ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

«ولەڭ مەنىڭ ەمەس ەدى ەرمەگىم»

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/9/6 11:14:16

مەيرانبەك قالياسقار ۇلى
 
  پويەزيامىزدىڭ الدىڭعى بۋىن مارقاسقالارىن بىلاي قويعاندا، كەشە عانا قولىنا قالام الىپ ادەبيەتتىڭ ەسىگىنەن سىعالاپ جۇرگەن ءبىزدىڭ ءوزىمىز قىرىقتى قىرقالاپ،العاشقى تىرناق الدى تۋىندىمنان باستاپ بارماق باسىپ ەسەپتەسەم جيىرما بەس جىل بولىپتى. ازدى - كوپتى ءار جانردا قالام تارتسام دا،ءوندىرىپ ەشتەمە جازا الماعاندايمىن. وتكەندە جازۋشى، جۋرناليست جانۇزاق جۇكەن ۇلىنىڭ «اقىنمىن دەپ جۇرگەندەردىڭ كوبى ادەبيەتتەن كەتۋى كەرەك» دەگەن سۇحباتىن كورىپ ءارى سۇيىنە،ءارى ويلانا وقىعانىم بار. سۇيىنەتىنىم باتىلدىقپەن كوپ ادامنىڭ كوڭىلىندە جۇرگەن شىندىقتى ايتقانى، ويلاندىراتىنى «مەندە ادەبيەتتەن كەتەتىن اداممىن با؟» دەگەن ساۋالدىڭ كوڭىلىمدە بۇلقىنىس جاساعانى بولدى.

  وسىدان ون نەشە جىل ىلگەرى اقىن بالاپان راباتوۆتىڭ «داۋرەن-اي» اتتى جىر جيناعى قولىما ءتۇسىپ پاراقتاي    وقىعانىم بار. سول جيناقتا:
«ولەڭ مەنىڭ ەمەس ەدى ەرمەگىم،
ولەرمەنىم سوزگە قوناق بەرمەدىڭ.
بولعان ىستەن بوياۋ تاپپاي جىرىما،
تولعانىستان توقىراسام ولگەنىم» دەگەن جىر شۋماقتارى بار ەدى. ءيا، اقىن ابايدىڭ «مەن جازبايمىن ولەڭدى ەرمەك ءۇشىن» دەگەنىندەي، ولەڭدى جاي   ەرمەك ءۇشىن جازبايتىنىن ايتادى. ال، ولەڭنىڭ بار سالماعى ونىڭ قالعان ءۇش تارماعىندا تۇر. «ولەرمەنىم سوزگە قوناق بەرمەدىڭ» دەپ اقىن نەنى مەڭزەپ وتىر  ەكەن؟بۇل ولەڭدى بالاپان اقىن قوناعاسىدا وتىرىپ، ماس بولعان بىرەۋگە قاراتا ايتقان بولۋى مۇمكىن دەسەك، بۇتىنا  جىبەرگەنىن بىلمەيتىن بالانىڭ ويىمەن تۇسپالداعان بولامىز. اقىن مۇنى جازعىشتارعا قاراتىپ وتىر، ويتكەنى حاكىم اباي ايتقان «ەرمەك ەمەس» ولەڭىنىڭ قۇتىن قاشىرىپ، ءسوز ونەرىنىڭ قادىرىن تومەندەتىپ، ولەرمەندەنە ولەڭ جازىپ جۇرگەندەر از با؟ نە جازىپ جۇرگەنىن بىلمەي، ءمولدىر پويەزيانىڭ تۇنىعىن  لايلاپ، ەكى قولى الدىنا سيماعان كەيبىرەۋلەرىمىز «اقىن» بولعىسى كەلە قالىپتى-مىس. وسى ارادا ەسىمە ءبىر كۇلدىرگى تۇسە قالدى: «جاسارۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك» دەگەنگە، قۋشىكەش بىرەۋ: «ولەڭ جازۋ كەرەك» دەپتى. «نەگە» دەسە، «جاس اقىن بولىپ شىعا كەلەسىڭ» دەپتى. قاراڭىزدارشى، اشىندىراتىن كۇلدىرگى شىعار. ال، «بولعان ىستەن بوياۋ تاپپاي جىرىما» دەۋى، پويەزيانىڭ شىرايى- شىندىق. ەندەشە،اقىن جۇرەگىندەگى شىندىقتار بىلايعى وقىرماندى تۇشىركەندىرەتىندەي تاماشا سۋرەت،كەلىستى كوركەمدىكپەن توگىلۋى شارت، ال ونى مىڭ تولعانىپ بارىپ ومىرگە اكەلەتىن اقىن «تولعانىستان توقىراسام ولگەنىم» دەيدى. مۇنداعى  بالاپاننىڭ ايتىپ وتىرعان تولعانىسى -  اقىننىڭ ولەڭدى شىن دىلىمەن ءسۇيۋى، ونەر جولىندا ىزدەنۋى، ەڭبەكتەنۋى دەپ تۇسىنسەك تۋرا. ەندەشە،اقىننىڭ وسى ءبىر شۋماق جىرى ادەبيەت مايدانىندا جۇرگەن، اسىرەسە جاس اۋەسكەرلەر  وزدەرىنە بويتۇمار ەتسە راۋا.
«تولعانامىن توبىقتايدان تۇيەم سىر،
قولدا بارىم _ پويەزيا،يەم _ ءپىر.
كوڭىل قوشىن بولىسەرگە پەندە جوق،
مەنىڭ قوسىم وزگەلەردەن يەن تۇر.

سىر ايتادى سىنىقسىعان دوس ماعان،
ءبىر ايتاعى ۇرگەنىمدى قوستاعان.
ەلجىرەيدى ءوپ-وتىرىك جۇرەگى،
مولدىرەيدى شاراپ تولى توستاعان». 
 
  اقىن بالاپاننىڭ ولەڭى وسىلاي جالعاسادى. قاراڭىز، توبىقتايدان سىر تۇيەتىن اقىن جۇرەگى قاستەرلى پويەزيانى ءپىرى سانايدى. ءبىراق اقىن كوڭىلىن، مۇڭىن  تۇسىنەر، بولىسەر بىردە-ءبىر ادام جوق،
جوعارىداعى ويىما وراي ءبىر نارسەنى  باسا ايتۋ كەرەك. بەلگىلى سەبەپتەرمەن پويەزيامىزعا كەلىپ جارق ەتىپ جوق  بولىپ كەتكەن، كوپتەن كورىنبەي جۇرگەن اقىن ازاماتتارىمىز بەن ازاماتشالارىمىز از ەمەس. ءبىز مۇمكىندىگىنشە سولاردى   ادەبي ورتاعا اكەلۋگە جۇمىس  جاساۋىمىز كەرەك. ماسەلەن، كەزىندە ءتاتتى جىرلار جازعان، اسىرەسە «ورمان باللاداسى» اتتى كولەمدى شىعارماسىمەن وقىرمانعا تانىس تارتىپبەك قاشاعان ۇلى كوپ بولدى ادەبيەت مايدانىنان بوي كورسەتپەي كەتتى. «ورمان باللاداسىندا»  «ورماندار  وزدەرىنىڭ قاس جاۋى، بالتاعا قارسى كۇرەس اشۋعا بەل بايلايدى، ءبىراق اعاشتار وزدەرىنىڭ سول بالتاعا ساپ  بولىپ جۇرگەنىن كوبى بىلە بەرمەيدى» دەگەن تاماشا وي كوتەرگەن. مىنە، بۇل جالپى شىعارمانىڭ ەڭ وزەكتى ويى.

  سول قاتاردا ادال قالي ۇلى دەگەن   ازاماتىمىز دا بار. پويەزياعا بەرتىندە كەلسە دە از جازىپ ءجۇر. ال، ونى اۋىزعا   الىپ، تالابىنا قامشى باسقان ءبىرىمىز جوق. ادالدىڭ «ىلە كەشى» گازەتىندە جارىق كورگەن «اعامنىڭ يىعىندا» اتتى ولەڭىن كورەيىك:
«اۋىلدان تابىلعان سوڭ بار شاتتىعىم،
قالانى تۇرماسام دا اڭساپ بۇگىن.
اعاما امانداسا بارىپ ەدىم،
كەلدى دەپ قۋانعانى-اي،ءمانساپتى ءىنىم».

ءومىردىڭ قارسى جۇزگەن اعىنىنا،
جان ەدى (جەتپەپپىن عوي قادىرىنا).
ازدان سوڭ تىلەك ايتتى اكەمىزدىڭ،
قايتساق دەپ قۇران وقىپ قابىرىنا.

بار مۇڭىن ايتپاسا دا باسىنداعى،
جۇرگەنىن ناۋقاستانىپ جاسىرمادى.
شاعىنداۋ وزەنشەگە كەپ تىرەلدىك،
اكەمنىڭ قابىرىنىڭ قاسىنداعى.

تۇر ەدىم وتكەل تاپپاي تۇڭىلگەلى،
اعا ەكەم ويلى كوزبەن كۇلىمدەدى:
سوڭعى رەت بولار بالكىم...
                   سەنى وزەننەن،
كوتەرىپ وتەيىنشى، ءىنىم دەدى.

تۇرسادا تاۋسىلعالى عۇمىر ءانى،
اعا عوي وتىنەدى، بۇيىرادى.
قيسىنعا سيدىرا الماي قينالسامدا،
ءوتىنىپ قايتا-قايتا تۇرىپ الدى.

قاراماي وتكەنىنە ءداۋىرىنىڭ،
ەسكە الدى ەركەلىگىن باۋىرىنىڭ.
ەرىكسىزدەن ۇمسىنعان ماعان قاراي،
ءۇنسىز توستى قۋشيعان جاۋىرىنىن.

توسىننان تابىلعانداي بار كەرەگى،
قوندىرىپ مەنى ۇستىنە ‹العا› دەدى.
ءبىر باسىپ، ەكى باسىپ دىمكاس كەۋدە،
كۇبىرلەپ بارا جاتتى الدەنەنى؟

بيىكتە... جۇرەك وتتاي جانىپ جاتتى،
قايعىسىز بالالىعىم دابىل قاقتى.
ۇمتىلعان كوزدىڭ جاسى ەرىك بەرمەي،
اعامنىڭ جوتاسىنا تامىپ جاتتى.

مىنەزگە مىناۋ كەسەك ەمىرەندىم،
تىرلىكتە تۇڭعىش رەت تەبىرەندىم.
اعا ەكە يىعىڭدا كەلە جاتىپ،
ءومىردىڭ بيىگىنەن سەنى كوردىم!

مەن ءتىپتى جەتىلمەپپىن ءسىرا سەندەي،
جوق ەكەن جەتىستىگىم جىر ەتەردەي.
زاماننىڭ ءجۇرمىن دەسەم بيىگىندە،
اعامنىڭ يىعىندا ءجۇر ەكەم عوي».

  ولەڭنىڭ تولىعى وسىلاي. ەندى شامامىزشا ولەڭنىڭ ىشكى يرىمىنە وي  جۇگىرتىپ كورەيىك. اۋىلداعى اعاسىنا   امانداسا بارعان اق جاعالى قالالىق ءىنىسىن اعاسى «ءمانساپتى باۋىرىم كەلدى» دەپ قاباعات جۇرەگى جارىلا قۋانادى. ال، اكەمىزدىڭ باسىنا بارىپ كەلەيىك  دەگەن ءسوزدى دە اعاسىنا ايتقىزۋى دا اۆتوردىڭ ۇتقان جەرى. شاعىن وزەنگە كەلىپ تىرەلگەندە «سوڭعى رەت بولار بالكىم، سەنى وزەننەن كوتەرىپ وتكىزەيىن» دەگەن اعا تىلەگىنە قاراڭىز. «سىرقاتتانىپ عۇمىر ءانى تاۋسىلعالى تۇرسادا» قايراتىنا ءمىنىپ ءىنىسىن وزەننەن كوتەرىپ وتكىزبەك. مىنە، بۇل جەردە اقىن تەكتى اكەدەن ءتالىم العان، جاپاكەش اعالاردىڭ وبرازىن سومداپ تاماشا جاساعان. «تىرلىكتە تۇڭعىش رەت تەبىرەندىم» دەگەن تارماعىنداعى «تۇڭعىش» دەگەن ءسوز ءدال ورنىن تاۋىپ قولدانىلعان. اقىن شىر ەتىپ ومىرگە كەلگەنىنەن قازىرگە دەيىن تالاي تەبىرەنگەن، قۋانعان بولۋى مۇمكىن. ءبىراق ونىڭ ءبارى اعاسىنىڭ ارقالاپ وزەننەن وتكىزگەنىندەي اسەر بەرمەگەن. سوندىقتان دا اقىن «تىرلىكتە تۇڭعىش رەت» دەپ ىشكى كوڭىل ارپالىسىن، اعاعا ماحابباتىن بارىنشا نانىمدى بەينەلەگەن.

  «زاماننىڭ بيىگىندە ءجۇرمىن»، قوعامدا وزىندىك ورنىم بار دەپ جۇرگەن ءىنى  اقىرى اعاسىنىڭ ارقاسىندا كەلە جاتىپ ءوزىنىڭ ءالى جەتىلمەگەنىن، اقىلىنىڭ دا تولىسپاعانىن بىردەن مويىندايدى. «زاماننىڭ ءجۇرمىن دەسەم بيىگىندە، اعامنىڭ  يىعىندا ءجۇر ەكەم عوي» دەيدى. مىنە، بۇل وقىرمانىن ويلاندىراتىن تارتىمدى ولەڭ.

  قورىتىپ كەلگەندە، جانۇزاق ايتقانداي، بوشالاڭ ويىمەن بوركەمىك جىر جازىپ جۇرگەن اقىنسىماقتاردىڭ ەرتەرەك ءوز  قادىرىن دە، ولەڭ ونەرىنىڭ قاسيەتىن دە تومەندەتپەي، ەنتىگىن باسىپ، اقىل - ەسىن جيناعانى ءجون. ال، بەلگىلى سەبەپتەرمەن پويەزيا مايدانىنان الىستاپ قالعان، كومەسكىدە كورىنبەي جۇرگەن جوعارىداعى مىسالعا العان وتتى ولەڭىمەن  وقىرمانىن ويلاندىرىپ جۇرگەن اقىندارىمىزدى پويەزيا ولكەسىنە كەلۋگە، ساپقا قوسىلىپ، ساپارعا بىرگە اتتانۋعا شاقىرۋىمىز كەرەك. مىنە، بۇل بارماقتاي ماقالامنىڭ سوڭعى ءتۇيىنى.

  رەداكتورى: گۇلنۇر جۇماش قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn