ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 10-ايدىڭ 19-كۇنى 229-سان
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىنە باسا ءمان بەردى
مول ءونىم شاتتىعىنا شومدى
شينجياڭعا كومەككە كەلگەن وقىتۋشىلار رولىن بەلسەنە ساۋلەلەندىردى
كەستەشى قىز كەستەسىمەن باقىتتى تۇرمىسىن كەستەلەۋدە
عىلىم-تەحنيكا كورمەسى ساۋان اۋدانىندا اشىلدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 18-كۇنى 228-سان
عىلىم-تەحنيكانىڭ ءتىلسىم كۇشى بالا ارمانىنا قانات ءبىتىردى
وقۋ-اعارتۋ شەبىن تاپجىلماي قورعاپ، يدەيا قامالىن بەكەمدەيمىن
باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا ايبىندى كۇش ۇيىستىرايىق
باس نىسانانى بەكەم، باتىل تياناقتاندىرامىن
وڭ ەنەرگيا جەتكىزىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعايمىن
ايماق ەكونوميكالىق قىزمەتتى ىلگەرىلەتۋ ءماجىلىسىن اشتى
ايماعىمىزدىڭ ماقتا جيناۋ جۇمىسى جاپپاي باستالدى
قۇلىستاي قويناۋى بەزگەلدەكتىڭ قۇت مەكەنىنە اينالدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 17-كۇنى 227-سان
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ- وركەندەتۋگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىن جاقسى ىستەدى
قالا تۇرعىندارىنا تازا دا جانعا جايلى ورتا جاراتتى
قاتىناس كولىكتەرىنىڭ قاتىستى كۋالىكتەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزدى
جاسىل، ورگانيكالى ونىمدەر شارۋالاردىڭ اۋقاتتانۋىنا جارقىن جول اشتى
كۇزگى جيىن-تەرىن مەزگىلىندەگى قاتىناس حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سالاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ، ءتارتىپ اتقارۋ، جاۋاپكەرلىكتى قۋزاستىرۋ قىزمەتى جونىندەگى ءۇشىنشى رەتكى تاراۋلار بىرلەسكەن ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانى باعىمشىلىق كاسىبىن زەردەلى باسقارۋدى الدىمەن اتقاردى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 16-كۇنى 226-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 15-كۇنى 225-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 13-كۇنى 224-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 12-كۇنى 223-سان
ساحارانىڭ كوز تارتقان كۇزگى كورىنىسى

سۇيىسپەنشىلىك جىرىن جازعان ما شينحۋا

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/9/25 16:43:22


  تىلشىلەرىمىز سالتانات شاھارقان قىزى، جازيرا قاجىكەن قىزى، دۋمان يڭۋا ۇلى، ليۋ پىڭ حابارلايدى. «اتا»، «قىزىم»، «باۋىرىم»، «ءسىڭلىم»، «ۇلىم» دەگەن سياقتى اتاۋلار قانداستىق بايلانىسى بار وتباسىنداعىلاردىڭ قولداناتىن تۋىستىق اتاۋلارى. ال، ءدوربىلجىن اۋدانىنداعى 4 ۇلتتان قۇرام تاپقان ۇلكەن شاڭىراقتا مۇنداي تۋىستىق اتاۋلار ۇنەمى كەزىگەدى، بۇل ما شينحۋانىڭ وتباسى ەدى.

  ما شينحۋا _ حۇيزۋ، بيىل 54 جاستا، ءدوربىلجىن اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى قاتىناس ساقشى ۇلكەن اترەتى اۆتوموبيل باسقارۋ ورنىنىڭ حالىق ساقشىسى، كۇيەۋى ءماجيت ابدىراشيت _ۇيعۇر، بيىل 58 جاستا. ەرلى-زايىپتىلاردىڭ 74 جاسقا كەلگەن ياڭ جيچۇن ەسىمدى حانزۋ «اكەلەرى»، 42 جاسقا كەلگەن ەرمۇرات ەسىمدى قازاق «باۋىرلارى» جانە 38 جاسقا كەلگەن سايراگۇل ەسىمدى «سىڭلىلەرى» بار. قالاي 4 ۇلتتان قۇرام تاپقان وتباسى بولعانى؟ ارينە، بۇل تۋرالى اڭگىمەنى سوناۋ 15 جىلدىڭ الدىنان باستاۋعا تۋرا كەلەدى...

  «اكە-بالا» قاتىناسى

  2004-جىلى 10-اي، سول كۇنى العاشقى قار جاۋعان كۇن ەدى. جۇمىستان ءتۇسىپ ۇيىنە قايتىپ بارا جاتقان ما شينحۋا قالا ماڭىنداعى كوشە بويىنان كيىمى جۇتاڭقى، شاقايىنىڭ جۇلىعى شىققان ءبىر قاريانى كەزدەستىرىپ، كۇيەۋىمەن اقىلداسپاي الگى قاريانى ۇيىنە الىپ كەلەدى. كۇيەۋى جاعدايدى بىلگەن سوڭ، ايەلىن جازعىرعاننىڭ ورنىنا اس ۇيگە كىرىپ، ابىگەرى شىعىپ، قارياعا بۋى بۇرقىراعان جۇلما كوجە جاساپ بەرەدى.

  مىنە، بۇل قاريا ولاردىڭ حانزۋ «اكەسى» ياڭ جيچۇن ەدى، 2003-جىلى كەمپىرى قايتىس بولعان سوڭ، بالا- شاعاسى جوق پاناسىز قارت ەش سۇيەنىشسىز جالعىز قالىپ، جالدانبا جۇمىس ىستەپ، قوقىر-قوقسىق تەرىپ كۇنەلتىپ كەلگەن.

  ما شينحۋا مەن جۇبايى وعان: «بۇدان بىلاي بىزبەن بىرگە تۇرىڭىز، بۇل ارا ءسىزدىڭ ءۇيىڭىز» دەيدى.

  «‹اكەمىز› العاش كەلگەندە قاراداي قىسىلاتىن، قاريانىڭ ۇيىمىزدە الاڭسىز تۇرۋى ءۇشىن، ول كىسىنىڭ اۋەسىن بىلۋگە تىرىستىق، ول كىسى كەپتەر جانە ءيت باعۋدى ۇناتادى ەكەن، كۇيەۋىم ارنايى بارىپ ون شاقتى كەپتەر، ءبىر ءيت ساتىپ اكەلىپ، ءار كۇنى تاڭەرتەڭ قاريامەن بىرگە كەپتەرگە جەم بەرىپ، كەپتەردى ۇشىرا ءجۇرىپ، ءبىرىن-ءبىرى جاقىن تارتا باستادى. سونىمەن بىرگە، شەشەمىزدى اكەلىپ، ول كىسىمەن اڭگىمەلەستىرىپ، ۋاقىت ۇزارا كەلە قاريا بىزگە ۇيىرلەسىپ كەتتى، -دەگەن ما شينحۋا،-ۇيدە كۇيەۋىم قاريانى ‹اكە› دەپ شاقىرادى، تاماقتى مۇمكىندىك بار سول كىسىنىڭ تابەتىنە قاراي جاسايمىز، ‹اكەمىزدىڭ› كوڭىلىنەن شىعۋ ءۇشىن، ول كىسىمەن بىرگە شاعان مەرەكەسىن دە وتكىزەمىز. ءبىرىنشى رەت شاعان مەرەكەسىن وتكىزگەندە مەن ارنايى ءبىر ۇستەل اس ازىرلەدىم، ۇلىم ‹اكەمىزگە› ءبىر رۋمكا قىزىل اراق ۇسىنىپ تۇرىپ، ‹اتا› دەپ شاقىرعان ساتتە، ‹اكەمىز› كوزىنە ىستىق جاس الدى» دەدى.

  ءبىر كۇنى ياڭ جيچۇن ما شينحۋاعا: «سەن ءبىر ىزگى جانسىڭ، مەن قارتايدىم، ەشنارسەگە سەپتىگىم تيمەيدى، سەندەرگە ماسىل بولماي ءوز كۇنىمدى ءوزىم كورسەم» دەيدى.

  قاريانىڭ ءسوزىن ەستىگەن ما شينحۋا: «ءسىز ءبىزدىڭ ‹اكەمىزسىز›،  بالامىزدىڭ ‹اتاسىسىز›، ءسىزدى باعامىز، بۇل ارا ءسىزدىڭ ءۇيىڭىز، الاڭسىز بولىڭىز» دەيدى. ما شينحۋانىڭ وزىنە  شىنايى قارايلاساتىنىن بىلگەن قاريا ماقۇل بولادى.

  ادام قارتايعان سايىن قىڭقىل-سىڭقىلى كوبەيۋى تابيعي جاعداي، 2005-جىلى 9-ايدىڭ 30-كۇنى ياڭ جيچۇننىڭ اياق استىنان قان قىسىمى جوعارىلاپ ناۋقاستانىپ قالادى. ما شينحۋا مەن كۇيەۋى شارشاعاندارىنا قاراماي قاريانى دەرەۋ شيپاحاناعا جەتكىزەدى. دەر كەزىندە قۇتقارۋ جۇرگىزىلگەندىكتەن، ياڭ جيچۇن شيپاحانادا 10 شاقتى كۇن ۋكول قويعىزىپ حاۋىپتەن اراشالانادى. دەگەنمەن وسى رەتكى سىرقاتتان كەيىن، قاريانىڭ دەنساۋلىق جاعدايى بۇرىنعىداي بولماي قالادى.

  جانە سول جىلى قىستا ياڭ جيچۇن ۇيدە ابايسىزدان جىعىلىپ، اياعىن مەرتىكتىرىپ الادى. ما شينحۋا ياڭ جيچۇندى شيپاحاناعا اپارماق بولعاندا، قاريا بارماي قاسارىسادى، ما شينحۋا: «‹اكە›، كىم ءومىر بويى جىعىلىپ- سۇرىنبەيمىن دەپ ايتا الادى، بۇل نەگە تۇرادى دەيسىز، تۇك تە ەتپەيدى، جازىلىپ كەتەسىز» دەپ كۇيەۋى ەكەۋى قاريانى شيپاحاناعا جەتكىزەدى.

  قارياعا دەرەۋ وپەراتسيا جاساتۋعا تۋرا كەلەدى. وپەراتسيا بولمەسىنە اپارا جاتقاندا، ياڭ جيچۇن كوزىنە جاس الىپ: «شينحۋا، سەندەر ماعان وسىنشا قارايلاستىڭدار، مەن، راسىندا، جاقسى ادامدارعا كەز بولىپپىن» دەپ كوز جاسىن كولدەتەدى.

  جاسى ۇلعايىپ قالعاندىقتان، ياڭ جيچۇننىڭ دەنساۋلىعىنىڭ قالپىنا كەلۋى تىم باياۋ بولىپ، ۇزاق مەزگىل توسەكتەن تۇسە الماي قالادى دا، ما شينحۋا جارىم جىل بويى ونىڭ بەتى-قولىن جۋىپ، دارەتىن الىپ تازالايدى.

  كورشىلەرى: «ياڭ قاريا وتە باقىتتى ەكەن، تۋعان قىزى، كۇيەۋ بالاسى بولعان كۇننىڭ وزىندە دە ءبۇيتىپ قارايلاسۋى ناعايبىل» دەپ سۇيىنىشپەن ءسوز ەتىسەدى.

  بۇل وتباسىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋدى ويلاعان ياڭ جيچۇن قاريا سىرتقا شىعىپ جالدانبا جۇمىس ىستەسەم دەيدى، ما شينحۋانىڭ سۋسىندىق زاۆودىن اشاتىن ءبىر دوسى بۇل جاعدايدان حابار تاپقان سوڭ، قاريانى قاقپا كۇزەتۋگە شاقىرادى، ۇيگە جاقىن ەكەنىن ەسكەرىپ، ما شينحۋا دا بۇعان قوسىلادى. ما شينحۋا وسى بىرنەشە جىلدان بەرگى كەشىرمەلەرىن ەسكە الا: «اكەمنىڭ ءوزى تاپقان 6 دا 7 مىڭ يۋان اقشاسىنىڭ بارلىعىن سول كىسىنىڭ اتىندا بانكەگە اماناتقا قويدىم، ەلدەردىڭ بارلىعى قارياعا مەن قارايلاسىپ جاتىر دەپ ويلايدى، امالياتتا بىرنەشە جىلدان بەرى قاريا، راسىندا، مەنىڭ وتباسىما قارايلاسىپ كەلگەندىگىن بىلمەيدى. كەي كەزدەرى مەن ۇستەمەلەپ قىزمەت ىستەپ ۇيگە جاي قايتقاندا، ‹اكەم› ۇنەمى ەسىك الدىندا مەنىڭ كەلۋىمدى كۇتەدى. ءبىر جولى قاتتى نوسەر جاۋعاندا، ‹اكەم› نوسەرگە دە قاراماي قىزمەت ورنىما قول شاتىر اكەلىپ بەردى، ‹اكەمنىڭ› مالمانداي سۋ بولعان تۇرىنە قاراپ قاتتى اسەرلەندىم! ۇزاق جىل بولدى مەن ول كىسىگە ۇيرەنىپ قالىپپىن، ەشكىم ‹اكەمنىڭ› ورنىن باسا المايدى» دەدى.

  «اپەكە-باۋىر» سۇيىسپەنشىلىگى

  ما شينحۋانىڭ وتباسى اسىپ جاتقان اۋقاتتى وتباسى ەمەس، كۇيەۋى ءماجيت 1993-جىلى شتاتىن ساقتاپ، ەكىنشى  كاسىپكە شىعىپ كەتكەن، قازىر جۇمىسسىز، كەي كەزدەرى ۇساق-تۇيەك ساۋدامەن شۇعىلدانىپ، وتباسىنا قارايلاسادى، ارينە وتباسىنىڭ تۇرمىستىق قاراجاتى نەگىزىنەن ما شينحۋانىڭ ەڭبەكاقىسىنان شىعادى. وسىنداي بولا تۇرا ما شينحۋا جۇرتشىلىقتىڭ قيىنشىلىعىن شەشىمدەۋدەن باس تارتىپ كورمەدى.

  قۇجىرتى موڭعۇل اۋىلىنىڭ قىستاق تۇرعىنى ەرمۇرات پەن قالا ماڭى اۋىلى سىبەتى قىستاعىنىڭ تۇرعىنى سايراگۇل تۇرمىستانعاننان كەيىن وتباسىنداعى 3 جان ءۇي مايلاپ كۇندىك ىستەپ، ءۇپى-ءتاپى تۇرمىس كەشىرەدى.

  2014-جىلى 9-ايدا ما شينحۋا بۇل ىستەن حابار تاپقان سوڭ، ىرىقتىلىقپەن سول وتباسىمەن تۋىس بولىپ ءارى ۇيىنە اكەلىپ، ىشەر اسىن شەشىم ەتىپ، جاتار ورىن ورنالاستىرىپ بەرەدى. وسىدان باستاپ ما شينحۋانىڭ قازاق تۋىسقاندارى، ال ەرمۇرات پەن جۇبايىنىڭ حۇيزۋ «اپەكەلەرى» بولادى.

  «ءبىر وتباسىنىڭ ادامدارى بولعاندىعىمىز ءۇشىن ءبىر-بىرىمىزگە قارايلاسۋىمىز كەرەك» دەگەن ما شينحۋا «باۋىرى» مەن «ءسىڭلىسىنىڭ» كاسىپتەنۋىنە كومەكتەسۋ ءۇشىن تۇس-تۇسقا شاپقىلاپ، كوپ ورىنمەن بايلانىس جاساۋ ارقىلى اۋداندىق ورتا تازالىعى باسقارماسىنىڭ ءبىر شوفەر الاتىندىعىن ۇعىسىپ كورىپ، شوفەرلىك كۋالىگى بار ەرمۇراتتى 2700 يۋان ايلىق ەڭبەكاقىسى بار وسى قىزمەتكە ورنالاستىرادى.

  «ءسىڭلىسى» سايراگۇلدىڭ دەنساۋلىعى ءالسىز، اۋىر ەڭبەكپەن شۇعىلدانۋىنا بولمايتىندىقتان، بيىل 3-ايدا ما شينحۋا ءدوربىلجىن اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى قاتىناس ساقشى ۇلكەن اترەتىنىڭ تازالىقشى الاتىندىعىنان حابار تاۋىپ، باسشىلارمەن بەلسەنە بايلانىس جاساپ، سىڭلىسىنە دە 2500 يۋان ەڭبەكاقى الاتىن جۇمىس تاۋىپ بەرىپ، وتباسىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتەدى.

  بيىل ەرمۇراتتىڭ ۇلى وقۋ جاسىنا تولعان ەدى، قاتىستى بەلگىلەمە بويىنشا نوپوسى تۇرعان ورىننان وقۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا، وتباسىنىڭ ەرەكشە جاعدايىن ويلاستىرعان ما شينحۋا تالاي رەت وقۋ-اعارتۋ تاراۋلارىنا ءوتىنىش بەرۋ ارقىلى ەرمۇراتتىڭ ۇلىن اۋداندىق 4- باستاۋىش مەكتەپكە وقۋعا تۇسىرەدى.

  ەرمۇرات: «ما شينحۋا اپەكەمىز بىزگە وتە جاقسى قارايلاسادى. ءبىز ول كىسىنىڭ ۇيىندە تۇرامىز. ءبىر جىلعى 5 مىڭ يۋاندىق ءۇي مايلاۋ اقىمىز ۇنەمدەلدى، تاماعىمىز دا تەگىن، اپەكەمىزدىڭ بىزگە ىستەگەن جاقسىلىعىن ماڭگى ۇمىتپايمىز» دەدى.

  «انا-بالالىق» سۇيىسپەنشىلىك

  2012-جىلى ءدوربىلجىن اۋداندىق 2-ورتا مەكتەپتىڭ ورتالاۋ 1-جىلدىعىندا وقىپ جاتقان بيڭتۋان اۋىل شارۋاشىلىق 9-شى 165- تۋانىندەگى ورازبەك اكە-شەشەسىنەن بىردەي ايرىلىپ، جەتىم قالادى دا، ەش پاناسى جوق ول تۇرمىستان قاتتى قينالىپ، وقۋدان قول ۇزۋگە ءماجبۇر بولادى.

  بۇل جاعدايدى قىزمەتتەستەرىنەن ەستىگەن ما شينحۋا ورازبەكتى ءوزى ىزدەپ بارىپ، ونى ۇيىنە الىپ قايتىپ، ءوز بالاسىنداي قارايلاسادى جانە ايىنا 200 يۋان وقۋ، ۇيرەنۋ قاراجاتىن بەرىپ تۇراتىن بولىپ، وزاربەكتى جالعاستى وقۋعا ناسيحاتتايدى.

  مەكتەپ باستالعان كەزدە ما شينحۋا ورازبەكتىڭ كيىم-كەشەك، كورپە-جاستىق، ورامال-سابىن سياقتى تۇرمىستىق بۇيىمدارىن تولىقتاپ بەرۋمەن بىرگە، مەكتەپپەن بايلانىس جاساۋ ارقىلى ونىڭ جاتاق، تاماق ماسەلەسىن شەشىم ەتەدى.

  مىنە، سونان باستاپ ورازبەك مەيىرگە تولى جانۇيا قۇشاعىندا حۇيزۋ «شەشەنىڭ» ىستىق ماحابباتىنا شومادى. سودان تارتىپ، دەمالىس بولسا بولعانى ورازبەكتىڭ باراتىن جەرى ما شينحۋانىڭ ءۇيى بولادى.

  ما شينحۋانىڭ كومەگىندە ورتالاۋ مەكتەپتى بىتىرگەن ورازبەك وقۋ ناتيجەسى تىم شىركىن-اي بولماعاندىقتان، تولىق ورتا ءبىرىنشى جىلدىعىنىڭ سوڭعى ماۋسىمىندا تەحنيكالىق مەكتەپتەن وقىپ، كاسىپتىك ونەر يگەرىپ، كاسىپ كوزىن اشۋ ويىنا كەلەدى.

  ورازبەكتىڭ بۇل ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن، ما شينحۋا بيڭتۋان اۋىل شارۋاشىلىق 9-شىنىڭ كاسىپتىك-تەحنيكالىق مەكتەبىمەن بايلانىس جاساپ، وزاربەكتىڭ ءوز تىلەگى بويىنشا، مال شارۋاشىلىق كاسىبىن وقىتادى. بۇل مەزگىلدە دە ما شينحۋا ورازبەككە ۇنەمى قارايلاسىپ تۇرادى.

  ما شينحۋانىڭ وزىنە جاساعان وسىنشا كوپ قامقورلىعىنا قاتتى تەبىرەنگەن ورازبەك: «ونەردى جاقسى ۇيرەنىپ، ‹شەشەمنىڭ› جاساعان قامقورلىعىن اقتايمىن» دەدى.

  ال، ما شينحۋا: «ورازبەكتىڭ ‹شەشەسى› بولعان ەكەنمىن، جاۋاپكەرلىگىم دە اۋىر دەپ تانيمىن. ‹بالام› ءبىر كاسىپتىك تىزگىنىن ۇستاپ، ءوز جولىن ءوزى باسقانعا دەيىن كومەكتەسەمىن» دەدى.

  ما شينحۋا ءوزىنىڭ قاراپايىم ومىرىندە ەلدەن اسقان ادامگەرشىلىك سۇيىسپەشىلىگىمەن ءار ۇلت حالقىنىڭ القاۋىنا بولەنۋمەن بىرگە، «شينجياڭ قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى قاتىناس ساقشى جۇيەسىندەگى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ ۇلگىسى»، «اۆتونوميالى رايوندىق ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعىنىڭ ۇلگىسى»، «ايماقتىق ۇلتتار ىنتىماعىنداعى ۇزدىك جەكە»، «ايماقتىق 2-كەزەكتى ءمورال ۇلگىسىنە كورسەتۋ سيلىعىنىڭ يەگەرى»، «ءدوربىلجىن اۋداندىق تۇڭعىش كەزەكتى ۇلكەندى قۇرمەتتەۋ، جاقىندارىن ايالاۋ ءمورال ۇلگىسى»، « ۇزدىك پارتيا مۇشەسى»، « ۇزدىك پارتيا قىزمەتكەرى»، «وزات جەكە» بولىپ تالاي مارتە ماراپاتتالدى.

  رەداكتورى : جىگەر ومىربەك ۇلى  


  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى