ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 150 مىڭ مۋلىق ماقسارىسى كوركەم كورىنىسكە اينالدى
شيحۋ توراڭعى ورمانى سۋ ءۇستى باقشاسى ءسىزدى جازدى كوڭىلدى وتكىزۋگە شاقىرادى
ءسىز اڭساعان جاز كەلبەتى وسىندا
شينجياڭعا كومەكتەسۋ بارىسىندا ءومىرىن ارلەندىرە ءتۇستى
بۇقارانىڭ كوڭىل تۇپكىرىنەن ورىن الدى
الۋان ءتۇر، اسقاق كوڭىلمەن مەرەكەنى قارسى الدى
شاۋەشەك قالاسى شارلاپ تەكسەرۋدىڭ كولەمىن اتىز باسىنا دەيىن كەڭەيتتى
وقۋ-اعارتۋ ىستەرىنە تاباندى بولىپ، شۇعىلالى تابىستارعا قول جەتكىزدى
ەڭ سۇيىكتى ءورت ءوشىرۋشى
پارتيا قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى كاسىبىن مىقتى يگەرىپ، جاۋىنگەرلىك قامالدى بەكەمدەيىك
ازىق-تۇلىك حاۋىپسىزدىگى وتكەلىن
ماڭايىمىزداعى كوركەمونەرشىلەرمەن تانىسايىق
ايماعىمىزدىڭ الدىڭعى جارىم جىلداعى جۇمىستاندىرۋ جاعدايى ورنىقتى ارتتى
چىن چۋانگو ۇرىمجىدە كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىس،تيجارات جاعدايىنا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى
شاۋەشەك قالاسى 90 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ،50 كيلومەتر ۇزىندىقتاعى جىلۋمەن قامداۋ قۇبىر تورابىن جاڭالادى
«جاقسى ىستەپ، تىپتى دە جوعارى ەڭبەكاقى الۋعا كۇش سالامىن»
قۇرىلىم رەفورماسىنىڭ جاڭا جاعدايىن بارشا جۇرت القادى
ىنتا-پەيىلىمەن كۇش سالا قىزمەت وتەدى
مەيىرگە تولى جانۇيا قۇردى
ەكولوگيالىق ورتاسى كوركەم سۋرەتتەي شاعانتوعاي
شاۋەشەكتە باس قوسىپ، اككوردەون مەرەكەسىنەن ءلاززاتتانايىق
شاعانتوعاي اۋدانىندا ماقسارى گۇل اشىپ، شارۋالار شاتتىققا شومدى
ءبيدايعا وراق سالىندى
تاربيە ايىندا ستيل تازارتۋ قيمىلى تەبىندى ورىستەتىلدى
اۋقاتتانۋ شەبەرلەرى شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشىپ، قىستاق تۇرعىندارىءوز جەرلەرىندە كاسىپتەندى
تيانشان جابايى قىزىل بۇعىسى بايقالدى
كوشە جاڭالانىپ، قالا شت-جاڭا بەينەگە ەندى
نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، قۇرىلىم رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ، رايونىمىزدىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
تولى مىنە وسىنداي كوركەم
«ولار ءبىزدىڭ ۇيرەنەتىن ۇلگىمىز»

جاۋىنگەر اقىننىڭ جىرلارىنداعى وي ۇشقىندارى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/8/11 20:53:21

   بالكىم، وي بىتكەن ولەڭگە اينالىپ ۇلگىرمەۋى مۇمكىن نەمەسە شىعارماعا اينالا المايتىن ويلار دا بولاتىن شىعار،ارينە،ولەڭگە اينالا العان وي اۋەلى    اقىننىڭ ءوزىن ويلاندىرعان،رۋحاني   ءلاززات سيلاعان دۇنيە ەكەنى ابدەن. اۆتوردىڭ ءوزى ءلاززات الا العان    شىعارماسى عانا وقىرماننىڭ جۇرەگىنە  جۇگىرىپ،ەستەتيكالىق سەزىم باعىشتاي الماق.

   ولەڭ ارقىلى وقىرمانعا وي سالۋعا قۇلشىنىس _ اقىندىققا لايىق،اقىندارعا ورتاق كۇي.

«اناداعى ءسۇيىنىش،
جۇرەكتەردىڭ مۇڭداسى.
اناداعى ماحاببات،
ماحابباتتىڭ تۇلعاسى.
اناداعى بيىكتىك،
بيىكتىكتىڭ باستاۋى.
كۇمىس قىلاۋ قۇسجولى،
انالاردىڭ شاشباۋى.
اناداعى مەيىرىم،
مەيىرىمنىڭ شوقتىسى (شوقتىسى دەگەنى شوقتىعى دەگەن ماعىنادا سەكىلدى).
انا ۇرپاعى بولاشاق،
بولاشاقتىڭ جوقشىسى.
اناداعى سۇلۋلىق،
ۇجىماقتىڭ قاقپاسى.
اناداعى شاپاعات،
شاپاعاتتىڭ پاتشاسى.
ادامداعى ۇلىلىق،
اناسىنان قونادى.
اناداعى كەرەمەت
بولسا ۇرپاقتا بولادى».

   بۇل ولەڭ زامانداس،قالامداس، جاۋىنگەر اقىن ەسقات قابيدوللا ۇلىنىڭ  «ۇلارلى تاۋ» تاقىرىبىمەن جارىق كورگەن ءبىر توپ ولەڭدەرىنىڭ ىشىندەگى «انا كەرەمەتى» اتتى ولەڭى. اناداعى ماحاببات ماحابباتتىڭ تۇلعاسى دەيدى اقىن كوزبەن كورىپ،قولمەن ۇستاۋعا كەلمەيتىن، تەلەگەي مەيىرىمنەن تۇراتىن،ۇلى     ومىردە،ادامزات قوعامىندا قامتيتىن  كولەمى كەڭ ماحابباتتىڭ ءتۇپسىز تەرەڭدىگىن،ولشەۋسىز بيىكتىگىن تۇيسىك ارقىلى سەزىنىپ،تۇشىنا بىلگەن اقىن جۇرەگى انا ماحابباتىن  ماحاببات اتاۋلىنىڭ ارعى تەگىنە بالايدى،جەر بەتىندەگى ماحاببات،اۋەلى،انادان تارالاتىنىن،انانىڭ تۇلا بويى تۇنعان مەيىرىمنىڭ ۇيىعى ەكەنىن،اناداعى بيىكتىك دە بيىكتىك   اتاۋلىنىڭ قۇزارى،ءتۇپ قازىعى،قاينار كوزى ەكەنىن ۇعىندىرۋعا قۇلشىنادى.

   اقىننىڭ قۇسجولىن اناسىنىڭ قىلاۋلانعان كۇمىس شاشىنا شاشباۋلىققا سيلاۋى دا ولەڭنىڭ تۇلعالىق قۋاتىن كوتەرگەن تارماقتار،اقىن ءتىلىنىڭ شەبەرلىگى دەر ەدىك. اقىن ۇلىلىقتىڭ دا وركەنى،   ۇرپاقتىڭ تەكتىلىگى اناسىنان تارايتىنىنا پەندە اتاۋلىنىڭ كۇمان كەلتىرمەيتىنىنە سەنە وتىرىپ،وسىنشاما كەرەمەتتەردىڭ توركىنى بولعان كيەلى ءمۇسىن _ انانىڭ قادىرىنە جەتۋگە بارلىق ۇرپاقتى شاقىرادى ءارى وسىنداي كەرەمەتتەردى ارى قاراي جالعاۋعا   ۇندەيدى.

«پاي،پاي،پاي،
ساعىندىم-اۋ قايدا باردىڭ،
قامىعىپ قىزىعى جوق جايدا قالدىم.
.................
پاي،پاي،پاي،
ساعىنىشىم جەتەر مەنىڭ،
سەنسىز وتكەن كۇنىم دە بەكەر مەنىڭ.
ءدال قازىر سەنى قۋىپ بارسام ەگەر،
سۇيۋگە ماڭدايىڭدى توسەر مە ەدىڭ» دەگەن ءۇزىندى تارماقتار اقىننىڭ «پاي،پاي،پاي» ولەڭىنەن الىندى. اقىننىڭ بۇل ولەڭى شىنايى ساعىنىشتىڭ تەگىندە مەيىرىم،جاندى جىلىتار جىلۋ بارلىعىن سەزىندىرەدى. اقىن سولايشا سۇيگەنىن ساعىنىپ وتىرىپ،الاساتىپ ىزدەيدى،ىزدەپ ءجۇرىپ سول ساعىنىشپەن ءوز جۇرەگىن جىلىتادى. «پاي،پاي،پايدىڭ» كۇشەيتپەلى رول اتقارىپ تۇرعانىن دا ەسكەرۋ كەرەك،تاپپاي،قايدان ىزدەرىن بىلمەي ابدىراعان،سودان ارى دۇنيەنىڭ دۇرمەگى قىزىقتىرماعان،كۇيىكتەنگەن كۇي بار. ءمۇبادا تابىلا قالسا،سودان كەلەر قيامەت كۇن بولسا دا بىرگە كورمەك،ولەڭنىڭ سوڭى «جۇرەگىمنەن باسقا مەن نە بەرەمىن» دەپ اياقتايدى،ءوزى دە ۇناعان جانعا بۇنداي جانكەشتى   ماحاببات ۇيالاعان جۇرەكتەن وزگە ۇسىنار قىمبات قانداي ساۋعا بولسىن!    تالعامعا تالاس جۇرمەگەنىمەن،سۇيە دە ءبىلۋ،سۇيگىزە دە ءبىلۋ ادامعا عانا ءتان قاسيەت ەكەنىن اقىن سولايشا تەبىرەنىسپەن جەتكىزگىسى كەلگەن.


«قارىزدارسىڭ،قارىزدارسىڭ بالاعا،
قارىزدارسىڭ سەنى تۋعان اناعا.
قارىزدارسىڭ سابيدەي-اق كوڭىلگە،
قارىزدارسىڭ سەنى سۇيگەن ومىرگە.

قارىزدارسىڭ ءوزىڭ جاتقان بەسىككە،
قارىزدارسىڭ بوساعاڭا،ەسىككە.
قارىزدارسىڭ شالقىپ اتقان و،تاڭعا،
قارىزدارسىڭ تۋعان جەرگە،وتانعا.

قارىزدارسىڭ سۇيگەن قىزعا،ارىڭا،
قارىزدارسىڭ ۇرپاعىڭا،جارىڭا.
قارىزدارسىڭ قارىن تويعان اسىڭا،
قارىزدار بوپ كۇن كورەسىڭ جاسىما.
قارىزدارسىڭ بۇل پانيگە كەلگەنگە،
قارىزدارسىڭ قارا جەرگە ولگەندە» دەيدى اقىن «قارىزدارسىڭ» دەگەن ولەڭىندە. ادەتتە وسىنىڭ ءبارىن بىلەتىندەيمىز وزىمىزشە. ءبىراق وسىلاي الدىمىزعا ولەڭ بولىپ قالىڭ قارىز تىزىلگەندە،وقىعان جاننىڭ جۇرەگىنە جۇك تۇسپەي قالار ما؟اقىننىڭ ولەڭىندە ايتىلعانداي،جارىق الەم،ۇلى ءومىر سيلاعان،اق ءسۇتىن بەرىپ،ماپەلەپ ەرجەتكىزىپ،جاستىق داۋرەنىن قۇربان  ەتىپ قارتايعان اناعا ۇرپاق ابدەن قارىزدار،قارىز اتاۋلىنىڭ ۇلكەنى دە سول،ال ادام بىتكەن ءوز تۋعان جەرىنە،وتانىنا قارىزدار. ولەڭدى وقىپ وتىرىپ،كوڭىلدىڭ قارىزىنىڭ سالماعىن سەزەسىڭ. اناعا،وتانعا قىزمەت ەتۋ، ءبىزدى سۇيگەنىندەي ولاردى دا ءسۇيۋ ارقىلى عانا قارىزىمىزدان جەڭىلدەۋ بۇكىل ادامزاتتىق پارىز ەكەنىن ۇعىناسىڭ. «قارىزدارسىڭ سەنى سۇيگەن ومىرگە» دەيدى،بۇل دا جاي قارىز ەمەس،ۇلى ءومىردى بۇراڭىمەن،گۇلزارلىعىمەن قوسا ءسۇي،ادام بولىپ جاساۋ پارىزىڭ دەگەن ويدىڭ ۇشىعى جاتىر ولەڭدە. سونىمەن قاتار،ومىردەن قايتقان ءاربىر ادامنىڭ ءتانى جەر بەسىككە بولەنەتىنى شىندىق قوي،ءتانىمىز تيەر ەكى مەتر جەرگە دە قارىزدار ەكەنىمىزدى دە ەسكەرتەدى،قانداي  اۋىر قارىز! ادام بالاسى العىس ايتا الاتىنداي تاماشا ءومىر سالتىن ۇستانعان تۇستا ءوزىنىڭ كىمدەرگە،نەلەرگە نەلىكتەن قارىزدار،ونى قالاي قايتارامىندى ويلاسۋعا مۇمكىندىك تاباتىن دا شىعار،اقىن وسىنداي ويلاردىڭ جەتەگىندە قالىڭ قارىزدى جالپىعا جايمالاعانىمەن،ءوزىنىڭ دە سول جاماعاتتىڭ   ىشىندە قوسا قارىزدار ەكەنىن ايتىپ جاتقانىن سۇراماي بىلەسىڭ. دەسەدە،بۇل ولەڭدە قالىڭ قارىزدى تىزبەكتەمەي، ءبارىن جايىپ سالماي،سەزىم اعىسى  ارقىلى سەزىندىرۋ جولىمەن وقىرماندى ويلاندىرا الۋداي جازىلعان بولساشى دەپ دە قيال كەشىپ قالعانىمدى جاسىرمايمىن. جاسامپازدىق دەگەن ولەڭ جازۋدىڭ   وزىنە ەمەس،قانداي ىزدەنىسپەن قالاي جازۋ دەيتىنگە سايادى.

«جالعاسىپ ۇلار قۇسقا جان داۋىسىم،
جارالعان وسى تاۋدان ار-نامىسىم.
ۇلارمەن ماڭگى وسىلاي قاناتتاسام،
رۋحىن بابالاردىڭ جالعاۋ ءۇشىن.
.......................
وسى تاۋدان تابام ىلعي ەسكىمدى،
وسى تاۋدا تاڭىم اتىپ،
كەش كىردى.
وسى تاۋدىڭ شىعىپ السام باسىنا،
توعىتپايمىن بويىما مەن ەشكىمدى».

     بۇل ءۇزىندى ولەڭ اۆتوردىڭ بۇكىل ولەڭدەرىنىڭ ارقاۋىنداي باس تاقىرىبى ءارى وسى ءبىر كىتاپتىڭ اتى بولا العان «ۇلارلى تاۋ» دەگەن ولەڭىنەن  الىندى. ولەڭنىڭ ءون بويىندا تۋعان ولكەگە دەگەن ۇلى ماحاببات،تاۋعا تارتقان اسقاقتىق،ماقتانىش پەن ءسۇيىنىش جاتىر.  ازاماتتىق ار-نامىستىڭ تەگىن تاۋدان قالاپ وسكەن جىگىتتىك ۇستانىم بار. حالىق بولىپ قادىر تۇتقان ۇلار قۇس مەكەندەگەن قۇزارلى تاۋدىڭ باۋرايىندا   ەرجەتۋدە باقىت!  ۇلارلى تاۋعا تارتىپ تۋعان اقىن جۇرەكتەن انە سونداي تەبىندى كۇيدى بايقاۋعا بولاتىنداي.   كونەنىڭ كوزى بار ول تاۋدا،تاۋلار شىنىمەن دە ەسكىنىڭ ەسكىرمەس كەسكىنى ىسپەتتى،اسقاق رۋح بار بۇل ولەڭدە.

   دەسەدە، وسى ولەڭدەگى «جالعاسىپ ۇلار قۇسقا جان داۋىسىم» دەگەن تارماق اقىننىڭ جوعارىدا ايتقان اسقاق رۋحىنا بالانسا دا،ادامنان شىققان جان داۋىس جاي داۋىس ەمەس قوي،قازاقتا «ۇلارداي شۋلاپ قالدى» دەيتىن بەرەكەتسىز ءسوز بار-تىن،ويتكەنى ۇلار ون نەشە بولىپ،توپ-توبىمەن جاسايتىن اسا ساق قۇس ەكەن،حاۋىپكە  ۇشىراعاندا،ىسقىرعانداي ءۇن شىعارىپ شۋلاپ،قاسىنداعىلارعا دىبىس  بەرەدى دەيدى،سوندا اقىننىڭ جان داۋىسىم دەگەنى بيىك رۋحتىڭ ءوزى مە،الدە، ۇلاردىڭ  تاۋ قۇزارىندا تۇرىپ شۋىلداعانىنا كىرىگىپ تۇرعانى ما؟ايتەۋ ءبىر كۇمان  تۋدىرادى. ارينە،ءدال وسى  ۇلارلى تاۋدىڭ قۇزار باسىنا شىققان ادام ەشكىمدى دە شىنىمەن بويىنا توعىتقىسى كەلمەي،ءوزدى-وزىنەن رۋحتانىپ، قاناتتانىپ،ۇلار قۇستان دا،تاۋدان دا بيىككە  قيالىمەن سامعاپ بارا جاتقانداي سەزىم كەشەتىنىن ولەڭنىڭ سوڭعى شۋماعىنان كورىپ الۋعا بولادى، ايتار  ءتۇيىن دە،وسى ءبىر ولەڭدى دە كوتەرىپ تۇرعان سالماق تا وسى سوڭعى شۋماقتا جاتىر.  

   ولەڭدەگى اقىننىڭ ەستەتيكالىق تالعامى،فيلوسوفيالىق وي تولعانىسى وقىرماننىڭ جۇرەگىن تەربەپ،ويلاندىرا   السا،وندا ولەڭ شىنىمەن ومىرشەڭ بولعانى. ولەڭ _ ءوزى دە نازىك ءھام جۇمساق دۇنيە عوي،ەسقاتتىڭ ولەڭدەرى نەگىزىنەن قارا ولەڭ ۇلگىسىندە  جازىلعان. وتان،تۋعان جەر تاقىرىبى مول،ازاماتتىق ليريكالاردان تىس،   ماحاببات ليريكاسىن دا قامتىعان. ەندى اركىم ولەڭدى ورەسى جەتكەنىنشە     وقىپ،ورەسى جەتكەنىنشە عانا باعالايدى،مەنىكى دە سول وقىرماندىق كوزقاراس عانا،ءبىر بايقاعانىم، ەسقات ماحاببات ليريكالارىن جاقسى جازادى    ەكەن. اقىن ولەڭدەرىنەن اسا ءبىر جۇمساقتىقتى، اقىن جانىنىڭ نازىكتىگى مەن ادالدىعىن،وزىندىك قۇلشىنىسى مەن   ايتارى بار اقىن ەكەنىن سەزۋگە بولادى. ەسقات ولەڭدى   اسىرەلەمەي،باتتاستىرىپ بوياماي جەتكىزىپ وتىرعان.   سونىمەن قاتار،اقىننىڭ ولەڭدەرىنەن  وتانشىل يدەيا،جاۋىنگەرلىك رۋح    كورەسىڭ، بۇعان «حالقىم مەنىڭ»،     «وتانعا ارناۋ»،«ءبىزدىڭ مەكەن»،«ساقشى ءانى» قاتارلى ولەڭدەرى ايعاق. 

    اقىن تۋعان جەرىن،حالقىن رياسىز سۇيەدى،جارىنا دەگەن قۇرمەتى،ۇرپاعىنا  دەگەن ءۇمىتى،ماحابباتقا دەگەن ادالدىعى ولەڭدەرىندە مەنمۇندالايدى.

    مىنا ءبىر اۋىز وقىرماندىق كوزقاراستى  قىستىرا كەتكىم كەلىپ تۇر،ءبىر ەسقاتتىڭ عانا ەمەس،قالام ۇستاپ جۇرگەن ءبىرازدارىندا ءبىر ولەڭنىڭ ءبىر تارماعىندا ءبىرىنشى جاق «مەن» جانە ەكىنشى جاق «سەن» دەگەندى قاتار ىستەتپەۋگە دە بولاتىنى قاعىس قالا بەرەتىنى بار  ەكەن.

    مىسالى، «سەن مەنى جاقىن تارتىپ تۇرعانىڭدا»  دەگەندى،مەنى جاقىن تارتىپ تۇرعانىڭدا دەسە دە تۇسىنىكتى ءارى جيناقى تۇسە بەرەدى. «مەن ساعان كوڭىل سىرىن شەرتەر ەدىم» دەگەندى،ساعان كوڭىل سىرىن شەرتەر ەدىم دەسە دە بولا بەرەدى،«مەنىڭ جۇرەگىم»  دەمەي،جۇرەگىم دەي سالسا تۇسىنىكسىز بولمايدى،ۇيقاسقا نەمەسە بۋىنعا كەرەك بولىپ بارا جاتسا، تىلگە باي حالىقپىز عوي، وزگە ءسوز تابىلار دا ەدى. وي مەن ءمان ۇيقاس پەن بۋىننىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ قويماسا يگى. بولماسا ءسوز ونەرى جوقتىڭ،ءتىلى شولاقتىڭ ءىسى بولىپ قالاتىنداي. ال،ەندى،«مەن» نەمەسە «سەن» كۇشەيتپەلى قۋاتقا يە بولعاندا،ارينە، قوسۋ دۇرىس. مىسالى،«مەن ازاماتپىن!»،«مەن كەتىپ بارام جولدارمەنەن» دەلىنسە،بۇنداعى «مەن» كۇشەيتپەلى رول اتقارادى دا،ايتار وي مىعىمدالىپ،بەكەمدەلە تۇسپەك.

   ارينە، «شىن سۋرەتكەر ءۇشىن ءومىر بار جەردە پويەزيا بار» دەپ پۋشكين ايتقانداي،اۆتوردىڭ بۇدان كەيىنگى   ولەڭدەرىنىڭ ءبىر جازعانىنان ءبىر جازعانى وزىپ،ءبىر دەڭگەيلىكتەن بويىن اۋلاق ۇستاعان،ەركىن ويلاپ،كوركەمدىگى مەن اۋەزى قابىسقان، سارىنى بولەك سارابدال شىعارمالارىمەن  وقىرمانىنا ۇناي بەرۋىنە تىلەكتەسپىن،ەسقاتقا ءوز عۇمىرىنان دا ۇزاق شىعارماشىلىق عۇمىر تىلەيمىن!




  رەداكتورى: الماگۇل اقاتبەك قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.


 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn