ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2020-جىلى 12-ايدىڭ 2-كۇنى 234-سان
شي جينپيڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسى رازى بولاتىن باقىت وزەن، كولىن قۇلشىنا قۇرۋ كەرەك
قۇندى تاجىريبەلەر مەن جاقسى ادىستەردى مۇقيات ۇيرەنىپ،ۇلگى الىپ،كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شەشۋشى شايقاسىنىڭ جالپى بەتتىك جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزەيىك
ايماقتىق ساياسي كەڭەس قىزمەت كوميتەتى 2020-جىلعى ءتورتىنشى توقسانداعى 2-رەتكى كەڭەس ءماجىلىسىن اشتى
جۇمىسشى تابى مەن قالىڭ ەڭبەكشى بۇقارانىڭ نەگىزگى قوسىندىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ كەرەك
زاڭمەن جونگە سالۋ ۇگىتىن اۋىل-قىستاققا جەتكىزدى
جاقسى قوجايىن بولىپ،جاڭا داۋىردە ەڭبەك سىڭىرەمىز
تۇندەلەتىپ قار كۇرەپ،قاتىناستىڭ ىركىلىسسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتتى
ەڭبەك ەرلەرى رۋحىن اسقاقتاتىپ،كورىكتى مەكەندى بىرگە قۇرامىز
شاعانتوعاي: ەكپىندەي العا باسىپ،بەلسەنە قىزمەت ىستەيمىز
قويان باعىمشىلىعى زور ءۇمىت بايقاتتى
انار ءدانى بولىپ،ىنتىماق گۇلىن بىرگە قۇلپىرتتى
«دۋلىعا كيۋ،حاۋىپسىزدىك بەلبەۋىن تاعۋ» تاربيەسىن ورىستەتتى
ەلىكتىرۋدەن ساقتانىپ،ەسىرتكىدەن اۋلاق بولايىق
ءورت ءسوندىرۋ،ورتتەن ساقتانۋ حاۋىپسىزدىگى جونىندە ۇگىت جۇرگىزدى
قاتىناس حاۋىپسىزدىگى ۇگىتى بالالار باقشاسىنا جەتكىزىلدى
2020-جىلى 12-ايدىڭ 1-كۇنى 233-سان
شي جينپيڭ حات جولداپ ”كۇرەسكەر“ اتتى تۇتاس تەرەڭ تەڭىزگە ادام وتىرىپ سۇڭگۋ جابدىعىنىڭ 10 مىڭ مەترلىك تەڭىز تەرەڭدىگىنە سۇڭگۋ سىناعىن ءساتتى ورىنداعاندىعىن ءارى جەڭىسپەن قايتىپ ورالعاندىعىن قۇتتىقتادى
ەڭبەك ەرى رۋحىن بار كۇشپەن اسقاقتاتىپ، تىنىش شينجياڭ قۇرۋعا قۇلشىنىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدى ۇدايىلاندىرۋدى جانە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ويداعىداي يگەرۋ كەرەك
ەڭبەك ەرى رۋحىن، ەڭبەك رۋحىن، ۇستا رۋحىن بار كۇشپەن اسقاقتاتايىق
ەڭبەك ەرلەرى رۋحىن،ەڭبەك رۋحىن،ۇستا رۋحىن بارىنشا اسقاقتاتايىق
ايماعىمىزدان ءبىر نىسان مەملەكەتتىك شارۋاشىلىق قۇرۋ،جاڭالىق اشۋ باسەكەسىندە 3-دارەجەلى سيلىققا يە بولدى
پارتيانىڭ ءۇنىن جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاتتى
جاڭا ساپاردا جاڭا ناتيجەلەر جاراتامىز
​ايماعىمىزدان 2 ادام مەملەكەتتىك ەڭبەك ەرى جانە وزات قىزمەتكەر بولىپ باعالاندى
قوس بالداققا سۇيەنە ءجۇرىپ قوراسىن مالعا تولتىرعان قايسار جان
شي جينپيڭنىڭ زاڭمەن جونگە سالۋ يدەياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ،دايەكتىلەندىرىپ،زاڭمەن جونگە سالىناتىن تارباعاتاي قۇرىپ،ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ جانە كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ سياقتى قىزمەتتەردى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ،ناقتى ونىمدىلىككە قول جەت
بەتپە-بەت تۇسىنىك جاساپ،كوڭىل توعىستىرا پىكىر اۋىستىردى
حالىق ءۇشىن ىستەۋ اۋەلگى ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ،جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى ادا ەتەمىز
ايماعىمىزدا ءبىر توپ ورىندار مەن جەكەلەر رۋحاني وركەنيەت قۇرىلىسى جونىندەگى مەملەكەتتىك ماداقتاۋ-سيلاۋ جينالىسىندا ماداقتالىپ-سيلاندى

بارلىق تاۋىنان تۇلەپ ۇشقان قىران

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/19 18:41:05

ورازانباي ەگەۋباي ۇلىن ەسكە الۋ 

ۋ شياۋچىڭ

 
   بارلىق تاۋىنان تۇلەپ ۇشقان قىراننىڭ قاناتى تالدى، ول ەندىگارى زەڭگىر كوكتە سامعامايتىن بولدى. جۇڭگو قازاعىنان شىققان قالامگەر، سىنشى ورازانباي ەگەۋباي ۇلىنىڭ قالامى توقتادى،ول  ەندىگارى تۋعان جەرىن جىرلاي المايتىن بولدى. جۇڭگوداعى از ساندى ۇلتتار    ادەبيەت باعىنداعى تامىلجىتا سايراعان ءبىر بۇلبۇلدىڭ ۇشىپ كەتكەنىنە بولا وكىندىم،شينجياڭداعى تاڭجارىق زەرتتەۋ قوعامىنىڭ تەبىندى ءبىر باسشىسىنان   ايرىلعانىنا بولا قايعىردىم،نەسىن جاسىرايىن،ءوزىمنىڭ ەڭ جاقىن دوسىمنان ايرىلعانىما بولا قايعى جۇتىپ، شەرگە باتتىم. 

   2007-جىلى قازان ايىنىڭ 4-كۇنى تۇندە، ورازانباي ەگەۋباي ۇلى الماتىدا قايتىس بولدى دەگەن حاباردى ەستىپ، كوپكە دەيىن ەسىمدى جيا الماي وتىرىپ قالدىم، قۇلاعىم قاقاس ەستىگەن شىعار دەپ تە قويام، ءبىراق جامانات حاباردى اۋەلقان قالي ۇلى بىرەۋدەن ايتىپ جىبەرگەن ەكەن، قانشا دەگەنمەن اۋەلقان قالي ۇلى ول   كىسىنىڭ قۇداسى بولعان سوڭ،حاباردىڭ شىندىعىندا تالاس جوق ەدى. اشتى قايعى قابىرعامدى قايىستىرىپ-اق جىبەردى.

   ورازانباي ەگەۋباي مىرزا 1935-جىلى ءدوربىلجىن اۋدانىندا تۋىلعان،1954- جىلى شينجياڭ بيرو مەكتەبىنىڭ 5-كەزەكتى كۋرسىنان وقۋ تاۋىسقان،وسىدان كەيىن ىلگەرىندى-كەيىندى بولىپ،«شينجياڭ گازەتى» رەداكسياسىندا،«ىلە گازەتى» رەداكسياسىندا، «مۇرا» جۋرنالى رەداكسياسىندا ءتىلشى،رەداكتور ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، ورىنباسار باس رەداكتور قاتارلى مىندەتتەردى وتەپ، 1995-جىلى زەينەتكە شىققان ەدى. جۇڭگو جازۋشىلار قوعامىنىڭ، شينجياڭ جازۋشىلار قوعامىنىڭ، شينجياڭ فولكلورىن زەرتتەۋ قوعامىنىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى بولعان. 1992-جىلى اۆتونوميالى رايونعا ەرەكشە ەڭبەگى سىڭگەن ۇزدىك قايراتكەر اتاعىن العان، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ەرەكشە جاردەم قاراجاتىنىڭ يەگەرى.

   ول شينجياڭ ادەبيەت-كوركەمونەر سىن سالاسىندا قازاقتىڭ ايگىلى اقىنى تاڭجارىق جولدى ۇلىن تۇڭعىش بولىپ زەرتتەگەن مامان. 1957-جىلى «ىلە  گازەتىندە»  «تاڭجارىق تۋعان اۋىلدا»  دەگەن ەسسەنى جاريالاۋ ارقىلى تاڭجارىقتى تانۋدىڭ كوش باسشىسى بولدى.  ورازانباي ءومىر بويى تاڭجارىقتى تانىستىرۋمەن،زەرتتەۋمەن بولدى. كوپتەگەن عىلىمي ماقالالار جاريالاپ،«تاڭجارىق تانۋ» اتتى ەكى تومدىق كىتاپ شىعاردى. وسىنداي ەسەلى ەڭبەكتەرى ارقىلى ەلىمىز ءىشى-سىرتىنداعى عىلىم سالاسىنىڭ  جوعارى باعاسىنا يە بولدى. ول ءتىپتى، تاڭجارىق ءۇشىن زور بوداۋ دا بەردى. «وڭشىلدىققا قارسى تۇرۋ» كەزىندە    وڭشىل بولىپ سوعىلىپ،قولعا الىنىپ، تۇرمەگە قامالدى،كەيىندەپ كومىر كەندە 18 جىلدىق ەڭبەكپەن وزگەرتۋگە جەگىلدى. كومىر كەندە جۇرگەندە اياعىن سىندىرىپ،ءومىر بويى مۇگەدەك بولىپ قالدى.

   11-كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 3- جالپى ماجىلىسىنەن كەيىن اقتالىپ، 1980-جىلدان باستاپ قالامىن قايتا  قولىنا الىپ،شىعارماشىلىق ساپارىن باستادى. ونىڭ «ساحارا بۇلبۇلى» اتتى ەڭبەگىندە تاڭجارىقتىڭ كەرەمەتكە تولى   ءومىرى ەستەلىككە الىنعان بولىپ،«مادەنيەت توڭكەرىسى» كەزىندە ۇمتىلۋعا اينالعان تاڭجارىق ەسىمى قايتادان جاڭعىرىپ،حالىق قۇلاعىنا جەتتى. 1983-،1984-جىلدار ارالىعىندا ول «تاۋ ۇلى»اتتى كينو سەنارياسن جازىپ،تاڭجارىقتىڭ توڭكەرىستىك قيمىلدارى مەن قول جەتكىزگەن جەمىستەرىن وبرازدى تۇردە بەينەلەپ بەردى. كەيىن كەلە تيانشان كينو ستۋدياسى 5 سەريالى تەلەفيلم «تاڭجارىقتى» جاساپ،1992-جىلى ورتالىق    تەلەۆيزاسىندا قويىپ،كورەرمەندەردىڭ جاقسى باعاسىنا يە بولدى. 1985-جىلدان باستاپ «تاڭجارىق شىعارمالارىنىڭ» 1-،2-تومى باسپادان شىقتى،1995-جىلى ول ءوزى رەداكسيالاعان «تاڭجارىق شىعارمالارىنىڭ» 3-كىتابى باسىلىم   كورىپ،تاڭجارىق تانۋ ءىلىمىن جاڭا ءبىر ورەگە كوتەردى.

    1996-جىلى تاڭجارىق زەرتتەۋ  قوعامى قۇرىلىپ،وسى ۇيىمنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىلىگىنە تاعايىندالدى. وسىدان كەيىن، ول تاڭجارىق تانۋ ءۇشىن قاجىماي-تالماي ەڭبەكتەندى. 1999-جىلى تاڭجارىق تانۋ قوعامىنىڭ تاپسىرۋى   بويىنشا، ورازانباي مىرزا ەكەۋىمىز بىرلەسىپ، حانزۋ تىلىندەگى «تاڭجارىق ولەڭدەرىنەن تاڭدامالىلاردى» رەداكسيالاپ، قۇراستىرىپ،كوپتەگەن مامان،وقىمىستىلاردىڭ تاڭجارىقتى زەرتتەۋىنە قولايلىلىق جاراتىپ بەردىك. وسى ولەڭدەر جيناعىنا كىرگىزىلگەن ولەڭدەردى ورازانباي ءوزى جاۋاپتى بولىپ تاڭداپ بەردى، ولەڭدەرگە تۇسىندىرمە جازىپ،العى ءسوزىن جازدى،مەن ادام كۇشىن ۇيىمداستىرىپ   اۋدارتتىم، سوڭىندا اۋدارما رەداكسيالاۋ، رەتتەۋ بارىسىندا كەيبىر ولەڭدەرىن ۋاكىلدىك سيپات الا المايدى دەپ مەنىمەن جيناققا كىرگىزۋ-كىرگىزبەۋ تۋرالى اقىلداسقان كەزدە ونىڭ بويىنان قاشاندا ۇلكەن وقىمىستىلارعا ءتان تەرەڭدىك، زەردەلىلىك بايقايتىن ەدىم. ولەڭدەر   جيناعى باسپادان شىعىسىمەن اۆتونوميالى رايونداعى باسشىلار مەن وقىرمانداردىڭ قىزۋ قارسى الۋىنا بولەندى. ولەڭدەر جيناعىنىڭ تاراتىلۋ مۇراسىمىندا اسحات كەرىمباي ۇلى جولداس: «تاڭجارىق تۋىندىلارى مەن باسقا دا از ساندى ۇلتتاردىڭ تاڭداۋلى ادەبي تۋىندىلارىن كەڭىنەن جيناۋ،باسپادان شىعارۋ،حانزۋ تىلىنە  اۋدارۋ،تانىستىرۋ،ەلىمىزدىڭ ءار ۇلت حالقىنىڭ العاباسار يدەيالارى مەن ءداستۇرلى مادەنيەتىنە مۇراگەرلىك ەتۋ مەن دامىتۋ،سوتسياليستىك ءداۋىر رۋحىنا سايكەسەتىن جاڭا رۋحاني وركەنيەت   جاراتۋ،‹تورتتە بار› جاڭا ادامداردى تاربيەلەۋدىڭ ءمانىسى وتە تەرەڭدە» دەپ اتاپ كورسەتكەن ەدى. 

   ورازانباي مىرزا قاشاندا تاڭجارىق تانۋ قوعامىنىڭ قىزمەتتەرىنە كوڭىل بولەتىن. 1998-جىلى تاڭجارىق تانۋ قوعامى جىلدىق جينالىسىن ورازانبايدىڭ اتا    مەكەنى شاۋەشەك قالاسىندا وتكىزدى،ورازانباي جيىننىڭ ءساتتى اشىلۋى ءۇشىن كوپتەگەن قىزمەتتەر ىستەدى. اۋىلداستارى دا وعان سي-سياپات سيلادى. ات مىنگىزىپ،شاپان جاۋىپ،اۋىل-اۋىلدى     ارالاتىپ،ءىلتيپات كورسەتكەن ەدى. اۋىلداستارى ونى ماقتانىش ەتسە،ورازانبايدىڭ ءوزى دە اۋىلداستارىنىڭ قۇرمەتىنە بولەندى.

   جاقىنعى نەشە جىلداردان بەرى ول  قازاقستاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا الماتى  قالاسىنا بارىپ،«تاڭجارىق شىعارمالارىنىڭ تولىق جيناعىن» رەداكسيالاۋعا قاتىناسىپ جاتىر ەدى. شەتەلدە جۇرگەن كەزدەدە ول كىسى ەكى ەلدىڭ مادەنيەت الماسۋ   ىستەرىنە دە جاي قاراعان جوق. 

    2003-جىلى تاڭجارىق تۋعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعى،قازاقستان مادەنيەت مينيسترلىگى ماعان تاڭجارىققا ارناپ ماقالا جازىپ بەرسەڭىز دەپتى، ورازانباي حاتىندا ماعان تاڭجارىقتىڭ «شىن مانىندەگى ۇلتىن وياتۋشى اعا بۋىن» ەكەنىن، «ءوز ۇلتىن بورشالاپ،ءوزى جايلى وي جۇگىرتىپ، تولعانۋدا، تاڭجارىق پەن لۋشۇن مىرزا ەكەۋى ۇندەس شىققان» دەگەن كوزقاراستاردى،ءسوزسىز، قوسۋىمدى ەسكەرتىپتى. مەنىڭ ماقالام «التىن بەسىك» جۋرنالىنىڭ 2003-جىلعى 3-سانىندا جارىق كورىپ، قازاقستان ەلىنىڭ،جۇڭگو حالقىنىڭ تاڭجارىققا بولعان سەزىمىن،  ەلىمىزدەگى وقىمىستى،مامانداردىڭ  تاڭجارىق تانۋ ورەسىن تۇسىنۋىنە پايدالى بولدى. ەستۋگە قاراعاندا، ورازانباي  شەتەلدە دە توتەنشە ناتيجەلى قىزمەت ىستەگەن ەكەن،دەسەدە،تاعدىر اياۋسىز عوي،وكىنىشكە وراي ول ءوزىنىڭ دوستارى مەن ءومىر بويى قۇلشىنعان قىزمەتىن قيىپ كەتە باردى. 

   ورازانباي ەگەۋباي ۇلى ارتىنا مول مۇرا قالدىرعان جازۋشى ەدى. 1955- جىلى «شينجياڭ گازەتىندە» «كوكتەم» اتتى ولەڭىن جاريالاعان ەكەن. وسىدان سوڭ جاسامپازدىقپەن تىنباي اينالىسىپ،ىلگەرىندى-كەيىندى ەكى جيناعى،اڭگىمە-پوۆەستتەر جيناعى «ءومىر وتكەلدەرى» (1982-جىلى شينجياڭ حالىق باسپاسى)،پوۆەستتەر جيناعى «ادام. ات. ءيت» (1991-جىلى شينجياڭ حالىق باسپاسى) باسىلىم كوردى. ورازانبايدىڭ قايتىس بولۋى قازاق ادەبيەتى ءۇشىن زور جوعالتۋ بولۋمەن بىرگە،تاڭجارىق تانۋ ءۇشىن دە زور جوعالتۋ بولدى. 2007-جىلى قازان ايىنىڭ 5-كۇنى مەن شينجياڭ تاڭجارىق تانۋ قوعامى اتىنان تاڭجارىق مىرزانىڭ تۋىستارىنا تەلەفون بەرىپ،كوڭىل ايتىپ: «ورازانباي مىرزا قايتىس بولسا دا ول شۇعىلدانعان ءىس تاڭجارىقتىڭ اتى    سياقتى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاساتىن  بولادى» دەدىم. 

   قوش بول، قۇرمەتتى ورازانباي مىرزا.  توپىراعىڭ تورقا بولسىن،سۇيىكتى اعام مەنىڭ!

   «ىلە پەداگوگيكالىق عىلىمي جۋرنالىنىڭ» 2008-جىلعى 1-سانىنان الىندى. 
 
اۋدارعان-مۇرات قاسەن ۇلى

 


   رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ،  توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn