ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 150 مىڭ مۋلىق ماقسارىسى كوركەم كورىنىسكە اينالدى
شيحۋ توراڭعى ورمانى سۋ ءۇستى باقشاسى ءسىزدى جازدى كوڭىلدى وتكىزۋگە شاقىرادى
ءسىز اڭساعان جاز كەلبەتى وسىندا
شينجياڭعا كومەكتەسۋ بارىسىندا ءومىرىن ارلەندىرە ءتۇستى
بۇقارانىڭ كوڭىل تۇپكىرىنەن ورىن الدى
الۋان ءتۇر، اسقاق كوڭىلمەن مەرەكەنى قارسى الدى
شاۋەشەك قالاسى شارلاپ تەكسەرۋدىڭ كولەمىن اتىز باسىنا دەيىن كەڭەيتتى
وقۋ-اعارتۋ ىستەرىنە تاباندى بولىپ، شۇعىلالى تابىستارعا قول جەتكىزدى
ەڭ سۇيىكتى ءورت ءوشىرۋشى
پارتيا قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى كاسىبىن مىقتى يگەرىپ، جاۋىنگەرلىك قامالدى بەكەمدەيىك
ازىق-تۇلىك حاۋىپسىزدىگى وتكەلىن
ماڭايىمىزداعى كوركەمونەرشىلەرمەن تانىسايىق
ايماعىمىزدىڭ الدىڭعى جارىم جىلداعى جۇمىستاندىرۋ جاعدايى ورنىقتى ارتتى
چىن چۋانگو ۇرىمجىدە كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىس،تيجارات جاعدايىنا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى
شاۋەشەك قالاسى 90 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ،50 كيلومەتر ۇزىندىقتاعى جىلۋمەن قامداۋ قۇبىر تورابىن جاڭالادى
«جاقسى ىستەپ، تىپتى دە جوعارى ەڭبەكاقى الۋعا كۇش سالامىن»
قۇرىلىم رەفورماسىنىڭ جاڭا جاعدايىن بارشا جۇرت القادى
ىنتا-پەيىلىمەن كۇش سالا قىزمەت وتەدى
مەيىرگە تولى جانۇيا قۇردى
ەكولوگيالىق ورتاسى كوركەم سۋرەتتەي شاعانتوعاي
شاۋەشەكتە باس قوسىپ، اككوردەون مەرەكەسىنەن ءلاززاتتانايىق
شاعانتوعاي اۋدانىندا ماقسارى گۇل اشىپ، شارۋالار شاتتىققا شومدى
ءبيدايعا وراق سالىندى
تاربيە ايىندا ستيل تازارتۋ قيمىلى تەبىندى ورىستەتىلدى
اۋقاتتانۋ شەبەرلەرى شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشىپ، قىستاق تۇرعىندارىءوز جەرلەرىندە كاسىپتەندى
تيانشان جابايى قىزىل بۇعىسى بايقالدى
كوشە جاڭالانىپ، قالا شت-جاڭا بەينەگە ەندى
نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، قۇرىلىم رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ، رايونىمىزدىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
تولى مىنە وسىنداي كوركەم
«ولار ءبىزدىڭ ۇيرەنەتىن ۇلگىمىز»

قارا ۇڭگىر ءاسىلى وسىنداي ەكەن

جولدانعان ۋاقىتى : 2019/4/15 18:50:46

55 ميلليون جارىق جىلىنىڭ ار جاعىنداعى سىر
4-ايدىڭ 9-كۇنى جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ شاڭحاي وبسەرۆاتورياسىنداعى جۇڭگو قوسىنىنىڭ مۇشەلەرى قارا  ۇڭگىر سۋرەتىن كەسكىندەۋ تەورياسىن تالقىلاۋدا.



  بەيجيڭ ۋاقىتى بويىنشا 4-ايدىڭ 10-كۇنى كەشكى ساعات 9 دا جۇڭگونى قامتىعان دۇنيە جۇزىندەگى كوپ ەلدىڭ استرونومدارى قارا ۇڭگىردىڭ تۇڭعىش سۋرەتىن بىردەي ۋاقىتتا جاريالادى. 200 دەن استام عىلىمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرى 10 نەشە  جىل ۋاقىت  جۇمساپ، 4 قۇرلىقتاعى 8 باقىلاۋ ورنىنان   تۇسىرگەن وسى ءبىر بەينەلىك ىسپاتتاما   ەينشتەيننىڭ جالپىلىق سالىستىرمالىلىق  نازارياسىنىڭ شەكتەن اسقان شارت-جاعدايدا دا   جۇزەگە  اساتىنىن راستاۋى مۇمكىن.
 شينحۋا اگەنتتىگى (وقيعا كوكجيەگى    تەلەسكوبى نىسان  گرۋپپاسى بەرگەن سۋرەت)
«حالىق تورابىنان»
 
ادامزات  تۇڭعىش رەت قارا ۇڭگىردى ”كوردى“
 
    شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4-ايدىڭ 10-كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى. شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ شەتەلدە تۇراتىن تىلشىلەرىنىڭ جالپىلىق حابارىندا ءتىلسىم اسپان دەنەسى قارا ۇڭگىردى ادامزاتتىڭ اقىرى ”كورگەندىگى“ حابارلاندى. جۇزدەگەن عىلىمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرى  سەلبەسۋگە  قاتىناسقان ”وقيعا كوكجيەگى تەلەسكوبى“ نىسانى جونىندە 4-ايدىڭ 10-كۇنى دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپ جەرىندە ءبىر ۋاقىتتا اقپار جاريالاۋ ءماجىلىسى اشىلىپ، ولار سۋرەتكە تۇسىرگەن قارا ۇڭگىردىڭ سۋرەتى جاريالاندى.

  سۋرەتتەگى ”باس كەيىپكەر“ بيكەش شوق جۇلدىزىنداعى ەرەكشە الىپ ەلليپس جۇلدىز جۇيەسىنىڭ M87 سەنترىندەگى اسقىن جوعارى ماسسالى قارا ۇڭگىر، ونىڭ ماسساسى كۇننىڭ 6 ميلليارد 500 ميلليون ەسەسىندەي، جەر شارىنان شامامەن 55 ميلليون جارىق جىلى شالعايدا. سۋرەتتە ءبىر سەنترى قارا ءتۇستى جارىق ساقينا فورمالى قۇرىلىم كورسەتىلگەن، ونىڭ قارا بولىگى قارا ۇڭگىردەن  تۇسكەن ”كولەڭكە“، جارىق بولىگى قارا ۇڭگىردى اسا جوعارى جىلدامدىقپەن اينالىپ تۇرعان جۇتقىش تاباق.

  ”مەن كەزىندە كورىنبەيدى دەپ قارالعان زاتتى تۇڭعىش رەت كورە العاندىعىمىزدى قۋانىشپەن جاريالايمىن... بۇل تەك باستاماسى عانا“، - دەدى امەريكا قۇراما شتاتتارى حارۆارد EHT اسپان دەنەلەرى فيزيكا عىلىمى ورتالىعىنىڭ نىسان ديرەكتورى شەپ دويلەمان امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ استاناسى ۆاشينگتوندا. اقپارا جاريالاۋ ءماجىلىسى زالىنان دۋ قول شاپالاق ءۇنى كوتەرىلدى.

  ۆاشينگتوننان سىرت، جۇڭگونىڭ شاڭحاي جانە تايبەي،چيليدىڭ سەنت -دياگو، بەلگيانىڭ بريۋسسەل جانە جاپونيانىڭ توكيو قاتارلى جەرلەرىندە دە ءبىر ۋاقىتتا اقپار جاريالاۋ ماجىلىستەرى اشىلدى. امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ «اسپان دەنەلەرى فيزيكا عىلىمى جۋرنالى حابارى» ارناۋلى سان فورماسىمەن 6 ماقالا ارقىلى وسى ەلەۋلى جەتىستىكتى جاريالادى.

  وتكەن عاسىردىڭ باسىندا ەينشتەين جالپى سالىستىرمالىلىق تەورياسىن العا قويىپ، قارا ۇڭگىر ءومىر سۇرەتىندىگىن تۇسپالداعان. بۇل ءبىر ءتۇرلى كولەمى وتە كىشكەنە،ماسساسى وتە ۇلكەن اسپان دەنەسى، تارتۋ كۇشى  وراسان زور، ءتىپتى، ونىڭ ماڭىنداعى بەلگىلى اۋماقتا جارىقتىڭ ءوزى دە ونان قاشىپ قۇتىلا المايدى، وسى  اۋماق ”وقيعا كوكجيەگى“ دەپ اتالعان.

  ”وقيعا كوكجيەگى تەلەسكوبى“ قارا ۇڭگىردىڭ ”وقيعا كوكجيەگى“ ن باقىلاۋ-ولشەۋ ءۇشىن جوبالانعان. ول دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپ جەرىنە ورنالاسقان رادياتسيالىق تەلەسكوپتاردان   قۇرالاتىن ديامەترى جەر شارىنىڭ ديامەترىمەن بارابار ەرەن تەلەسكوپ. 2017 -جىلى 4-ايدا امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ گاۆاييىنان چيليگە دەيىن،پيرەنەي تۇبەگىنەن وڭتۇستىك ۇيەككە دەيىن تارالعان بۇل تەلەسكوپتار ءبىر ۋاقىتتا M87 سەنترىندەگى قارا ۇڭگىرگە تۋرالانىپ سۋرەت ءتۇسىردى، ونىڭ قيىندىعى جەر شارىندا تۇرىپ ايدىڭ بەتىندەگى ءبىر تال اپەلسيندى سۋرەتكە تۇسىرگەنمەن بىردەي. سۋرەت 2 جىلعا تاياۋ ۋاقىت ساندى مالىمەتتەردى ءبىر جاقتى ەتۋدەن جانە  تەوريالىق تالداۋ  جاساۋدان كەيىن ”جۋىلىپ“ شىققان.

  جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ شاڭحاي وبسەرۆاتورياسىن قامتىعان كەيبىر جۇڭگو قۇرىلىمدارى باقىلاۋ-ولشەۋگە جانە ساندى مالىمەتتەردى ءبىر جاقتى ەتۋگە قاتىناستى. جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى مەملەكەتتىك وبسەرۆاتورياسىنىڭ ورىنباسار باستىعى شۋە سۇيجيان: وسى رەتكى قاتىناسۋ جۇڭگونىڭ مۇنان كەيىنگى حالىقارالىق سەلبەستىكتەردە اناعۇرلىم ماڭىزدى ۇلەس قوسۋىنا تاماشا ۇلگى ازىرلەدى،-دەدى.

  سۋرەت قارا ۇڭگىر سىندى ەرەكشە اسپان دەنەسى ءومىر سۇرەتىندىگىنىڭ تىكە دالەل-سىپاتى،ول جالپى سالىستىرمالىلىق تەورياسىن سىننان وتكىزۋمەن بىرگە،جۇلدىزدار جۇيەلەرىندەگى ايبىندى بۇركىن جولاقتاردىڭ قالاي قالىپتاسقاندىعى جانە جۇلدىزدار جۇيەسىنىڭ وزگەرۋىنە ىقپال ەتۋى سياقتى وزىق دەڭگەيلى ماسەلەلەرگە جاۋاپ بەرۋگە جاردەمدەسەدى.

”قارا ۇڭگىر ۋاقىت پەن كەڭىستىكتىڭ اياق شەگى، وندا ءبىز اشۋدى  ويلاعان كەيبىر قۇپيالار بار. قارا ۇڭگىردىڭ تۇڭعىش سۋرەتى ءبىزدىڭ وسى قۇپيالاردى اشۋىمىزدى ونان ارى ىلگەرىلەتەدى“،-دەدى نىسان عىلىمي كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى، نيدەرلاند نەيمەگەن داشۋەسىنىڭ پروفەسسورى حاينو پارك شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىسىنە. امەريكا قۇراما شتاتتارى  حارۆارد داشۋەسىنىڭ نازاريالىق فيزيكا عالىمى ابراحام لوب مۇنى ”مىڭ ەستىگەننەن ءبىر كورگەن ارتىق، ءبىر تال سۋرەت سان مىڭ اۋىز سوزگە تەڭ“ دەپ بەينەلەدى.

«شينجياڭ گازەتىنەن»


رەداكتورى : ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn