ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى
ءسوز مادەنيەتى تۋرالى
پارتياعا قاي - قاشان دا ادال بولىپ، كوممۋنيستەردىڭ اسىل قاسيەتىن ماڭگى ساقتايمىن
جاڭا داۋىردە جاڭا بەينەمەن تىڭ جۇمىستار تىندىرايىق
پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن جەتەكشى ەتىپ، جاڭا داۋىردە تىڭ جۇمىستار تىندىرامىن
پارتياعا ادالدىعىمدى ءىس جۇزىندىك ارەكەتىم ارقىلى ايگىلەيمىن
19-قۇرىلتاي رۋحىءار ۇلت حالقىنىڭ كوكەيىنە ۇيالادى
وتىرىكتىڭ سىباعاسى
«تۋىستاسۋ اپتالىعى» قيمىلىن ورىستەتتى
ايماعىمىزدا ۇلتتار ىنتىماعى بويىنشا « تۋىستاسۋ اپتالىعى» قيمىلى جاپپاي باستالدى
قۇرىلتاي رۋحى ءار جۇرەككە ءنار بەردى
مالدىڭ قىس قىرىنان امان-ەسەن وتۋىنە كەپىلدىك ەتتى
راديو قابىلداعىش ءوز رولىن كورسەتتى
ۇلى ارماندى ورىنداۋ ءۇشىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنا،ءسوزسىز،تاباندى بولۋىمىز كەرەك
«قىستاق ىستەرىن باقىلاۋ كوميتەتىن قۇرۋ، كەمەلدەندىرۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىردى» باسىپ تاراتتى
پارتيا 19-قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە تاباندىلىقپەن قول جەتكىزۋدى باسا دارىپتەدى
«اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، بورىشتى ەستە ساقتايمىز»
پارتيا 19-قۇرىلتايى رۋحى قارتتارعا قۋات بەردى
لاشىقتار رايونىن وزگەرتىپ سالۋ ينجەنەرياسى بۇقارانى يگىلىككە كەنەلدىردى
ۇسىنىلىمدى ارتتىرىپ، حالىقتىڭ باقىت كورسەتكىشىن جوعارىلاتتى
ءدوربىلجىن اۋدانى قارامايلى ـ شاۋەشەك تەمىر جولى قۇرىلىسىن پارمەندى جەبەدى
سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى تاربيەسىن كۇشەيتتى
پارتيا مۇشەسىنىڭ «قول سومكەسى»
مەيىربان انالار كەدەي وتباسىلارعا جىلۋ اتادى
ەكى تامشى
ايقىن تۋ ۇستاپ، پارتياعا باتىل ىلەسەمىن
بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، نەگىزگى ساتىدا تامىر تارتىپ، باس نىسانانى ىسكە اسىرۋعا اقىل-پاراساتىم مەن كۇش-قۋاتىمدى ارنايمىن
شينجياڭدا جاساپ جاتقانىمدى ماقتانىش ەتەمىن
پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تاماشا تۇرمىسقا قول جەتكىزدىك
ءدوربىلجىن اۋدانى تۇراقتى مۇلىككە قارجى قوسۋ نىساندارىن ءتۇيىندى ىلگەرىلەتتى

ەلىمىزدىڭ اسكەري ىستەرىندەگى تۇڭعىشتار

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/8/7 17:16:37

   رەداكتور ەسكەرتپەسى: ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش اسكەري ۇشقىشسىز ۇشاعى، ءبىرىنشى ۇرپاق باسقارىلمالى بومبىنى جويعىش كەمەنىڭ تۇڭعىش  كەمەسى، تەڭىز ارمياسىنىڭ تۇڭعىش قۇرلىقتىق قوسىنى، ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش قۇرلىق ارمياسىنىڭ اۋە اسكەرلەرى، تۇڭعىش پاراشيۋتشى اسكەرلەر قوسىنى،  ءبىرىنشى تۇردەگى الىس ارالىقتى زىمىران زەڭبىرەك،ءبىرىنشى تۇردەگى ەلىمىزدە وندىرىلگەن قارۋلى تىك ۇشاق ... ولاردىڭ سوڭىندا قانداي قىزىقتى اڭگىمە بار، قانداي تاريحي بورىشتاردى وتەدى دەگەن ماسەلەلەر جونىندە تومەندە قىسقاشا تۇسىنىك جاساماقشىمىز. 
ءبىرىنشى تۇردەگى ەلىمىزدە وندىرىلگەن قارۋلى تىك ۇشاق
 
   2015-جىلى 31-جەلتوقسان كۇنى جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ قۇرلىق ارميا باسشىلىق قۇرىلىمى قۇرىلدى. جاڭا ۇلگىدەگى قۇرلىق ارمياسىنىڭ بەلگىسى    «V» ءارپى فورماسىندا بولىپ، وسى زامانعى قۇرلىق ارمياسىنىڭ 3 ءىرى نەگىزگى كۇشى بولعان زەڭبىرەك، تانكى، تىك ۇشاق بەينەلەنگەن.

   اسكەري ىستەر عىلىم اكادەمياسىنىڭ زەرتتەۋشىسى گاۋ باۋشيننىڭ ايتۋىنشا، ارميامىزداعى ەڭ جاس اسكەري قوسىننىڭ ءبىرى رەتىندە قۇرلىق ارمياسىنىڭ اۋە اسكەرلەرى قۇرلىق ارمياسىنىڭ سوعىس جۇرگىزۋدەگى تىرەكتى كۇشىنە اينالىپ، ەلىمىزدىڭ دەربەس زەرتتەپ وندىرگەن قارۋلى تىك ۇشاق-10 نەگىزگى قارۋ رەتىندە پايدالانىلعان.
 
تۇڭعىش اۋە اسكەرلەرى قوسىنى
 
   1950-جىلى ماۋسىمدا حالىق اۋە ارمياسىنىڭ تۇڭعىش اۋە اسكەرلەرى قوسىنى بولعان  اۋە ارمياسى 4-قۇراما بريگاداسى نانجيڭدە قۇرىلدى. اۋە ارمياسىنىڭ تۇڭعىش اۋە جاساعى قوسىنىنىڭ نەلىكتەن « اۋە ارمياسى 4-بريگاداسى » اتالىپ،  « اۋە ارمياسى 1-بريگاداسى » اتالماي قالعاندىعى جونىندە سول كەزدە اۋە ارمياسىنىڭ قولباسشىسى بولعان ليۋ يالوۋ: « ءبىرىنشى دەپ ات قويساق قوسىنداعىلاردا داندايسۋشىلىق كوڭىل كۇي تۋىلادى، سوندىقتان اۋە ارمياسى قوسىنىنىڭ الدىڭعى نومىرلەرىن، ماسەلەن، ءبىرىنشى ديۆيزيا، ءبىرىنشى پولك دەگەن سياقتىلاردى اتاق، ابىروي رەتىندە بۇدان كەيىنگى سوعىس بارىسىندا ەلەۋلى ەڭبەك سىڭىرگەن قوسىندارعا قالدىرۋ كەرەك دەپ قارايمىن » دەدى. 

تۇڭعىش اسكەري ۇشقىشسىز ۇشاق 
 
   وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىنىڭ ستۋدەنتى بولعان جۇڭگو تەحنيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى جاۋ شۇيدىڭ شەكاراعا تامىر تارتقانىنا تابانى كۇرەكتەي جارىم عاسىر بولدى، پار قازانعا وت جاعۋدان باستاپ كىرىسكەن ول ۇزدىكسىز ۇيرەنىپ، جالىقپاي ىزدەنىپ، بىرتىندەپ ەلىمىزدىڭ ۇشقىشسىز ۇشاق سالاسىنداعى ايتۋلى مامانىنا اينالدى، ول ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش ۇشقىشسىز نىسانا ۇشاعى « چاڭكۇڭ » 1-ءنومىرلى ۇشاقتىڭ زەرتتەلىپ-جاسالۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، جۇڭگونىڭ « ۇشقىشسىز نىسانا ۇشاعىنىڭ اتاسى » اتاندى. 
ءبىرىنشى ۇرپاق باسقارىلمالى بومبىنى جويۋ كەمەسىنىڭ تۇڭعىش كەمەسى ــ جينان كەمەسى 
 
    وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارىنىڭ سوڭىندا ەلىمىز باسقارىلمالى بومبىنى جويۋ   كەمەسىن زەرتتەۋ قىزمەتىنە كىرىسە باستادى، كەيىن كەلە حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ قيىنشىلىققا تاپ بولعاندىعى سەبەپتى، بۋ قوزعالتقىشتى قۇرىلعىلاردى ۇقساتىپ جاساۋ سىندى ءىشىنارا نىسانداردى عانا ساقتاپ قالدى. 1965-جىلى زەرتتەۋ قىزمەتى قايتادان جاپپاي ىسكە قوسىلدى. 

    ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى ۇرپاق باسقارىلمالى بومبىنى جويۋ كەمەسىنىڭ تۇڭعىش كەمەسى بولعان جينان كەمەسى 1968-جىلى باستالىپ جاسالىپ، 1970-جىلى تەڭىزگە    ءتۇسىرىلدى، 1971-جىلدىڭ سوڭىندا قالعان جۇمىسى اياقتالدى، تۇرپاتى 051  بولىپ، سولتۇستىك تەڭىز كەمە قۇراماسىنىڭ پايدالانۋىنا بەرىلدى. 
تۇڭعىش پاراشيۋتشى اسكەرلەر قوسىنى
 
   اسكەري ىستەر عىلىم اكادەمياسىنىڭ زەرتتەۋشىسى ۋ-جۇننىڭ تانىستىرۋىنشا، ەرىكتىلەر ارمياسى 15-كورپۋسى ارميامىزدىڭ تۇڭعىش پاراشيۋتشى ارمياسى بولعانىمەن، ارميامىزدىڭ تۇڭعىش پاراشيۋ تشى اسكەرلەر قوسىنى ەمەس. 1949-جىلى ساۋىردە گومينداڭ پاراشيۋتشى اسكەرلەر 3-پولكى كوتەرىلىس جاسايتىندىعىن جاريالاپ، حۋادۇڭ اسكەري رايونى اسكەري  ىستەر جانە اكىمشىلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 7-باس اترەتى-پاراشيۋتشى اسكەرلەر باس اترەتى بولىپ وزگەرتىلگەن.

   ءبىر جىلدان كەيىن ارميامىز 9-قۇراما 89-ديۆيزيا شتابى نەگىزىندە ءارقايسى اسكەري رايون قۇرلىق ارمياسىنىڭ اسكەري بولىمدەرىنەن ءبىر ءبولىم وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەردى ءبولىپ شىعارىپ،  پاراشيۋتشى اسكەرلەر قوسىنىن قۇردى. حۋادۇڭ اسكەري رايونى اسكەري ىستەر جانە اكىمشىلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پاراشيۋتشى اسكەرلەر باس اترەتى دە وسى قوسىنعا قوسىلىپ، «جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى اۋە ارمياسىنىڭ قۇرلىقتىق سوعىس ءبىرىنشى بريگاداسى» بولىپ قۇرىلادى. وسىدان باستاپ، جاڭا جۇڭگونىڭ ءوزىنىڭ پاراشيۋتشى اسكەرلەر قوسىنى بار بولدى.
تەڭىز ارمياسىنىڭ تۇڭعىش قۇرلىقتىق قوسىنى
 
    ەلىمىز تەڭىز ارمياسىنىڭ قۇرلىقتىق قوسىنى شىعىستاعى نەشە ونداعان مەملەكەتتىڭ جوعارى دارەجەلى قولباسشىسى جانە ەلىمىزدە تۇراتىن اسكەري ءمانساپتىلارى جاعىنان « ءارقانداي قارسىلاسىنىڭ الىمسىنباۋعا بولمايتىن قوسىنى » دەپ قارالىپ، « شىعىستىڭ تۇلەنى » دەگەن اتاققا يە بولعان.

   1953-جىلى ەلىمىزدىڭ حۋادۇڭ اسكەري رايونى كەزىندە تەڭىز ارمياسىنىڭ قۇرلىقتىق قوسىنى 1-پولكىن قۇرعان ءارى كەلەسى جىلى بىرىكتىرىپ تەڭىز ارمياسىنىڭ قۇرلىقتىق ديۆيزياسىن قۇرعان  ەدى. 1957-جىلى ورتالىق اسكەري كوميتەتى تۇتاس ارميانىڭ قۇرىلىمى مەن شتاتىن رەتكە سالىپ، تەڭىز ارمياسىنىڭ قۇرلىقتىق ديۆيزياسىن كۇشىنەن قالدىردى. 

   1980-جىلى 5-مامىردا ارميامىز تەڭىز ارمياسىنىڭ قۇرلىقتىق قوسىنىن قايتا قۇرىپ، تەڭىز ارمياسى قۇرلىقتىق قوسىنىنىڭ ءمالىم بريگاداسى حاينان ولكەسىنىڭ ۋجىشان تاۋىندا قۇرىلدى. تالاي جىلدىق دامۋدى باسىنان وتكىزۋ ارقىلى بۇل قوسىن جەدەل قۇرلىققا شىعۋ جانە تەڭىز جاعالاۋى مەن تەڭىز ارالدارىنىڭ قورعانىسىنا جاۋاپتى بولۋ نەمەسە قوسىنعا كومەك بەرۋ مىندەتىن اتقارا الاتىن قوس مەكەندى اسكەري قوسىنعا اينالىپ، وتانىمىزدىڭ ون مىڭ شاقىرىمدىق تەڭىز ايدىنىن قورعايتىن قۇرىش قورعانعا اينالدى.
 
تۇڭعىش عارىشتى جانە تەڭىز-مۇحيتتى ولشەۋشى كەمە  
 
 
   2011-جىلى 26-قاراشادا ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى ۇرپاق عارىشتى جانە تەڭىز-مۇحيتتى ولشەۋشى كەمە « يۋانۋاڭ » 1-ءنومىرلى كەمەسى الەمدىك كورمە باقشاسىنىڭ ماڭىنداعى حاۋڭپۋجياڭ وزەنىنە توقتاتىلدى. 

   1977-جىلى 31-تامىزدا « يۋانۋاڭ » ءبىرىنشى ءنومىرلى عارىشتى جانە  تەڭىز-مۇحيتتى ولشەۋشى كەمە رەسمي سۋعا ءتۇسىرىلىپ، كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرىلدى. 

   30 نەشە جىلدان بەرى « يۋانۋاڭ » 1-ءنومىرلى كەمەسى 44 رەت تەڭىز-مۇحيتقا شارلاۋ جۇرگىزىپ، 2600 كۇن حاۋىپسىز قاتىناپ، 440 مىڭ تەڭىز ميلى جول باسىپ، الىس ارالىقتى تاسىمال   راكەتاسى، اۋا رايىن باقىلاۋ جاساندى سەرىگى، ۇشقىشتى عارىش كەمەسى سياقتى 57 رەتكى مەملەكەت دارەجەلى ءىرى عىلمي زەرتتەۋ، سىناق جۇرگىزۋ مىندەتىن ءساتتى ورىنداپ، « تەڭىزدەگى عىلىم – تەحنيكا قالاسى » اتاندى. 

قۇرلىق ارمياسىنىڭ تۇڭعىش اۋە اسكەرلەر قوسىنى
 
     1988-جىلى 8-قاڭتاردا شينحۋا اگەنتتىگى «حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ تۇڭعىش  قۇرلىق ارميا توبىنىڭ تىك ۇشاق ۇلكەن اترەتىنىڭ سول كۇنى سولتۇستىك جۇڭگونىڭ   ءمالىم جەرىندە قۇرىلعاندىعىن» جاريالاعان بولاتىن.

   بۇل تىك ۇشاق ۇلكەن اترەتى بۇرىنعى بەيجيڭ اسكەري رايونى 38-ارميا   قۇراماسىنىڭ تىك ۇشاق ۇلكەن اترەتى بولىپ، بۇل تىك ۇشاق ۇلكەن اترەتىنىڭ قۇرىلۋى  ەلىمىز قۇرلىق ارمياسىنىڭ جاڭا ءبىر اسكەري ءتۇرىنىڭ دۇنيەگە كەلىپ، قۇرىلىق ارمياسىنىڭ سوعىس جۇرگىزۋ قۋاتىنىڭ «جەر بەتىنەن» «سترەولى سوعىس جۇرگىزۋگە»  قاراي ۇشقان قۇستاي دامىعاندىعىن اڭعارتتى.



   رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.