ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 10-ايدىڭ 19-كۇنى 229-سان
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىنە باسا ءمان بەردى
مول ءونىم شاتتىعىنا شومدى
شينجياڭعا كومەككە كەلگەن وقىتۋشىلار رولىن بەلسەنە ساۋلەلەندىردى
كەستەشى قىز كەستەسىمەن باقىتتى تۇرمىسىن كەستەلەۋدە
عىلىم-تەحنيكا كورمەسى ساۋان اۋدانىندا اشىلدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 18-كۇنى 228-سان
عىلىم-تەحنيكانىڭ ءتىلسىم كۇشى بالا ارمانىنا قانات ءبىتىردى
وقۋ-اعارتۋ شەبىن تاپجىلماي قورعاپ، يدەيا قامالىن بەكەمدەيمىن
باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا ايبىندى كۇش ۇيىستىرايىق
باس نىسانانى بەكەم، باتىل تياناقتاندىرامىن
وڭ ەنەرگيا جەتكىزىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعايمىن
ايماق ەكونوميكالىق قىزمەتتى ىلگەرىلەتۋ ءماجىلىسىن اشتى
ايماعىمىزدىڭ ماقتا جيناۋ جۇمىسى جاپپاي باستالدى
قۇلىستاي قويناۋى بەزگەلدەكتىڭ قۇت مەكەنىنە اينالدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 17-كۇنى 227-سان
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ- وركەندەتۋگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىن جاقسى ىستەدى
قالا تۇرعىندارىنا تازا دا جانعا جايلى ورتا جاراتتى
قاتىناس كولىكتەرىنىڭ قاتىستى كۋالىكتەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزدى
جاسىل، ورگانيكالى ونىمدەر شارۋالاردىڭ اۋقاتتانۋىنا جارقىن جول اشتى
كۇزگى جيىن-تەرىن مەزگىلىندەگى قاتىناس حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سالاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ، ءتارتىپ اتقارۋ، جاۋاپكەرلىكتى قۋزاستىرۋ قىزمەتى جونىندەگى ءۇشىنشى رەتكى تاراۋلار بىرلەسكەن ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانى باعىمشىلىق كاسىبىن زەردەلى باسقارۋدى الدىمەن اتقاردى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 16-كۇنى 226-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 15-كۇنى 225-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 13-كۇنى 224-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 12-كۇنى 223-سان
ساحارانىڭ كوز تارتقان كۇزگى كورىنىسى

سارقىلماس سۋ

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/4/24 12:03:20

(اڭگىمە)
ورال قۇرمانباي ۇلى
 
  _ باعانا وزەن بويىندا، سىزدەرگە جاۋاپ قايتارا الماي قىسىلعاندا كوزىمدى سىعىمداي بەرىپپىن عوي. مەن ءبىر ىستەن ەرەكشە تەبىرەنىپ قۋانعاندا، اۋزىما ءسوز تۇسپەي ءتىلىم بايلانىپ،كوزىمە جاس ىركىلۋشى ەدى. ەگىستىك جەر العاش جەكەلەرگە بولىنگەندە، وزدەرىڭدەي تىلشىلەر اتىز باسىندا مەنى سوزگە تارتتى. سوندا،ءتىلىم كۇرمەلىپ، كوزىمدى سىعىمداپ ەدىم. مىنە وتىز نەشە جىلدان كەيىن وزەنگە «سارقىلماس سۋ» تۇسكەن قۋانىشتى كۇنى، ەكىنشى رەت الدارىڭدا كوزىمدى سىعىمدادىم. بۇرىنعىلار : «جىلاعاندى سۇراما كۇيىنىشى بار، كۇلگەندى سۇرا كورگەنى بار» دەپ جاتۋشى ەدى. جۇرت الدىندا مەنى كوپ قىسامادىڭدار. جاس بولساڭدار دا، كورگەندەرىڭ كوپ سياقتى. سەندەرگە كوپ راقىمەت!ەندى مىنا، قىزىل توبەلى بەيقۇت ءۇيىمدى كورگەلى كەلىپسىزدەر، - دەپ قوناقتارعا ءۇي ىشتەرىن كورسەتىپ جۇرگەن مۇقيت اقساقال تىلشىلەردى ءتور ۇيگە باستادى.

     -قۋانىشتى ىستەردى ەستىگەندە، كورگەندە كوز شاناعىما جاس ىركىلەدى دەپ جاتىرسىز. سونىڭ جاي -جاپسارىن مىنا كىسىلەرگە ايتا وتىراسىز عوي،- دەدى اقساقالدىڭ اياق جاعىندا قوزى قارنى، اق جەيدەسىنىڭ تۇيمەلەرىن كەرىپ تۇرعان، قوي كوزدى، قاسقا باس قىستاق باستىعى.

     - وندا اڭگىمەنى «تايقازان» تۇسىنان بەرى قاراي باستايىق،- دەپ ءور جاعىندا وتىرعان تىلشىلەرگە ءبىر قاراپ قويعان مۇقاڭ اقساقال وي تۇكپىرىندە جاتقان حيكاياتتارىن شەشىلە اقتاردى...

  « ‹تارام وزەننىڭ› بىلەزىكتى باسى، شو قىلارى مۇز قۇرسانعان ۇلى تاۋدان باستاۋ الادى. تومەنگى اعارى بۇيراتتى قۇمنىڭ باتىس وڭتۇستىك بالاعىن كەنەرەلەي تارامدانا اعادى. القام-سالقام كيىنگەن ءبىز قامسىز بالا كەزىمىزدە، وسى ماڭداعى بيىك قۇمداردىڭ جالدارىنا جارىسا شىعىپ ويناۋشى ەدىك. سوندا اياق جاقتاعى وزەن اعارلارى سارى جاپىراقتى ورمان اراسىنان ۇزىك-ۇزىك كوك تارام بولىپ كورىنەتىن. باس جاعىنداعى سۋ قاينارلارىنىڭ جىلدان-جىلعا ازايۋىنا بايلانىستى بولدى ما، وزەن سۋى تارتىلا باستادى. تەك، كوكتەم، جاز ماۋسىمدارىندا عانا وزەن ارناسىنا تۇسكەن سەل، تاسقىن سۋلارى، اعار، تۇبەك، قويناۋلارداعى بۇتا-بۇرگەن سياقتى جامىلعى وسىمدىكتەرگە ءنار بەرىپ تۇردى.
  
  ەگىستىك جەرلەر جەكەلەرگە بولىنگەندە، وزەن ساعاسىنداعى بۇتا-بۇرگەندى جەرلەر، جايىلىمعا قالدىرىلدى. قىستاقتاعى مال وسىرۋگە بەيىمى بار شارۋالار جاداعاي وزەن ارناسىنداعى تۇبەك، قويناۋلارعا قارا قوستارىن تىگىپ، مەكەندەي باستادى. كەيىن ىشەر سۋدان تارىققان ولار قىستاققا قايتا كوشىپ كەلىپ،  ەگىنشىلىكپەن شۇعىلداندى. تەك، ءبىر تۇبەكتەن ەرىنبەي ەڭبەكتەنىپ قۇدىق قازىپ، تەرەڭنەن سۋ شىعارىپ العان شوتاي عانا، اق ەشكىلەرىن ءوسىرىپ،  تۇبەكتە جالعىز ءۇي وتىرا بەردى.

  اق ماقتا اۋقاتتانۋ جولىمىزدى اشا باستاپ ەدى، وزەن اعارىنان شەت-پۇشپاقتاپ جاسىرىن تىڭ جەر اشقانداردىڭ قاراسى كورىنە باستادى. بۇنى سەزگەن شوتاي جوعارىعا الا شاپقىن بولىپ سابىلدى. اۋىلدىق ورمان پۋنكتى شوتەكەڭە ‹تارامدى وزەن القابىنداعى تابيعي وسكەن ورمان-توعاي، بۇتا-قاراعانداردى قورعاۋ› جاسىل كىنەشكەسىن بەرەدى. اشىپ العان جەرلەرىن كەڭەيتپەكشى بولعان جىلپوستاردىڭ الداپ -ارباعان شىرعاسىنا تۇسپەگەن شوتەكەڭ ولارمەن اراز-اشتى بولا ءجۇرىپ، ءبىرقانشا جىل وزەن القابىن جاقسى قورعادى.

  ءبىر جىلى كۇزدە شوتەكەڭ سالماقتى ناۋقاسقا شالدىعىپ، شيپاحانادا جارىم جىلداي توسەك تارتىپ جاتىپ قالادى. وسى ورايدا  وزەن القابىنداعى تىڭ جەرلەردى تىلكىمدەپ اشىپ العاندار اتىزدارىن كەڭەيتە باستادى. ولار جىڭعىلدى، شەڭگەلدى، جيدەلى جەرلەردى  اي جارىعىندا تراكتورمەن جىرتىپ تاستايدى. كوكتەمدە شيپاحانادان ساقايىپ شىققان شوتەكەڭنىڭ كوپ وتپەي قان قىسىمى تاعى ورلەيدى، ويتكەنى كۇزدە ءوزى بەلگى قويىپ كەتكەن بۇتا-بۇرگەندى قۇيقالى جەرلەر، اتىزعا اينالعان. ول جاڭادان اشىلعان اتىزداردان ءوزىنىڭ قويعان بەلگىسىن تابا الماي، مازاسىزدانىپ ۇيقىسى بۇزىلادى.

  ءبىر كۇنى تۇندە تارامدانعان وزەن ارناسىمەن كىشى-گىرىم سەل جۇرەدى. ەرتەڭىندە سەل جۇرگەن ءبىر اعاردان قاراعاش تامىرىنا قىستىرىلىپ قالعان ءبىر ءتۇپ شەڭگەلدەن ءوزىنىڭ بايلاعان قىزىل شۇپەرەگىن تاۋىپ  الادى. وزەن اعارلارىن تىنتە قاراپ ورلەپ كەلە جاتقان شوتەكەڭ جاڭادان اشىلعان اتىزداردىڭ تۇسىنان ءوتىپ بارا جاتىپ ات باسىن ىركەدى. قۇمايتتى اعاردان ور قازىپ كومىلگەن جيدە، شەڭگەل، جىڭعىلداردىڭ بەتىن سەل ورىپ كەتىپتى. كومىلگەن بۇتالاردى قوپارىستىرىپ ءجۇرىپ، ءوزىنىڭ قىزىل شۇپەرەك بايلاعان بۇتاقتارىن تاۋىپ العان شوتەكەڭ سول كۇنى اۋىلدىق ورمان پۋنكتىنە اتتانادى.

  سوڭىندا، ايىپتارىنا اقشا تولەپ قۇتىلعان ‹پىسىقتار› جاڭادان اشىلعان تىڭ جەرلەرگە ورمان ەگەتىن بولىپ جەردى ۇزاق جىلعا مايلاپ الادى. ولار اشىپ العان تىڭ جەرلەرىنىڭ ءبىراز جەرلەرىنە سەلدىر ورمان وتىرعىزىپ، قالعان جەرلەرگە ماقتا ەگە بەرەدى. وزەن اعارلارىنىڭ باس جاعىنا قارابۋرا بايلاپ، بيىك توسپا جاسادى. اياق جاعىن تەگىستەپ، اتىزدارعا اينالدىردى. توسپالارىن سەل، تاسقىن بۇزا بەرگەن سوڭ، توسپالارىن بيىكتەتىپ، بىرلەسىپ ۇلكەن توعان قازدى. وتكەن جىلعى وسى وزەن ارناسىمەن جۇرگەن جويقىن تاسقىندا اياق جاقتاعى قۇم باسقان توعانعا سيماي، توسپالارعا قاقالىپ ىركىلگەن تاسقىن ءبىزدىڭ قىستاق قۇرىلىسىمىزعا كىردى».

     - ۇكىمەت قۇم ەتەگىندەگى سەكسەۋىل، جىڭعىلداردى قورشاپ، قورعاماعاندا، جاڭا توعاندى قۇم باسقانداي، وزەن اعارىن دا قۇم باسار ما ەدى؟- دەپ توردە وتىرعان تىلشىلەردىڭ بىرەۋى اراعا ءسوز قىستىردى.

  « بۇل وزەن سۋىنىڭ بۇيراتتى جالپاق قۇمنىڭ باتىسىنا قاراي اۋناعانى جونىندە ەل اراسىندا مىناداي ءبىر اڭىز-اڭگىمە بار. سوناۋ جىلدارى بۇل وزەننىڭ تومەنگى ارناسى بۇيراتتى جالپاق قۇمنىڭ شىعىس وڭتۇستىك ەتەگىن جيەكتەي ‹قارا قولقاعا› (قۇم اتى) كىرەدى. ودان قۇم اراسىنداعى ‹قارا وزەككە › تۇسەدى. ءبىر جىلدارى وزەن سۋى ءتۇسىپ جاتقان ‹قارا قولقا› القىمىندا، ءبىر اڭشى سارى كۇزدە سارگەر تىگىپ جاتادى. ول وزەنگە تۇسكەن قۇلانداردىڭ ىزدەرىنە قاقپان قۇرادى. سول جىلى كۇزدە قۇرعاقشىلىق بولعاندىقتان، ونىڭ جاققان وتىنان بوراندا ءورت كەتەدى. وزەننىڭ قۇم جاق جاعالاۋىنداعى سارى جاپىراقتارى سەلدىرەي باستاعان ورمان ورتەنىپ كۇلگە اينالادى. بوران جالعاستى ءتورت-بەس سوتكە سوعادى. كۇزدە اعارىنداعى جايداقتاي اعىپ جاتقان از سۋىنان قايراندى قۇمى كورىنىپ جاتقان وزەن ارناسىنىڭ ءبىر قىساڭ جەرىن كوشپەلى قۇم باسىپ قالادى. ارناسىنان اسقان سۋ باتىس جاقتاعى قۇمىرىسقا بەل جال قۇمعا لاپ قويادى، سودان باستاپ وزەن سۋى باتىسقا اۋناپ كەتەدى.

  ءجا، العاشقى اڭگىمەگە ورالايىق، ءبىر ءتاۋىرى كورشىلەس ورىنداردىڭ كومەگىندە، وتكەن جىلعى جويقىن تاسقىندا ادام شىعىن بولعان جوق. ءبىراق، قورا-قوپسى قۇلاپ، ءۇي ىرگەلەرى جارىلىپ، كوپ وتباسىلارىنىڭ ءۇي مۇلىك - جيھازدارى سۋعا شىلاندى. پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ قامقورلىعىندا، سول جىلى جەرگە توڭ جۇرمەي، مىنا ەڭسەلى قىزىل توبەلى بەيقۇت ۇيلەرگە تاسىنىپ كىردىك،- دەپ ءبىر تىنىستاعان قارت ەسىگى اشىق تۇرعان ۇيدەگى جاڭا ەلەكتر جابدىقتارىنا ءبىر كوز تاستاپ قويىپ اڭگىمەسىن جالعاستىرا بەردى،- سول كۇنى تۇندە ۇيقىم ءبىر قاندى. سوناۋ جىلداردان بەرى، بۇل تارام وزەنمەن تالاي سەل، جويقىن تاسقىن ءجۇردى. جىلجىمالى توبەشىك قۇمداردى قۇيرىقتاي قوسىپ تۇرعان وزەن القابىنداعى وسىمدىك اتاۋلىنىڭ تامىرلارى سول سۋلاردان ءنار، قۋات الىپ تۇردى عوي. بۇل تابيعاتتىڭ ءبىرىن -ءبىرى تەجەپ، تەڭشەۋى بولسا كەرەك. سونان بەرى جويقىن تاسقىن بولمادى، وزەن ارناسىن قۇم باسپادى، بۇل نەلىكتەن دەگەن وي مەنى مازالاپ جۇرگەندە، ‹تومەنگى وزەن اعارىنداعى اتىزدار جابىلىپ، توسپالار بۇزىلىپتى› دەگەن حابار دۇڭك ەتە ءتۇستى. قۋانىشتى حابار ىشكى ارپالىسىمدى باسىپ، ەڭسەمدى كوتەردى.

  مىنە، بۇگىن سونىڭ ايعاعىنداي وزەنگە ‹سارقىلماس سۋ› ءتۇسىپ، تەبىرەنگەندە، باعانا ءتىلىم كۇرمەلىپ قالدى ەمەس پە » دەدى ءسوز-ارەكەتىنەن قۋانىشتىڭ شۋاعى ەسكەن مۇقاڭ...


 
  رەداكتورى: گۇلنۇر جۇماش قىزى

  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
 
  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان الىندى»