ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 10-ايدىڭ 19-كۇنى 229-سان
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىنە باسا ءمان بەردى
مول ءونىم شاتتىعىنا شومدى
شينجياڭعا كومەككە كەلگەن وقىتۋشىلار رولىن بەلسەنە ساۋلەلەندىردى
كەستەشى قىز كەستەسىمەن باقىتتى تۇرمىسىن كەستەلەۋدە
عىلىم-تەحنيكا كورمەسى ساۋان اۋدانىندا اشىلدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 18-كۇنى 228-سان
عىلىم-تەحنيكانىڭ ءتىلسىم كۇشى بالا ارمانىنا قانات ءبىتىردى
وقۋ-اعارتۋ شەبىن تاپجىلماي قورعاپ، يدەيا قامالىن بەكەمدەيمىن
باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا ايبىندى كۇش ۇيىستىرايىق
باس نىسانانى بەكەم، باتىل تياناقتاندىرامىن
وڭ ەنەرگيا جەتكىزىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعايمىن
ايماق ەكونوميكالىق قىزمەتتى ىلگەرىلەتۋ ءماجىلىسىن اشتى
ايماعىمىزدىڭ ماقتا جيناۋ جۇمىسى جاپپاي باستالدى
قۇلىستاي قويناۋى بەزگەلدەكتىڭ قۇت مەكەنىنە اينالدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 17-كۇنى 227-سان
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ- وركەندەتۋگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىن جاقسى ىستەدى
قالا تۇرعىندارىنا تازا دا جانعا جايلى ورتا جاراتتى
قاتىناس كولىكتەرىنىڭ قاتىستى كۋالىكتەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزدى
جاسىل، ورگانيكالى ونىمدەر شارۋالاردىڭ اۋقاتتانۋىنا جارقىن جول اشتى
كۇزگى جيىن-تەرىن مەزگىلىندەگى قاتىناس حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سالاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ، ءتارتىپ اتقارۋ، جاۋاپكەرلىكتى قۋزاستىرۋ قىزمەتى جونىندەگى ءۇشىنشى رەتكى تاراۋلار بىرلەسكەن ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانى باعىمشىلىق كاسىبىن زەردەلى باسقارۋدى الدىمەن اتقاردى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 16-كۇنى 226-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 15-كۇنى 225-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 13-كۇنى 224-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 12-كۇنى 223-سان
ساحارانىڭ كوز تارتقان كۇزگى كورىنىسى

قان قىسىمىنءتۇسىرۋدىڭ ەڭ قاراپايىم ادىستەرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/6/29 16:59:53


   ءتورت ءتۇرلى كوكونىستىڭ قان قىسىمدى جاقسارتۋ رولى بار

  جوعارى قان قىسىمى باستى سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ءبىرى، سونىمەن بىرگە ميعا قان قۇيىلۋ، ايدارشا ارتەريانىڭ قابىنۋىنان جابىسقان جۇرەك ناۋقاسى جانە بۇيرەك قىزمەتىنىڭ السىرەۋىن كەلتىرىپ شىعاراتىن ماڭىزدى فاكتور بولىپ، ادامدار جاعىنان «ءتىلسىز جان العىش» اتالعان. ايتا كەتەر ءجايت، ءارقانداي جالاڭ جەمەكتىكتەردىڭ قان قىسىمىن ءتۇسىرۋ ءونىمى ايتارلىقتاي بولمايدى، ول ءۇشىن تاماقتانۋ ادەتىن قالىپقا ءتۇسىرىپ، «كالي قۇرامىنىڭ جوعارى، ناتري قۇرامىنىڭ تومەن» بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

  «ناتريدىڭ تومەن» بولۋى دەگەندە، تۇز سياقتى ناتري قۇرامدى ازىقتىقتاردىڭ دەنەگە ءسىمىرىلۋىن ازايتۋ مەڭزەلەدى. مىسالى، تۇز، دامدەندىرگىش، بۇرشاق سىرنەسى جانە ءار ءتۇرلى اشتى قوسىمشا تاعام سياقتىلار.

  «كالي جوعارى» بولۋدى تۇسىنەتىن ادام كوپ بولماسا كەرەك، جوعارى قان قىسىمى ناۋقاسىنا شالدىققاندار ءار كۇنى 3100 ميلليگرامنان جوعارى بولعان كالي تۇتىنۋى ءتيىس (بۇل ادەتتەگى ادامداردىڭ 1.5 ەسەسىنە بارابار)، بۇل مولشەرگە جەتۋ وڭاي ەمەس. جاڭا كوكونىستىڭ قۇرامىندا كالي وتە مول بولىپ، ازىقتىق كاليدىڭ باستى كەلۋ قاينارى سانالادى، سوندىقتان جوعارى قان قىسىمى ناۋقاسىنا شالدىققاندار كوكونىستى كوپ جەگەنى ءجون، ءار كۇنى ەڭ كەمىندە 750 گرامنان ارتىق تۇتىنۋ كەرەك. كوكونىستىڭ ءتۇرى كوپ بولعانىمەن، بارلىعىنىڭ قۇرامىندا كاليدىڭ مول بولۋى ەكىتالاي. تومەندەگى ءتورت ءتۇرلى كوكونىس قان قىسىمىن جاقسارتۋعا پايدالى بولىپ، جوعارى قان قىسىمى بار ناۋقاستار كوبىرەك تۇتىنعانى ءجون.

  جاسىل جاپىراقتى كوكونىستەر. مىسالى، قىشى، شىپينات، سۋ ەكپە شىرماۋىعى، اسجۋا، ەبەلەك، اس جاپىراق، شيكى كوكونىس قاتارلىلار. بۇلاردىڭ كالي  قۇرامى  وتە جوعارى، ەنەرگيا مولشەرى تومەن، ۆيتامين، مينەرال زات، ازىقتىق تالشىق قۇرامى جوعارى. ءار كۇنى 300 گرام تۇتىنۋ ءتيىس. مىسالى، ءار 100 گرام شىپيناتتىڭ قۇرامىندا 311 ميلليگرام كالي بولادى، ەگەر ءار كۇنى 300 گرام جەسە، 930 ميلليگرامنان  جوعارى كالي قابىلداپ، ءبىر كۇنگى قابىلداۋ مولشەرىنىڭ 3/1 ىن يەلەيدى.

  ءار ءتۇرلى جاس بۇرشاقتار دا تاپتىرماس ازىقتىق سانالادى. مىسالى، تۇكتى بۇرشاق، اتباس بۇرشاق، جامباس بۇرشاق، اسبۇرشاق، تىزبە بۇرشاق، ورمە بۇرشاق، بۇرشاق وركەنى سياقتىلار. اسىرەسە تۇكتى بۇرشاقتىڭ قۇرامىنداعى كالي مولشەرى ءار 100 گرامىندا 478 ميلليگرام بولىپ، كوكونىستەردىڭ ىشىندەگى اعا جۇلدەگەر ەسەپتەلەدى. ءبىراق جاس بۇرشاقتىڭ قۇرامىنداعى ەنەرگيا مولشەرى جاسىل جاپىراقتى كوكونىستەردەن جوعارى بولعاندىقتان، كوپ  تۇتىنۋعا بولمايدى.

  ساڭىراۋقۇلاقتار مەن بالدىرلاردى دا ۇنەمى جەۋ كەرەك، مىسالى، جاس ساڭىراۋقۇلاق، سارى ساڭىراۋقۇلاق، جۇپارباس ساڭىراۋقۇلاق، قوزىقۇيرىق سياقتىلار، بۇلاردىڭ قۇرامىندا كالي جوعارى بولۋدان تىس، بەلوك قۇرامى دا اسا مول بولىپ، ەتسىز تاماق جەۋدى ۇناتاتىندار كوبىرەك تۇتىنسا بولادى.

  ءتاتتى بۇرىش، باكلاجان، پاميدور، اشتى قيار، اسقاباق، قيار سياقتىلاردى دا قوسىپ جەۋگە بولادى. ولاردىڭ ورتاق ەرەكشەلىگى بولسا سۋ قۇرامى جوعارى، ەنەرگيا مولشەرى تومەن بولىپ، دەنە سالماعىن تەجەمەك بولعان جوعارى قان قىسىمى ناۋقاسىنا شالدىعۋشىلارعا ەرەكشە ۇيلەسەدى.

  كوكونىس تۇتىنۋدا مىنا بىرنەشە تۇيىنگە دە نازار اۋدارۋ كەرەك:

  1. ءار ۋاقىتقى تاماقتا كوكونىس تۇتىنۋ، ءار كۇنى 5 تۇردەن جوعارى بولۋ كەرەك؛ 2. ءاربىر قۋىرماشقا كوكونىس قوسىپ جەۋ كەرەك، مىسالى، پاميدور قوسىپ قۋىرىلعان جۇمىرتقا،قيار جاپىراقشاسى قوسىپ قۋىرىلعان ەت، بۇيرا كوكونىس قوسىپ قۋىرىلعان ەت سياقتىلار؛ 3. «شيكى كوكونىستى» قوسىمشا تاعام رەتىندە تۇتىنۋ. مىسالى، قيار، پاميدور سياقتىلار؛ 4. جەمىس-جيدەك جانە كوكونىستەردىڭ شىرىنىن الىپ، سۋسىن رەتىندە پايدالانۋ. بالدىركوك، الما، ءسابىزدى ارالاستىرىپ شىرىنىن السا، ءدامى توتەنشە جاقسى بولادى؛ 5. مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا سول ماۋسىمداعى جاڭا كوكونىستەردى تۇتىنۋ ءارى ۇنەمى ءتۇرىن اۋىستىرىپ تۇرۋ كەرەك.

  ورامالدى قىسۋ ارقىلى قان قىسىمدى ءتۇسىرۋ ءادىسى

  جوعارى قان قىسىمى قازىرگى زامانداعى ادامداردىڭ باس قاتىرىپ جۇرگەن ۇنەمى كەزدەسەتىن سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ءبىرى. بۇل جوعارى قان قىسىمى اۋرۋىنا شالدىققاندىعى جونىندە دياگنوز قويىلعان ادامدار عانا ەمەس، اۋرۋ بەلگىسى بايقالماعان ادامداردا بارشىلىق. قان قىسىمى ءبىر مەزەت قالىپتى بولعانىمەن، جاستىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى، اسىرەسە سەمىز ادامدار جانە اۋلەتىندە سول اۋرۋ تاريحى بار ادامدار بۇل ناۋقاسقا وڭاي شالدىعادى. قان قىسىمىن مەڭگەرۋ جانە الدىن الۋدىڭ ەڭ جاقسى ءادىسى بولسا تۇرمىس  ادەتىن وزگەرتۋ، باستىسى ارىقتاۋ، تۇزدى ازىقتىقتاردى شەكتەۋ، جەتكىلىكتى ۇيىقتاۋ، كوپ ارەكەتتەنۋ.

  ناقتاپ ايتار بولساق، ارىقتاۋ بارىسىندا، دەنە سالماعى ءار جولى ءبىر كيلوگرام تۇسكەندە، قان قىسىمى دا سوعان سايكەس 1.7 ~2 ميلليمەتر سىناپ باعاناسى تومەندەيدى. قالىپتى ادامدار ءار كۇنى ەڭ كوپ بولعاندا 10 گرام تۇز تۇتىنسا، جوعارى قان قىسىمى بارلار 6 گرامنان اسىپ كەتپەۋى كەرەك؛ ءار كۇنى 6 ساعات ۇيىقتاۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك؛ 5 مينۋت باياۋ جۇگىرۋ مەن 5 مينۋت سەيىلدەۋدى الما-كەزەك الىپ بارعاندا، قان تامىردى جۇمسارتۋعا بولادى.

  مۇنان تىس، «ورامال قىسۋ ءادىسى» ارقىلى دا قان قىسىمدى تۇسىرۋگە بولادى. بۇل ءادىستى كانادانىڭ شيپاگەرى ورتاعا قويىپ، ا ق ش جۇرەك قور قوعامى قان قىسىمدى جاقسارتۋدىڭ قوسىمشا ەمدەۋ شاراسى رەتىندە قولدانۋدا. ناقتىلى ارەكەت ولشەمىنە توقتالساق، قول قارىمىن ارتتىرۋ اسپابىن ىستەتۋ، مۇندا قول قارىمىنىڭ %30 ىمەن 2 مينۋت قىسقاننان كەيىن، ءبىر مينۋت دەم الۋ كەرەك، وڭ-سول قولعا الماستىرىپ، 2 رەتتەن قايتالاۋ كەرەك. ەگەر ۇيدە قول قارىمىن كۇشەيتكىش جوق بولسا، ورامال ارقىلى دا ۇقساس ناتيجەگە جەتۋگە بولادى. ناقتىلى  ءادىسى: ورامالدى تىك ءتورتبۇرىش فورماسىندا بۇكتەپ، ءبىر جاعىنان باستاپ شيىرشىقتاپ، ءبىر قولمەن ۇستاي الاتىنداي دارەجەدە، ياعني باس بارماق باسقا ءتورت ساۋساققا تيمەيتىندەي بولعانعا دەيىن وراۋ كەرەك. ۇقساس %30 كۇش ارقىلى 2 مينۋت قىسقاننان كەيىن، ءبىر مينۋت دەم الىپ، وڭ-سول قولعا اۋىستىرىپ ەكى رەت قايتالاۋ كەرەك، اپتاسىنا تاباندىلىقپەن 3 رەتتەن ارتىق ىستەۋ كەرەك.

  مۇنىڭ قاعيداسى، ورامالدى قىسقان كەزدە، بىلەكتەگى بۇلشىق ەتكە كۇش ءتۇسىپ، قان تامىردى باسىپ، قان اينالىسى باياۋلاپ، مولشەرى ازايادى؛ بوساتقاننان كەيىن، قان تامىر ازوت توتىعىن شىعارىپ، كەڭەيەدى، ىركىلىسسىزدەنەدى جانە سەرپىمدىلىگىن ساقتايدى. بۇل ءادىس حاۋىپسىز ءارى قولايلى، ادام دەنەسىنە اۋىرتپالىق اكەلمەيدى. ورامالدى قىسۋ ارقىلى قان قىسىمىن تومەندەتۋدىڭ قاعيداسى ارىقتاۋ، تۇزدى تاعامداردى شەكتەۋ سياقتىلارمەن ۇقسامايدى، ەكەۋىن ءبىر ۋاقىتتا الىپ بارعاندا، ءبىرىن -ءبىرى تولىقتاپ ءونىمى ەسەلەپ ارتادى.
 
  اۋدارعان-ديدار سەرىك قىزى

  رەداكتورى : جىگەر ومىربەك ۇلى                                           


  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى