ەەڭ جاڭا مازمۇندار
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەتى جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، نىسانالارمەن، ولشەمدەرمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە مىعىم قايراتپەن، جوعارى ساپامەن قول جەتكىزەيى
اۆتونوميالى رايون كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الۋ بايلانىسىمەن ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزدى
پارتيا 19 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۋاقىتپەن جارىسا وتىرىپ، ءتۇرلى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەيىك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعى مەن دەنساۋلىعىنا بار كۇشپەن شىنايى كەپىلدىك ەتەيىك
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس كوكتەم مەرەكەسىن توپتىق قۇتتىقتاۋ جينالىسىن وتكىزدى
ساۋان اۋداندىق ەلەكترمەن قامداۋ سەرىكتەستىگى: بۇقارانىڭ ەلەكتردەن حاۋىپسىز پايدالانۋىنا جاعداي جاراتتى
مۋ باسىنا 800 يۋاننان تابىس ۇلەستىرىلدى
ايماقتىق نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسى قورىتىندى ءماجىلىسىن اشتى
تۇمشالامالى شام ءىلىپ،كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الدى
اۆتونوميالى رايون زيالىلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
جاڭا جىلدا جاڭا بەت-بەينەنى ايگىلەپ،مەيىرگە تولى مەرەكەلىك تىلەك جەتكىزدى
ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مادەنيەتىن جاقىننان تاماشالاپ،مەرەكە شاتتىعىنان ءلاززاتتاندى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 23-كۇنى 19-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 22-كۇنى 18-سان
كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ، شىت جاڭا تۇرمىس كەشىردى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 2019-جىلعى ساياحات كىرىسى 511 ميلليون يۋان بولدى
اۆتونوميالى رايون دەمالىسقا، پەنسياعا شىققان ساقا كادرلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
”ەكىنى قورعاۋ“ ارقىلى بۇكىل پارتيانىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىنە جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولايىق
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ جاڭا ناتيجەلەرىمەن جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ شەشۋش
تىشقان جىلىن قارسى الىپ، باقىتقا شومدى بارشا جۇرت
مەرەكەلىك زات ساتىپ الىپ،مەرەكەلىك تىلەك ءبىلدىردى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 21-كۇنى 17-سان
شاۋەشەك قالاسى: كوكتەم مەرەكەسىنە قاراعان تۇنگى باس قوسۋ داستارقانىنا زاكاز كوبەيدى
شيحۋدىڭ ەلەكتروندى ساۋداسى اۋىل شارۋاشىلىق ەرەكشە ونىمدەرىنىڭ الىس جەرلەرگە ساتىلۋىنا دەم بەردى
 مەملەكەتتىك ۇلت ىستەرى كوميتەتى قوبىقسارى اۋدانىنا «مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعى،العاباسارلىعىنداعى ۇلگى اۋدان» تاقتاسىن بەردى
”ءتورت تانىم“دى كۇشەيتىپ، ”ءتورت سەنىم“دى بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋ“دى ورىنداپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ تەرەڭدەي دامۋىن بۇلجىماستان ىلگەرىلەتەيىك
ساياسي - زاڭ قىزمەتىنىڭ وسىزاماندانۋ دەڭگەيىن كۇش سالا جوعارىلاتىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى تىنىش جۇڭگو، زاڭمەن جونگە سالىناتىن جۇڭگو قۇرۋ كەرەك

بارلىق تاۋىنان تۇلەپ ۇشقان قىران

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/7/19 18:41:05

ورازانباي ەگەۋباي ۇلىن ەسكە الۋ 

ۋ شياۋچىڭ

 
   بارلىق تاۋىنان تۇلەپ ۇشقان قىراننىڭ قاناتى تالدى، ول ەندىگارى زەڭگىر كوكتە سامعامايتىن بولدى. جۇڭگو قازاعىنان شىققان قالامگەر، سىنشى ورازانباي ەگەۋباي ۇلىنىڭ قالامى توقتادى،ول  ەندىگارى تۋعان جەرىن جىرلاي المايتىن بولدى. جۇڭگوداعى از ساندى ۇلتتار    ادەبيەت باعىنداعى تامىلجىتا سايراعان ءبىر بۇلبۇلدىڭ ۇشىپ كەتكەنىنە بولا وكىندىم،شينجياڭداعى تاڭجارىق زەرتتەۋ قوعامىنىڭ تەبىندى ءبىر باسشىسىنان   ايرىلعانىنا بولا قايعىردىم،نەسىن جاسىرايىن،ءوزىمنىڭ ەڭ جاقىن دوسىمنان ايرىلعانىما بولا قايعى جۇتىپ، شەرگە باتتىم. 

   2007-جىلى قازان ايىنىڭ 4-كۇنى تۇندە، ورازانباي ەگەۋباي ۇلى الماتىدا قايتىس بولدى دەگەن حاباردى ەستىپ، كوپكە دەيىن ەسىمدى جيا الماي وتىرىپ قالدىم، قۇلاعىم قاقاس ەستىگەن شىعار دەپ تە قويام، ءبىراق جامانات حاباردى اۋەلقان قالي ۇلى بىرەۋدەن ايتىپ جىبەرگەن ەكەن، قانشا دەگەنمەن اۋەلقان قالي ۇلى ول   كىسىنىڭ قۇداسى بولعان سوڭ،حاباردىڭ شىندىعىندا تالاس جوق ەدى. اشتى قايعى قابىرعامدى قايىستىرىپ-اق جىبەردى.

   ورازانباي ەگەۋباي مىرزا 1935-جىلى ءدوربىلجىن اۋدانىندا تۋىلعان،1954- جىلى شينجياڭ بيرو مەكتەبىنىڭ 5-كەزەكتى كۋرسىنان وقۋ تاۋىسقان،وسىدان كەيىن ىلگەرىندى-كەيىندى بولىپ،«شينجياڭ گازەتى» رەداكسياسىندا،«ىلە گازەتى» رەداكسياسىندا، «مۇرا» جۋرنالى رەداكسياسىندا ءتىلشى،رەداكتور ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، ورىنباسار باس رەداكتور قاتارلى مىندەتتەردى وتەپ، 1995-جىلى زەينەتكە شىققان ەدى. جۇڭگو جازۋشىلار قوعامىنىڭ، شينجياڭ جازۋشىلار قوعامىنىڭ، شينجياڭ فولكلورىن زەرتتەۋ قوعامىنىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى بولعان. 1992-جىلى اۆتونوميالى رايونعا ەرەكشە ەڭبەگى سىڭگەن ۇزدىك قايراتكەر اتاعىن العان، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ەرەكشە جاردەم قاراجاتىنىڭ يەگەرى.

   ول شينجياڭ ادەبيەت-كوركەمونەر سىن سالاسىندا قازاقتىڭ ايگىلى اقىنى تاڭجارىق جولدى ۇلىن تۇڭعىش بولىپ زەرتتەگەن مامان. 1957-جىلى «ىلە  گازەتىندە»  «تاڭجارىق تۋعان اۋىلدا»  دەگەن ەسسەنى جاريالاۋ ارقىلى تاڭجارىقتى تانۋدىڭ كوش باسشىسى بولدى.  ورازانباي ءومىر بويى تاڭجارىقتى تانىستىرۋمەن،زەرتتەۋمەن بولدى. كوپتەگەن عىلىمي ماقالالار جاريالاپ،«تاڭجارىق تانۋ» اتتى ەكى تومدىق كىتاپ شىعاردى. وسىنداي ەسەلى ەڭبەكتەرى ارقىلى ەلىمىز ءىشى-سىرتىنداعى عىلىم سالاسىنىڭ  جوعارى باعاسىنا يە بولدى. ول ءتىپتى، تاڭجارىق ءۇشىن زور بوداۋ دا بەردى. «وڭشىلدىققا قارسى تۇرۋ» كەزىندە    وڭشىل بولىپ سوعىلىپ،قولعا الىنىپ، تۇرمەگە قامالدى،كەيىندەپ كومىر كەندە 18 جىلدىق ەڭبەكپەن وزگەرتۋگە جەگىلدى. كومىر كەندە جۇرگەندە اياعىن سىندىرىپ،ءومىر بويى مۇگەدەك بولىپ قالدى.

   11-كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 3- جالپى ماجىلىسىنەن كەيىن اقتالىپ، 1980-جىلدان باستاپ قالامىن قايتا  قولىنا الىپ،شىعارماشىلىق ساپارىن باستادى. ونىڭ «ساحارا بۇلبۇلى» اتتى ەڭبەگىندە تاڭجارىقتىڭ كەرەمەتكە تولى   ءومىرى ەستەلىككە الىنعان بولىپ،«مادەنيەت توڭكەرىسى» كەزىندە ۇمتىلۋعا اينالعان تاڭجارىق ەسىمى قايتادان جاڭعىرىپ،حالىق قۇلاعىنا جەتتى. 1983-،1984-جىلدار ارالىعىندا ول «تاۋ ۇلى»اتتى كينو سەنارياسن جازىپ،تاڭجارىقتىڭ توڭكەرىستىك قيمىلدارى مەن قول جەتكىزگەن جەمىستەرىن وبرازدى تۇردە بەينەلەپ بەردى. كەيىن كەلە تيانشان كينو ستۋدياسى 5 سەريالى تەلەفيلم «تاڭجارىقتى» جاساپ،1992-جىلى ورتالىق    تەلەۆيزاسىندا قويىپ،كورەرمەندەردىڭ جاقسى باعاسىنا يە بولدى. 1985-جىلدان باستاپ «تاڭجارىق شىعارمالارىنىڭ» 1-،2-تومى باسپادان شىقتى،1995-جىلى ول ءوزى رەداكسيالاعان «تاڭجارىق شىعارمالارىنىڭ» 3-كىتابى باسىلىم   كورىپ،تاڭجارىق تانۋ ءىلىمىن جاڭا ءبىر ورەگە كوتەردى.

    1996-جىلى تاڭجارىق زەرتتەۋ  قوعامى قۇرىلىپ،وسى ۇيىمنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىلىگىنە تاعايىندالدى. وسىدان كەيىن، ول تاڭجارىق تانۋ ءۇشىن قاجىماي-تالماي ەڭبەكتەندى. 1999-جىلى تاڭجارىق تانۋ قوعامىنىڭ تاپسىرۋى   بويىنشا، ورازانباي مىرزا ەكەۋىمىز بىرلەسىپ، حانزۋ تىلىندەگى «تاڭجارىق ولەڭدەرىنەن تاڭدامالىلاردى» رەداكسيالاپ، قۇراستىرىپ،كوپتەگەن مامان،وقىمىستىلاردىڭ تاڭجارىقتى زەرتتەۋىنە قولايلىلىق جاراتىپ بەردىك. وسى ولەڭدەر جيناعىنا كىرگىزىلگەن ولەڭدەردى ورازانباي ءوزى جاۋاپتى بولىپ تاڭداپ بەردى، ولەڭدەرگە تۇسىندىرمە جازىپ،العى ءسوزىن جازدى،مەن ادام كۇشىن ۇيىمداستىرىپ   اۋدارتتىم، سوڭىندا اۋدارما رەداكسيالاۋ، رەتتەۋ بارىسىندا كەيبىر ولەڭدەرىن ۋاكىلدىك سيپات الا المايدى دەپ مەنىمەن جيناققا كىرگىزۋ-كىرگىزبەۋ تۋرالى اقىلداسقان كەزدە ونىڭ بويىنان قاشاندا ۇلكەن وقىمىستىلارعا ءتان تەرەڭدىك، زەردەلىلىك بايقايتىن ەدىم. ولەڭدەر   جيناعى باسپادان شىعىسىمەن اۆتونوميالى رايونداعى باسشىلار مەن وقىرمانداردىڭ قىزۋ قارسى الۋىنا بولەندى. ولەڭدەر جيناعىنىڭ تاراتىلۋ مۇراسىمىندا اسحات كەرىمباي ۇلى جولداس: «تاڭجارىق تۋىندىلارى مەن باسقا دا از ساندى ۇلتتاردىڭ تاڭداۋلى ادەبي تۋىندىلارىن كەڭىنەن جيناۋ،باسپادان شىعارۋ،حانزۋ تىلىنە  اۋدارۋ،تانىستىرۋ،ەلىمىزدىڭ ءار ۇلت حالقىنىڭ العاباسار يدەيالارى مەن ءداستۇرلى مادەنيەتىنە مۇراگەرلىك ەتۋ مەن دامىتۋ،سوتسياليستىك ءداۋىر رۋحىنا سايكەسەتىن جاڭا رۋحاني وركەنيەت   جاراتۋ،‹تورتتە بار› جاڭا ادامداردى تاربيەلەۋدىڭ ءمانىسى وتە تەرەڭدە» دەپ اتاپ كورسەتكەن ەدى. 

   ورازانباي مىرزا قاشاندا تاڭجارىق تانۋ قوعامىنىڭ قىزمەتتەرىنە كوڭىل بولەتىن. 1998-جىلى تاڭجارىق تانۋ قوعامى جىلدىق جينالىسىن ورازانبايدىڭ اتا    مەكەنى شاۋەشەك قالاسىندا وتكىزدى،ورازانباي جيىننىڭ ءساتتى اشىلۋى ءۇشىن كوپتەگەن قىزمەتتەر ىستەدى. اۋىلداستارى دا وعان سي-سياپات سيلادى. ات مىنگىزىپ،شاپان جاۋىپ،اۋىل-اۋىلدى     ارالاتىپ،ءىلتيپات كورسەتكەن ەدى. اۋىلداستارى ونى ماقتانىش ەتسە،ورازانبايدىڭ ءوزى دە اۋىلداستارىنىڭ قۇرمەتىنە بولەندى.

   جاقىنعى نەشە جىلداردان بەرى ول  قازاقستاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا الماتى  قالاسىنا بارىپ،«تاڭجارىق شىعارمالارىنىڭ تولىق جيناعىن» رەداكسيالاۋعا قاتىناسىپ جاتىر ەدى. شەتەلدە جۇرگەن كەزدەدە ول كىسى ەكى ەلدىڭ مادەنيەت الماسۋ   ىستەرىنە دە جاي قاراعان جوق. 

    2003-جىلى تاڭجارىق تۋعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعى،قازاقستان مادەنيەت مينيسترلىگى ماعان تاڭجارىققا ارناپ ماقالا جازىپ بەرسەڭىز دەپتى، ورازانباي حاتىندا ماعان تاڭجارىقتىڭ «شىن مانىندەگى ۇلتىن وياتۋشى اعا بۋىن» ەكەنىن، «ءوز ۇلتىن بورشالاپ،ءوزى جايلى وي جۇگىرتىپ، تولعانۋدا، تاڭجارىق پەن لۋشۇن مىرزا ەكەۋى ۇندەس شىققان» دەگەن كوزقاراستاردى،ءسوزسىز، قوسۋىمدى ەسكەرتىپتى. مەنىڭ ماقالام «التىن بەسىك» جۋرنالىنىڭ 2003-جىلعى 3-سانىندا جارىق كورىپ، قازاقستان ەلىنىڭ،جۇڭگو حالقىنىڭ تاڭجارىققا بولعان سەزىمىن،  ەلىمىزدەگى وقىمىستى،مامانداردىڭ  تاڭجارىق تانۋ ورەسىن تۇسىنۋىنە پايدالى بولدى. ەستۋگە قاراعاندا، ورازانباي  شەتەلدە دە توتەنشە ناتيجەلى قىزمەت ىستەگەن ەكەن،دەسەدە،تاعدىر اياۋسىز عوي،وكىنىشكە وراي ول ءوزىنىڭ دوستارى مەن ءومىر بويى قۇلشىنعان قىزمەتىن قيىپ كەتە باردى. 

   ورازانباي ەگەۋباي ۇلى ارتىنا مول مۇرا قالدىرعان جازۋشى ەدى. 1955- جىلى «شينجياڭ گازەتىندە» «كوكتەم» اتتى ولەڭىن جاريالاعان ەكەن. وسىدان سوڭ جاسامپازدىقپەن تىنباي اينالىسىپ،ىلگەرىندى-كەيىندى ەكى جيناعى،اڭگىمە-پوۆەستتەر جيناعى «ءومىر وتكەلدەرى» (1982-جىلى شينجياڭ حالىق باسپاسى)،پوۆەستتەر جيناعى «ادام. ات. ءيت» (1991-جىلى شينجياڭ حالىق باسپاسى) باسىلىم كوردى. ورازانبايدىڭ قايتىس بولۋى قازاق ادەبيەتى ءۇشىن زور جوعالتۋ بولۋمەن بىرگە،تاڭجارىق تانۋ ءۇشىن دە زور جوعالتۋ بولدى. 2007-جىلى قازان ايىنىڭ 5-كۇنى مەن شينجياڭ تاڭجارىق تانۋ قوعامى اتىنان تاڭجارىق مىرزانىڭ تۋىستارىنا تەلەفون بەرىپ،كوڭىل ايتىپ: «ورازانباي مىرزا قايتىس بولسا دا ول شۇعىلدانعان ءىس تاڭجارىقتىڭ اتى    سياقتى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاساتىن  بولادى» دەدىم. 

   قوش بول، قۇرمەتتى ورازانباي مىرزا.  توپىراعىڭ تورقا بولسىن،سۇيىكتى اعام مەنىڭ!

   «ىلە پەداگوگيكالىق عىلىمي جۋرنالىنىڭ» 2008-جىلعى 1-سانىنان الىندى. 
 
اۋدارعان-مۇرات قاسەن ۇلى

 


   رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ،  توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn