ەەڭ جاڭا مازمۇندار
قىس ىزعارى قايتىپ، شىعىستان كوكتەم سامالى ەستى
كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدى جاپپاي تەكسەرۋ قىزمەتىن جوعارى ساپامەن ويداعىداي ىستەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە دەر كەزىندە قول جەتكىزۋگە ساندى مالىمەتتىك نەگىز ازىرلەۋ كەرەك
شاعانتوعاي اۋدانى كوكتەمگى تۇقىم ءسىڭىرۋ جۇمىسىن ءدال ۋاعىندا باستادى
ساۋان اۋدانى جۇگەرى تۇقىمىن ءسىڭىرۋ جۇمىسىن باستادى
ۋان جينگاڭ: بورىشى ءۇشىن ءومىرىن ارناعان ادال قورعاۋشى
گۇڭچۇي سىلي: باقىتتى مەكەندى تاپجىلماي كۇزەتكەن قارلى تاۋ قىرانى
لي حۇڭجۋان: قانعا بويالىپ جىعىلسا دا توناۋشىنى قويا بەرمەدى
«ءبىر ءۇيلى جاندار ءوزارا كوڭىل ءبولىپ تۇرۋى كەرەك»
قىزىعا كىتاپ وقىپ،اقاۋسىز ەرجەتەيىك
«جەتىلىم بوگەلىسى كۇنى» ۇگىتىن ورىستەتتى
قالا تۇرعىندارى قاجەتىنە قاراي تارتىپپەن جانارماي قۇيدىردى
2020-جىلى 4-ايدىڭ 5-كۇنى 66-سان
2020-جىلى 4-ايدىڭ 4-كۇنى 65-سان
بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى ءار ۇلت حالقى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
قازا بولعانداردى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ، قايسارلىقپەن العا ىلگەرىلەيىك
تۇتاس رايونىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
ءسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ سەنىمىن بەكەمدەپ، حاۋىپ - قاتەردى ورايعا اينالدىرۋعا شەبەر، قامال الىپ قيىندىقتاردى جەڭۋگە باتىل بولىپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جاپپاي ورىنداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
جىڭ جۇڭحۋا: حالىق ءۇشىن باسىن ءباي تىككەن قاتەردەن قۇتقارۋشى قاھارمان
لي جۋەرۇڭ: حاۋىپتى ساتتە گراناتتىڭ پىلتەسىن تارتقان سودىرعا تاپ بەردى
سۇڭ بينشي: قىزىل قانىمەن ەسكەرتكىش ورناتتى
ءورت ءوشىرۋ،ورتتەن ساقتانۋ اۆتوموبيلى جولىنا بەلگى سىزدى
دۋ جۋان 13 ساۋداگەردىڭ 260 مىڭ يۋان ماياقىسىن كەشىرىم ەتتى
«قاتىسسىز ىسكە» ارالاسۋعا جانى قۇمار ساقا پارتيا مۇشەسى گۋ شىچىڭ
تۋىستاسۋدان تۋىنداعان تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك
 ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ جانە ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، بيىلعى ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن،مىندەتتەرىن قايراتتانا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
حاۋىپسىزدىكتىڭ تومەنگى شەگىن ويداعىداي ساقتاپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەيىك سوتسياليستىك مەكتەپ باسقارۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ وسىزاماندانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتەيىك
پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ،جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدى كۇشەيتىپ،ءتۇرلى قىزمەتتىڭ ناقتى،ەگجەي-تەگجەيلى تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2020-جىلعى 9-رەتكى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
اكىمشىلىك مەكەمەسى «تومەنگە بەرۋ،باسقارۋ،قىزمەت وتەۋ» رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋدى ىلگەرىلەتۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق ءماجىلىسىن اشتى
قىستاق تۇرعىنى اياق استىنان ناۋقاستانىپ،قىزمەت اترەتىندەگىلەر دەر كەزىندە شيپاحاناعا جەتكىزدى

سۇيەك كۇتىمدەۋدىڭ سىرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2019/2/25 11:31:39


  سۇيەك اقاۋسىزدىعىن تەكسەرۋ

  حالىقارالىق سۇيەك زاتى بوساۋى قور قوعامىنىڭ تەكسەرۋىندە دۇنيە ءجۇزى بويىنشا سۇيەك زاتى بوساۋدان ءار 3 سەكۋندتا ءبىر مەرتىگۋ تۋىلىپ تۇرادى ەكەن. قازىر دۇنيە بويىنشا 50 جاستان اسقانداردىڭ اراسىندا ايەلدەردىڭ سۇيەك زاتى بوساۋ اۋرۋىنا شالدىعۋ مولشەرى ۇشتەن ءبىر بولەگىندەي،ەرلەردىڭ وسى اۋرۋعا شالدىعۋ مولشەرى بەستەن ءبىر بولەگىندەي ەكەن. الداعى 30 جىلدا سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى بارلىق سىنىق  اۋرۋىنىڭ جارىمىنان استامىن يەلەيدى ەكەن.

  جۇڭگولىقتاردىڭ سۇيەك اقاۋسىزدىعى ورەسى دە ادامدى الاڭداتادى.ونىڭ ۇستىنە،جاستانۋعا قاراي بەت الۋدا. 2015-جىلعى «جۇڭگو سۇيەك تىعىزدىعى جاعدايىن تەكسەرۋ دوكلاتىندا» مىنالار كورسەتىلگەن: 50 جاستان اسقان تۇرعىنداردىڭ جارتىسىنان استامىندا سۇيەك ماسساسىنىڭ قالىپسىزدىعى ساقتالعان. ونىڭ ۇستىنە،35 جاستان كەيىن سۇيەك زاتى بوساۋ اۋرۋىنا شالدىعۋ مولشەرى %1 تەن %11 كە جوعارىلاعان.

  بۇدان سىرت، جۇڭگونىڭ تۇڭعىش رەتكى سۇيەك كورسەتكىشى بايانداماسىندا جۇڭگولىقتاردىڭ سۇيەك اقاۋسىزدىعىنىڭ ورتاق ءنومىرىنىڭ  وزدەسپەي قالعانىن (وتە تومەن ەكەنىن)،%30 جۇڭگولىقتىڭ سۇيەك كورسەتكىشىنىڭ ولشەمگە تولماي قالعانى كورسەتىلگەن.

  جاپونيانىڭ توتتوري داشۋەسى مەديتسينا ءبولىمى نەگىزدىك كۇتىمدەۋ ءىلىمىنىڭ پروفەسسورى ءبىر ەسەپتەۋ فورمالاسىن شىعارعان، مۇندا ءوزىڭنىڭ دەنە سالماعىڭ مەن جاسىڭا قاراپ، سۇيەك زاتى بوساۋ ناۋقاسىنىڭ حاۋىپ-قاتەر دارەجەسىن مەجەلەپ شىعارۋعا بولادى ەكەن. ناقتىلى ەسەپتەۋ ءادىسى: دەنە سالماعىڭىزدان جاسىڭىزدى الىپ، ودان شىققان ساندى 0.2 گە كوبەيتەسىڭ. ودان شىققان ناتيجە 4-تەن تومەن بولسا حاۋىپ-قاتەر جوعارى؛ناتيجەسى 4-پەن 1-دىڭ اراسىندا بولسا ورتا دارەجەلى حاۋىپ-قاتەر، ال 1-دەن تومەن بولسا حاۋىپ-قاتەر از بولادى ەكەن. مىسال كەلتىرسەك: ءمالىم ءبىر ادامنىڭ دەنە سالماعى 45 كيلوگرام،جاسى 70 تە بولسا ونىڭ حاۋىپ-قاتەر دارەجەسى 45 تەن 70 تى الىپ،ونى 0.2 مەن كوبەيتسەك  ناتيجەسى 5-. بۇل ناۋقاستىڭ سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى ناۋقاسى حاۋىپ-قاتەرىنىڭ جوعارى ەكەنىن تۇسىندىرەدى. دەنە سالماعى جەڭىل ادامداردىڭ سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى ناۋقاسىنا شالدىعۋ مولشەرى جوعارى بولادى.

  ادام قارايسا نە ءۇشىن سۇيەك زاتى بوسايدى؟بەيجيڭ اسكەري رايونى سۇيەك جاراقاتى،سۇيەك ناۋقاسىنىڭ الدىن الۋ-ەمدەۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشى شيپاگەرى ۋاڭ جىنحۋ بىلاي دەدى: ورتا جاستان كەيىن سۇيەك  ءوسۋ مەزگىلى توقتايدى. الايدا،ادام دەنەسىنىڭ قان پلازماسىنداعى كالتسي مەن دەنە سۇيىقتىعى سۇيەكتەگى كالتسيمەن  ءۇرتىس  ارالاسىپ  وتىرادى دا قالىپتى كالتسي قاباتىنىڭ الماسۋىندا تەپە-تەڭسىزدىك تۋىلادى. ەگەر سۇيەكتىڭ ءسىمىرۋى مەن سۇيەك قالىپتاسۋىنىڭ جاعدايى تەپە-تەڭدىكتەن ايرىلسا سۇيەكتىڭ ءسىمىرۋى سۇيەك قالىپتاسۋىنان جوعارى بولىپ،سۇيەك ماسساسى ازايىپ،سۇيەكتىڭ قۋاتى تومەندەيدى. سۇيەكتىڭ سەرپىمدىلىگى مەن بەرىكتىگى تومەندەپ،مورتتىعى جوعارىلايدى دا تەز سىناتىن بولادى. ال،قارتايعاندا سۇيەك تىعىزدىعى ازايىپ،سۇيەك ماسساسىنىڭ السىرەۋى سىندى ەرەكشەلىككە يە سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋ اۋرۋى قارتتاردىڭ اراسىندا كوپ كورىلەدى.
ورتا جاستان باستاپ سۇيەك ماسەلەسىن ۋاعىندا ەمدەتپەسە ناۋقاستا بەل نەمەسە ونە بويى اۋرۋ جاعدايى پايدا بولادى. اسقىنعاندا اۋناۋ،وتىرىپ-تۇرۋ،ءجۇرۋى دە قيىن بولادى. قارتايعاندا بۇكىل دەنەسى قاقساپ اۋرۋ،بۇكىرەيىپ قالۋ جانە وڭاي جىعىلىپ،سۇيەگى سىنۋ سياقتى اۋرۋلار كورىلىپ،اقاۋسىزدىق پەن تۇرمىس ساپا جاعدايىنا اۋىر ىقپال جەتەدى. سوندىقتان ۋاڭ جىنحۋ: سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىنىڭ اسقىنۋى بىلىنبەيتىن بولسا دا ەرتەرەك ساقتانعان ءجون دەپ ەسكەرتەدى.

  بۇل ارادا كالتسي تولىقتاۋعا قاتىستى داقپىرتقا دالەلدى تۇسىنىك جاسالادى

  سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى ناۋقاسى سىزگە قاراي تونە باستاعاندا ءسىزدىڭ ىستەيتىن ءىسىڭىز كالتسي تولىقتاۋ. الايدا، شىن-جالعانى ارلاسقان ينفورماتسيالاردان كالتسي تولىقتاۋدىڭ قايسى ادىستەرىنىڭ عىلىمي ەكەنىن بىلە الماي ەسىمىز شىعادى؟

  دالمە-ءدال تولىقتاۋ ءۇشىن، سۇيەك سورپاسىن ىشسە كالتسي تولىقتانا ما؟

  نە جەسە سول تولىقتانادى دەگەن ويمەن كوپتەگەن ادامدار سۇيەك سورپاسىن ىشسە كالتسي تولىقتانادى دەپ قارايدى. شاڭحاي حۋادۇڭ شيپاحاناسىنىڭ قورەكتىك ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى چىن شيافي بىلاي دەيدى: ناق ايتقاندا، سۇيەك سورپاسىن ءىشۋدىڭ كالتسي تولىقتاۋداعى رولى وتە ماردىمسىز. زەرتتەۋلەر مىنانى دالەلدەدى: ساپاسى ۇقساس سيىر ءسۇتى مەن سۇيەك سورپاسىن سالىستىرعاندا سيىر سۇتىندەگى كالتسيدىڭ قۇرامى سۇيەك سورپاسىنداعى كالتسيدىڭ قۇرامىنان جوعارى بولادى.

  سۇيەك سورپاسىنداعى كالتسي قۇرامى تومەن بولۋدان سىرت، ونداعى كوپتەگەن ماي قۇرامى كالتسيمەن بىرىگىپ كوبىكتى زاتقا ايلانىپ، كالتسيدىڭ ءسىمىرىلۋى مەن پايدالانۋىنا كەسىرىن تيگىزەدى. ۇزاق ۋاقىت پايدالانسا قانداعى ماي قۇرامى جوعارىلاۋ، نەسەپ قىشقىلى جوعارىلاۋ، سەمىرۋ سياقتىلاردى كەلتىرىپ شىعارىپ، كالتسيدىڭ سارىپ بولۋىن ارتتىرا تۇسەدى.

  گازدى سۋسىن ءىشۋ سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىن كەلتىرىپ شىعارا ما ؟

  دوستىق شەڭبەرلەرىنەن مىناداي الاڭداۋشىلىقتى كورەمىز. گازدى سۋسىن كالتسيدىڭ سىمىرىلۋىنە، سۇيەكتىڭ جەتىلۋىنە ىقپال جاسايدى جانە سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىن كەلتىرىپ شىعارادى، راسىندا، وسىنداي ما؟

  ۋاڭ جىنحۋ بىلاي دەپ تۇسىندىرەدى: گازدى سۋسىن سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىن كەلتىرىپ شىعارادى دەگەن اسىرا سىلتەنگەن ايتىلىمعا كۇمانىم بار. سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىن كەلتىرىپ شىعاراتىن فاكتور كوپ. ماسەلەن، جاس، جىنىس، تۇقىم قۋالاۋ، ەتەككىر توقتاۋ مەزگىلى، قورەكتىك جەتىسپەۋ، كالتسي جانە ۆيتامين D نىڭ جەتىپسەۋى، قيمىل ارەكەتىنىڭ از بولۋى، ارىقتاۋ، تەمەكى شەگۋ جانە اراق ءىشۋ سياقتىلار.

  وندا گازدى سۋسىن ءىشۋ سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىن كەلتىرىپ شىعارادى دەگەن وسەك-اياڭ قايدان تارادى؟كەيبىر ادامدار كوكا-كولا سياقتى گازدى سۋسىنداعى سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋىن كەلتىرىپ شىعاراتىن پالەنىڭ باسى دەپ قارايدى. چىن شيافي بىلاي دەيدى: فوسفور تۇرمىسىمىزدا كوپ كەزىگەتىن ەلەمەنت بولىپ،كوپتەگەن ازىقتىقتا ساقتالادى. ول جۇرەگىمىزدى ريتىمدى سوقتىرىپ قالماستان،سۇيەك اقاۋسىزدىعىنا دا قاجەتتى ماتەريال سانالادى.

  سوندىقتان، ءبىر دەنساۋلىعى اقاۋسىز ەرەسەك ادام جونىنەن الىپ ايتقاندا، كوكا-كولا سياقتى گازدى سۋسىندى لايىقتى تۇتىنسا دەرەۋ سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى سياقتى اۋرۋعا شالدىعا قويمايدى. ونىڭ ۇستىنە،كوپتەگەن كلينيكالىق ەمدەۋ بارىسىندا گازدى سۋسىن ءىشىپ،  سۇيەك  زاتىنىڭ بوساۋى ناۋقاسىنا شالدىققان ناۋقاس كەزىكپەگەن.

  سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى اۋرۋىنا تەك قارتتار عانا شالدىعا ما؟

  ۋاڭ جىنحۋ بىلاي دەدى: سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى قارتتاردىڭ «پاتەنتى» ەمەس. دەنە شىنىقترۋعا كوڭىل بولمەۋ، كۇن نۇرىنا كوپ قاقتالماۋ، ازىقتىقتاردىڭ وتە مانەرلەنگەن بولۋى سىندى ناشار تۇرمىس ادەتتەرىنىڭ كەسىرىنەن سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋ اۋرۋى جاستار جاعىنا بەت الا باستادى. 35 جاستىڭ الدى-ارتىندا ادام دەنەسىنىڭ سۇيەك قۇرىلىمى شەگىنە جەتىپ بولعان سوڭ سارىپ ەتىلە باستايدى،قايتا تولىقتانبايدى. ەگەر كوڭىل بولمەسە نەمەسە سۇيەككە قاجەتتى ەرتە تولىقتاماسا،كالتسي تولىقتاماسا وندا سۇيەككە ءبىر قوپارعىش ءدارى جاسىرعانمەن تەڭ بولىپ،كەز كەلگەن ۋاقىتتا سۇيەك زاتىنىڭ بوساۋى،سىنۋ سياقتى سۇيەك ماسەلەلەرى تۋىلاتىن بولادى.

  سۇيەك زاتى بوساۋىنىڭ الدىن الۋدا قيمىلدى ازايتۋ كەرەك پە؟

  كەيبىرەۋلەر سۇيەك ۇيكەلىستەن قورقاتىندىقتان،كوپ قيمىلداماۋ كەرەك دەيدى. شي-ان دەنە تاربيە شۋەيۋانى دەنە تاربيە ءىلىمىن زەرتتەۋ كەڭسەسىنىڭ پرفەسسورى گوۋ بو بىلاي دەيدى: قاقالىپ قالام با دەپ قاسىقتان قالايشا قاعىلارسىڭ؟سۇيەكتىڭ جەتىلۋى، سۇيەكتىڭ ءبىتىمى دەنە تاربيەمەن تىعىز قاتىستى. دەنە تاربيە قيمىلى سۇيەك كلەتكاسىنىڭ قيمىلىنا تىكەلەي اسەر جاسايتىن ماڭىزدى فاكتور. ال،دەنە تاربيە قيمىلى ادام دەنەسىنىڭ زات الماسۋىن جەبەيدى. سىرتتا دەنە تاريبە قيمىلدارىمەن شۇعىلدانۋ جانە لايىقتى كۇن نۇرىن قابىلداۋ كالتسيدىڭ سىمىرىلۋىنە پايدالى بولادى. دەنە تاربيە قيمىلى بارىسىندا بۇلشىق ەت جيىرىلىپ، سۇيەكتى تارتاتىندىقتان، سۇيەكتىڭ تىعىزدىعىن جوعارىلاتادى. تاعى ءبىر زەرتتەۋدە مىنالار بايقالعان: دەنە تاربيە قيمىلىنا ۇنەمى قاتىناساتىن قارتتاردىڭ سۇيەك تىعىزدىعى،دەنە تەپە-تەڭدىگىن مەڭگەرۋ  قۋاتى جوعارى بولىپ، وڭاي-وسپاق جىعىلا قويمايدى دا ءونىمدى تۇردە سىنىقتىڭ الدىن الادى.

  اۋدارعان _ مايرا ايتقۇرمان قىزى


  رەداكتورى : جىگەر ومىربەك ۇلى  


  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn