ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ءار ۇلت بۇقاراسىن يگىلىككە كەنەلدىردى
كوكتەم مەرەكەسىن بىرلىكتە قارسى الدى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى بايلانىسىمەن حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
شۋە بين شاعانتوعاي اۋدانى مەن ءدوربىلجىن اۋدانىندا تەكسەرۋ-زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
2018-جىلى 23-اقپان 40-سان
تۋىستار باس قوسىپ كوكتەم مەرەكەسىن قىزۋ قارسى الدى
ۇلتتىق سپورت قيمىلدارىن وزدىردى
تۋىستارىمەن بىرگە اڭگىمە جيىنىن وتكىزدى
ايماقتىق پارتكوم اۋىل-قىستاق قىزمەتى ءماجىلىسىن اشتى
ايماق پەن بيڭتۋان 9 ـ ديۆيزياسى كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الۋ بايلانىسىمەن اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزدى
ايماقتىق پارتكومنىڭ وزەكتى گرۋپپاسى 4 ـ رەتكى كوللەكتيۆ ۇيرەنۋىن وتكىزدى
ايماق اۋداندىق، قالالىق پارتكوم شۋجيلارىنىڭ نەگىزگى ساتى پارتيا قۇرىلىسى قىزمەتىن يگەرۋدەن ەسەپ بەرۋ، باعالاۋ بەينە ەكران ءماجىلىسىن اشتى
توراپ ساۋداسى كاسىپتەنۋدىڭ جولىن اشتى
نەگىزگى ساتىعا بارىپ، مەيىر باعىشتادى
ايەلدەردىڭ كاسىپتەنۋىنە وراي جاراتتى
كۇلمەسە دە جىپ –جىلى ونىڭ جانارى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
2018-جىلى 15-اقپان 39-سان
2018-جىلى 14-اقپان 38-سان
2018-جىلى 13-اقپان 37-سان
2018-جىلى 12-اقپان 36-سان
2018-جىلى 10-اقپان 35-سان
شاعان مەرەكەسىن شات مەرەيمەن قارسى الدى
ەمدەۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ساياساتى ويداعىداي تياناقتاندى
كورىكتى اۋىل-قىستاق قۇرىلىسىن دامىتىپ، بۇقارانى يگىلىككە كەنەلدىردى
اۋقاتتانۋدىڭ تىڭ جولىن قاراستىردى
«ارداقتى انا، باقىتتى وتباسى» اتتى ۇگىت - لەكسيا قيمىلىن ورىستەتتى
تارباعاتاي حالقىنىڭ باقىت كورسەتكىشى جوعارىلاي ءتۇستى
جاڭا جىلدا نەگىزگى ساتىعا ساپار
2018-جىلى 9-اقپان 34-سان

قانىمىزعا سىڭگەن «قارا جورعا» ءبيىن ۇلىقتايىق

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/12/27 16:52:13

المات عابدىلاحات ۇلى

  ءارقانداي ءبىر حالىقتىڭ تاريحتان جالعاسقان ۇلتتىق ونەرى  بولادى. بۇل ونەر سول حالىقپەن بىرگە جاساسىپ،بىرگە عۇمىر كەشەدى ءارى جۇرەگىنە ءسىڭىپ،كوڭىلىنە تەرەڭ ۇيالاعان،وشپەيدى دە جوعالمايدى،قايتا ءارءداۋىر سايىن جاڭارىپ،ءتۇرلى فورمامەن بەينەلەنىپ،ۋاقىتتىڭ سىنىنان  ءوتىپ، عاسىرلار بويى جالعاسىپ وتىرادى؛ تاڭداۋلى تاماشا ءداستۇر بولىپ قالىپتاسادى. سول حالىققا عانا ءتان ونەر حالىقتىڭ سالت-ساناسىندا،داستۇرىندە بەينەلەنىپ،ءوزىنىڭ قۇدىرەتتى كۇشىن ايگىلەيدى. ەگەر سول  ونەر قاي كەزدە،قاي جەردە بولماسىن ءوزىنىڭ تولىق تۇلعاسىمەن ءان نەمەسە ءبي بولىپ بەينەلەنسە،حالىق سول اۋەنگە ەلىتىپ،ەرىكسىزدەن بيلەي جونەلەدى نەمەسە سول اۋەننىڭ ىرعاعىنا ىلەسىپ بىرگە تەربەلەدى،وعان ەشكىمنىڭ قۋزاۋىنىڭ،ىنتالاندىرۋىنىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى ول ونەر سول حالىقتىڭ قانىندا،جۇرەگىندە گەندىك فورمامەن تۇلعالانعان جانە ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسادى.

  ماسەلەن،حالقىمىزدىڭ حالىق ءبيى  «قارا جورعانى» ايتار بولساق،«قارا جورعا» ءبيىنىڭ اۋەنى باستالىسىمەن-اق،بويىڭداعى قان وزدىگىنەن اعىسىن  جيىلەتىپ، بويىڭ شىمىرلاپ،جۇرەگىڭ اتقالاقتاپ، بويىڭدى كۇش-قۋات كەرنەپ،كوڭىلىڭ الاعىزىپ، «قارا  جورعا» ءبيىنىڭ اۋەنىنە ەلىتىپ، بيلەي   جونەلگەنىڭدى ءوزىڭ دە سەزبەي قالاسىڭ،مەيلى، جاس بولسىن، كارى بولسىن، ەر-ايەل دەمەي ەلىتىپ، كوڭىلدەرى كوتەرىلىپ،بۋىندارى   بوساپ،ءان  اۋەنىمەن،ءبي ماتىنىمەن بىرگە ىرعالا بيگە باسادى. ۋاقىتشا  ءومىردىڭ بارلىق كۇيبەڭىن، مۇڭ-مۇقتاجىن ۇمىتىپ، كوڭىلى سەرگىپ، بويى جەڭىلدەپ قالادى.

  ونەر ءبىر حالىقتى ەرەكشەلەندىرىپ تۇرادى. ويتكەنى بۇل ونەردەن سول حالىقتىڭ مىنەز-قۇلقىن، نانىم-سەنىمىن، كۇش-قۋاتىن،مادەنيەتىن،  تىرشىلىك ەرەكشەلىگىن،ءومىر ءسۇرۋ قاعيداسىن،ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن ايقىن اڭعارۋعا بولادى. ماسەلەن،«قارا جورعا» بيىنەن حالقىمىزدىڭ ات ۇستىندە ءومىر سۇرگەن كوشپەندى حالىق ەكەنىن، كەڭ ساحارادا تايپالعان جورعانىڭ ۇستىندە قۇلاشىن كەڭ جايىپ، ەمىن-ەركىن كوسىلە بيگە باسقانى كورىنىپ تۇرادى. ءبي قيمىلى،ارەكەت فورماسى حالقىمىزعا عانا ءتان ەرەكشەلىكتەردى فورمالايدى. سۋ توگىلمەس، تايپالعان قارا جورعا ات جەر اپشىسىن قۋىرىپ، كەڭ دالادا كوسىلە جورعالاپ كەلەدى، ارت جاعىندا بۋداق-بۋداق شاڭ قالادى، ات ۇستىندەگى باسىنا شىت تارتقان بوز بالا قارا جورعا اتتىڭ قاتتى جورعاسىنا ەلىكتەپ، سول جورعانىڭ قيمىل فورماسى بويىنشا قۇلاشىن كەڭ جايىپ، بۇرالا بيگە باسادى. بىردە  باسىن  ەڭكەيتىپ، ات جالىنا تيگىزسە، بىردە شالقايىپ، كوك زەڭگىر اسپانعا كوزىن قادايدى. بىردە  الدىنا كۇن سالا قاراسا، بىردە جان-جاعىنا جىمىڭداي كوز سالادى. تايپالعان جورعا ۇستىندە ەمىن-ەركىن ءتۇرلى فورمامەن بيگە باسادى. كوڭىلى شالقىپ، قيالى قياندارعا سامعايدى. قارا جورعا اتتىڭ ءتورت اياعى كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن كەۋدەسىن سوعىپ، جەرگە تيگەن دىبىسى ادەمى سازدى، بىركەلكى اۋەن شىعارادى. قارا جورعا مەن ۇستىندەگى بوز بالا قيمىلدارى تولىق سايكەسىم تاۋىپ،ءبىر تۇلعاعا اينالىپ كەتكەن. بۇل كورىنىس تەك قازاق  ۇلتىندا عانا بولاتىن جورعا جارىسىن نەمەسە سال-سەرىلەرىمىزدىڭ تايپالعان جورعاعا ءمىنىپ، ۇكىلى بورىك كيىپ، ءپۇلىس شاپان، زەرلى بەلبەۋ تاعىنىپ، اۋىل-اۋىلدى ارالاپ ساۋىق قۇرىپ جۇرەتىن كەزدەرىن ەلەستەدى. مىنە  وسىدان-اق «قارا جورعا» ءبيىنىڭ تامىرى تەرەڭدە، تاريح قويناۋىنان التىنداي جارقىراپ بىزگە جەتكەندىگىن كورۋىمىزگە بولادى.

  مۇنداي ونەر جالپىلىق سيپات الىپ، سول حالىق مۇشەلەرىنىڭ بارلىعىنا  ورتاق بولادى. «قارا جورعا» ءبيىنىڭ  اۋەنى باستالىسىمەن ەر-ايەل،كارى-جاس دەمەي،بارلىعى قوسىلا بيگە باسادى. بۇل زورلانىپ بيلەۋ ەمەس، اۋەنگە ەلىكتەۋدەن تۋعان تابيعي قيمىل، جان-جۇيەدەگى، ساناداعى تۇلعالانىپ قالعان اۋەننىڭ جەتەگىندەگى قيمىل-قوزعالىسىنىڭ تابيعي كورىنىس تابۋى، تابيعي تۇلعالانعان ساناداعى، گەندىك تۇلعاداعى ينفورماتسيا وشپەي جالعاسادى. ول اۋەن قاي داۋىردە، قاي زاماندا بولماسىن،ءتىپتى،تەحنيكاسى دامىعان وسى زاماندا بولسىن نەمەسە جوعارى دارەجەدە داميتىن بولاشاقتاعى داۋىردە بولسىن،ءوز قۇنىن جويماق ەمەس،قايتا زامان وتكەن سايىن جاڭارىپ، جاڭالانىپ وتىرادى،ۋاقىت اعىسىمەن بىرگە اعادى،ءار ءداۋىردىڭ ەرەكشەلىگىنە سايكەسە الادى،سول ءداۋىردىڭ بويىنان كورىنىس تابادى،ويتكەنى،«قارا جورعا» ءبيىنىڭ قيمىل-ارەكەت فورماسى وتە قاراپايىم،كۇردەلى ەمەس،شىن ىقىلاسىن قويعان ادام ۇستىندە قاعىپ الادى ءارى ەسىندە بەرىك ساقتالىپ قالادى. ادەتتە كاسىپتىك ءبيشى ەمەس،قاراپايىم ادامدار دا بيلەي بەرەدى،بۇل «قارا جورعا» ءبيىنىڭ بەيىمدەلگىشتىگى بولىپ تابىلادى. حالقىمىزدا باسقا دا بيلەر كوپ،«اي جارىق»، «ايگولەك» سياقتى،ءبىراق «قارا جورعا» بيىندەي ومىرشەڭ ەمەس،جالپىعا ورتاق قاراپايىم ەمەس، تەك ارناۋلى بيشىلەر،ءبي شەبەرلەرى عانا بيلەي الادى. ال،«قارا جورعا» ءبيىن جالپى حالىق بولىپ بيلەۋگە بولادى.

  «قارا جورعا» ءبيىنىڭ حالىقتىق، داۋىرلىك،جالپىلىق،بەيىمدەلگىشتىك ەرەكشەلىگى بۇل ۇلتتىق ءبيىمىزدىڭ ورتاق، قاراپايىم ومىرشەڭدىك قۋاتىن كورسەتەدى. باسقا ۇلتتار دا جاتىرقاماي، جاسقانباي بيلەي الادى. سوندىقتان ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز بولعان «قارا جورعا» ءبيىن ءتىپتى دە جالپىلاستىرۋ، ۇرپاقتاردىڭ جادىندا قالدىرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە سانالادى. «قارا جورعا» ءبيىن جالپىلاستىرۋ، ۇلىقتاۋ جاعىندا تاياۋ جىلداردان بەرى ءبىرقاتار شارالار ىستەلدى، شىڭگىل اۋدانىندا ون مىڭ ادامدىق «قارا جورعا» ءبيى بيلەنىپ،گەننس رەكوردى تىزىمدىگىنە ەنگىزىلدى، كەي ورىنداردا «قارا جورعا» ءبيى مەكتەپ گيمناستيكاسىنا ەنگىزىلىپ، گيمناستيكا رەتىندە وينالدى جانە ۇلكەندى-كىشىلى ساحنالاردا بيلەنىپ، كورەرمەندەرگە كوزايىم ەتىلىپ،كوپ قاۋىمنىڭ العىسىنا بولەندى. بۇل قۋانارلىق ءجايت. دەسەدە،ءوز دەڭگەيىندە ۇگىتتەلىپ،مارەسىنە جەتە الماي  وتىر.

   بۇعان سەبەپ،تانىم جاقتاعى تايازدىق. «قارا جورعا» بيىمەن ارناۋلى شۇعىلداناتىن حالىققا ۇگىتتەيتىن ونەر توبى قۇرىلماي وتىر. اۋدان،ايماقتارداعى ويىن-ساۋىق ۇيىرمەلەرىندەگى بيشىلەر توبى كونسەرت قويعاندا اراسىندا «قارا جورعا» ءبيىن بيلەگەنىمەن،وتە سيرەك ءبىر جالت ەتىپ وتە شىعادى. «قارا جورعا» ءبيىن ۇلكەن ساحناعا،جوعارى ورەگە،جالپى حالىق ايالايتىن قۇندىلىققا جەتكىزۋ ءۇشىن، مادەنيەت سالاسى،بەيزاتتىق مادەنيەتتى قورعاۋ ورىندارى «قارا جورعا» ءبيىن بەيزاتتىق مادەني مۇرالار قاتارىنا   ەنگىزىپ، مەملەكەت تاراپىنان قورعاۋعا الۋدان سىرت،ارناۋلى ونەر توبىن  قۇرىپ، جالپى حالىققا ۇگىتتەپ، شاكىرت تاربيەلەپ، اعارتۋ ءتاسىلىن قولدانىپ، ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاستىرۋ كەرەك. سوندا عانا ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز بولعان «قارا جورعا» ءبيىن بيىك بەلەستەرگە كوتەرە الامىز.

  رەداكتورى ؛ گۇلنۇر جۇماش قىزى.

  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز. 

  مىسالى« تارباعاتاي اقپارات تورابىنان الىندى»