تۋدىرادى ەكەن. مۇنداي سۇلۋلىق جۇرەگىمنىڭ قىلىن تەربەپ،تىپتەن مەنى جاسقاندىرعانداي بولدى.

   ءيا،پەندە بالاسى بەتپە-بەت كەلىپ  قورقىتقانىمەن،كوزگە ىلمەي قاسكۇنەمدىك سايلاعانىمەن،اياق استىنداعى لايساڭ لات بالشىقتى بىت-شىت ەتىپ باسقانىمەن،كۇبىر-سىبىر الدىندا بايسالدى بولعانىمەن،سيقسىزعا كوزىن جۇما قاراعانىمەن،سۇلۋلىق پەرىشتەسى الدىندا سونشاما دارمەنسىز،ىرىقسىز كۇي  كەشەدى ەكەن.

    بالاپان كەپتەرلەر مەن ۇلكەن كەپتەرلەر كەتەۋى كەتىپ،توزىعى جەتكەن ءۇي شاتىرشاسىنا ءسان بەرىپ تۇر. 

   بۇل ءبىر ۇرپاق ادامدارىنىڭ شىعانداعان كەزىندە سالىنعان قورجا ەكەن. قانشالاعان ۇرپاق بۇل تامداردى كوزىمەن كورىپ،قولىمەن سيپادى ەكەن دەسەڭىزشى! مىنە اقىرى تامى توزىپ،قاڭىلتاق كەرپىشىنەن دە ساۋ تامتىق قالماعان. ءتورت اق كەپتەر وسىناۋ تورىنەن كورى جۋىق ەسكى قورجاعا تىرشىلىك تىنىسىن سيلاعانداي،ءتىپتى، وسى ءبىر ۇرپاق ادامدارىنىڭ الىستا قالعان،داۋرەندەگەن    تۇسىنداعى جارقىن بەينەسىن كوز الدىڭىزعا  اكەلە قويعانداي ەدى.

   كوز قامار كەشكى شاپاقتان شاشىراعان ساۋلە،كەپتەرلەردىڭ اپپاق قاۋىرسىنىن قىزىل نۇرعا مالىپ العانداي بولىپ تۇردى. 

   قوس قولىمدى كوتەرىپ،شاپالاق سوعىپ،ولاردى تۇرعان ورىندارىنان ۇشىرماق بولدىم. ەكى ۇلكەن كەپتەر ارت-ارتىنان ۇشىپ كەتتى دە،بالاپاندارى بىردە ۇشىپ، بىردە تومەنگە قۇلديلادى،كوكتە قالىقتاۋعا ولاردىڭ ازىرشە سەنىمى كەمشىل بولسا كەرەك نە بولماسا   العاش ۇشقاندىقتان جۇرەكسىنىپ تۇر ما  ەكەن. ال ەكى ۇلكەن اق كەپتەر بولسا،ءۇيدى اينالىپ ۇشىپ ءجۇر،مۇمكىن بالاپاندارىن ۇشۋعا باۋلىعانى شىعار. ايتسا ايتقانداي،ەكى بالاپانى ۇشا جونەلدى،قاناتتارىن قاققاندا شىققان   گۋىلمەن ىلەسىپ،ولار دا ەنەلەرىنە ەرىپ ءۇي توبەسىنەن شىنداپ الىستاپ،ءاپ-ساتتە كوزدەن عايىپ بولدى.

   اۋلادان شىعىپ، كوشەگە بارىپ، ءساپ سالىپ ەدىم، كوشە بويىن قاۋلاي وسكەن قالىڭ اعاش بۇتاعى كوز الدىمدى كولەگەيلەپ الدى،قىستاقتان اۋاشالاۋ بايىرعى ءبىر جوتا بولاتىن-دى سوعان شىقتىم. باعاناعى بيىك اعاش تا،ۇيلەر دە ەتەكتە قالدى. مەنىڭ اق كەپتەرلەرىم كەشكى شاپاققا قۇيىنعان ماندارينداي قىزاراڭداپ شىعىستان ۇشىپ كەلەدى ەكەن. وزەن  اعىسىن بويلاپ ۇشىپ ءجۇر،جىلانشا يرەلەڭدەگەن وزەن،بۋداق-بۋداق ءار ءۇيدىڭ مورجاسىنان كوتەرىلگەن اق تۇتىندەي اق باس تەرەكتەر،جاڭادان بۇرشىك جارىپ كەلە جاتقان ەگىس اتىزى ءبارى -ءبارى ونىڭ قاناتىنىڭ استىندا قالدى. ءتورت كەپتەر كەنەت شورت بۇرىلدى دا سولتۇستىككە قاراي تارتتى،ول ارا ليشاننىڭ وڭتۇستىك ەتەگى، تىم بيىك تاۋ بولماعانىمەن، كوركەم كورىنىسى مەن اراسانى ەرتەدەن قازىرگە دەيىن اتاق-داڭقى اۋەلەپ تۇرعان قاسيەتتى جەر. فىڭحوتايدى ورتەپ، جوۋ اۋلەتىن اجۋالاۋ مەن جياڭ جيەشىنى كۇشپەن كوندىرۋ جايلى اڭگىمەسى ءدال مەنىڭ قارسى الدىمدا تۋىلىپ جاتقانداي. ەكى ۇرپاق اق كەپتەر اۋا رايى قۇبىلمالى اندىز-اندىز تاۋلاردى باۋىرلاي ۇشىپ،تاعى بۇرىلىپ، وزەندەردى جاناي،مەنىڭ توبەمنەن ۇشىپ ءوتتى دە، بايلۋيۋان جازىعىنداعى كەڭ القاپقا قاراي تۋرا تارتتى. بۇل مەزگىل مەن تۇرعان الگى جوتا جاسىل پۇلىس جامىلىپ،اۋىلدىڭ ساتىلى اتىزى مەن قاعىر سايى دا ءبيداي مەن كوك شوپكە ورانىپ جاتقان، بۇل تۋعان   ولكەنىڭ ءتورت ماۋسىمداعى كىسىنى باۋرايتىن ەڭ كوركەم مەزگىلى ەدى. الايدا بۇگىن مەنىڭ مىنا ءتورت كەپتەرىمنىڭ تاۋ-وزەندەردىڭ كەڭىستىگىندە ەركىن سامعاعان وسى ءبىر مەزەتى،ماعان بۇكىل الەم تەك اق   كەپتەردەن عانا قۇرالعانداي سەزىلىپ تۇردى.

   بۇل ءتۇنى ۇيقىم قاشىپ ۇيىقتاي المادىم،ەكى اق كەپتەر اق ءتۇستى پەرىشتەدەي     ەلەستەپ تۇرىپ الدى. سودان بولار تاڭەرتەڭ جاي وياندىم. سودان،كەنەت كوزىمە تۇسكەنى ءۇي توبەسىندەگى ءبىر جۇپ بالا كەپتەر عانا بولدى. ەرەسەك كەپتەرلەر قايدا كەتتى   ەكەن، ءا ؟ اسپاندا ەشتەمە كورىنبەيدى،مۇمكىن  ولار ازىق ىزدەپ كەتكەن بولار دەدىم دە قويدىم. اۋىلداعى تاڭعى اس ۋاقىتى وتكەن سوڭ دا،كەپتەرلەر قايتا ورالمادى،كوڭىلىم ءالى ورنىنا تۇسپەي، الاعىزىپ تۇر ەدىم،ءدال وسى كەزدە ناعاشىم ەسىكتەن كىرىپ كەلدى.

   -كەپتەرلەر ۇيگە بارىپ الدى،تاڭ قىلاڭ بەرە جەتىپتى،-دەدى ول كىسى سامبىرلاي.

   اڭىردىم دا قالدىم. كەشە كەشتە عانا،بالاپاندارىن ۇشۋعا جاتتىقتىرىپ جۇرگەن جوق پا؟ بۇگىن تاڭەرتەڭ قايتىپ قانا ناعاشىمنىڭ ۇيىنە بارىپ الدى ەكەن،ءا. مىنە بۇل ولاردىڭ مەنىڭ ۇيىمە كەلىپ جۇمىرتقالاپ،بالاپان   باسىپ،بالاپاندارىن قارا قاناتتاندىرىپ تۇپ-تۋرا بۇل ارادا ەكى ايدان ارتىق جۇرسە دە،ولار ءوز ۇياسىن ۇمىتپاعانىن بىلدىرەدى نەمەسە وسى ەكى اي بارىسىنداعى جۇمىرتقالاۋ،بالاپان باسۋ،بالاپاندارىن قارا قاناتتاندىرۋدىڭ ءوزى قايتىپ كەتۋ ءۇشىن ىستەلگەن ىستەر ەكەن-اۋ. شىنىندا،تەبىرەنىپ تۇرمىن، ابىرجىعان كوڭىلىمدە اقىرىن-اقىرىن ساباسىنا تۇسە  باستادى. 

   -وھ،ءداۋ دە بولسا قايتىپ كەتكەنى جاقسى بولىپتى،مەن ولاردى قارشىعاعا جەم بولدى ما دەپ ەدىم،-دەپ كەڭ تىنىستادىم.

   قالىپ قويعان ەكى اق كەپتەردىڭ تۋعان جەرى مەن وسكەن ورتاسى مەنىمەن ۇقساس بولعان سوڭ بولار،مەنىڭ مەكەنىم ولاردىڭ مەكەنى بولىپ قالدى. ولار جۇگەرى ءدانىن تالاسىپ جەگەننەن باسقا كەزدەرى دە بۇرىنعىداي ەمەس ەمىن-ەركىن كەلىپ يىعىما، قولىما قوناتىن بولدى. قولىمدى كوتەرسەم بولعانى،يشاراتىمنان سونى ۇعىنا قويىپ،ءۇي شاتىرشاسىنان جوعارى ورلەپ،قىستاقتى،  وزەندەر مەن جوتالاردى ارالاپ،الۋان ءتۇرلى  ۇشىپ،قۇزداردى،داريانى،بۇكىل قىستاقتى بيگە باستايتىن. ال مەن سول كەزدە تاماعىمدى كەرنەپ، ءالسىن-ءالى ولەڭدەتەتىنمىن: مىنە بۇل مەنىڭ اق كەپتەرلەرىم،ال الگى ءبىر جۇپ ۇلكەن اق كەپتەر بولسا... تاعى سول ناعاشىما ءتان ەدى. مىنە سودان ازداپ تاجىريبە توپتاپپىن،وزىڭىزگە تاۋەلدىسى تەك ءوزىڭىز زەر سالا باپتاعانىڭىز بولادى ەكەن...

   ءوتىپ بارا جاتقان تاريح ەلەستەرىندەگى ءاربىر تاڭ مەن كەشتەرىم،بەلگىسىز ءدام-تاتۋسىزىقتار مەن بەلگىسىز جالعىزدىقتارعا   تاڭىلىپ، ناراۋ كۇي كەشكەنىمدە،كوز الدىما كەلەتىنى مەنىڭ اپپاق كەپتەرلەرىم،شاڭ باسقان تاريح پاراقتارىن سىپىرىپ وتەتىن ءبىر سالقىن سامال ىسپەتتى.

   سول ءبىر ساتتەردەن قازىرگە دەيىن،  قولىمداعى قالامىمنىڭ ءالى دە تەربەلىپ   تۇرعانىن سەزەمىن. 

   كۇزدىڭ ارايلى باتار قوڭىرجاي كەشى، وزەن ارناسى مەن بايىرعى سول جوتانى  جۇگەرى،ماقتا گۇلى مەن سوك، تاعى باسقا بۇرشاق تەكتەس وسىمدىكتەر بۇركەپ،بۇل ارانىڭ حالقى مول تابىستان جىگەرلەنىپ،قىستاق جولدارى مەن اتىز باسىنان اسا دۋماندى شاتتىق داۋىسى ەمىس-ەمىس ەستىلەتىن. 

   مەنىڭ اپپاق پەرىشتەم،مەنىڭ اق كەپتەرىم وزەن ارناسىن بويلاپ كوككە كوتەرىلىپ ۇشىپ كەلەدى،باتىستاعى كورشى قىستاقتىڭ ءبىر توپ ورمانىنا جاقىنداعاندا،ءبىر اينالىپ     ۇشىپ،بايىرعى ويپاتتى اينالىپ، شىعىسقا بەت تۇزەدى. ەكى اق كەپتەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى قاناتتارىن انتەك قاعىپ دامىلداپ،ءبىر ءتۇرلى تەپە-تەڭ سىرعىمالى كۇيگە وزدەرىن بەيىمدەپ تۇرعانى سول،ءداپ ءبىر اپپاق قاعاز كوك جۇزىندە ءلايلىپ جۇرگەندەي. ءبارىن ۇمىتىپ،بوي جازىپ ءلاززاتتانىپ تۇرعانمىن،قاپەلىمدە ءبىر قارا ءتۇستى پالە باياعى جوتانىڭ قاي بۇرىشىنان ساپ ەتكەنىن كىم ءبىلسىن،شىعا كەلىپ،اق كەپتەرگە تۋرا ۇمتىلدى. جان-دارمەنىمەن قاناتىن قومداعان اق كەپتەرىم قايتا ۇشۋعا وڭتايلاندى،كەشىككەن ەكەن بەيباق،بار بولعانى سول قارا پالەنىڭ ۋىسىندا كەتە باردى. مەن كوزىم باقىرايىپ وتىرىپ، ءالسىز كۇشتىگە جەم بولعان بولمىسقا تۇك تە قىلا  الماي قاراپ تۇرمىن، شاپقىنشى مەن قىرعىندالۋشى ءدال وسىلاي پىشاقتاسا بەردى... كوز الدىم قاراڭداپ ەشتەمە كورەر ەمەسپىن،  كوزىمدى اشىپ قايتا كوككە قاراعاندا،بار كورگەنىم ەكى تال اپپاق قاۋىرسىننىڭ تومەن قاراي ءتۇسىپ كەلە جاتقانى بولدى،ەپپەن ونى تۇسكەن جەرىنەن تەرىپ الدىم،اپپاق قاۋىرسىنعا تيگەن قان داعى كوزىمە ءتۇسىپ، مۇرنىما قاننىڭ كۇلىمسى ءيىسى كەلدى...

    شاپقىنشى قىرعي ەكەن. بۇل اۋىلداعىلاردىڭ اتاۋى عوي،دەنە تۇرقى ونداي ۇلكەن بولماعانىمەن، وتە جىرتقىش قۇس.

    كونە قورجانىڭ شاتىرشاسىندا سوپا باسى سوپايىپ جالعىز اق كەپتەر قالدى. ول كەيدە باياعى جوتانى ءبىر شارلاپ شىعىپ،ۇزاققا سوزىلعان سۇڭقىلداعان دىبىس شىعارادى. بىردە ۇشىپ،بىردە قونىپ، شىجاقتاپ جانىن قويارعا جەر تاپپاعانداي بولادى،مەيلى وعان قالاي جەم شاشسام دا ەلەڭ قۇرلى كورمەيدى. تىپتەن بۇرىنعىداي كەلىپ يىعىما قونبايتىن بولدى. بۇل انالىق كەپتەر بولاتىن دا قىرعيعا جەم بولعانى اتالىعى ەدى. ولار ۇيالاس ءارى جۇپ كەپتەر ەدى،سودان بولار ونىڭ قازىرگى ازابى جايشىلىقتان ەكى ەسە اۋىر بولاتىن.

   ارادا ءبىرتالاي كۇندەر وتكەن سوڭ،ول اقىرى يىعىما كەلىپ قوندى،جۇرەگىم جىلىپ سالا بەردى. ءيا، ول اقىرى سول ءبىر ايانىشتى كورىنىستى، ازاپتى شىندىقتى قابىلداپ، تىنىشتالعان بولدى عوي دەپ ويلادىم. سودان ونى ۋىسىمدا ۇستاعانىمدا،كىسىنى تابىندىراتىن جىلتىر اپپاق قاۋىرسىنىنداعى عالامات قاسيەتتى بايقادىم. سول كەزدە مەن ونى كەپتەر باعۋدى جاقسى كورەتىن كورشىمە اپارىپ بەرۋدى ۇيعاردىم،ويتكەنى ول ءبىر توپ ءتۇرلى-ءتۇستى حابارشى كوگارشىن باعاتىن-دى. اق كەپتەرى جوق ەدى. مەنىڭ اق كەپتەرىم ونىڭ باسقا كەپتەرلەرىمەن بىرگە بولسا،مۇمكىن وعان ءتيىمدى بولار دەپ توپشىلادىم. ونىڭ ۇستىنە،ونىڭ جاپادان-جالعىز ءۇي شاتىرشاسىندا وتىرعانىن قالامادىم.

    اق كەپتەرىم ۇيىرسەك ەكەن،باسقا كەپتەر ۇيىرىنە بىردەن قوسىلىپ كەتتى. 

   ءار جولى قىستاق كەڭىستىگىندە ۇشىپ جۇرگەن ءبىر توپ كەپتەردىڭ ىشىنەن اق كەپتەرىمدى جازباي تانيمىن جانە تالعامىمنىڭ دۇرىس شىققانىنا ريزا بولدىم.
 
   ءبىر كۇنى كورشىم ماعان اق كەپتەردىڭ جۇمىرتقالاعانىن ايتتى. 

    ودان ول تاعى ءبىرتالاي كۇننەن سوڭ،قارا الا تەڭبىلدى بالاپان شىعارعانىن ايتىپ ءبىر كەلدى.

   مەن جولاۋشىلاپ كەلسەم،الگى اق كەپتەر جوعالىپ كەتىپتى. ونى تاعى قىرعي قىلعىپ كەتكەن بولدى عوي دەپ ويلادىم. كورشىم ماعان الگى بۋدان بالاپانداردى ال دەدى. ءبىراق مەن باس تارتتىم.

   تاعى ءبىراز ۋاقىت وتە كەلە،سۇيىكتى اق كەپتەرلەردەن ايرىلىپ قامىققان كوڭىلىم دە جايىنا تۇسە باستادى. كونە قورجا باياعى تىنىشتىعىنا الدەقاشان قايتقان،بۇل ارانىڭ ەندى ماعان ەشبىر عاجاپتانارلىق جاڭالىعى قالماعان. كوبىندە شىعارماشىلىقپەن شۇعىلدانىپ بولمەمدە وتىرامىن،كەيدە اۋلاعا شىعىپ گۇلگە سۋ قۇيىپ،ءشوپ وتايمىن،ارتقى اۋلاعا باسپاس بولدىم...

    بۇگىن دە كۇندەگىدەي بولمەدە جازۋ-سىزۋمەن اينالىسىپ وتىرعامىن،تەرەزە سىرتىنان كەپتەردىڭ گۋ-گۋلەگەن ءۇنى ەستىلدى،قالامىمدى قويا سالىپ،اۋلاعا جۇگىرىپ شىقتىم. اۋلاداعى اعاش ۇستىندە ءبىر اق كەپتەر قوناقتاپ وتىر. مەنىڭ اق كەپتەرىم.

   ەپتەپ باسىپ قاسىنا باردىم،ول قوزعالمادى. قولىما العاندا بارىپ كوردىم، ءبىر سيراعى جاراقات الىپتى. جىڭىشكە ءجىپ قيىپ كەتكەن ەكەن. جارا اۋزى دومبىعىپ ءىسىپ انىق كورىنبەيدى،جارادان اققان قان ارالاس ءىرىڭدى سارى سۋ تىرناقتارىنا قاراي اعىپ تۇر،جۇرەگىم ەزىلىپ كەتتى. قايشى اكەلىپ اياعىنا بايلانعان جىڭىشكە ءجىپتى قيىپ جىبەرگەندە،تەرىسىنە ءىلىنىپ تۇرعانى بولماسا اياعى الدەقاشان ءۇزىلىپ كەتكەنىن بايقادىم. اپپاق قاۋىرسىنىنىڭ ءتۇسى دە سولعىنداپ سارعايعان،باسى دا بەس باتتام كىر،كەۋدەسىنە قاتىپ قالعان كەپتەر ساڭعىرىعى،قاناتتارى توزاڭنان كورىنبەيدى،مىنا بەينەسىندە الاقانىڭىزعا ۇستاۋدان جيىركەنەسىز. 

   بۇل كەپتەردى الدەبىرەۋ ۇستاپ العان نەمەسە قىرعيعا تاپ بولعان بەيشارانى جىپپەن بايلاپ ماتاپ،الدەكىم بالاسىنا ويىنشىق ەتىپ بەرگەن نەمەسە ۇستاپ العان ادام كىم-كورىنگەنگە جۇلمالاتىپ ەرمەك ەتكەن دەپ توپشىلادىم. اپپاق كەپتەردىڭ مۇنشاما لاس بولۋىنا قاراعاندا، قانشالاعان كۇس-كۇس قولدار بەيشارانى جۇلمالادى ەكەن،ءتىپتى، ونىڭ انا جارالى اياعى دا كاپەرلەرىنە كىرمەگەنىن قايتەسىز. سەرىگى سەكىلدى قىرعيعا جەم بولعانى مىنا كۇندى كورگەنىنەن كوپ جاقسى ەدى عوي دەگەن وي ميىما كىرىپ الدى.

   سودان ونىڭ كىردەن باتتاسقان قاۋىرسىندارىن جۋىپ تازالاپ،جارالى اياعىنا قابىنۋدى قايتاراتىن سىقپا ءدارى تارتىپ،ەرتەرەك ساۋىقساڭ، قاۋىرسىندارىڭ اپپاق بەينەسىنە قايتا قايتسا ەكەن دەپ تىلەدىم. ءبىراق ول ءولىپ قالىپتى،ەرتەسى تاڭەرتەڭ ءوزى جارىق دۇنيەگە كەلگەن ارتقى اۋلاداعى قاعاز جاشىكتە سۇلىق جاتقانىن كوردىم...
 
اۋدارعان-ماحاببات قۇدايبەرگەن قىزى


 
    رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
 

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn