ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

مەنىڭ ۋنيۆەرسيتەتىم

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/8/30 19:00:05

مو يان        (شالقىما)
  ۋنيۆەرسيتەت وقىسام دەيتىن كوكەي تەستى ارمان كوكىرەگىمە 60-جىلداردىڭ باسىندا اعام ەمتيحاننان  ءوتىپ، شىعىس جۇڭگو پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتىنە قابىلدانعان كۇننەن باستاپ ۇيالاعان ەدى. ول كەزدە  ءبىزدىڭ قىر - قىستاقتا ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان ستۋدەنتتىڭ ءوزى عانا ەمەس، ءۇي ىشىندەگىلەرى دە ايرىقشا قۇرمەتكە بولەنەتىن، ارينە قىزعانىشتىڭ قىزىل شوعىن كوسەيتىن كۇندەستەر دە كەزىگەتىن. مەن اۋلامىزدان شولاق كوشەدەگى جۇرگىنشىلەردىڭ: «جالپيعان جامان لاشىق دەي كورمە،ستۋدەنت شىققان  شاڭىراق بۇل!» دەپ گۋىلدەسكەنىن ءجيى ەستيتىنمىن،«قارا تابان شارۋانىڭ شاڭىراعىنان دا ستۋدەنت شىعادى ەكەن-اۋ!» دەگەن سىبىر-كۇبىردى دە قۇلاعىم وقتا-تەكتە شالىپ قالاتىن. ءبىر جىلى قىستىق كانيكۋلدا اعام دەمالىسقا كەلدى، ول ۇيىقتاپ جاتقان ورايدا زناگىن ۇرلاپ كەۋدەمە تاعىپ، كوشەگە شىعىپ قۇربىلاستارىمنىڭ كوزىن قىزىقتىردىم. ولار: «ۋنيۆەرسيتەت وقىسا، اعاڭ وقىپ جاتىر،‹التىننىڭ بۋىنا كۇمىس سەمىرىپتى›دەپ، سەن نەمەنەگە مارسيىپ ماساتتاناسىڭ؟» دەپ مەنى كەكەپ - مۇقاي جونەلدى. سونان باستاپ ەسەيگەندە ستۋدەنت بولۋعا ىشتەي بەل بۋدىم. ءبىراق تاپتىق كۇرەس داۋىلىنىڭ ۇدەي تۇسۋىنە ىلەسە، وتباسىندىق كەلىپ شىعۋعا تابىنۋشىلىق تا ورەسكەل اسقىنىپ، ۋنيۆەرسيتەت وقۋ ارمانىم بۇلدىر ەلەسكە اينالدى. «مادەنيەت توڭكەرىسى» باستالعاننان كەيىن، جوعارى مەكتەپكە وقۋشى قابىلداۋ توقتادى، وسىلايشا مەنىڭ ستۋدەنت بولۋ ارمانىم دا تۇبەگەيلى قۇردىم بولدى. وتباسىندىق كەلىپ شىعۋىمنىڭ كەسىرىنەن ۋنيۆەرسيتەتتى قويىپ، اۋەلى،ورتا مەكتەپ وقۋ ۇقىعىمنان دا ماقرۇم بولدىم. سول كەزدە ساياسات بويىنشا، ورتا شارۋا ۇل - قىزدارىنىڭ ورتا مەكتەپ وقۋىنا بولاتىن ەدى، مەملەكەت «جەر يەسى، باي شارۋا،كەرى توڭكەرىسشى، بۇزاقى ەلەمەنت جانە وڭشىلداردىڭ» ۇرپاقتارىن وقىپ ءبىلىم الۋ ۇقىعىنان ماقرۇم ەتكەن ەدى، ءبىراق،ءىس جۇزىندە، ساياسات ولاي اتقارىلمادى، ورتا شارۋانىڭ ۇل - قىزدارى دا نەگىزىنەن تۇگەل مەكتەپتەن قۋالاندى. وقۋ - اعارتۋدىڭ وسى ساياساتىن جاساعاندار نەدەگەن جاپاكەشتىلىكپەن باس قاتىرا ويلاعان دەمەيسىز بە! ولار تاپ جاۋلارىنىڭ ۇرپاقتارىن وقىپ، ءبىلىم الۋ ۇقىعىنان ماقرۇم ەتۋ قىزىل اكىمياتتى بەكەمدەۋدىڭ ەڭ پارمەندى شاراسى ەكەنىن ءبىلىپ وتىرماي ما!

  اتى شۋلى «مادەنيەت توڭكەرىسىنىڭ» سوڭعى مەزگىلىنەن كەيىن، ۋنيۆەرسيتەتتەر جۇمىسشى - ديقان - اسكەرلەردەن وقۋشى قابىلداي باستادى، ساياسات بويىنشا ايتقاندا، اۋىل - قىستاق جاستارىنىڭ وتباسىندىق كەلىپ شىعۋى «جەر يەسى، باي شارۋا، كەرى توڭكەرىسشى، بۇزاقى ەلەمەنت جانە وڭشىل» بولماسا، ورتا مەكتەپپەن قارايلاس ءبىلىم ماعلۇماتىنا يە، ەڭبەكتە بەلسەندى بولسا بولعانى، ءبارىنىڭ دە كەدەي تومەن ورتا ديقانداردىڭ   كورسەتۋىمەن ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ەمتيحانسىز قابىلدانۋىنا بولاتىن بولدى.  ءبىراق، ءىس جۇزىندە، ساياسات مۇلدە بۇلاي اتقارىلمادى. ول كەزدە ۋنيۆەرسيتەتتەرگە قابىلداناتىن وقۋشى از، ءار جىلعى ءبولىس سان بۇل سياقتى قىر - قىستاقتارعا جەتكەنشە جولدان تالان - تاراجىعا ءتۇسىپ تاۋسىلاتىن، كەدەي تومەن ورتا ديقانداردىڭ  كورسەتۋى دەگەنى، ءىس جۇزىندە،قۇلاققا جاعىمدى قۇر ءسوز عانا ەدى. كەيىن ءبىر پارشا حاتپەن ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانعان جاڭ تيەشىڭ دەيتىن شىقتى. ونى قازىر اۋىزعا السام،جۇرتتىڭ ءبارى مۇرىنىن ءشۇيىرىپ، كەلەكە ەتەتىنى  ءشۇباسىز، ءبىراق، ول كەزدە مەن  وعان ايرىقشا تابىناتىنمىن.

  جاڭ تيەشىڭنىڭ تابىسقا جەتۋى  ارمانىما قانات ۇشتادى، تورىعىپ -  ءتۇڭىلىپ جۇرگەن تۇستا، ماعان ءۇمىت ۇشقىنىن كورسەتتى. ورتا مەكتەپ وقۋلىقتارىن تۇگەل اۋدارىپ شىققام، ماتەماتيكا، فيزيكا، حيميالارعا ناشار بولعانىممەن، ادەبيەتتەن امالياتتىق ورەم اناۋ ورتا مەكتەپ وقىعان كەدەي تومەن ورتا ديقانداردىڭ ۇل - قىزدارىنان  الدەقايدا جوعارى ەدى. سونىمەن سول كەزدەگى وقۋ - اعارتۋ مينيسترى جوۋ رۇڭچينگە حات جازىپ، ءوزىمنىڭ ۋنيۆەرسيتەت وقىسام دەگەن كوكەي تەستى تىلەگىمدى ءبىلدىردىم. حات جولدانعاننان كەيىن كوپ ۇزاماي، ءبىر كۇنى كەشتە ەڭبەكتەن ءتۇسىپ، وشاقتىڭ اۋزىندا وت جاعىپ، شەشەمنىڭ اس ازىرلەۋىنە قولعابىس ەتىپ  وتىرعام، ەسىكتەن ماس ادامشا سەندەلە باسىپ اكەم كىرىپ كەلدى. قولىندا ۇستاعان ءبىر پارشا حاتى بار ەكەن. مەن بۇل حاتتىڭ وزىممەن قاتىستى  ەكەنىن بىلە قويدىم. اكەم وشاقتىڭ الدىندا قازديىپ تۇر، تۇلابويى ءدىر - ءدىر ەتەدى. ماعان قاراعان ءجۇزى وتتىڭ الاۋىمەن نارتتاي قىزارىپ تۇر. ول كىسى: «بالام، سەنىڭ نە بىلگەن ويىڭ بار ءوزى؟» دەدى دە، قولىنداعى حاتتى ماعان ۇستاتتى. كۇرەڭ ءتۇستى ۇكىمەت كونۆەرتى ەكەن، اۋزى اشىلىپتى، مەن ىشىنەن باسىندا ءىس قاعاز دەگەن قىزىل جازۋى بار قاعازدى سۋىرىپ الدىم، وتتىڭ جارىعىندا كوزىمە ماي قالاممەن قيقى - شويقى جازىلعان بىرنەشە جول جازۋ كورىندى. «حاتىڭدى تاپسىرىپ الدىم، ۋنيۆەرسيتەت وقيمىن دەگەن ىنتاڭ جاقسى ەكەن، اۋىل-قىستاقتا الاڭسىز ەڭبەك ەتىپ،جاقسى بەينەمەن كوزگە ءتۇسىپ،  كەدەي تومەن ورتا ديقانداردىڭ   كورسەتۋىنە يە بولۋىڭدى ءۇمىت ەتەمىن» دەگەنءسوز ەكەن ۇزىن ىرعاسى. مەن مۇنىڭ ۇلىقتاردىڭ ۇنەمى قولداناتىن جاتتاندى ءسوزى ەكەنىن بىلسەم دە قاتتى تەبىرەندىم، بۇل قالايدا مەملەكەتتىك وقۋ - اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپ حاتى عوي، مەندەي اۋىل - قىستاق بالاسىنىڭ اتاعى الاتاۋداي مەملەكەتتىك وقۋ - اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ باسىن اۋىرتىپ، جاۋاپ حات جازدىرۋىنىڭ ءوزى داعى كەرەمەت ءىس   ەمەس پە! مەن اكە-شەشەمنىڭ ءتۇن بويى كوز ىلمەي، كۇبىر-سىبىر بولعان سوزدەرىنەن ولاردىڭ كوڭىل كۇيىنىڭ ەرەكشە استاڭ-كەستەڭ ەكەنىن اڭعاردىم. وسىدان سوڭ جارىم جىل    ىشىندە ولكە، ايماق، اۋدان جانە حالىق كوممۋناسىنىڭ وقۋشى قابىلداۋ باسشىلىق گرۋپپالارىنا كوپ رەت حات جازىپ، ءوزىمنىڭ ۋنيۆەرسيتەت وقىسام دەيتىن ىنتىزار تىلەگىمدى ءبىلدىردىم، ءبىراق ولاردان جاۋاپ بولمادى. ۋنيۆەرسيتەت وقىسام دەيتىن ارمانىمدى بىلگەن قىستاقتاعىلاردىڭ ءبارى ميىندا دىمكاسى بار دەيدى عوي دەيمىن، ايتەۋ ماعان ءبىر ءتۇرلى كوزبەن قارايتىن بولدى. ءوندىرىس اترەتىندەگى كەدەي ديقانداردىڭ ءبىر ۋاكىلى كوپتىڭ كوزىنشە ماعان: «مىنا تۇرىڭمەن ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانا الساڭ، سول مەكتەپكە مەنىڭ اناۋ قوراداعى دوڭىزىم دا كىرە الادى» دەدى. ونىڭ ءسوزى قۇلاعىما تۇرپىدەي تيگەنىمەن، سول كەزدەگى جاعدايدا ولتىرە ايتىلعان   ورىندى ءسوز ەدى. ءوندىرىس اترەتىنىڭ دوڭىزدارى ۋنيۆەرسيتەتكە كىرسە دە مەنىڭ كىرە المايتىنىم شىندىق ەدى.

  سول كەزدەگى اۋىل - قىستاق جاستارىنىڭ قىستاقتان شىعۋ جولى - جوعارى مەكتەپ وقۋ نەمەسە اسكەر بولۋ، وسىدان باسقا شىعار جول جوق ەدى. اسكەر بولعان كەزدە بەينەڭ جاقسى بولسا، ۋنيۆەرسيتەتكە كورسەتىلۋىڭ دە مۇمكىن، تىكە كومانديرلىككە ءوسىرىلۋىڭ دە مۇمكىن. بۇل ءبىر ءۇمىتتى جول بولعانىمەن، ورتا ديقاننىڭ بالاسى ءۇشىن،اسكەر بولۋ بەلگىلى ماننەن العاندا،كەدەي تومەن ورتا ديقانداردىڭ كورسەتۋىمەن ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانۋدان دا قيىن شارۋا ەدى. 17 جاسقا ىلىنگەننەن باستاپ اسكەرلىككە ءار جىلى قالماي تىزىمدەلسەم دە دەنساۋلىعىم تولىمدى بولعانىمەن، وتباسىندىق كەلىپ شىعۋىم كولدەنەڭ بولىپ، ورتا جولدا قالىپ قويىپ وتىردىم. وتباسىندىق كەلىپ شىعۋىم نازاريالىق جاقتان ۇيلەسكەنىمەن، ءبىراق الدىمدا سونداي كوپ كەدەي تومەن ورتا ديقاننىڭ ۇل - قىزدارى تۇرعاندا،مەندەي اتى شۋلى ورتا شارۋانىڭ ۇرپاعىنا قايدان جول بەرە قويسىن ولار؟ ءۇمىتىم كەسىلىپ، ءۇنجىرعام ءتۇسىپ، تورىعىپ-ءتۇڭىلىپ جۇرگەندە،اقىرى وراي دا تۋدى. 1976-جىلى اسكەر قابىلدايتىن كەزدە قىستاقتاعى كادرلار مەن كوممۋنا مۇشەلەرى دەرلىك، جابال چاڭبا اۋدانىنا جاۋلاي توعانىن قازۋعا كەتكەن، اسكەرگە جاسى تولاتىن ازاماتتار جۇمىس ورنىندا دەنساۋلىعىن تەكسەرتتى. ول كەزدە مەن ءبىر ماقتا فابريكاسىندا ۋاقىتتىق جۇمىسشى بولىپ ىستەيتىنمىن، توعان قازۋعا بارماعام، كوممۋنا تۇرعان جەردەگى ورگاننىڭ جاستارىمەن بىرگە دەنساۋلىق تەكسەرتۋگە قاتىناسقام. قۇداي وڭداعاندا، كوممۋنانىڭ قارۋلى  ءبولىم باستىعىنىڭ ۇلى دا وسى فابريكادا ۋاقىتتىق جۇمىسشى بولاتىن، اكەسىنىڭ ۋىسىنداعى ۇقىقتىڭ ءوزىم ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اڭعارىپ، جايشىلىقتا  ونىمەن تاتۋ-ءتاتتى وتەتىنمىن. اسكەر قابىلداۋ قىزمەتى باستالىسىمەن، ول كىسىگە ءبىر پارشا حات جازىپ، ۇلىنان بەرىپ جىبەرگەم. ونىڭ ۇستىنە كوپتەگەن ىزگى نيەتتى جانداردىڭ جاردەمىندە ەپتەپ-سەپتەپ توڭكەرىستىك قوسىنعا كىردىم، ايتەۋ.

  مەن قوسىنعا كىرگەننىڭ كەلەسى جىلى جوعارى مەكتەپ ەمتيحانى قالپىنا كەلدى، باستىعىمىز ورتا مەكتەپ بىتىرگەن ەكەن دەپ، مەنىڭ ساباق پىسىقتاپ،كەلەر جىلعى جوعارى مەكتەپكە ەمتيحان بەرۋىمە ءبىر رەت وراي بەردى. تىزىمدەلەتىن مەكتەبىم ازاتتىق ارميانىڭ ينجەنەريالىق تەحنيكا ينستيتۋتى، كاسىبىم كومپيۋتەردىڭ تەرمينال رەمونتى ەكەن. باسشىلىق بۇل ۇيعارىمىن ايتقان كەزدە كوڭىل كۇيىم الاساپىران بولدى، ۇدايى 3 كۇن ءتۇزۋ اس ىشپەدىم. ار جاعىمنىڭ تاياز ەكەنى، ماقالا جازۋدان تىس، ماتەماتيكا، فيزيكا، حيميا دەيتىندەردەن قۇر جاياۋ ەكەنىم وزىمە ايان عوي. 1/2 گە 2/3 نى قوسسا، 3/5 بولادى دەپ بىلەتىنمىن، ال جوعارى مەكتەپ ەمتيحانىنا نەبارى جارىم جىل عانا ۋاقىت قالعان، قايتۋ كەرەك؟ ەمتيحان بەرۋ كەرەك پە، جوق پا؟ ويلانا كەلە، اقىرى، ەمتيحان بەرۋگە بەكىدىم. مەن اعامنىڭ ۇيدەگى الگى وقۋلىقتارىن پوچتادان سالدىرىپ، وزدىگىنەن ۇيرەنۋدىڭ ماشاقاتىن باستاپ كەتتىم. ماۋسىم ايىنا كەلگەندە ايتەۋىر، نەگىز قالاعانداي، ەمتيحاندا ءنول جاراتىنداي ورەگە جەتتىم-اۋ دەگەن كەزدە، باسشىلىق ماعان ەمتيحانعا قاتىناساتىن سان تاۋسىلىپ كەتكەنىن ايتتى. بۇل مەنى ءارى وكىندىردى،ءارى قۋانتتى، وكىنەتىنىم، جارىم جىلدىق ەڭبەگىم سەلگە كەتتى، قۋاناتىنىم، ەمتيحاننان كوشپەدى دەيتىن جامان اتقا قالمايتىن بولدىم. كەيىن ەستىسەم، سول جىلى ەمتيحانعا قاتىناسقانداردىڭ كوبى اسكەري كادرلاردىڭ ۇل-قىزدارى ەكەن، ولاردىڭ ورەسى مەنەن كوش كەيىن بولسا دا ۋنيۆەرسيتەتكە قامقورلىقپەن قابىلدانىپتى. ەگەر سول جولعى ەمتيحانعا مەن دە قاتىناسىپ، ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانعان بولسام، حيكاياشى ەمەس، سىمسىز راديو ينجەنەرى بولاتىن شىعارمىن مىقتاعاندا.
ءوستىپ اسىل ارمانىم تۇبەگەيلى قۇردىمعا كەتكەن كەزدە، اڭساي كۇتكەن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەسىگى ماعان  اياق استىنان ايقارا اشىلدى. ول كەزدە پارتيا مەن ۇكىمەت كادرلارىنىڭ نەگىزدىك ساباقتارىن ۇيرەنىپ، جارىم جىل ىشىندە قينالماي 4 ساباقتان وتكەنمىن، ەندى ءبىر جىلدا جوعارى تەحنيكۋم كۋالىگىن الۋىما ابدەن بولاتىن ەدى، وسى كەزدە ازاتتىق ارميا كوركەمونەر ينستيتۋتى ادەبيەت فاكۋلتەتىنىڭ وقۋشى قابىلداۋ ءتۇزىمى قالپىنا كەلىپتى دەگەن حابار ءتيدى قۇلاعىما. مەن باسپا بەتىندە جاريالانعان بىرنەشە تۋىندىمدى كوتەرىپ، ازاتتىق ارميا كوركەمونەر ينستيتۋتىنا بارسام، تىزىمدەۋ قىزمەتى الدەقاشان اياقتاپ كەتىپتى، اياۋلى ۇستازىم، سول كەزدەگى ادەبيەت فاكۋلتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى شۇي حۋايجۇڭ مىرزا مەنىڭ تۋىندىلارىمدى كورىپ، سول كەزدەگى فاكۋلتەتتىڭ كاسىپتىك ىستەرىنە جاۋاپتى كادرى ليۋ يرانعا كوڭىلدەنە: «مىنا وقۋشى جالپى ماعلۇمات ەمتيحانىنان وتسە دە، وتپەسە دە قابىلدانادى» دەدى. جالپى ماعلۇمات ەمتيحانىنا قاتىناسقان كەزدە ساياسي مەن ادەبيەتتى وتە جاقسى يگەردىم، جاعراپيا سۇراعىنا جاۋاپتى جاقسى قايتارا الماي وتىرعام، ءبىراق، ءساتى تۇسكەندە، ەمتيحان كەزىندە مەنىڭ قارسى الدىمداعى قابىرعادا ءبىر دۇنيە كارتاسى جانە ءبىر جۇڭگو كارتاسى ءىلۋلى تۇر ەكەن، ءبىر سۇراق ەلىمىز شەكاراسىنداعى كورشى مەملەكەتتەردى كورسەتۋ بولاتىن، بۇل سۇراۋعا ەش قاتەسىز جاۋاپ قايتاردىم، ەندى ءبىر سۇراق تەڭ بيىكتىك سىزىعى تۋرالى ەكەن، وي جوتا جاۋاپ جازسام، ول دا دۇرىس شىعىپتى. وسىلايشا ماقالا جازۋدان ەڭ جوعارى، جالپى ماعلۇمات ەمتيحانىنان 2 - دارەجەلى بولىپ، ازاتتىق ارميا كوركەمونەر ينستيتۋتىنىڭ ادەبيەت فاكۋلتەتىنە ۇزدىك ناتيجەمەن قابىلداندىم، وسىلايشا، جاسى 30 عا جەتە  قابىل ستۋدەنت بولىپ شىعا كەلدىم.

  سول كەزەكتى ازاتتىق ارميا  كوركەمونەر ينستيتۋتىنىڭ ادەبيەت فاكۋلتەتىنەن وقىعان ستۋدەنتتەردىڭ بىرنەشەۋى مىقتى شىقتى، ەسىمى جالپاق جۇرتقا تانىلدى، ەڭ ايگىلىلەرى جينان اسكەري رايونىنداعى لي سۇنباۋ، لي چۋان، شىنياڭ اسكەري رايونىنداعى سۇڭ شۋە ۋ، نانجيڭ اسكەري رايونىنداعى چيان گاڭ قاتارلىلاردىڭ ءبارى دە مەملەكەت دارەجەلى سيلىقتاردىڭ يەگەرى، قالعان ساباقتاستارىمنىڭ ءبارى دە كوپتەگەن تۋىندى جاريالادى. سول كەزدە ءبىز كۇندىز ساباق تىڭداپ، كەشتە شىعارما جازاتىنبىز. ءتورت ادام ءبىر جاتاققا جاتاتىنبىز. ءبىر - ءبىرىمىزدى مازالاماۋ ءۇشىن توسەك ورنىمىزدى كىرگەن ادام اداساتىنداي پەردەمەن  ءبولىپ قوياتىنبىز. جاتاقتاعىلار شەتىنەن كولدەنەڭ جاتقان شىرپى باسىن قايىرمايتىن كوك جالقاۋ بولدىق، ونىڭ ۇستىنە جۇپىنى قاراپايىم بەينەمىزدى ساقتاعامىز. ول كەزدە كۇن قازىرگىدەن سۋىق، پار دا جىلى بولمايتىن،جاتاق ءىشىن مۇز قىراۋ باسىپ تۇراتىن. ءتۇن ورتاسىنا دەيىن ماقالا جازىپ، قارنىمىز اشقاندا، قايناعان سۋعا دايىن كەسپە سالىپ جەيتىنبىز. ءبىر جولى دايىن كەسپە قىمباتتايدى دەگەندى ەستىگەندە،ءبىر جولدا 80 دورباسىن ءبىر-اق ساتىپ العان ەدىم. تۇنگى ساعات ەكى بولسا دا ادەبيەت فاكۋلتەتىنىڭ شامى جارقىراپ تۇراتىن. بىرەۋلەر تەمىر توستاعاندارىن قاعىپ دالىزدە: «جۇمىستان تۇسىڭدەر! ۋاقىت تولدى!» دەپ ايعايلايتىن. ءبىزدىڭ جاتاقتى كەيبىرەۋلەر «اقشا جاساۋ سەحى» دەپ اتايتىن، مەن «اقشا جاسايتىن باس   ستانوك» بولاتىنمىن. ءبىزدىڭ فاكۋلتەت كادرلاردىڭ ارناۋلى ءبىلىم تولىقتايتىن كلاسى بولعاندىقتان، ساباق وتەتىن مۇعالىم دا جوق، وقىتۋشىنىڭ كوبىن سىرتتان ۇسىنىس ەتەتىن. بەيجيڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مۇعالىمدەرى دەيسىڭ بە، قوعامدىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇعالىمدەرى دەيسىڭ بە، ايتەۋىر،  ادەبيەتپەن ىلىگى بار مۇعالىمدەردىڭ بارىنە اينالا ساباق وتكىزىپ شىقتىق، مۇنان  تىس، تاعى قوعامداعى كوپتەگەن ايگىلى قايراتكەرلەردى دە ساباق سويلەۋگە ۇسىنىس ەتتىك. مۇنداي ءتاسىل جۇيەلى بولماعانىممەن، يەلەيتىن ينفورماتسياڭ اسا مول بولادى ەكەن، تۇس-تۇستان قۇيىلعان حابار - وشار وي - سانامىزعا ورناپ قالعان قاساڭ ادەبيەت كوزقاراسىمىزدى شاپشاڭ وزگەرتۋىمىزگە اسا زور سەپتىگىن تيگىزدى. ۇسىنىس ەتىلگەن مۇعالىمدەرىمىزدىڭ دەنى، شىنىندا، ءبىلىم قابىلەتى جوعارى ادامدار ەدى، ءىشىنارا ءپارۋانالار دا كەزدەسۋشى ەدى، ماسەلەن، ءبىزدىڭ ءبىر قىز ساباقتاسىمىز بولمىسشىلدىق تۋرالى وزىندىك تەرەڭ زەرتتەۋى بار دەلىنگەن بىرەۋدى ساباق وتۋگە ۇسىنىس ەتىپتى. ءوزى يىعىن جاپقان قالىڭ ۇزىن شاش قويىپتى، ەستۋىمىزشە، ەر ادام دەيدى. ول كلاسقا كىرىسىمەن مىنبەگە شىعىپ وتىرىپ، بولمىسشىلدىق جونىندە سارناي جونەلدى. جاعى سەمبەي جارىم ساعات زارلاسا دا بولمىسشىلدىق دەگەننىڭ نە ەكەنىن اشىق ۇعىندىرا العان جوق، لەكسيانىڭ سوڭعى بولەگىنە كەلگەننەن كەيىن، مىنبەنىڭ ۇستىندە وتىرعان ونىڭ قوزعالاقتاپ، تىنىشى كەتە باستادى. مۇعالىمىمىزدىڭ شارشاعانىن ءبىلدىم، مىنبەدە وتىرىپ ساباق  سويلەۋ ارقالى ورىندىققا وتىرعاننان قالايدا جايسىز عوي، ءبىراق ستولدان سەكىرىپ ءتۇسۋ ءتىپتى ۇيات ەمەس پە!  ءبىر تىنىستىق جاتتىعىس ونەرىن زەرتتەۋشى دەيتىن تاعى بىرەۋدى ساباق سويلەۋگە ۇسىنىس ەتتىك. بۇل ادام تىنىستىق جاتتىعىس ونەرىمەن بەيىشتىڭ كۇيىن پيانينودا قولما - قول شىعارىپ ورىنداي الاتىنىن عانا ايتتى. ول ايتقانىنداي ءبىر كۇي شالدى، ءبىراق ارامىزداعى مۋزيكا ماعلۇماتى بار ساباقتاستارىمنىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ شالعانى پيانينوعا جاتتىعۋدىڭ الىپپەلىك كۇيى ەكەن. ءبىز تاعى ءبىر ايگىلى مۋزيكا ديريجەرى لي دىلۇنگە سيمفونيا (توعىسپالى كۇي) تۋرالى ساباق سويلەتتىك. لي ۇستاز ءالميساقتان باستاپ سويلەگەننەن نەگىزگى تاقىرىپقا تۇسكى تاماق ۋاقىتى بولعاندا ارەڭ  ورالدى، بىزگە ماگنيتوفوننان كۇي تىڭداتتى. مەن لي ۇستازعا ءبىر تالابىمنىڭ بار ەكەنىن، ماگنيتوفونداعى كۇيگە ديريجەرلىك جاساۋىن ايتتىم. ۇستاز سالقىن عانا كۇلىپ: «مەن    وركەسترگە عانا ديريجەرلىك جاسايمىن،ماگنيتوفونعا ديريجەرلىك جاساعاندى بىلمەيدى ەكەنمىن» دەدى. ساباقتان تۇسكەن سوڭ ساباقتاستارىمنىڭ ءبارى مەنى ياناتتاپ، كەلەكە ەتتى، سول كەزدە مەن ءوزىمنىڭ جەڭىلىسىمە مويىنسال بولماي، لي دىلۇندى تاكاپپار جان ەكەن دەپ قاراعان ەدىم. قازىر ويلاسام،شىنىندا، اقىماق ەكەنمىن،اتاعى الاتاۋداي ديريجەردى ماگنيتوفونعا ديريجەرلىك ەتكىزۋگە قايدان بولسىن؟
ازاتتىق ارميا كوركەمونەر ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ 2 جىلدان كەيىن،مەن تاعى ەپتەپ - سەپتەپ بەيجيڭ پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتى مەن لۋشۇن ادەبيەت ينستيتۋتى بىرلەسىپ اشقان جازۋشىلار اسپيرانتتىق كلاسىنا ءتۇسىپ وقىدىم. ول كەزدە ويلاعانىم، از دا بولسا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ، نازاريا يگەرىپ، «وقىمىستى» جازۋشى بولۋ ەدى. ءبىراق اعىلشىن ءتىلى مەن نازاريا ۇيرەنۋدىڭ وڭاي ەمەس ەكەندىگىن ول جەرگە بارعاننان كەيىن ءبىر-اق ءبىلدىم، ءبىز ءدال ىڭعايسىز كەزدە بارىپپىز دا، كوڭىل كۇيىمىز ورنىعىپ، ساباق تىڭداي المادىق. قازىر ويلاسام، ارينە، قاتتى وكىنەمىن، اسىرەسە، شەتەلگە شىققاندا، بىلدىرلاعان شەتەلدىك سۇلۋ بيكەشتەردىڭ سوزىنەن ءبىر اۋىز دا ۇعا الماي قور بولعانىمدا، قاتتى وپىق جەيمىن.

  قازىر قولىمدا ناق ماگيسترلىق عىلمي اتاق ديپلومىم بار،كەستە تولتىرعان كەزدە، اسپيرانتتىق وقۋ تاريحىم بار دەپ ۇيالماي جازامىن، ءبىراق تولىق كۇندىك ۋنيۆەرسيتەت وقي الماعانىم ار جاعىمدا سايراپ تۇر. ناعىز ۋنيۆەرسيتەت وقىعان ادام مەنىڭ اعام سياقتى باستاۋىشتان ورتا مەكتەپكە دەگەندەي باسقىشتاپ، ەمتيحان بەرىپ وقيدى. قازىر مەملەكەت مويىنداعان اسپيرانتتىق وقۋ تاريحىم بولعانىمەن، وعان قالاي دا جۇيەسىز، جولسىز قول جەتكىزگەم عوي.
( «مو يان شالقىمالارى» اتتى كىتاپتان اۋدارىلدى )
  اۋدارعان - باقىتبەك پازىل ۇلى  
 
  رەداكتورى: گۇلنۇر جۇماش قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn