ەەڭ جاڭا مازمۇندار
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەتى جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، نىسانالارمەن، ولشەمدەرمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە مىعىم قايراتپەن، جوعارى ساپامەن قول جەتكىزەيى
اۆتونوميالى رايون كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الۋ بايلانىسىمەن ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزدى
پارتيا 19 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۋاقىتپەن جارىسا وتىرىپ، ءتۇرلى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەيىك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعى مەن دەنساۋلىعىنا بار كۇشپەن شىنايى كەپىلدىك ەتەيىك
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس كوكتەم مەرەكەسىن توپتىق قۇتتىقتاۋ جينالىسىن وتكىزدى
ساۋان اۋداندىق ەلەكترمەن قامداۋ سەرىكتەستىگى: بۇقارانىڭ ەلەكتردەن حاۋىپسىز پايدالانۋىنا جاعداي جاراتتى
مۋ باسىنا 800 يۋاننان تابىس ۇلەستىرىلدى
ايماقتىق نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسى قورىتىندى ءماجىلىسىن اشتى
تۇمشالامالى شام ءىلىپ،كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الدى
اۆتونوميالى رايون زيالىلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
جاڭا جىلدا جاڭا بەت-بەينەنى ايگىلەپ،مەيىرگە تولى مەرەكەلىك تىلەك جەتكىزدى
ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مادەنيەتىن جاقىننان تاماشالاپ،مەرەكە شاتتىعىنان ءلاززاتتاندى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 23-كۇنى 19-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 22-كۇنى 18-سان
كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ، شىت جاڭا تۇرمىس كەشىردى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 2019-جىلعى ساياحات كىرىسى 511 ميلليون يۋان بولدى
اۆتونوميالى رايون دەمالىسقا، پەنسياعا شىققان ساقا كادرلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
”ەكىنى قورعاۋ“ ارقىلى بۇكىل پارتيانىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىنە جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولايىق
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ جاڭا ناتيجەلەرىمەن جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ شەشۋش
تىشقان جىلىن قارسى الىپ، باقىتقا شومدى بارشا جۇرت
مەرەكەلىك زات ساتىپ الىپ،مەرەكەلىك تىلەك ءبىلدىردى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 21-كۇنى 17-سان
شاۋەشەك قالاسى: كوكتەم مەرەكەسىنە قاراعان تۇنگى باس قوسۋ داستارقانىنا زاكاز كوبەيدى
شيحۋدىڭ ەلەكتروندى ساۋداسى اۋىل شارۋاشىلىق ەرەكشە ونىمدەرىنىڭ الىس جەرلەرگە ساتىلۋىنا دەم بەردى
 مەملەكەتتىك ۇلت ىستەرى كوميتەتى قوبىقسارى اۋدانىنا «مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعى،العاباسارلىعىنداعى ۇلگى اۋدان» تاقتاسىن بەردى
”ءتورت تانىم“دى كۇشەيتىپ، ”ءتورت سەنىم“دى بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋ“دى ورىنداپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ تەرەڭدەي دامۋىن بۇلجىماستان ىلگەرىلەتەيىك
ساياسي - زاڭ قىزمەتىنىڭ وسىزاماندانۋ دەڭگەيىن كۇش سالا جوعارىلاتىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى تىنىش جۇڭگو، زاڭمەن جونگە سالىناتىن جۇڭگو قۇرۋ كەرەك

ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى جولىندا . ەرجۇرەك قۇرباندار شەجىرەسى

جولدانعان ۋاقىتى : 2019/6/25 18:45:26

احمەتجان قاسىمي: شينجياڭ حالقىنىڭ ازاتتىق ىستەرى جولىندا ەرلىكپەن كۇرەس جاسايمىن
«احمەتجان قاتارلى 5 جولداس ءتىرى كەزىندە شينجياڭ حالقىنىڭ ازاتتىق  ىستەرى جولىندا ەرلىكپەن كۇرەس   جاساپ،ەڭ سوڭىندا جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىن قۇرۋ ىستەرى جولىندا قۇربان بولدى، بۇكىل جۇڭگو حالقىنىڭ ماڭگى ەسكە ساقتاۋىنا تاتيدى.» 1949 -جىلى 11 -ايدىڭ 22 -كۇنى ءتوراعا ماۋ زىدۇڭ ازا ءبىلدىرۋ تەلەگرامماسىندا شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ باسشىسى  احمەتجان قاسىميعا وسىنداي باعا بەردى.

احمەتجان قاسىمي،ۇيعۇر،1914 - جىلى 4 -ايدا تۋعان،شينجياڭنىڭ  قۇلجاسىنان. ءوسپىرىم شاعىندا،ول   ناعاشى اعاسىنا ىلەسىپ سوۆەت وداعىنا بارىپ تىرشىلىك جولىن قاراستىرادى، 1936 -جىلى جازدا ماسكەۋ شىعىس داشۋەسىنە وقۋعا ءتۇسىپ،ماركسيزم - لەنينيزم يدەيالىق تاربيەسىن قابىلدايدى، 1942-جىلى 6-ايدا قۇلجاعا قايتىپ كەلىپ قۇپيا قىزمەتپەن شۇعىلدانادى. 1943 -جىلى 12 -ايدا ول گومينداڭنىڭ شينجياڭداعى بيلەۋشىلەرى جاعىنان  تۇتقىندالىپ تۇرمەگە جابىلادى،1944 -جىلى 10-ايدا بوساتىلعاننان كەيىن ديحۋادان (قازىرگى ءۇرىمجى) قۇلجاعا قايتادى.

1944-جىلى 11-ايدا احمەتجان قاسىمي ىلگەرىندى-كەيىندى شينجياڭداعى ءۇش ايماقتا گازەت رەداكتورى،«ۋاقىتشا ۇكىمەت»تىڭ حاتشىسى،اسكەري ىستەر ءبولىمىنىڭ باستىعى سياقتى مىندەتتەر وتەيدى،كەيىن شينجياڭ ءۇش ايماق ەڭ جوعارى باسشىلىق جىگىنە كىرەدى ءارى كەلىسسوز ۋاكىلىنە كورسەتىلىپ،ءاليحان تورە باس بولعان شينجياڭ ءۇش ايماق ىشكى بولىگىندەگى ۇلتتىق بولشەكتەۋشى كۇشتەرمەن باتىل كۇرەس جۇرگىزەدى. ەڭ سوڭىندا ول شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ گومينداڭ ورتالىق ۇكىمەتىمەن بەيبىت كەلىسسوز وتكىزۋ ىرىقتىلىق ۇقىعىن مەڭگەرىپ قانا قالماستان،شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ ەڭ جوعارى باسشىلىق ۇقىعىن دا مەڭگەرەدى.

وسى مەزگىلدە،ول ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاۋعا وسكەلەڭ ءمان بەرىپ،ۇلتتىق ەزگى مەن ۇلتتىق كەمسىتۋگە قارسى تۇرىپ،11 تارماقشالى «بەيبىتشىلىك  ءبىتىمى»نە قول قويۋعا،شينجياڭ    ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەتتى قۇرۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسادى. ول تالاي رەت تەبىرەنە شينجياڭ ءۇش ايماق ءار ۇلت كادر-بۇقاراسىنا: «شينجياڭ جۇڭگونىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى،ءۇش ايماق شينجياڭنىڭ قۇرامداس بولىگى. ىلە  مەنىڭ ىڭگالاپ دۇنيە ەسىگىن اشقان جەرىم،اتا -بابامىز جەرلەنگەن جەر، جۇڭگو ءبىزدىڭ وتانىمىز،ءبىزدىڭ اتا مەكەنىمىز» ،-دەيدى.

1946 -جىلى 7 -ايدىڭ 1 -كۇنى شينجياڭ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەت قۇرىلىپ،احمەتجان قاسىمي ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەتتىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى بولادى. ول: «ءبىزدىڭ مىندەتىمىز ۇلتتار ارا تەپە -تەڭدىككە جانە ىنتىماققا كەپىلدىك ەتۋ»،-دەپ اتاپ كورسەتەدى. شينجياڭ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەت ىدىراعاننان كەيىن،ول ديحۋادان قۇلجاعا قايتىپ بارىپ،شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ قىزمەتتەرىنە ۇزدىكسىز باسشىلىق     ەتەدى.

1948 -جىلى 8 -ايدىڭ 1-كۇنى احمەتجان قاسىمي قۇلجادا «شينجياڭ بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ دەموكراتيالىق  وداعى»ن (قىسقاشا «شينجياڭ وداعى» دەلىنەدى) باسقارىپ قۇرعان كەزدە، باتىلدىقپەن «شينجياڭ» دەگەن اتتى قولدانۋ شەشىمىن جاسايدى.

شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ مەملەكەت جانە ۇلت ماسەلەسىندە وتكىزگەن اۋىر قاتەلىگى جونىندە ىشكەرىلەي تولعانۋ جانە تۇزەتۋ ءۇشىن،ول «شينجياڭ   وداعى»نا باسشىلىق ەتىپ،شينجياڭ ءۇش ايماعى كولەمىندە يدەيالىق رەتتەۋ جۇرگىزىپ،شينجياڭداعى ءارقايسى ۇلت تۇگەل تەپە -تەڭ،ءارقانداي ءبىر ۇلتتى كەمسىتۋگە قارسى تۇرۋ كەرەك دەپ باسا دارىپتەيدى.

احمەتجان قاسىمي بۇكىل ەلدى     ازات ەتۋگە سايكەسۋ ءۇشىن بەلسەندىلىكپەن قىزمەت ىستەپ،شينجياڭ ءۇش ايماعىنداعى كادرلار مەن بۇقاراعا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ دارىپتەمەلەرى مەن جۇڭگو حالىق ازاتتىق سوعىسىنىڭ جاعدايىن زور كۇشپەن ۇگىتتەيدى.     ول «ءبىزدىڭ ۇلت ازاتتىق توڭكەرىسىمىز جانە ‹شينجياڭ وداعى› » قاتارلى ماقالالاردى جاريالاپ،شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ بولاشاعى مەن تاعدىرى جۇڭگو حالىق ازاتتىق سوعىسىنا بايلانىستى، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ   باسشىلىعىنا بايلانىستى دەپ باسا      دارىپتەيدى. ول ءتوراعا ماۋ زىدۇڭعا جولداعان تەلەگرامماسىندا: «ءبىز حالىق ازاتتىق سوعىسىنىڭ ۇلى جەڭىسى بۇكىل دۇنيە ءجۇزىنىڭ جانە بۇكىل شينجياڭ حالقىنىڭ دا جەڭىسى دەپ قارايمىز. سوندىقتان ءبىز ەڭ جوعارى قىزۋ    ىنتامەن سۇيىكتى ماۋ زىدۇڭ مىرزاعا  العىس ايتامىز جانە شاتتانامىز»،        -دەيدى.

1949 -جىلى 8 -ايدىڭ 23- كۇنى ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ ۇسىنىس ەتۋىمەن ول قۇلجادان سوۆەت وداعى ارقىلى بەيپيڭگە (قازىرگى بەيجيڭ) جۇڭگو حالىق ساياسي ءماسليحات   كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى جالپى ماجىلىسىنە قاتىناسۋعا اتتانادى،8 - ايدىڭ 27 -كۇنى ول وتىرعان سوۆەت     وداعىنىڭ ۇشاعى سوۆەت وداعىنىڭ سىرتقى بايقال كولى ءوڭىرى كەڭىستىگىندە اپاتقا ۇشىراپ،باقىتقا قارسى قازا بولادى،سول كەزدە 35 جاستا ەدى.
 


ىسقاقبەك مونونوۆ: ەرجۇرەك قۇربانداردىڭ ەڭبەگى ۇرپاقتار بويى جىرلانادى
 
  70 جىلدان بەرى،توڭكەرىستىك قۇربان ىسقاقبەك مونونوۆتىڭ وتاننىڭ تۇتاستىعىن،ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاعان قاھارماندىق ىزگى ىستەرى شينجياڭدا اۋىزدان-اۋىزعا تارالدى،ونىڭ    توڭكەرىستىك رۋحى ءار ۇلت بۇقاراسىن ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋگە،      ۇلى وتاندى گۇلدەندىرۋگە ىنتالاندىردى.

  ىسقاقبەك مونونوۆ،قىرعىز،1902-جىلى تۋعان،شينجياڭنىڭ ۇلۇقشاتىنان. 1925 -جىلى اكەسىنىڭ ورنىنا اسكەرگە قاتىناسىپ،شەكارا قاراۋىلشىلار اترەتىنە قوسىلىپ،وتان شەكاراسىن قورعاۋ  مىندەتىن ارقالايدى، 1928 -جىلى سوۆەت وداعىنا بارىپ اسكەري ىستەردى ۇيرەنەدى. ەلگە ورالعاننان كەيىن، ول ءبىر مەزگىل شينجياڭ جەرگىلىكتى   اسكەري قوسىنىنىڭ تۋانجاڭى،لۇيجاڭى مىندەتىن وتەپ،ۇلتتىق بولشەكتەۋشى ەلەمەنتتەر جوسپارلاعان قارۋلى   بۇلىكتەردى تىنىشتاندىرۋ شايقاسىنا     ات سالىسىپ، وڭتۇستىك شينجياڭ   ءوڭىرىنىڭ تىنىشتىعىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋگە، وتاننىڭ تۇتاستىعىن قورعاۋعا  ەلەۋلى ۇلەس قوسادى. ول وسى   مەزگىلدەردە اسكەري قوسىننىڭ مىناداي تارتىپتەرىن قايتا -قايتا دارىپتەيدى:     «حالىققا ءتيىمسىز ىستەردى ىستەۋگە بولمايدى؛حالىقتىڭ مال-مۇلكىن    تالان-تاراجىلاۋعا بولمايدى؛حالىقتىڭ مۇددەسىنە سۇعاناقتىق جاساۋعا بولمايدى؛ جاي حالىقتى باسىنۋعا بولمايدى».

  1944 -جىلى 11 -ايدا ىسقاقبەك مونونوۆ شينجياڭ ءۇش ايماق ۇلتتىق ارمياسى ءبىرىنشى اتتى اسكەرلەر لۇيىنىڭ لۇيجاڭى،«ۋاقىتشا ۇكىمەت» تىڭ    مۇشەسى،ءۇش ايماق ۇلتتىق  ارمياسىنىڭ باس قولباسشىسى سياقتى مىندەتتەردى وتەيدى. ول ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ،ۇلتتىق ەزگى مەن ۇلتتىق كەمسىتۋگە قارسى تۇرىپ،حانزۋ جەتىم بالانى ءوزى باعىپ الادى،شينجياڭ ءۇش ايماق ۇلتتىق ارمياسىن قۇرۋ جانە زورايتۋ  ءۇشىن،سونداي-اق شينجياڭ ءۇش ايماق قارۋلى كۇرەسىنىڭ جەڭىسىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قاجىماي-تالماي قۇلشىنادى.

  1946 -جىلى 7-ايدىڭ 1-كۇنى شينجياڭ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەتى قۇرىلادى،ىسقاقبەك مونونوۆ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەتتىڭ مۇشەسى،    قوسىمشا ولكەلىك اماندىق قورعاۋ    ورىنباسار سىليڭى بولىپ،11 تارماقشالى  «بەيبىتشىلىك ءبىتىمى»ن دايەكتىلەندىرۋگە،تياناقتاندىرۋعا كۇش سالادى. شينجياڭ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەت ىدىراعاننان كەيىن،ول شينجياڭ ءۇش ايماعىندا تۋىلعان وسپان ءسىلام،قاليبەك. رايىمبەك. قوجابەك قارۋلى بۇلىگىن   تىنىشتاندىرۋعا قولباسشىلىق ەتىپ، شينجياڭ ءۇش ايماق بازاسىن بەكەمدەۋدەن جانە قورعاۋدان سىرت،100 مىڭعا جۋىق گومينداڭ قوسىنىنىڭ شينجياڭنان شىعىپ ىشكى ولكەگە كىرىپ ىشكى سوعىسقا ارالاسۋىن تەجەپ،   حالىق ازاتتىق سوعىسىنىڭ،اسىرەسە،باتىس سولتۇستىك ازاتتىق سوعىسىنىڭ ءساتتى جۇرگىزىلۋىنە پارمەندى     سايكەسەدى.

  1948 -جىلى 8 -ايدا ىسقاقبەك مونونوۆ «شينجياڭ بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ دەموكراتيالىق وداعى» ورتالىق       ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە سايلانادى. ول شينجياڭ ءۇش ايماق كادر-جۇرتشىلىعىنا،اسىرەسە،ۇلتتىق ارميانىڭ قولباسشى-جاۋىنگەرلەرىنە  وتاننىڭ تۇتاستىعى مەن ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاۋ تاربيەسىن ۇزبەي جۇرگىزىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ    دارىپتەمەلەرى مەن حالىق ازاتتىق   سوعىسىنىڭ جەڭىسىن زور كۇشپەن   ۇگىتتەيدى.

  1949 -جىلى 8 -ايدىڭ 23 -كۇنى ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ ۇسىنىس ەتۋىمەن ول قۇلجادان سوۆەت وداعى ارقىلى بەيپيڭگە (قازىرگى بەيجيڭ) جۇڭگو حالىق ساياسي ءماسليحات   كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى جالپى ماجىلىسىنە قاتىناسۋعا اتتانادى،8 - ايدىڭ 27 -كۇنى ول وتىرعان سوۆەت وداعىنىڭ ۇشاعى سوۆەت وداعىنىڭ سىرتقى بايقال كولى ءوڭىرى كەڭىستىگىندە اپاتقا ۇشىراپ،باقىتقا قارسى    قازا بولادى،سول كەزدە 47 جاستا   ەدى.
 


ابدىكەرىم ابباسوۆ: ماڭگى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا ىلەسەمىن
 
  ابدىكەرىم ابباسوۆ، ۇيعۇر،1921 - جىلى تۋعان،شينجياڭنىڭ اتۇشىنان. 1935 -جىلى ول وقۋ ىزدەپ قۇلجادان ديحۋاعا (قازىرگى ءۇرىمجى) بارىپ، ولكەلىك 1 - ورتا مەكتەپتە جانە شينجياڭ شۋەيۋانىنا قاراستى ورتا   مەكتەپ بولىمىندە وقىعان كەزدە،  يۇي شيۋسۇڭ،لين جيلۋ قاتارلى كوممۋنيستەردىڭ باۋلۋىندا جانە تاربيەلەۋىندە بولىپ، يمپەرياليزمگە قارسى تۇرۋ، وتاندى ءسۇيۋ بۇقارالىق ۇيىمى— «شينجياڭ حالقىنىڭ يمپەرياليزمگە قارسى بىرلەستىگى» نە قاتىناسىپ،جاپون   شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ، وتاندى جويىلۋدان قۇتقارۋ قيمىلىنا بەلسەنە ات سالىسادى.

  ول وقىپ جۇرگەن كەزىندە ساباقتاستارىنا: لين جيلۋ سياقتى ءوزىمىزدىڭ ارەكەتىمىز ارقىلى ماڭايىمىزداعى بۇقارانىڭ رايىن وزگەرتۋىمىز،ولاردىڭ ۇلتتىق سىڭار جاقتى كوزقاراسىن وزگەرتۋىمىز، وسى ارقىلى ولاردىڭ سەنىمى مەن  قۇرمەتىنە يە بولۋىمىز كەرەك،-دەيدى. 1942 - جىلدىڭ باسىندا،ابدىكەرىم ابباسوۆ ىلگەرىندى - كەيىندى ىلە ءۋالي مەكەمەسىنىڭ ينسپەكتورى، اۋدارماشىسى بولادى،سونداي -اق قۇلجا قىزدار ورتا مەكتەبىندە ساباق بەرەدى، ماركسيزم - لەنينيزم گرۋپپاسىن قۇپيا قۇرىپ،  العا باسار زيالى جاستاردى ماركسيزمدى،لەنينيزمدى جانە ماۋ زىدۇڭ شىعارمالارىن ۇيرەنۋگە ۇيىمداستىرىپ،توڭكەرىستىك جول قاراستىرادى. ول ماڭگى ماركسيزمگە، لەنينيزمگە سەنەتىندىگىن، ماڭگى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا ىلەسەتىندىگىن قايتا - قايتا بىلدىرگەن.

  1944 - جىلى 11 - ايدا ابدىكەرىم ابباسوۆ «ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ» مۇشەسى، قوسىمشا ىشكى ىستەر مەڭگەرمەسىنىڭ باستىعى، ۇگىت ءبولىمىنىڭ باستىعى، ءۇش ايماق ۇلتتىق ارمياسى ساياسي   ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولادى. وسى ارالىقتا،ءاليحان تورە باستاعان شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ ىشكى بولەگىندەگى ۇلتتىق بولشەكتەۋشى كۇشتەردىڭ   وتاننىڭ تۇتاستىعىن، ۇلتتار ىنتىماعىن بۇلدىرەتىن ءسوز-ارەكەتتەرىنە باتىل قارسى تۇرىپ،حانزۋ بۇقاراسىنا    ءبىرسىپىرا قورعاۋ شارالارىن قولدانىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعايتىن كوپتەگەن قىزمەتتەر ىستەپ،احمەتجان قاسىمي سياقتى العاباسارلارمەن بىرلەسىپ ءاليحان تورە باستاعان شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ ىشكى بولەگىندەگى ۇلتتىق بولشەكتەۋشى كۇشتەرمەن باتىل كۇرەس جۇرگىزەدى.

  ول سالت -ساناداعى سىڭار جاقتىلىق كوزقاراستى جانە قات-قابات كەدەرگىلەردى تالقانداپ،وزىمەن مۇراتتاس حانزۋ بويجەتكەن لۇي سۋشينمەن   ماحابباتتاسىپ،ۇيلەنەدى. ول: «ۇيعۇر ۇلتىنىڭ، حانزۋ ۇلتىنىڭ بارلىعى جۇڭگولىق. جۇڭگولىق پەن جۇڭگولىقتىڭ ماحابباتتاسۋى، ۇيلەنۋى وتە قالىپتى ءىس»، «ءار ۇلت تاعى ۇلتتار ىنتىماعىن بۇلدىرەتىن ءتۇرلى ءىس -ارەكەتتەرگە باتىل قارسى تۇرۋى كەرەك»،-دەيدى.

  شينجياڭ ولكەلىك بىرلەسكەن     ۇكىمەت قۇرىلعان سوڭ،ابدىكەرىم   ابباسوۆ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەتتىڭ مۇشەسى، قوسىمشا ورىنباسار باس  حاتشى بولىپ،11 تارماقشالى «بەيبىتشىلىك ءبىتىمى»ن بەلسەنە دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرادى. 1946 -جىلى 12 - ايدا نانجيڭگە بارىپ، «حالىق ماجىلىسى» نە قاتىناسۋ ورايىندا، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ نانجيڭدەگى تۇرعان جەرىنە قۇپيا تۇردە نەشە مارتە بارىپ،دۇڭ بي -ۋعا شينجياڭ جاعدايىنان مالىمەت بەرىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولۋدى تالاپ ەتەدى،سونداي -اق جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنەن شينجياڭداعى ءتۇرلى   قىزمەتتەرگە باسشىلىق ەتۋگە ادام    جىبەرۋدى وتىنەدى. ول: «مەن تەك پارتيانىڭ باسشىلىعىندا كۇرەس     جۇرگىزگەندە عانا، ناعىز جاۋىنگەر   ەسەپتەلەتىندىگىن تەرەڭ سەزىندىم. شىركىن، مەن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا كىرىپ، ناعىز كوممۋنيزم جاۋىنگەرى بولعىم كەلەدى دەسەڭىزشى!»،-دەيدى.

  1947 - جىلى 2 - ايدا ابدىكەرىم ابباسوۆ ديحۋادا حانزۋ ۇلتىن قامتىعان شينجياڭداعى بارلىق ۇلتتاردى بىرىكتىرىپ،گومينداڭ ۇستەمدىگىنە بىرلەسىپ قارسى تۇرۋدىڭ بۇكىل شينجياڭداعى ءبىرتۇتاس قۇپيا العاباسار ۇيىمى «دەموكراتيالىق توڭكەرىس پارتياسى»ن باسقارىپ قۇرادى. ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەت ىدىراعاننان كەيىن،ول ديحۋادان  قۇلجاعا قايتىپ، 1948 -جىلى 8 -ايدا «شينجياڭ  بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ دەموكراتيالىق  وداعى» ورتالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى، قوسىمشا حابار-مالىمەت باسقارماسىنىڭ باستىعى بولىپ،احمەتجان قاسىمي    قاتارلى العاباسارلارمەن بىرگە شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ مەملەكەت پەن ۇلت  ماسەلەسىندە جىبەرگەن اۋىر قاتەلىكتەرىنە ىشكەرىلەي تولعانىپ جانە ونى تۇزەتىپ، شينجياڭ ءۇش ايماق كادر-جۇرتشىلىعىنا وتاننىڭ تۇتاستىعىن،ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاۋ تاربيەسىن جۇرگىزىپ،شينجياڭ ءۇش ايماق كادر-جۇرتشىلىعىنا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ    دارىپتەمەلەرى مەن حالىق ازاتتىق   سوعىسىنىڭ جاعدايىن زور كۇشپەن    ۇگىتتەيدى.

  1949 -جىلى 8 -ايدىڭ 23-كۇنى ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ ۇسىنىس ەتۋىمەن ابدىكەرىم ابباسوۆ قۇلجادان سوۆەت وداعى ارقىلى بەيپيڭگە (قازىرگى بەيجيڭ) جۇڭگو حالىق ساياسي ءماسليحات كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى جالپى ماجىلىسىنە قاتىناسۋعا اتتانادى.    8 -ايدىڭ 27 - كۇنى ول وتىرعان سوۆەت وداعىنىڭ ۇشاعى سوۆەت     وداعىنىڭ سىرتقى بايقال كولى ءوڭىرى    كەڭىستىگىندە اپاتقا ۇشىراپ، باقىتقا قارسى قازا بولادى، سول كەزدە 28 جاستا ەدى.

ماقالالار «شينجياڭ گازەتىنەن»الىندى.


رەداكتورى : ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى


 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn