ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شاۋەشەك باقتى جۇڭگو-قازاقستان شەكارا حالىقتارىنىڭ ءوزارا ساۋدا بازارى
الاڭسىز وتىرىقتاندىرىپ، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ءۇيى بۇقارانى مەيىرگە بولەدى
شينجياڭنىڭ وقۋ-اعارتۋىنا كومەكتەسۋ ونىڭ ارمانى
جارىس ارقىلى ۇيرەنۋدى جەبەپ، قابىلەتتى كۇشەيتتى
پارتيا قۇرىلىسى ۇلگى اتىزىنان بولىنگەن پايدا ۇلەسى قىستاق تۇرعىندارىن شاتتىققا بولەدى
زاڭعا قايشى ينفورماتسيا تاراتقان 10 تيپتىك دەلونى تەكسەرىپ ءبىر جاقتى ەتتى
شاۋەشەك جىبەك جولى مادەنيەت تاۋارلارى قالاشىعى 6-ايدىڭ 18-كۇنى رەسمي ىسكە تۇسەدى
شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ،دايەكتىلەندىرىپ،نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ،پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىنىڭ تياناقتانىپ تامىر تارتۋىن بۇلجىتپاي ىلگەرىلەتەيىك
باقىت جانىمىزدا
شاعانتوعاي:«ميكرو كينوحاناسى» تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن جانداندىرا ءتۇستى
شاۋەشەك پويەز بەكەتىنە قاتىنايتىن كوشە اۆتوبۋز لەنيالارىنا رەتتەۋ جۇرگىزدى
قازۋ ماشيناسى جۇمىس جۇرگىزۋدە
شاۋەشەك باقتى جۇڭگو-قازاقستان شەكارا حالىقتارىنىڭ ءوزارا ساۋدا بازارى 6-ايدىڭ 18-كۇنى رەسمي اشىلادى
2019 ـ جىلى 6 ـ ايدىڭ 14ـ كۇنى 137 ـ سان
ايماق ءالسىز، بىتىراڭقى نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمدارىن رەتتەۋ-وڭاۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق كۋرسىن اشتى
ۇلتتار ىنتىماعىن بىرلىكتە جىرلادى
پويەز قاتىناپ، ساياحات سەرىكتەستىكتەرىنىڭ ساياحاتشى قابىلداۋ مولشەرى قاۋىرت ارتتى
كوش جولىندا پارتيا تۋى جەلبىرەپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق پارتيا كۇنى قيمىلى جاقسى ءوتتى
تاۋ گۇلىنە ورانعان كوركەم قالادا ۇرپاق تاربيەلەدى
مادەنيەت مايەگىن ساقتاپ، شەكارا قورعاۋ بورىشىن جالعاستىردى
تاۋىق بالاپانىن تاراتىپ، كەدەيلەردىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋىنا كومەكتەستى
چيپاۋ كويلەگى سانگەرلىگىن كورسەتۋدە.
وقۋ-اعارتۋدى بىركەلكى دامىتىپ،بايلىقتان ورتاق يگىلىكتەنىپ،بىرلىكتە دامىدى
مادەنيەت تاقتاسى اۋىل–قىستاقتىڭ كوركەم كورىنىسىنە اينالدى
«قىستاق تۇرعىندارىنىڭ قيىنشىلىعىن شەشۋگە بارىنشا كۇش سالامىز»
ساۋان اۋدانى 500 تىرەكتى ۇگىتشىنى شوعىرلى باۋلىدى
2019-جىلى 6-ايدىڭ 13-كۇنى 136-سان
ايماقتىق اسكەري قوسىننان شەگىنگەن اسكەريلەرگە قىزمەت وتەۋ ورتالىعى
وقۋ-اعارتۋعا كومەكتەسۋ وقىتۋشىسىنىڭ ون مىڭ شاقىرىمدىق ۋادەسى
الۋان گۇلدەر ارت-ارتىنان اشىلا باستادى

اق شاشۋ مادەنيەتى اياسىندا

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/1/11 16:56:18

ءمۇسىلىمجان ءشارىپقان قىزى

  حالقىمىزدىڭ «اسىقساڭ جاقسىلىققا اسىق» دەيتىن اتالى ءسوزىنىڭ سىرىنا ىقىلاس قويىپ، ىنتالانار بولساق قوردالى ءبىلىم، ومارتالى عىلىم، تاعىلىمات-تالعام،تاربيەلى ناقىل، تامىرلى مۇراعاتتارىمىزدىڭ بارلىعى دا ءبىزدىڭ بۇرىننان كەيىنگىگە قالدىرعان ساۋمالدى ساۋعاسى،ءسولدى سارقىتى بولىپ سانالادى.

  «اتالى مۇرا ولمەسىن، سوڭعىعا قالعان جول-جوسىن» دەپ ءسوز باستاعان  توقسان جاستاعى اڭساعان بوقاي قىزى  اپامىز اق شاشۋ مادەنيەتى تۋرالى ۇشان تەڭىز ءبىلىمدارلىعىن اڭعارتىپ،ءوزىمىز بۇرىن ەستىمەگەن،ءىشىناراسىن ەستىگەن بولساقتا ەسكەرمەگەن،ولقى جاقتارىمىز جونىندە كوپ ساۋاتتىق ساباعىن بەرگەن بولاتىن. ول كىسىنىءدۇيىم جۇرت شەجىرە-شەشەن، التىن جامبى ۇستاعان التىن ساۋساق زەرىگەر دەپ قادىرلەيتىن.
ءساتى ءتۇسىپ بىرنەشە جىلدىڭ الدىندا سول كىسىمەن اڭگىمەلەسۋ ورايىنا يە  بولىپ، اق شاشۋ مادەنيەتىمىز تۋرالى  ارىدان باستاۋ العان اڭگىمەگە  قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعان ەدىم.

  اڭساعان اپامىز اق شاشۋ تۋرالى ءوزىنىڭ بالالىق شاعىنداعى العاشقى اجە ونەگەسىنەن ءسوز باستاپ ءبىزدىڭ بالا  كۇنىمىزدە اپالارىمىز ايەل بالالاردى اۋىل ءۇيدىڭ ىرگەسىنەن ۇزاققا بارىپ ويناۋعا جول قويمايدى. ءۇيدىڭ ماڭايىنا توپتاستىرىپ ونەگە ۇيرەتەدى.  «جاقسىلىق جوسىن جەتىلسىن،جاماندىق جولى    كەسىلسىن» دەپ ۇنەمى جاقسىلىق جولىن دارىپتەيدى.

  ءسابي كەزىنەن باستاپ ايەل بالانىڭ وزىنە تيەسەلى ويىن تۇرلەرىنە ارالاستىرىپ،قويدىڭ قۇمالاعىن تەرى-تەرسەكتىڭ قيىعىنان داستارقان جاساپ بەرىپ،شاشۋ شاشقىزىپ باۋلىسىن كورسەتەدى. وسىمدىكتەردىڭ جاپىراعىنان شاشۋ شاشتىرادى. ويناپ وتىرعان بەس تاستارىمىزدان شاشۋ شاشۋعا جول  قويمايدى. «تاستا تامىر بولمايدى» تامىرسىز نارسەلەر شاشۋعا بولمايدى. قوي تولدەيدى،اعاش تەكتەس وسىمدىكتەر تامىرلاپ،بۇتاقتاپ، بۇرلەپ وسەدى. بالا كەزدەرىڭدە  ۇيشىكتى ءۇي قىلىپ ويناساڭدار جاقسى بولادى، قوي-قوزىنىڭ قۇمالاعى قولامتالى موردىڭ  قوزى بولادى،قيسىق    اعاشتى تۇزەيدى،مۇنىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ سوزىمەن ايتقاندا، ۇرپاق تاربيەلەۋ ونەگەسىمەن بىرگە ساباقتالىپ جاتقاندىعىن بىلەسىڭدەر بالالار،- دەپ ءبىر تىنىستاپ الىپ اپامىز ءسوزىن تاعى جالعادى.

  بۇرىنعى كۇندە اق شاشۋ جولىن  ايرىقشا ارداقتايتىن اتالى جوسىنىمىز بولعان. ءارقانداي جاقسىلىق اتاۋلىنىڭ  وزىندىك ءمان-ماعىناسى بولىپ،تورقالى تويلار،كادەلى ىرىمدار،اق شاشۋمەن  ايعاقتالىپ،جەرگە تۇسكەن شاشۋعا  ەڭكەيمەگەن ادامدى ەر ادام بولسىن،ايەل زاتى بولسىن ۇلكەن سوگىسكە قالدىرىپ، ۇلكەن ادامدار بىرەر اۋىز اۋىرىراق سوزبەن كوپتىڭ الدىندا ءمىندى ەتىپ ۇيالتىپ تاستايتىن جايتتەردە بولادى. ءسابي بالالاردىڭ جاپىرلاي جۇگىرىپ شاشۋ تەرۋىن «ءسابي قولى- پەرىشتەنىڭ قولى،ءسابيدىڭ جولى -ساتتىلىك جولى» دەپ جوسىنعا  سيىمدى جورالعىنى دارىپتەپ  ونەگەگە جول الدىرادى.

  بۇرىنعى كەزدە اتامالى شاشۋلاردىڭ جول-جوسىنىن جاسامىس قارتتار كەيىنگى اۋلەتكە ۇقىپتاپ ۇيرەتۋدى پارىز دەپ سانايدى. وردا شاشۋ، ولجا شاشۋ، قالجا شاشۋ، ەسىك شاشۋ، توسەك شاشۋ، بەسىك شاشۋ، بۇرىم شاشۋ، تۇلىم شاشۋ، سۇندەت شاشۋ، اشاماي شاشۋ، بۇدان باسقادا يگىلىكتى جۇمىستارعا   جوسىن بويىنشا بيە باۋ شاشۋى،تۋلاق شاشۋى، ۇيشىك شاشۋى، «ءتول شاشۋى جول  شاشۋى»،«ءتور شاشۋى ەر شاشۋى» دەپ بۇرىنعىلار جول سالعان قاراقتارىم. ءتول شاشۋى جول شاشۋى دەۋدىڭ ۇلكەن ماعىناسى بار،اتامىز قازاقتا «جول اتاسى تۇياق» دەيتىن تاعىلىمات بار. تۇياق تولدەن وسەدى،ءتور شاشۋى ەر شاشۋى دەپ ەر ادامنىڭ جولى ۇلكەن، ەر ادامسىز وردا شاشۋ بولماعان، شاڭىراق كوتەرىلمەگەن دەيتىن ىقىلاسقا سيدىرىپ «وتاۋ وردالى بولسىن» ،«وردادان دا، وتاۋدان دا باس كەتپەسىن» دەپ شاشۋدىڭ الدىن ەر ادامعا شاشۋدى ميراس ەتكەن. شاشۋ شاشۋدا «ءبىر تويدا ەكى جار جوق» دەيتىن  ءسوز ايتىلىپ، توي-تومالاقتىڭ شاشۋىن «كادەلەپ كارىگە بەر»، «سۇبەلەپ سۇيەككە جول بەر» دەيتىن ونەگەمەن شاشۋ جولىن بەرىپ، ءارقانداي ادامنىڭ توي-توكىمدە ءبىر رەتكى عانا جول وتەۋىن داعدىعا  اينالدىرعان. ەندىگى ءبىر ايتارىم قازاقتا   «كوڭىل جۇيرىك پە،كوك دونەن جۇيرىك پە؟» دەگەن ءبىر اتالى ءسوز بار. مەنىڭ ايتارىم ادامنىڭ كوڭىلى دە جۇيرىك، كوڭىلدىڭ بايگەلى بولعانى ادامنىڭ ويىن جەتەلەيدى. مەن جوسىن بويىنشا ءارقانداي  يگىلىكتى ىستەردىڭ باسى -قاسىندا كوپ بولدىم. جۇيرىك اتقا دا ءمىندىم، بايگەلى اتقا شاشۋ شاشتىردىم. وزىمدە بايگەدەن كەلگەن اتقا شاشۋ شاشتىم. اۋىل ۇيدەن ەستىگەن-بىلگەن،بۇرىنعى ادامداردان كورگەن،كوزىم قانعان  ىستەردى جول-جورالعىنى كوپ ايتىپ  وتىرامىن.  اۋىلعا كەلگەن كۇيەۋدىڭ اتىنا، اۋىلعا تۇسكەن كەلىننىڭ اتىنا كوپ ءمىندىم. جاقىن-جاعالاس اۋىل-اۋىلعا شۇيىنشىلەپ بارىپ،شاشۋ شاشقىزىپ   ونەگە ۇيرەندىم. مەن ءبىراتادان جالعىز تۇياقپىن،اتا كاسىبىن جالعاستىرىپ،ءبىر تايپا ەلدە ءبىر عانا  ايەل ۇستا اتاندىم.  اكەم «باتىردان ساۋعا، بالۋاننان ساۋعا» دەپ ءجۇرىپ، باتىردىڭ اتىنا، بالۋاننىڭ اتىنا مىنگىزىپ قارتتاردىڭ باتاسىن الدىردى. اجەلەردىڭ قولىنان شاشۋ شاشتىرىپ جەگىزىپ حالقىمىزدىڭ كوپتەگەن جوسىن-جولدىعىن ۇيرەتتى.

  بالالىق شاعىمنىڭ تاڭدايىمنان كەتپەيتىن تاعى ءبىر تارتۋلى شاشۋى اكە-شەشەم  ماعان ءبىر ساباق تارامىس شيراتتىرىپ الىپ،تارامىس ۇشىن جاقسى ۇشتاتىپ الىپ، «تارامىس ونەر، تابىس ونەر» دەپ ۇلكەندەر ايەل بالانىڭ قولىن يكەمگە كەلتىرۋشى ەدى. «بالام ءبىر ساباق تارامىس ءجىبىن شيراتقانىڭ ءۇشىن ساعان مايكەن  اپاڭا شاشۋ شاشتىرىپ الايىن» دەپ قولىمنان جەتەلەپ اپارىپ، جاڭا عانا قۋىرىپ وتىرعان ارپانىڭ دانىنەن شاشۋ شاشتىرىپ،الدىمەن وزىمە ءدان تەرىپ جەگىزدى، ءبىر ۋىس ارپانىڭ دانىنەن ءبىر تال قالدىرماي تەرگىزىپ، مىناۋ سەنىڭ ەڭ كيەلى ىرىزدىعىڭ، قالدىرماي جەيسىڭ دەپ نەسىبەمدى سيلاعان ەدى. مەنىڭ مىنا كەلگەن توقسان جاسىم اكە-شەشەمنىڭ تىلەگىمەن شيراتقىزعان ءبىر ساباق تارامىس جىبىمەن ارقاۋلاس شىعار دەپ وتىرامىن قاراقتارىم-دەگەنىندە اجەمىزدىڭ ويلى جانارىنانءمولدىر مونشاقتار بىزگە جىپ-جىلى لەبىزدىڭ شارپاتىن شاشۋ عىپ شاشقانداي كۇيگە بولەندىك. 
شاشۋ مادەنيەتى تۋرالى جالعاستى ساۋالىمىزدى كەيىنگى كەزدەسكەن نۇرشا سارسەنباي قىزى، كۇلتان تۇيسىكباي قىزى، باتەن، نۇرجامال انۋاربەك قىزى سياقتى كوزقاراقتى اپالارىمىزبەن اڭگىمەلەسۋ ارقىلى تاعى دا تولىقتاي تۇسۋگە ىزدەنىس جاساۋ ارقىلى كوپتەگەن ءداستۇرلى سالتىمىزدان ساۋاتتىق ساباق قابىلداۋ ورايى بولدى.

  كۇلتان اپامىزدىڭ «توسەك شاشۋ» دەيتىن اتامالى شاشۋ تۋرالى بەرگەن ساۋاتىندا كەلىن تۇسىرەتىن اۋىلدا وتەلەتىن ۇلكەن پارىز ەڭ الدىمەن اق نەكەنىڭ العاشقى اق شاشۋى توسەك شاشۋدان باستالادى. اۋىل ءۇيدى شاقىرىپ،توي جاسايتىن بالالارعا ارناپ نەكەسىنىڭ ومىرلىك بولۋىن تىلەپ، تۇڭعىش رەت توسەك كيىز نەمەسە توسەنىش قيىپ، «نەكەنىڭ باس شاشۋى» دەپ اتامالى شاشۋ شاشىلادى. مۇنىڭ جولى ۇلكەن. ويتكەنى ءبىر ءتۇتىن شاڭىراق كوتەرەدى،ءبىر باس ەكى باس بولىپ قوساقتى ومىرگە جول الىپ،توسەك شاشۋ شاشقان ۇلكەن اپالار«قوساعىمەن قوسا اعارسىن،ءبۇرلى-بۇتاقتى بولسىن» دەيتىن تىلەكنامانى ايتىپ،توسەك كيىزدى «ءۇش ەم» دەپ ءۇش تىلدە كيىزدەن قيۋلاپ جاسايدى. ورتاداعى قيۋدى «قولقا ءتىل» دەپ بۇل تۋرالى دا ۇلكەن  ادامدار تاعىلىم  ايتادى. توسەك كيىزدىڭ تارتۋ ءجىبىن تۇيەنىڭ سالالى شۋداسىنان ەتتى قىلىپ اۋىلداعى جاسامىس اجەلەرگە ۇسىنىس ەتىپ،توسەك كيىزدىڭ قاباتتالعان «ءۇش ەم » كيىزىن قوسىپ بىرىكتىرەتىن «تارتىم ءجىبىن»  ءيىرتىپ،قولى باس بىلگى ادامعا «قولقا ءتىلىن» قوسىپ تارتقىزادى. توسەك كيىزدى ءپىشۋدىڭ الدىندا ارناۋلى كەسەك  كيىزدى ورتاعا تاستاپ،شاشۋ شاشىپ   ىرىمىن جاساپ الىپ،ىسكە كىرىسىپ،كيىزدى ءپىشىپ تىگىپ بولعاننان كەيىن جازىپ قويىپ،كيىزدىڭ ۇستىنە شاشۋ شاشىپ،مۇنى  «توسەك شاشۋ،نەكەنىڭ باس شاشۋى» دەپ اتايدى. بۇل بۇرىنعى اتادان جالعاسقان جورالعى دەپ ەزۋىنەن ەنشى بەردى كۇلتان اپا.

  ال ەندى، نۇرشا سارسەنباي قىزى اپامىز ولجا شاشۋ جونىندە،ولجا شاشۋدىڭ ءتۇرى كوپ،باتىردىڭ ولجاسى،  اقىننىڭ ولجاسى،اڭشىنىڭ ولجاسى،جولاۋشى كەتىپ ورالعان ادامداردىڭ بارعان جەرىنەن اكەلگەن ولجاسى،تاعى باسقادا ولجا تۇرلەرى بار. قازاقتا «ۇلىم ۇيدە، ۇلىعى تۇزدە» دەپ ەر بالانى ەڭ العاش اڭ اۋلاۋعا ەرتۋ، ساياتشىلىققا باۋلۋ   سياقتى باۋلىسىندارعا جول الدىراردا شاشۋ شاشىپ اتتاندىرىپ،قايتا ولجالى كەلگەندە ولجا شاشۋ شاشىپ اۋىل ۇيگە ولجاسىن ءبولىپ تاراتادى. بەسىك جىرلارىندا «جاۋدان ولجا ايىرىپ،باتىر بولار ما ەكەنسىڭ» دەيتىن تىلەككە ساي،باتىردىڭ ولجاسىنا شاشۋ شاشىلىپ،باتىرعا ايبات سيلايتىن جورالعىلى شاشۋ ەلدىڭ  ءداستۇرلى سالتى.

  ال،ءوزىمىز تۇلىمدى ۇلعا، بۇرىمدى قىزعا شاشۋ شاشامىز. ەر بالانىڭ تۇلىمىن جەلپىلدەتىپ اشامايعا مىنگەن،تەپكىشەگىن تەبىنگەن كەزىن «تۇلىمدىعا تۇسىندا بەرسىن» دەپ شاشۋ شاشىپ، اۋىل ۇيگە جاقىن-جاعالاستارىنا اپارىپ،جول-جوسىن الادى. «تۇلىمدىڭ تۇعىرلى بولسىن، تۇلپارى جۇيرىك بولسىن» دەيتىن تىلەك ايتىلىپ،تاي مىنگەن بالاعا جاقسى لەبىزىن جان ازىعى دەپ سيلايدى.
تۇلىم تەك ەر بالاعا عانا ەمەس،ايەل بالاعادا قويىلا بەرەدى. حالقىمىزدىڭ سالتىندا تۇلىم، كەكىل،ايدار سابيلەرگە  ەنشىلى جورالعى. «كەكىلدىگە كەزىندە بەرسىن»، «تۇلىمدىعا تۇسىندا بەرسىن»، «ايدارلىعا ايىندا بەرسىن» دەيتىن اتالى تىلەكتەرمەن قاۋىشىپ، ونەگەنىڭ جولىن كورسەتەدى. قىز بالا تۇلىمدىدان بۇرىمدىعا جول الاردا تۇلىم شاشىن ءورىپ، تەڭگە،تانا تاعىپ،شاشۋ جولىن جاسايدى. ەڭ العاش تەڭگە مەن تانادان تاعىلىپ، شاشى مولايعاندا سولكەباي تاعىلىپ، قۇلاعىنا سىرعا تاعىپ،كامالاتقا تولۋ بارىسىنىڭ باستالعاندىعىن ءبىلدىرىپ، «قىزدى قىمتاپ ۇستا» دەيتىن اجەلەردىڭ باۋلىسىنى  جاسالا باستايدى.

  «بۇرىم شاشۋ، جۇعىن شاشۋ» دەيتىن تاعىلىم بويىنشا، ۇل بالانى اۋىل ءۇيدى قىدىرتىپ شاشۋ شاشقىزسا، قىز بالانى بۇرىم شاشۋىن ءوزىنىڭ ۇيىندە،ءبىر شاۋگىم شايعا شاقىرۋ ارقىلى جوسىن وتەيدى. اۋىل ۇيدەگى،ماڭايداعى انالار تەڭگە، تانا،مونشاق اكەلىپ تاعىپ،ءبىر شاۋگىم شاي ءىشىپ، «قىز تاربيەسى قۇز تاربيەسى» دەپ قىز بالاعا ءتان قۇندى تاربيەنىڭ جۇعىنىن بۇرىم شاشۋ شاشۋمەن بىرگە،مىندەتتى تۇردە قىز بالانىڭ قۇلاعىنا ۇيىرلەستىرەدى. بۇرىم شاشۋلى قىز بالانى ءۇش كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ ۇيىنەن شىقپاي ويناۋدى داعدى ەتكەن. قىز بالا سول كۇنى باسقا ءۇيدى قىدىرىپ ويناسا، كەيىنگى ومىرىندە قىدىرماشى بولىپ  كەتەدى دەپ ىرىمدايدى.

  حالقىمىزدىڭ «ۇلىم ۇيدە،ۇلىعى تۇزدە،قىزىم ۇيدە،قىلىعى تۇزدە» دەيتىن تاعىلىمدى تاربيەسى قىز بالانىڭ كەيىنگى جات بوساعاداعى ومىرىنەدە ايرىقشا كوڭىل بولۋىنەن تۋىنداعان تاربيەلىك جول-جوسىنىنىڭ ونەگەسى. سول تاربيەنىڭ تەجەمىمەن وسكەمىز ءبىز.
بۇرىنعى ءبىزدىڭ زامانىمىزداعى شاشۋىمىز قۇرت،ىرىمشىك (اق ىرىمشىك)، نان سياقتى دامدەردەن شاشۋ شاشىلاتىن. ناننىڭ جولى ۇلكەن دەپ شاشۋ دامىنەن نان قالمايتىن. ءتاتتى-دامدىلەر ول كۇندە اۋقاتتىلاردىڭ عانا داستارقانىنان تابىلاتىن. قاراشالاردىڭ قولىندا بولماعان،جوق-جىتىك ادامدا بولماعان «بارىمەن بازار» دەپ اتالى ءسوزدى ازىق ەتىپ، ءومىردى جالعاپ كەلگەن جاندارمىز عوي دەدى نۇرشا اپامىز.

  نازيقان تۇرسىنباقى قىزى اپامىز ەرتەدەگى اۋقاتتى ادامداردىڭ قۇدالىعى جونىندە ءوزىنىڭ كوزبەن كورگەن حيكاياتىن بايانداپ، حالقىمىزدىڭ جاقسىلىق اتاۋلىنىڭ ءبارىن شاشۋلى بولسىن دەپ،كوڭىل توعايتۋىنىڭ ءوزى دە ءبىر ۇلىلىق قاسيەت قوي بالالار. بۇرىنعى اۋقاتتى ادامداردىڭ قۇدالىق ايتتىرىپ،قۇداندالى بولۋىنداعى وتەلەتىن جوسىن،قىز جاققا قالىڭ ايداتىپ،قىسىراقتىڭ ءۇيىرى،ات،اتان بەرىپ،قىز بالاعا ۇكى تاعۋ،ۇرىن بارۋ جولدارىن وتەپ، قالىڭ مال العان جاعى جالپى جاساۋ-جابدىعىنا جاۋاپتى بولادى. «الماقتىڭ دا سالماعى بار» دەيتىن كونە جوسىن بويىنشا قىز بالانى توماعاداي   وتاۋىن جابدىقتاپ،ۇزاتىپ اكەلگەن باي   اۋىلدىڭ قىزىن  كوزىمىزبەن  كورىپ،  «اتتەڭ-اي،بايدىڭ قىزى بولمادىق» دەپ نالىعان كەزىمىزدە بولعان قاراقتارىم.«باي-بايعا جەتسەم دەيدى،باي قۇدايعا جەتسەم دەيدى » دەگەن وسىدان قالعان دەپ اكە-شەشەمىز جول-جوسىن     ۇيرەتىپ وتىراتىن.

  توعىز تۇيەلى توعاناق بولىپ تۇسكەن احىمەتقان بايدىڭ قىزى قاتىش ۇزاتىلىپ كەلگەندە جاقىن-جاعالاس اۋىل ءماز-مايرام بولىپ، قاتىن-قالاشتار تالاي شاشۋلى جولدىڭ كادەسىن العان. قاجەتى بولسا بۇرىنعىدان كورگەنىمدى ايتايىن دەپ وتىرمىن.
وتاۋلى كەلىننىڭ كوشى كەلىپ، جۇك ءتۇسىرىلىپ، تەڭ-تەڭ جاساۋ شەشىلىپ، شاڭىراق كوتەرىلىپ، توماعاداي اق وتاۋ تىگىلگەننەن كەيىن، جاساۋ-جابدىق ۇيگە جينالىپ، «توسەك سالۋ» دەيتىن شاشۋلى جول وتەلىپ، «توسەگى توركىندە قيىلىپ» بىزگە توسەك سالۋ جولى كەلدى دەپ شاشۋ شاشىپ، كادە الىپ، ودان باسقادا وتاۋدىڭ سالما سالۋ جولى، وت جاعار جولى، ەرگەنشەك ءىلۋ جولى، كوگەن  كەرىپ، ۇيشىك قوندىرۋ جولى،ءوڭىر سالۋ جولى،بيە قىسىراماس جولى تەكتەس كوپتەگەن جوسىن بويىنشا ءبارى دە شاشۋدىڭ كادەسى بولىپ قارالىپ، بەرەكەلەسىپ، بىرەۋ انانى،بىرەۋ مىنا جول كادەسىن الىپ، اۋىل ءۇيدىڭ قۋانىشىن تويلاپ جاتادى. ەندىگى سەندەرگە ءبىر ايتارىم ءبىزدىڭ حالقىمىزدا ۇزاتىلاتىن قىزعا قازان بەرمەيتىن جول بار. كەيىن ءۇيلى-باراندى بولعان كۇندە دە توركىن جاعىنان قازان الۋى جوسىنعا سيمايدى.

  جالپى العاندا، شاشۋدىڭ جولىن جاقسىلىقتىڭ جولى دەپ سانايتىن حالقىمىز ونىڭ از-كوپ شاشىلۋىمەن ساناسپايدى. جەرگە تۇسكەن ءداندى قالدىرماي تەرىپ الۋ بار ادامعا پارىز دەپ قاراعان.
ءبىز ءوزىمىز جاساعان داۋىردە اۋقاتتىلاردىڭ تويلارىندا دا كورىمدىك جول، انا جول، مىنا جولدا كىلەم-كىلشە بەرگەندى كورمەدىك. جول-جوسىن وتەۋ پارىز دەپ ورامال شارشى بەرەدى. سونى قاناعات ەتىپ، سۋىرتپاق كادە الىپ جۇرە بەرەتىن  «ورامال تون بولمايدى جول بولادى» دەيتىن اتالى ءسوزدىڭ ءتۇپ توركىنى وسىدان قالعان.

  ول كۇندە شاعىن ادام ات ءمىنىپ   قۇدالىققا بارادى. جاس بالالى الدىنا بەسىك العان ايەلدەر بارادى. دەرەيتىپ كىلەم اپارىپ جۇرگەن جولدى كورمەدىك. ەسىك الدىنان شاشۋ شاشىپ امانداسىپ ۇيگە كىرگىزەدى،جاڭا تۇسكەن كەلىندى ۇلكەن ۇيىنەن كىرگىزگەندە «وڭ اياعىڭمەن اتتا » دەپ ەسىك الدىنان شاشۋ شاشىپ ۇيگە باستايدى. ەرتەرەكتەگى جوسىنىمىزدا اق قويدىڭ تەرىسىن يلەپ، جاڭا تۇسكەن كەلىندى سوعان وتىرعىزىپ، مىنەزىڭ جىلى،اۋىل ۇيگە جۇمساق مىنەزدى بول دەگەن تىلەك ايتادى.
ايتا بەرسەك ادام ومىرىندەگى جاقسىلىق اتاۋلىنىڭ بارلىعى دا شاشۋ تىلەكپەن جالعاساتىن قاسيەت دەۋشى ەدى بۇرىنعىلار. بۇرىنعى كەزدە وسى كۇندەگى سياقتى كوپ جول-جوسىن بولماعان. ءبارى دە ءوز تۇسىندا دەگەن وسى دەپ ءنازيقان اپامىز ءسوزدى ارىعا تارتىپ ءبىرتالاي دەرەكنامادان حابار تاپتىردى.

  ماقالانى بۇل جونىندە جالعاستى تولىقتاۋ ويىمىزدىڭ جۇلگەسىمەن پەريزات اپامىز، نۇرجامال اپامىز سياقتى كوزقاراقتى انالارعا دا ساۋال قويىپ، وزدەرىنىڭ كورگەن-بىلگەنىن ايتۋدى وتىنگەن كەزىمىز بولدى. ول كىسىلەردىڭ دە ايتارى جوعارعى اپالارمەن بىردەي بولۋدان تىسقارى،ول كۇندە شاشۋ شاشقىزاتىن ادامدى ارناۋلى دايىنداپ قوياتىن جوسىن بار. كەيبىر ىستە   شەكتەمەگە دە ۇشىرايدى. 

  بۇل ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ بايىرعى كەيبىر ىرىم-تيىمدارىنىڭ داۋىرلىك ءتۇس العان جورالعىسى ءارى ادەپ -يباعا قاتىستى جوسىنى. جاس كەلىن جۇبىنان ايرىلعاننان كەيىن كوڭىلى كەتىك، قايعىلى بولاتىندىعى ءمالىم، سول ءۇشىن ۇلكەندەردىڭ الدىندا ونىڭ كەس-كەستەپ  ءجۇرۋى ونى ىڭعايسىزدىققا تۇسىرەرى حاق، سوندىقتان دا ۋاقىتتىڭ ۇزارۋى مەن ونىڭ ەس جيۋىنا دا سەپتىگى تيەرى انىق.
بۇل جونىندە قازىرگى جاستارىمىزدا اعات ۇعىمداردا جوق ەمەس. كەيبىر جاستارىمىز «پالەن اپاعا بالاما شاشۋ شاشقىزايىن دەسەم شالى جوق جەسىر  ادام» دەپ اعات ءتۇسىنىپ جۇرگەنىن ەت قۇلاعىممەن ەستىپ،بۇرىنعى جوسىندى قۇلاعىنا قۇيىپ ايتىپ بەرگەن ەدىم دەيدى نۇرجامال اپامىز.
وسىلايشا،ەزۋىنەن ەنشى ءبولىپ، ەرتەگىمەن سۋسىنداتىپ ەرىنىمىزدى كەبەرسىتپەگەن اپالارىمىزبەن اڭگىمەلەسىپ، دالا مادەنيەتىنىڭ داۋىسىن    عاسىرلىق شاشۋ ەتىپ،تارام-تارام تاۋ بۇلاعىنداي اعىتاتىن ءداستۇرىمىزدىڭ ساباعىن، ويىمىزدىڭ جەتۋىنشە،ءبىلىم دەڭگەيىمىزگە قاراي قاعاز بەتىنە ءتۇسىرىپ،كەيىنگى اۋلەتىمىزگە ازدا بولسا بايىرعى داستۇرىمىزدەن حاباردار ەتۋگە قۇلشىنىس جاساعان بولدىق.
كەمىستىگىن كەڭەسپەن تولىقتايدى دەگەن ۇمىتتەمىز.

  رەداكتورى ؛ گۇلنۇر جۇماش قىزى

  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.                                                    

مىسالى؛ « تارباعاتاي اقپارات تورابىنان »الىندى                                       

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn