ەەڭ جاڭا مازمۇندار
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسى ءماجىلىس اشتى
اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ،كەشكى بازار ەكونوميكاسىنىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن قاۋلاتۋ،نان كاسىبىنىڭ اناعۇرلىم جاقسى،اناعۇرلىم تەز دامۋىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ كەرەك
2020-جىلى 7-ايدىڭ 2-كۇنى 136-سان
كاسىپ قۇرىلىمىن رەتتەپ،كىرىستىڭ ارتۋىن جەبەدى
تارباعاتاي كاسىپتىك تەحنيكا شۋەيۋانى ۆيۋەسكا ءىلدى
شينجياڭ جۇڭتاي توبى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى ايماعىمىزدا تەكسەرۋ جۇرگىزدى
ايماق ورگاندار پارتيا قۇرىلىسى قىزمەتى ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانىنداعى قىستاق تۇرعىندارى شارۋاشىلىق قۇرۋ،جۇمىستانۋ جاعىندا كوپ تيىمدىلىككە كەنەلدى
جۇمىستانۋعا تاربيەلەۋ تەحنيكالىق شەبەرلىكتى جوعارىلاتتى
جەردى قورعاۋ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىمىز
شاعانتوعاي 3900 اۋىل-قىستاق تازالىق دارەتحاناسىن سالىپ،قونىس ورتاسىن جاقسارتپاقشى
اۋەلگى ماقساتتان اينىماي،بورىش ارقالاپ،ماڭگى كۇرەس جۇرگىزەمىز
اۋەلگى ماقساتتان اينىماي،بورىش ارقالاپ،ماڭگى كۇرەس جۇرگىزەمىز
2020-جىلى 7-ايدىڭ 1-كۇنى 135-سان
پارتيانىڭ مەيىرىن جىرلاپ،اۋەلگى ماقساتتان اينىمادى
شي جينپيڭ تاسقىننان ساقتانۋ،اپاتتان قۇتقارۋ قىزمەتى جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى
قول ۇستاسا وتىرىپ ۇكىمەت،بانكە،كاسىپورىن سەلبەستىگىنىڭ ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ،سەلبەستىك ورناتىپ،ءوزارا پايدا جەتكىزىپ،تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدىڭ جاڭا پاراعىن بىرگە جازۋعا كىرىستى
پارتيالى كادرلار قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ماقسارى گۇلىن تەرۋىنە كومەكتەستى
بوس تۇرعان اۋلا كىرىس باقشاسىنا اينالدى
پارتيا مۇشەلەرى مەن كادرلار ۇزدىكتەردەن ۇيرەنىپ، ىشكى قوزعاۋشى كۇشتى تاسقىنداتتى
پانجياجۋاڭ قىستاعى ۇشقىشسىز ۇشاقپەن ءدارى شاشىپ،ەڭبەككۇش پەن ۋاقىتتى ۇنەمدەدى
جابايى كەندىردى وتادى
باعىمشىلىقپەن شۇعىلدانىپ اۋقاتتانۋ جولىنا ءتۇستى
تاماعىنا سۇيەك تۇرىپ قالعان بالانى شۇعىل قۇتقاردى
جالپاق شاپتولدىڭ حوش ءيىسى اڭقىپ،شارۋا وتباسى شاتتىققا شومدى
«1-شىلدەنى» قارسى الىپ،پارتيانىڭ مەيىرىن جىرلاپ،اۋەلگى ماقساتتان اينىمادى
بال اراسى اۋىل شارۋاشىلىق وندىرىسىنە كومەگىن تيگىزدى
ەركىن تۇنياز ايماعىمىزدا تەكسەرۋ-زەرتتەۋ جۇرگىزدى
اۆتوكولىك تۇتىنۋىن ورنىقتى ۇلعايتايىق
جاڭا نۇسقاداعى سالىق جيناۋ تيىمدىلىك ساياساتى باعدارناماسى جاريالاندى!

بالۋاندىق ونەردىڭ مۇراگەرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/5/7 14:01:26

ءتۇسىرۋ
بالۋاندىق ونەردىڭ مۇراگەرى
ءمىندىباي جانە قىزى مىڭ شياۋحۇڭ

-التىن مەدالدىڭ يەگەرى، ايگىلى بالۋان ءمىندىباي موكوك ۇلىمەن سۇحبات

  تەلەفوندا بەيتانىس اداممەن تانىستىق ءبىلدىرىسىپ، كوزەۋلى جەردە كەزىگەتىن  ۋاقىت بىرلىگىمىزگە كەلىسىپ،«كونە جامبىل» كوشەسىنىڭ ءبىر مۇيىسىندە  كەزىگە كەتتىم. قاپساعاي دەنەلى،قىزىل شىرايلى ادام ماعان جىلى شىراي تانىتىپ، جاقىنداي بەردى.

  _ سالەمەتسىز بە؟ءسىز ءمىندىباي  اقساقال بولاسىز با؟

  -ءيا، تەلەفوندا جاڭا عانا تانىسقان  ازاماتىم سەن بولدىڭ عوي، ۋاقىتقا نەتكەن قۇرمەت ەتەسىڭ،-دەپ قولىمدى قوس قولداپ العان قارت قارسىداعى عيماراتقا قاراي باستادى.

  اقشا جۇزىنە اندىزداپ تۇسە باستاعان اجىم سىزىقتارى انىقتاپ قاراعان ادامعا ەندى عانا بىلىنە باستاعانداي، سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە سەلكىلدەمەي، ەشبىر ەنتىكپەي جەتكەن بالۋان اتامىزدىڭ سەزىمى سەرگەك، ەسكە ۇستاۋ قابىلەتى دە ەرەك   ەكەن، ءجۇرىس-تۇرىسى تىم شيراقى، اسا قاعىلەز، دەنەسى بايتەرەكتەي تىپ-تىك، كوزى وتتى قارت وسىنداي ەرەكشە قاسيەتتەرىمەن جانىڭدى جەلپىندىرىپ، جازارىمدى مولىقتىرىپ بارا جاتقانداي.

  تالاي-تالاي تاۋقىمەتتى جىلداردىڭ تار جول، تايعاق كەشۋلەرىن كەشكەن، كەزىندە كەۋدەسىنە التىن وردەن تاعىپ، ابىرويى اسپانداعان،بۇل كۇندەردە قاتارى تىم سيرەپ كەتكەن ارداگەرلەرىمىزدەن قاس قاعىمدا-اق كوز جازىپ قالىپ، ارتىنان اتتەگەن-اي دەپ وكىنىپ قالاتىنىمىز بار. سونداي اتالارىمىزدىڭ ءبىرى، كەزىندە ءوزىنىڭ تۋعان ەلىنىڭ،ت ۋعان جەرىنىڭ داڭقىن اسپانداتقان، ۇزاق جىلدار بويى تارباعاتاي تاۋى باۋرايىنىڭ شاعىن ءبىر قىستاعىندا، قاراپايىم ورتادا جۇپىنى عانا تۇرمىس وتكىزىپ كەلىپ، قالاعا سوڭعى جىلدارى كەلىپ قونىستانعان بۇل ادامنىڭ كىم ەكەندىگى جايلى سىبىستار قۇلاعىمىزعا ەمىس - ەمىس جەتىپ، اقىرى بالۋان اتاممەن بەت كورىسىپ، سىر ءبولىسىپ وتىرعان جايىم بار.

  _ اقساقال بيىل قانشا جاسقا   كەلدىڭىز؟

  _ 1938-جىلى 8-ايدىڭ 8-كۇنى تۋىلىپپىن، بيىل سەكسەن جاستامىن.

  _ ءوز ءومىر كەشىرمەلەرىڭىزدى اڭگىمەلەي وتىرساڭىز؟

  _ مەن اشىلى داعۇر ۇلتتىق اۋىلىندا ءومىر ەسىگىن اشىپ، ءبىر اپتادان كەيىن شەشەم دۇنيە سالىپ كەتىپتى دە، كەيىنگى شەشەم مەن اكەم مەنى باۋىرىنا سالىپ الىپتى، باستاۋىش مەكتەپتى قازاقشا وقىدىم. تۋماسام دا تۋعان اتا-انامداي   مەيىرىنە بولەنىپ، وسى ۇلگىلى وتباسىنىڭ تاربيەلەپ، ماپەلەۋىندە ەشقانداي وگەيلىك كورمەي، ءمورالدى دا قاجىرلى ادام بولىپ ەسەيىپ-ەرجەتتىم. اۋمالى-  توكپەلى بۇرقاسىندى جىلداردا ءومىردىڭ دومنا پەشىندە كوپ قورىتىلدىم.

  _ ءيا، بالۋان اتا، بالۋاندىق دەيتىن اسا باعالى، كىم كورىنگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن ونەر. ەل نامىسىن قورعاپ، ۇلتتىق رۋحتى ۇلىقتايتىن، اتاق-ابىرويىن اسقاقتاتاتىن ونەر جولىنا قاي تۇستاردا كەلىپ قوسىلدىڭىز؟

  _ بۇل حيكايانى شەرتۋ ءۇشىن اڭگىمەنى، اۋەلى، بالا كەزىمنەن قايتا وربىتەيىن. مەنىڭ ۇلتىم داعۇر،اشىلى اۋىلىنداعى قازاق، داعۇر ۇلتى ەجەلدەن توسەكتە باسى، توسكەيدە مالى قوسىلعان، بەرەكە-بىرلىگى ايرانداي ۇيىعان ەتەنە ەل بولىپ كەتكەن حالىق ەدىك. بالا كەزىمدە اۋىل اراسىندا قۇددى قىتىق تابان قۇلىن-تايلارداي قولدى-اياققا تۇرمايتىن جۇلىمىر بالا بولىپ وسكەندەيمىن. وندا توي- تومالاقتا، جيىن-توپتاردا قازاق ازاماتتارىنىڭ، قازاق پەن داعۇر جىگىتتەرىنىڭ كۇرەسىن كوپ كورىپ، كۇرەسكە قاتتى قىزىعۋشىلىق پايدا بولدى. بۇل قىزىعۋشىلىق بارا-بارا ءوزىم تەڭدەس بالالارمەن بەيبەرەكەت الىسىپ-جۇلىسۋدان، ازاماتتارداي ارىسقا ءتۇسۋدىڭ ناعىز كۇرەس مايدانىنا اكەلە جاتتى. 16 دا 17 جاسقا دەيىن ءوزىم تەڭدەس، ءتىپتى، وزىمنەن بىرنەشە جاس ۇلكەن ازاماتتارمەن دە بەلدەسە ءجۇرىپ، بىردە جىعىلىپ، بىردە جىعىپ دەگەندەي، اۋىل كولەمىندە «بالۋان بالا» اتالىپ، شاڭداتىپ ءجۇردىم.

  ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ ۇيگە قالا ۇلگىسىندە كيىنگەن سالاۋاتتى ەكى ادام كەلدى. بىرەۋى ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ ءتول تۋماسى، اۆتونوميالى رايوندىق دەنە تاربيە كوميتەتىنىڭ جىڭشۋ اتتى مۇعالىمى ەكەن. بۇل كىسىنى اكەم تانيتىن بولىپ شىقتى. بۇل اعامىز ءبىزدىڭ اۋىلدا بولعان كۇندەرىندە توي-تومالاق، تاعى باسقا دا جينالىستاردا ءبىزدى كوپ كۇرەستىرىپ، سىننان وتكىزىپ، كۇرەستىڭ ەرەجە-تارتىپتەرىن تۇسىندىرۋمەن بىرگە، قازاق، داعۇر كۇرەستەرىنىڭ تەحنيكالىق ادىستەرىن ۇيرەتىپ، ءوزى جەتەكشىلىك ىستەپ، 20 شاقتى بالانى ءبىر اي شاماسىندا جاتتىقتىرىپ، ءبىزدىڭ قانات توپشىمىزدى شىڭداي ءتۇستى.

  وسىدان ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن ايماقتىق مادەنيەت-دەنە تاربيە كوميتەتىنىڭ شاقىرتۋى بويىنشا، مەن ايماقتىق بالۋاندار كومانداسىنا 19 جاسىمدا قابىلدانىپ، جىڭشۋ مۇعالىمنىڭ جۇيەلى تاربيەلەۋىندە اسا جاپالى جاتتىعۋعا ءتۇسىپ كەتتىم. ول كەزدە بولاتتاي بەرىك ورناعان ءتارتىپ -ءتۇزىم الدىندا قيا باسۋعا بولمايدى. ەگەر ءتارتىپ - تۇزىمگە قايشىلىق جاساساڭ وزىندىك جازاسىن تارتاسىڭ، ول جازا شىنىعۋدى كوپ قالايتىن، قيىن ءارى رەت سانى ۇزاق ماشىقتاردى كورسەتەدى. ول كەزدە ءبىزدى دەرلىكتەي،ءار كۇنى تاربيەشىمىزدىڭ جەتەكشىلىگىندە ءبىر-بىرىمىزبەن كۇرەسۋ، كۇرەستىڭ ءادىس - امالدارىن ، تەحنيكالارىن ۇيرەنۋگە جاتتىعۋ، ۇزاققا جۇگىرۋ، اۋىرلىق كوتەرۋ، اياق-قولدى سوزۋ، تورنيك، گيمناستيكا ويناۋ قاتارلى ءتۇرلى دەنە تاربيە قيمىلدارىنىڭ بارلىعىمەن شۇعىلداندىراتىن. بالۋندىق اتتى سپورت قيمىلى اسا تاباندىلىقتى، توزىمدىلىكتى قاجەت ەتەدى. مەنىمەن سول تۇستاردا قاتار كەلگەن ءبىرقانشا بالالار بىرنەشە ايدان كەيىن ماشىققا شىداماي شەگىنىپ كەتتى، مەن قانداي اۋىر ماشىقتار الدىندا دا تىزە بۇكپەي، تاباندىلىقپەن توزە بەردىم. سالماعىم ارتىپ كەتكەن كەزدەردە، شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىندا تاربيەشىم ماعان تون-شالبار كيگىزىپ، ءبىر كۇندە 20 كيلومەترگە دەيىن ءبىر اي بويى جۇگىرىستى جالعاستىرعاندا قارا تەرگە مالشىنىپ كەتەمىن-اۋ، وندايدا كەنەزەڭ كەۋىپ شولدەگەندە كۇنى بويى ءبىر ۇرتتام سۋعا زار بولاسىڭ. ول سۋ ساعان ءتۇزىم بويىنشا بەرىلمەيدى. تاعى دا بار قايراتىڭدى بويىڭا جيناپ، قاشان دەنە سالماعىڭ ءتۇسىپ، ولشەمگە جەتكەنگە دەيىن كۇنى-ءتۇنى جاپالى جاتتىعۋىڭدى جالعاستىرا بەرەسىڭ. مەن قاراعايداي قايسار، العان بەتىمنەن قايتپايتىن رۋحتى ساۋلەلەندىرىپ، اقىرى دەنە سالماعىمدى 8 كيلوگرام ءتۇسىرىپ، 68 كيلوگرامدىق سالماقتاعىلار گرۋپپاسىنا قاتىناساتىن بولدىم. جىل سوڭىنا دەيىن بۇلشىق ەتتەرىم بىلەۋلەنىپ، دەنەم قاتقان قايىڭداي سىپتىعىرلانىپ، سالماعىم جەڭىلدەپ كەتكەندەي، ارەكەتىم بۇرىنعىدان شاپشاڭداپ، الامان بايگەگە قوسار الدىنداعى جەر تارپىپ، تىقىرشىعان تۇلپارداي ساڭلاقتانىپ شىعا بەردىم.

  _ العاش قاي جىلى اۆتونوميالى رايوندىق بالۋاندار سايىسىنا قالاي قاتىناستىڭىز، كىممەن بەلدەستىڭىز؟

  _ اۆتونوميالى رايونىمىز قۇرىلعاندىعىنىڭ 10 جىلدىعى بايلانىسىمەن ۇرىمجىدە بالۋاندار سايىسى وتكىزىلەتىنىنەن ءبىز ءۇش اي بۇرىن حابار تاپقانبىز، بۇل بالۋاندار سايىسىنا گرۋپپالار بويىنشا تارباعاتاي ايماعىنان 20 عا جۋىق بالۋاندار قارا جارىستا ىرىكتەلىپ، جۇڭگوشا جانە جاپونشا ەركىن كۇرەس تۇرىنە تۇسەتىن بولىپ، تاعى دا جاپالى جاتتىعۋ باستالىپ، جارىسقا قاۋىرت دايىندالدىق.

  ءبىز جارىس باستالۋدان ءبىر اپتا بۇرىن ۇرىمجىگە كەلىپ بولعانبىز. ءتورت كوزبەن كۇتكەن دابىرالى جارىس تا باستالىپ كەتتى. ءۇشىنشى كۇنى ءتۇستىڭ الدىندا مەنىڭ دە كەزەگىم كەلىپ، شاڭحايلىق بالۋانمەن 68  كيلوگرامدىق سالماقتا جۇڭگوشا كۇرەس تۇرىنە تۇسەتىن بولىپ، شەكپەنىمدى كيىپ، مايدانعا ءتۇستىم. قارسىلاسىم بويى مەنەن گورى قالقىندىراق، مەنەن ءبىر جاس ۇلكەن (ول كەزدە مەنىڭ بويىم 175.5 سانتيمەتر بولاتىن) جىلتىر قارا جىگىت ەكەن. ىسقىرىق شالىنىسىمەن ول ماعان بىردەن شابۋىلعا ءوتتى. ول زاپقىنىڭ تاسىنداي اتىلىپ كەلگەن العاشقى ايقاستا قالاي جىعىلىپ قالعانىمدى بىلمەي قالدىم. وسىدان كەيىن دە ول شابۋىلعا وتكەندە مەن قورعانىپ، ەندى ءبىر جاعىنان، قايتارما شابۋىلعا وتكەنىممەن، ەشقانداي ءونىمى بولمادى. مەنىڭ قيمىلىمدى، قاس-قاباعىمدى باعىپ ءىس كورەتىن ول مەن شابۋىلعا وتكەندە اققان ساعىمداي لىپ ەتىپ اينالىپ كەتەدى، نە جالت بەرىپ، تۋ سىرتىما ءوتىپ كەتەدى دە، ءوزىنىڭ بىلگەن تاكتيكاسىن ىستەپ ۇلگىرىپ، تاعى دا قاپى قالدىرادى. وسىلايشا باستالعان ايقاستا ونىڭ شەكپەنىنىڭ ەتەگىنەن نە جەڭىنەن ۇستاي الماي قور بولدىم. وسى ءسات ومىرىمدە مۇنداي قورلىق كورىپ، كەلەمەجدەنبەگەن باسىم  «اتتەڭ-اي، مىنانىڭ بەلبەۋىنە قولىم ءبىر ىلىنبەي كەتەتىن بولدى-اۋ! بۇل نەدەگەن قورلىق!» دەپ قىستىعىپ ايعايلاپ جىبەردىم. مەنىڭ دە قيمىلىم ول كەزدە قاتارلاس وزىمدەي بالۋانداردان ەڭ الدىندا تۇراتىن، شاپشاڭدىعىم بار ەدى. امال  نەشىك! ول شاپشاڭدىعىم مىنانىڭ الدىندا تۇككە تۇرعىسىز بولىپ، نە ۇيرەنگەن تەحنيكالارىمنىڭ بىرەۋىن دە ىستەتۋگە وراي بەرمەي، بىرەسە شىنتاعىمدى جەرگە تيگىزىپ كەتسە، بىردە تىزەمدى بۇكتىرىپ جىبەرىپ، ەندى بىردە قاي جاعىمنان كەلگەنى بەلگىسىز تۋ سىرتىمنان ۇستاي الىپ، الدىمدى اياعىمەن وراي شالىپ ءسۇرىندىرىپ جىبەرىپ، تاعى دا ءنومىر الادى. اقىرىندا 13 كە قارسى ءنول نومىرمەن جەڭىلىپ، قۋ سۇلدەرىم مايداننان شىقتى.

  بۇل مەنىڭ ومىرىمدەگى ۇلكەن ورنى تولعىسىز وكىنىش بولدى. الايدا، «ءبىر ساتسىزدىك، ءبىر ساباق»، «جەڭىلىس - جەڭىستىڭ اناسى» دەگەندەي،العان بەتىمنەن قايتپادىم، نە ءۇشىن شاڭحايلىق بالۋاننان وسىنشالىق ويسىراي جەڭىلدىم دەگەن سۇراۋ ۇستىندە كوپ ويلاندىم، سول كەزدەگى ونىڭ تىم تەزدىكتەگى تەحنيكاسىن كوز الدىما بىردەن كەلتىرىپ، ءوزىمنىڭ السىزدىك ىستەتىپ، ونىڭ تاكتيكاسىنا قارسى تەحنيكا قولدانا الماعاندىعىمدى بىردەن سەزىنگەندەي بولدىم. وسىلايشا، جەتەكشى مۇعالىمىمنىڭ جەبەپ، دەمەۋىندە تاعى دا ماشىق الاڭىندا وزىمە تالاپتى بۇرىنعىدان دا اۋىر قويىپ،جان كەشتى جاپالى جاتتىعۋلاردىڭ بارىنە دە سايىس جاريالاپ، مايدانداعى ەرجۇرەك باتىرلارداي رۋحپەن ءوزى بويىمداعى كۇش-قايراتىمدى بارعان سايىن جەتىلدىرە بەردىم.  

  وسىدان ءۇش جىل وتكەننەن كەيىن اۆتونوميالى رايونىمىزدا بالۋاندار سايىسى وتكىزىلەتىن حابار جەتىپ، تاعى دا شۇعىل جاتتىعۋعا كىرىسىپ كەتتىك. ءبىر اي  بۇرىن ۇرىمجىگە بارىپ، جارىسقا دەيىنگى ۋاقىتتا وسىندا تاعى جاتتىعۋىمىزدى جالعاستىرا بەرەتىن بولىپ گرۋپپالار بويىنشا كەلىگە ءتۇسىپ تىزىمدەلگەنىمىزدە، قىرسىققاندا مەنىڭ دەنە سالماعىم تاعى دا اسىپ كەتىپتى. ەرتەسى مەنىڭ ازاپتى ۇزاق جۇگىرىسىم باستالدى. جىڭشۋ مۇعالىم ناق مايداندا ساعاتىنا قاراپ تۇرىپ، مەنىڭ جۇگىرۋىمە نۇسقاۋشىلىق ەتىپ، سىرتتاي قاراپ جۇرەدى. مي قايناعان شىجىعان ىستىقتا ءىشى ءجۇن تون - شالبارىمدى كيىپ، كۇنىنە قارا تەرگە مالشىنىپ، قانىم قۋراپ، تاڭدايىم كەۋىپ، مايداندى ءبىر كۇندە 20 نەشە رەت اينالىپ، قارا تەرگە مالشىنىپ، جۇگىرىسىمنىڭ قارقىنىن، ءتىپتى، تەزدەتە بەرەتىنمىن. وسىنداي ءبىر اي جاپالى جاتتىعۋدىڭ ارقاسىندا، جارىسقا 3 كۇن قالعاندا سالماعىم 9 كيلوگرام ءتۇسىپ، 70 كيلوگرامدىق سالماقتاعىلار گرۋپپاسىنا جولداما الدىم.

  قالا حالقى تاعاتسىزدانا كۇتكەن بالۋاندار سايىسىنىڭ سىن ساعاتتارى دا كەلىپ جەتتى. مەن بۇل جولى دا باياعىداعى شاڭحايلىق بالۋانمەن تۇسەتىن بولىپ، ەسىمىم تاقتادا جاريالانباسى بار ما؟ بۇنداي ورايدىڭ كەلگەنىنە قاتتى قۋاندىم. ويتكەنى بۇل جولى وزىمە - ءوزىم بەرىك سەنىم ارتىپ كەلگەن ۇكىلى ءۇمىتىمنىڭ جۇلدىزى جولىمدى نۇرلاندىرعانداي، اسىل ارمانىم ءتىپتى دە اسقاق ەدى. وسىدان ءۇش جىلدىڭ الدىندا كەتكەن ەسەمدى كەلتىرىپ الۋعا ورايى كەلدى اقىرى دەگەندەي، تاسقىنداعان قايراتىم تاۋ-وزەندى شارپىعانداي، ءبىر ءتۇرلى كوڭىل قۇسىم كوككە ۇشتى.
 
  4-كۇنى تۇستەن كەيىن مەنىڭ دە كەزەگىم كەلىپ جەتتى. ىسقىرىق شالىنىسىمەن سايىس باستالىپ تا كەتتى. ارىستانداي ايباتپەن، اققان ساعىمداي العاشقى شابۋىلعا ءوزىم بىردەن ءوتتىم. اسا تەز قول شاپشاڭدىعىمەن ونىڭ شەكپەنىنىڭ ەتەگىنەن بۇراي ۇستاپ، وزىمە تارتا بەردىم، سول قولىم دا سول زامان شاڭحايلىق بالۋاننىڭ بەلبەۋىنە ىلىنە كەتتى، وسىدان ءۇش جىلدىڭ الدىنداعى شەكپەنىنىڭ ەتەگىنە قولىم ءبىر ىلىنبەي ۇلكەن وپىق جەگەن ەسە - تەڭدىگىمە ەندى قولىم جەتكەندەي، سول-اق ەكەن تىك كوتەرىپ اكەتتىم دە، قاس قاعىم ساتتە جەرگە تۋلاق قاققانداي ۇرىپ قالدىم. العاشقى سۋديانىڭ ىسقىرىعى شالىنىپ، جۇرت شۋ ەتىپ قول سوققانىندا نەشە مىڭداعان كورەرمەندەر قىرعاققا شاپشىعان تەڭىز تولقىنىنداي تولقىپ كەتتى. وسىدان سوڭ ىلعي دا ءوزىم تاعى دا شابۋىلعا ءوتتىم، باسىم كۇشپەن اساۋ جامباسقا الىپ، جاۋىرىنىن جەرگە تولىق تيگىزىپ، باسىنان اتتاپ بارا جاتسام، بىردە وتىرا قالىپ ىشكە كىرىپ كەتەمىن دە، قوس قولىممەن تاعى دا تىك كوتەرىپ بارىپ باسىمنان اينالدىرا لاقتىرا تاستاپ قالامىن. تاعى بىردە اسا تەزدىكپەن تۋ سىرتىنان قاپسىرا قۇشاقتاي الىپ بارىپ، بۇرىلۋعا مۇرساسىن كەلتىرمەي، قوس اياعىن الدىنان قىرقاي شالىپ، ەكپەتتەتىپ جىعامىن دا، ءبىر  قولىمدى اشاسىنان، ەندى ءبىر قولىمدى جاۋىرىنان الىپ، ودان سوڭ مالداسىمدى قۇرىپ وتىرىپ الامىن دا دوڭگەلەتكەن شوركەدەي سول جاعىما قاراي 4 تە 5 رەت اۋناتىپ - اۋناتىپ ەس - اقىلىن شىعاردىم. مەن وسىلايشا ءوزىمنىڭ ۇيرەنگەن تەحنيكالارىمدى تولىق ىستەتسەم، ەندى ءبىر جاعىنان، اسقان قايراتىمنىڭ الدىندا ونىڭ كانىگى ءادىس-امالىنىڭ بارلىعى بۇل جولى ىلعي دا ساتسىزدىككە ۇشىراپ وتىردى. ىسقىرىق شالىنىپ، 9 مينۋتتىق سايىسىمىز دا اقىرلاسىپ، نولگە قارسى 13 نومىرمەن اقىرى ەسەمدى الىپ، وسى جولى «التىن وردەنمەن» ساحنا تورىندە ماراپاتتالدىم.

  - كەيىنگى جىلدارداعى كەشىرمەلەرىڭىزگە كەلەيىكشى؟

  - ءيا، مەن جاعداي وڭالعان جىلداردان كەيىن دە كوبىندە كەڭ-بايتاق اۋىل-قىستاقتا كۇرەگىمدى قولىمنان تاستاماي، التىن ءدانىمدى اتىزىمدا جايقالتقان قارت ەگىنشى بولىپ، ءوندىرىستىڭ العى شەبىندە اتوي سالدىم. سول ءبىر ازعانتاي ناتيجەمدى شاڭ باسقان ارحيۆتەردەن تاۋىپ العان ۇكىمەت مەنى 1980-جىلداردان بەرى اۆتونوميالى رايون، وبلىس، ايماق، قالادا وتكىزىلەتىن كولەمدى دەنە تاربيە قيمىلدارىنا شاقىرتىپ، مەملەكەتىمىزگە ەڭبەگى سىڭگەن سپورتشى اتاعىن بەرىپ، قۇرمەتتى قوناعى رەتىندە ساحنا تورىنەن ورىن سيلادى. سوعان وراي مەن بالۋاندىق سپورت ونەرىنە قاتىناسقان 35 جىلدا ءار جىلى ايماقتىق دەنە تاربيە كوميتەتىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا، مەرزىم بويىنشا ايماقتا جانە اۋدان، قالالاردا تۇرىپ، جاستاردى بالۋاندىق ونەرگە  باۋلىپ، كوپتەگەن شاكىرت تاربيەلەدىم.

  - «ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستانىمى جاقسى» دەمەكشى، تاربيەشى بولۋداي سالاۋاتىڭىز تۋراسىندا دا سىر سۋىرتپاقتاي وتىرساڭىز؟

  - بالۋاندارعا تاربيەشى بولعان ەكەنسىڭ، ولارعا قاتاڭ تالاپ قويۋمەن بىرگە، ءوزىڭ دە ناق كۇرەس مايدانىندا ونەگە-ۇلگىڭدى امالياتتان وتكىزۋ ءۇشىن، اۋىزشا انا ارەكەتتى ىستە، مىنا تاكتيكانى قولدان دەپ تۇرعانشا، تەحنيكالىق ادىستەرىڭدى كوزبە كوز كورسەتۋ ءۇشىن، شاكىرتتەرىڭمەن ناق مايداندا بەلدەسىپ كۇرەسۋىڭ كەرەك. سوندا عانا ۇيرەتكەن تەحنيكالىق ادىستەرىڭنىڭ ءونىمى بولادى. اۆتونوميالى رايونىمىزدا، وبلىس، ايماقتاردا، اۋدانداردا بالۋاندار سايىسىن وتكىزۋدەن بۇرىن مەنى ۇسىنىس ەتىپ اپارادى. مەن جاستارعا بار ونەرىمدى سالىپ ۇيرەتىپ، ولاردى بايگە اتىن قاتىرعانداي قاتىرىپ، باپتاپ، سان رەت  ارىسقا سالدىم. قازىرگە دەيىن 40 قا جۋىق بالۋان تاربيەلەدىم. مۇنىمەن ءبىر توپ جاستار دا ءوز بيىگىنەن كورىنىپ، تارباعاتاي ايماعىنا كەزىندە داڭق اپەرگەندەرى دە بار. قازىر دە مەكتەپتەردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا، وقۋشىلاردى مەرزىم بويىنشا تاربيەلەپ كەلەمىن، وسىنداي ەڭبەكتەرىم ءۇشىن دە، اۆتونوميالى رايوندىق ءبىرىنشى دارەجەلى سپورتشى، ءبىرىنشى دارەجەلى سۋديا، ءبىرىنشى  دارەجەلى تاربيەشى اتاعىن بەرسە، 2008 - جىلى اۆتونوميالى رايوندىق مادەنيەت مەڭگەرمەسى «اۆتونوميالى رايون دارەجەلى بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارىنىڭ تيپتىك مۇراگەرى» دەگەن داڭقتى كۋالىك تە تارتۋ ەتتى.

  ال، مىناۋ مەنىڭ قىزىم مىڭ شياۋحۇڭ  بولادى، مەن جەتپەگەن بيىككە سەن شىعار ما ەكەنسىڭ دەگەن ۇكىلى ۇمىتپەن بۇل قىزىمدى دا كەزىندە كۇرەسكە تاربيەلەدىم. بۇل مەنىڭ ءۇمىتىمدى اقتاپ، ماعان كەزىندە ۇلكەن قۋانىش سيلاعان ەدى، ال ەندىگى اڭگىمەنى وزىنەن تىڭداي بەر،-دەپ ءسوز اياعىن مىڭ شياۋحۇڭعا  تاستاعاندا:

  - مەن 1968-جىلى 1-ايدىڭ 27-كۇنى دۇنيەگە كەلىپپىن،«اكە كورگەن وق جونار» دەگەندەي، مەن كىشكەنە كەزىمنەن باستاپ ءوزىم تەڭدەس قىز بالالارمەن دە، ۇل بالالارمەن دە بەيبەرەكەت كۇرەسە بەرەتىنمىن. اۋەلى، كەيبىر مىقتىسىنىپ جۇرگەن ۇل بالالاردىڭ ءوزىن دە الىپ ۇراتىنمىن. وسىلايشا مەندە اكە جولىن قۋدىم. 1986-جىلى ايماقتىق بالۋاندار اترەتىنە قابىلدانىپ، ءۇرتىس ءۇش جىل تاربيەلەندىم. وندا ءبىزدىڭ قىزدار بالۋاندار كومانداسىندا حانزۋ، سىبە، داعۇر، ورىس قاتارلى ۇلتتاردان قۇرالعان 14 قىز بار ەدىك، وسى ءۇش جىلدىق بالۋان قىزدار گرۋپپاسىندا بالۋاندىق سپورتتىڭ باسقا ءارقانداي سپورت تۇرىنەن ءتىپتى دە قيىن ەكەنىن تەرەڭدەي ءتۇسىندىم. مەن كوپ جاپالى جاتتىعۋلاردىڭ بارىنە دە ءتوزىپ، ەركىمدى شىڭداپ، ءوزىم ارمانداعان بيىكتەردەن كورىنۋگە تالپىنا بەردىم، قاشاندا قايتپاس قاجىرلىقتىڭ، تاۋداي تالاپتىڭ المايتىن قامالى، اسپايتىن اسۋى بولۋشى ما ەدى؟ 1986-جىلى بۇكىل شينجياڭ بويىنشا  ۇرىمجىدە وتكىزىلگەن بالۋاندار سايىسىندا 61 كيلوگرامدىق سالماقتا جارىسقا ءتۇسىپ، ەركىن كۇرەستە 2-دارەجەلى بولسام، 1987-جىلى رايونىمىزدىڭ قاشقاردا وتكىزىلگەن بالۋاندار سايىسىندا 63 كيلوگرامدىق سالماقتا 1-دارەجەلى بولىپ، التىن مەدالمەن ماراپاتتالدىم. جاسىمىزدىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى بالۋاندار كومانداسىنان شەگىنىپ، كەيىن تارباعاتاي ايماقتىق قانت زاۆودىندا جۇمىسشى بولىپ ىستەدىم. بۇل كۇندەردە ءوزىم جەكە كاسىپپەن شۇعىلدانامىن،-دەدى مىڭ شياۋحۇڭنىڭ

  اق سارى ءجۇزى تاڭ الاۋىنداي بال - بۇل جانىپ.

  -بالۋان اتا، كەزىندەگى ءوزىڭىز  قۇرالىپتاس تارباعاتايداعى، ءتىپتى، شينجياڭ كولەمىندەگى العاشقى بالۋانداردان كىمدەردى اتار ەدىڭىز؟

 -ەجەلدەن ءبىزدىڭ تارباعاتايدان دۇلەي قارا كۇشتىڭ يەلەرى، ايگىلى بالۋاندار كوپ شىققان، بالۋاندارىنىڭ دەسى باسىم، وتە-موتە، 70 -،80 -جىلداردا ەكى رەت زور كولەمدى شينجياڭ بالۋاندارىنىڭ شاۋەشەك قالاسىندا تاربيەلەنۋى سونىڭ ايعاعى. مەن دە سول بالۋانداردىڭ تاربيەشىسى بولعانمىن. كەزىندە «تەمىر دىڭگەك» اتالعان تۇرسىنعاليمەن ايماقتىق بالۋاندار كومانداسىندا بىرگە بولدىم، ەكەۋىمىز تۇيدەي جاستىمىز، ول تۇستاردا ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز بويىنشا جاپونيا بالۋانى «اق كەكىلدى» جىققان بالۋان بىردەن -ءبىر تۇرسىنعالي ەدى. ول ەكەۋىمىزدىڭ ءبىر رەتكى كوڭىلدى وتىرىپ اڭگىمەلەسكەن كەزىمىزدىڭ ءبىر كەزەگىندە:

  - مەملەكەتتىك، حالىقارالىق بالۋاندار سايىسىنىڭ سان رەتكى التىن مەدالمەن ماراپاتتالعان جۇلدەگەرى تۇرسىنعاليدان سىرت، تارباعاتاي ايماعىندا قۇدايبەرگەن، شيڭ حۇڭيۋان، قالي، جاپ قاتارلى ساپتاستارىمنىڭ بارلىعى دا سول كەزدە وزىندىك ناتيجەلەرىمەن ءوز بيىكتەرىنەن كورىنىپ، تارباعاتاي ايماعىنا، اۆتونوميالى رايونىمىزعا، ءتىپتى، مەملەكەتىمىزگە ۇلكەن ابىروي-اتاق الىپ بەرگەن ارداگەرلەر ەدى-اۋ! ال، اۆتونوميالى رايونىمىز كولەمىندە، ءتىپتى، مەملەكەتىمىز  كولەمىندە سەرىك، سولتىكەن قاتارلىلاردى اتاپ وتۋىمە بولادى. «قارايعاندا كىم  قالدى، قامىس قالدى» دەگەندەي، سول ارىستارىمىزدىڭ سوڭعى تۇياعى، اقىرعى سارقىتىنداي مەن قالدىم. ءار ۋاقىت  اۋىق - اۋىق سول ساپتاستارىمدى قاتتى ساعىنىپ ەسكە الامىن. ءوز وتانىنىڭ نامىسىن قورعاۋ جولىندا ارىسقا ءتۇسىپ، ءوز ەلىنىڭ اتاق-ابىرويىنا كىر كەلتىرمەي، پاك-تازا كۇيىندە دۇنيەدەن وزدى. ولار بۇگىنگىدەي پارتيامىزدىڭ مەيىر - شاپاعاتىن كورىپ، ابزال ساياساتىنىڭ شۇعىلاسىنا بولەنگەن بولسا، قانداي  جاقسى بولار ەدى دەپ ويىم ونعا، سانام سانعا كەتەدى. ونىڭ ەسەسىنە بارلىق  قىزىقتى، باقىتتى ومىرگە مەن كەنەلىپ جاتقاندايمىن!-دەدى بالۋان اتانىڭ قىزىل شىرايى كۇرەڭ تارتىپ.

_ جارايدى، بالۋان اتا، دەنساۋلىعىڭىز مىقتى ەكەن، ۇزاق عۇمىر كورگەيسىز، سۇحباتىڭىزعا راقىمەت!


 
  رەداكتورى: گۇلنۇر جۇماش قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
 
  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان الىندى»

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn