ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

قۋىرشاق

جولدانعان ۋاقىتى : 2013/12/10 11:51:25

ەلەۋسىز مۇراتوۆ   (قازاقستان)

  استانادا تۇراتىن گۇلجازيرادان «اكە، اماندىق بولسا، تاياۋدا بارىپ قالارمىز» دەگەن تىلدەي حابار جەتىسىمەن تولەنبەكتەن مازا كەتكەن. بىلايشا قاراساڭ، قوبالجيتىن دا ءجونى جوق سياقتى. مال دايىن، ءۇي ءازىر. تەك ۇلكەن جەردە، التىن سارايدا تۇرىپ، التىن استاۋدان اس ءىشىپ ۇيرەنىپ قالعان كۇيەۋ بالاسى قايىن اتاسىنىڭ مىنا جۇپىنى تىرشىلىگىن مەنسىنە قويار ما ەكەن دەگەن سارى ۋايىم عانا ساناسىن شىمشىلايدى. سۋرەتىن كورىپ، جىبەرگەن سالەمدەمەلەرىن الىپ تۇرعانى بولماسا، بەت-ءجۇز كورىسىپ، امانداسقان كىسىسى ەمەس. قۇس تۇمسىق، كوزى شۇڭىرەيگەن اق باس شال وزىنە تەسىرەيە قارايدى. قىزىمەن يىق تۇيىستىرە تۇسكەن سۋرەتىنە قاراساڭ، اققۋدىڭ بالاپانىن قارعاعا قوساقتاپ قوسا سالعان سەكىلدى. تولەنبەكتىڭ جۇرەگى شانشىدى. ءبىراق «قۇدايىم-اۋ، بۇل قاي ادىلەتسىزدىگىڭ» دەپ ايتۋعا ءداتى بارمادى، وقىس مىنەز تانىتسا، قىمبات ىدىستى ابايسىزدا قولىنان ءتۇسىرىپ سىندىرىپ الاتىن ادامداي ابدىرادى. قۇدايعا شۇكىر، تولەنبەك تە جامان تۇرمايدى. اقتۇما اۋىلىنا ات باسىن تىرەگەن ادامنىڭ نازارىنا ەڭ الدىمەن ىلىگەتىن ءزاۋلىم ءۇي، ءسىبىردىڭ اعاشىنان قيۋلاستىرىپ سالىنعان مونشا، ات شاپتىرىم اۋلا مەن ابالاعان الىپ ءيت، جۇزىكتىڭ كوزىنەن وتكەندەي جۇتىنىپ، ەسىكتىڭ الدىندا قاڭتارۋلى تۇرعان سۇلىكتەي سۇلۋ كولىك، وسىنىڭ ءبارى سول اق باس شال - كۇيەۋ بالانىڭ ارقاسىندا پايدا بولعان دۇنيەلەر. اي سايىن استانا جاقتان قۇيىلىپ كەلىپ تۇراتىن قيساپسىز اقشا تولەنبەكتىڭ اۋلەتىن تالاي جىلداردان بەرى توڭىرەكتەگەن جوقشىلىقتىڭ مويىنىنا نوقتاسىن كيگىزىپ، بايلىق پەن بارلىقتى قۇت بولىپ ەنگىزدى. اق باس شال ەلگە شىقتى دەگەلى ارىسى وبلىس، بەرىسى اۋداننىڭ اتقا مىنەرلەرى دە كۇندىز-ءتۇنى سابىلىپ، ءۇي بەتىن كورمەي كەتكەن. قاي ءبىر كۇنى اۋدان اكىمىنىڭ ءوزى جانىنا نوكەرلەرىن ەرتىپ، ۇباپ-شۇباپ كەلىپ كەتتى. وبالى نە كەرەك، تولەنبەكپەن قوس قولداپ امانداسىپ، جالپىلداپ جاعدايىن سۇراپ جاتىر.

  -بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى كەلەدى دەگەلى بەرى تىنىم جوق، -دەدى اۋدان اكىمى تەرشىگەن قاسقا باسىن ءبىر سيپاپ قويىپ، -ءتاڭىرىم-اۋ، سوناۋ استانادان ۇلكەن كىسى كەلەيىن دەپ جاتقاندا بىزدە ۇيقى بولا ما؟ توكە، بۇكىل جۇرتتى اۋزىنا قاراتقان قۇرمەتتى مەيمانىمىزدى سي-سياپاتىمەن كۇتىپ الىپ، ءسان-سالتاناتىمەن شىعارىپ سالۋ اۋداننىڭ موينىنا جۇك بولايىن دەپ تۇر. جوعارىدان تاپسىرما تاعى بار. تۋ بيە دايىن...-اكىم ءسوزىن ءۇزىپ، جانىنداعى ورىنباسارىنا قاراپ ەدى، ول قۇنجىڭداپ قويىن داپتەرىنە الدەنەلەردى  ءتۇرتىپ الىپ جاتتى، -ەندى اقبوز ات پەن قۇماي تازى كەرەك. اڭشى جىگىتتەرىڭ دايىن با ەدى؟ - دەدى ول  اۋزىنان  شىققان ءار ءسوزدى اڭدىپ، بۇيرىق  بولسا، ءلاپپايلاپ ورىنداۋعا دايار تۇرعان قالاقتاي قارا جىگىتكە قاراپ، -سموتري، جەرگە قاراتىپ جۇرمە، جاۋاپكەرشىلىكتى سەنەن سۇرايمىن.

   وسى ءسات ورىنباسارى قالبالاقتاپ:

  -قالجەكە، مونشا دا دايىن، - دەپ قالىپ ەدى، بۇگىندە باسقاشا ويعا جەتەلەپ   قالاتىن  اتاۋدى ۇناتپاعانى ما، جوق الدە، جوعارىدان كەلە جاتقان ۇلكەن كىسىنىڭ قايىن اتاسىنان قىسىلعانى ما:

  - وي، سەن دە قاي-قايداعىنى بىقسىتىپ وتىرادى ەكەنسىڭ، -دەپ جاقتىرماي قاراعانىندا، ونىسىز دا شويىنداي قارا ورىنباساردىڭ ءجۇزى كۇرەڭىتىپ كەتكەن.

  -توكە، قام جەمەڭىز، -دەدى اكىم ۇيگە كىرىپ ءدام تاتىپ شىعۋعا ۋاقىتىنىڭ قىسىلتاياڭ ەكەندىگىن اڭعارتىپ، -شارۋا باستان اسادى، ەكى-ءۇش كۇن قالعاندا اسپازداردى جىبەرەمىن، -دەپ اسىعىس-ۇسىگىس اتتانىپ كەتتى.

  قۇرمەتتى مەيمان استانادان انە-مىنە شىعادى ەكەن دەگەن حابار ەستىلىسىمەن، اۋداننىڭ مىناۋ دەگەن اتقا مىنەرلەرىنىڭ وزدەرى تاباندارىنان توزىپ كەتتى. اۋىل اكىمى قوجاقتىڭ ءۇيى بولەك دەمەسەڭ، ول دا كۇنى-ءتۇنى وسىندا. جۇمىسشىلاردى جاۋىپ، بىلتىر عانا سىرلانعان قورشاۋلاردى تاعى دا بوياتتى. ءتىپتى ءوزى قولىنا سىپىرعى الىپ، قورانىڭ ىشىنە دەيىن تازالاپ شىقتى. قۋ جانى ءۇشىن شاپقىلاپ جۇرگەنى قالجىراڭقى جۇزىنەن كورىنىپ تۇرسا دا ونى بىلدىرمەگەنسىپ، جۋىپ-شايادى.

  -توكە، قۇداي اقى، وسى كۇنگى بالالاردىڭ تىرلىگىنە كوڭىلىم ءبىر تولمايدى، كەزىندە ءبىز قانداي ەدىك، -دەپ ونىسىن تولەنبەككە ماقۇلداتىپ قويادى.

  شىلدە ايىنىڭ ورتاسىنا تامان اۋداننان شابارمان جەتكەن:

  -بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى وبلىس ورتالىعىنا كەلىپتى، -دەدى ول ساسقالاقتاپ. سودان كەيىن ءۇيدىڭ ماڭايىن تەكسەرىپ شىعىپ، قاقپانىڭ ەسىگىن ارى-بەرى جاۋىپ كورىپ، قوجاققا ەسكەرتۋ جاسادى:

  - ويباي، قوجەكە مىناۋ تۇتقانىڭ جانىنداعى سورايىپ شىعىپ تۇرعان شەگەنى نەگە كورمەگەنسىڭدەر، بىرەۋ-مىرەۋ قولىن جاراقاتتاپ السا، ماسقارا سوندا بولادى ەمەس پە. قوجاق جانىنداعى جىگىتتەرىن جەتى اتاسىنان بەرى سىباپ سالدى.


  ارادان ەكى-ءۇش كۇن وتكەننەن كەيىن سول شابارمان ءتۇرى ءورت سوندىرگەندەي بولىپ، تاعى دا كەلىپ كەتتى.

  - بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى قازىر شىعايىن دەپ جاتىر، - دەدى جان-جاعىنا الاقتاي قاراپ، -انشىلەر قايدا؟-ۇستىنە توگىلدىرە شاپان كيگەن جىگىت قالاقتاي قارا دومبىراسىن قاعىپ-قاعىپ جىبەرىپ، مەن مۇندامىن دەگەندەي جانىنا «اكەلەپ» جەتىپ كەلگەن.

  - دايىندىق قالاي؟ -دەدى ول ءانشى جىگىتتىڭ تۇلا بويىن تىنتە قاراپ، -قۇرمەتتى مەيمان تابالدىرىقتان اتتاسىمەن قىزدار ادەتتەگىدەي نان ۇسىنادى. سودان كەيىن سەن «تەرىسكەيىم» ءانىن شىرقاپ جىبەرەسىڭ. ءانشى قايتا-قايتا باسىن شۇلعىدى.

  كۇن ەكىنتىگە اۋا ورتا جولدىڭ تۇسىنان شاڭ كورىنگەندە قاراقۇرىم جۇرت «كەلە جاتىر، كەلە جاتىر» دەپ داۋرىعىپ كەتىستى. بىرىنەن كەيىن ءبىرى ىركەس-تىركەس شۇباتىلعان كولىك اۋىل شەتىندەگى تولەنبەكتىڭ ءۇيىنىڭ جانىنا كەلىپ ايالداعاندا، اقتۇما اۋىلىنىڭ بۇكىل جۇرتى كونسەرتكە كەلگەندەي جينالىپ قالعان ەدى.

  - بايقۇس-اۋ، گالستۋگىڭ قيسايىپ كەتىپتى عوي، -دەدى ايەلى بۇيىرىنەن ءتۇرتىپ. تولەنبەك بەتىنە وپا-دالاپ جاعىپ، قاس-كىرپىگى بويالعان ايەلىن زورعا تانىدى. ادەمى كەلىنشەك كوزدەرى بوتالاپ قارايدى. «ءاي، بۇل سورلىنىڭ كۇتىمى بولماي-اق ءجۇر ەكەن عوي» دەدى  ول ايەلىنىڭ كوركىنە تۇڭعىش رەت كوزىن توياتتاندىرا قاراپ. توبەدەي كولىكتەن اق باس شالدىڭ ءوزى ەمەس، ەڭ اۋەلى سىرلى تاياعى مەن جىپ-جىلتىر تۋفليى اتتاعان. الدىڭعى كولىكتەن تۇسكەن ەڭگەزەردەي ەكى جىگىت جان-جاعىنا شولا قاراپ، سىلتي باسقان شالدىڭ سوڭىنان ىلەستى. بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى توپتىڭ الدىندا تۇرعان تولەنبەكپەن امانداسىپ، قۇشاقتاستى. قىرى سىنباعان كاستيۋمنىڭ وڭىرىنەن باستى اينالدىراتىن جۇپار ءيىس اڭقيدى. شالدى قولتىقتاعان گۇلجازيرا اكەسى مەن شەشەسىنىڭ بەتىنەن ءسۇيدى. كۇتىمى ەرەكشە اۋقاتتى  ادامنىڭ ايەلى ەكەندىگى قيمىلى  مەن ءجۇرىس-تۇرىسىنان كورىنىپ-اق تۇر. شال شاشىلعان شاشۋ مەن قوشامەتتىڭ استىندا تابالدىرىقتان اتتاعانىمەن، گۇلجازيرا سىرتتا ءسال بوگەلىپ قالدى. جانىنا ىلەسكەن قازان باس جىگىتكە كولىككە تيەلگەن جۇكتى ءتۇسىرتىپ، ۇيالى تەلەفونمەن الدەكىمدەرمەن شاپىلداسىپ اڭگىمەلەستى.

  -اسقار باكىروۆيچ، تاۋار جەتكىزىلدى مە، جوق دەيدى، وسى كۇنگە دەيىن نە ءبىتىرىپ جۇرسىڭدەر. الدە سەندەردى مىنا جايلى ءومىر جالىقتىرىپ جىبەردى مە، ولاي بولسا ايتىڭدار...

   توڭىرەكتەگى جۇرت ەستىسىن دەي مە ەكەن، كۇنى كەشە عانا وسى توپىراقتا دۇنيەگە كەلگەن ورىمدەي كەلىنشەك دالانى باسىنا كوتەرىپ ۇزاق سويلەستى.

  اشەيىندە اقتۇمالىقتارعا قۇدايداي كورىنەتىن اۋدان اكىمىنىڭ ءوزى بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى مەن ونىڭ  قاسىنا  وبلىستان ىلەسكەن كىل قاسقا باس دوكەيلەردىڭ جانىندا تۇك تە بولماي قالدى. ءمانسابى جوعارىلاردىڭ مىسى باستى ما ەكەن، مەيمانداردى تورگە وزدىرىپ ءجۇرىپ، ساماۋرىننىڭ جانىنداعى جالعىز ورىنعا جايعاستى. ادەمى سوزدەردىڭ بارلىعى دا توردەگى اق باس شالعا قاراپ ايتىلعان.  تۋ بيەنىڭ ەتى سالىنعان تاباقتار مەن باسقا دا اس مازىرىنەن بەلى قايىسقان داستارقان باسىنداعىلار بوس تۇرعان تارەلكالارعا شانىشقىلارىن سىلدىراتىپ اس سالىپ، رۋمكالارعا ىشىمدىك قۇيىلعاننان كەيىن وبلىستان كەلگەن جالپاق بەت سارى تەرشىگەن ماڭدايىن ءسۇرتىپ، وزىنە جاۋتەڭدەپ قاراپ، بۇيرىق كۇتىپ وتىرعان  اۋدان اكىمىنە قاراپ ىم قاققان. ەل الدىندا سويلەپ  جۇرگەن  ادام ەمەس پە، ول قىسىلا قويمادى، ءبىر جوتكىرىنىپ الىپ، اڭگىمەسىن باستادى:

  -قادىرلى بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى وڭتۇستىكتىڭ توپىراعىنا حوش كەلىپسىز! بۇگىن بۇكىل يگى جاقسىلاردىڭ ءبارى قاسىڭىزدا وتىر. مىناۋ تولەنبەك دەگەن اعامىز، -دەدى ول اق باس شالدان ءسال تومەنىرەك وتىرعان وتاعاسىن نۇسقاپ، -اقتۇماداعى سيلى ازاماتتاردىڭ ءبىرى. كەڭەس زامانىندا فەرما باسقاردى، ءبىر سوزبەن ايتقاندا اتقا مىنگەن ادام. ءبىز ءوزىمىز وسى كىسىدەن اقىل-كەڭەس سۇراپ وستىك. توكەڭ ەكەۋىمىزدىڭ تۋىسقاندىق جاقىندىعىمىز تاعى بار، ءبىر رۋدىڭ ادامىمىز، -دەپ تىگىسىن جاتقىزىپ، ادەمى باستاعان اڭگىمەسىنىڭ سوڭىن گۇلجازيراعا اكەپ تىرەگەن، -اينالايىن، كىشكەنتايىنان ءوزىمىز ارقالاپ وسىرگەن قىز ەدى، -دەپ تولقىعان سىڭاي تانىتىپ، قۇرمەتتى مەيمانعا ءسوز بەرگەن. بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى ورنىنان ىرعاتىلىپ زورعا تۇردى:

  - ءيا، -دەدى ول ىڭىرانىپ، -پەيىلدەرىڭىزگە راقىمەت، ءيا... ەگەر تاعدىر گۇلجازيرامەن تابىستىرماعاندا وڭتۇستىككە جول تۇسپەس پە، قايتەر ەدى. ءيا، ريزامىن... بۇگىن توكەڭمەن تانىسىپ وتىرمىز!-شال تولقىپ تۇر ما، جوق الدە، شىن مانىندە سوزگە شورقاق پا، ەداۋىر  ۋاقىت «ءياسىن» ساندەتىپ سوزىپ تۇرىپ الدى، - ايتپاقشى، ءبىزدىڭ توكەڭە ارناعان ازىن-اۋلاق سيلىعىمىز بار ەدى، -دەپ قالتاسىنان كولىكتىڭ كىلتىن شىعارعاندا قاۋقىلداسىپ وتىرعاندار ەستەرىنەن ايىرىلىپ قالدى. اق باس شال: «توكە، وزىڭىزگە سوناۋ استانادان ‹جيپ› كولىگىن الىپ كەلدىم» دەگەندە ماڭايىنداعىلار دۋ قول شاپالاقتاپ، جامىراسىپ كەتتى:

  - توكە، قۇتتى بولسىن!

  - يگىلىگىڭىزگە ۇستاڭىز!

  قۋ دۇنيە دەگەن قىزىل كوز پالە تولەنبەكتىڭ دە ەسىن شىعارىپ      جىبەردى.    توبەدەي «جيپتىڭ» كىلتى الاقانىن ورتەپ بارادى. ماساتتانىپ قىزىنا قاراپ ەدى، ول: «اسىقپاڭىز، بۇل ەن بايلىقتىڭ باسى» دەگەندەي جىلى جىميىپ قويدى.

  تاعدىر دەگەن قىزىق، مەديتسينالىق ينستيتۋتتىڭ سوڭعى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن گۇلجازيرا، بۇيرىق شىعار، وسى اياعىن سىلتىپ باساتىن اق باس شالمەن ويدا-جوقتا تانىسقان. دوس قىزىنىڭ تويىنا بارىپ، بيدەن بورا-بوراسى شىعىپ تەرلەپ، ۇستەل باسىنا جايعاسا بەرگەنى سول ەدى، داياشى قىز ءبىر شوق گۇلى مەن شامپانى بار تاباقتى الدىنا قويدى:

  -سىزگە سالەمدەمە جىبەردى.

  ماڭايىنا قانشا تەسىلە قاراعانىمەن تانىس ەشكىمدى ىلىكتىرە المادى. تەك توردەگى ۇستەلدىڭ باسىندا وتىرعان اق باس شالدىڭ تۇلا بويىن ءىشىپ-جەپ وزىنە سۇقتانىپ وتىرعانىن عانا اڭداپ قالدى. گۇلدىڭ اراسىنان سۋسىپ، تىلدەي قاعاز  تۇسكەن. «قاراعىم، كەشتەن كەيىن كەتىپ قالماشى». قۇربىسى  گۇلنۇرعا وقىتىپ كورىپ ەدى، ول:

  - شالدىڭ كوڭىلى  ساعان اۋىپ وتىر-اۋ شاماسى، -دەپ سىقىلىقتاي كۇلگەن.

  انىعىندا دا كەشتەن كەيىن قولىندا سىرلى تاياعى بار، سوڭىنا ەكى جىگىت ەرتكەن بەيتانىس شال    بۇلاردى  شىعار ەسىكتىڭ تۇسىندا كۇتىپ الدى. بەكەتاي قولىنداعى تاياعىن شوشاڭ ەتكىزىپ ەدى، سۇلىكتەي قارا كولىك الدارىنا كەلىپ، كولدەنەڭدەپ تۇرا قالعان.

  -وتىرىڭىزدار، -دەدى اق باس شال بۇلاردىڭ كەلىسىمىن سۇراماستان. سوسىن جۇرگىزۋشىگە: «ءوزىمىزدىڭ مەيرامحاناعا تارت!» دەپ ءامىر بەردى. گۇلجازيرا:

  -اعا، ءىلتيپاتىڭىزعا راقىمەت، ءبىز ونىسىز دا تويىپ كەلە جاتىر ەدىك، -دەپ قىسىلعان سىڭاي تانىتىپ ەدى، شال بوي بەرمەدى:

  - ءوزىمىز وڭاشا وتىرايىق.

  قۇستاي جۇيىتكىگەن كولىك اشەيىندە تالاي جۇرت سىرتىنان تامسانىپ، كوزىن ساتىپ وتەتىن مەيرامحانانىڭ جانىنا كەلىپ توقتاعاندا بۇلاردى قاراقۇرىم جۇرت كۇتىپ الدى. ەلپەلەكتەگەن قارىندى جىگىت الدارىنا ءتۇسىپ الىپ، سىلدىراپ سۋى اعىپ جاتقان حاۋىزدىڭ جانىنداعى ۇستەلدىڭ باسىنا الىپ كەلدى. شىبىقشا ءيىلىپ:

  - بەكەتاي كەنجەعۇلوۆيچ، - دەي بەرىپ ەدى شال قولىن سىلتەدى:

  - بارىن اكەل!

  اياقتارىنىڭ ۇشىمەن زىر جۇگىرگەن داياشىلار ءاپ-ساتتە ات شاپتىرىم ۇستەلدىڭ ءۇستىن جايناتىپ جىبەردى. ءسان-سالتاناتى جاراسقان مىنانداي ورتادا تاماق ءىشىپ، ەمىن-ەركىن سويلەسۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەس ەدى. توبەدەن ساۋلەسى شاعىلىسىپ، كوزدى قارىقتىرعان قىمبات ليۋسترانىڭ جارىعى مەن ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي بويجەتكەننىڭ سكريپكاسىن سىزىلتىپ ويناعان سازدى اۋەنى ەكى قىزدىڭ دا مىسىن باسىپ تاستادى.

  -جۇمىس ىستەيسىڭدەر مە؟ -دەدى بەكەتاي كونياكتان اۋىز تيىپ جاتىپ، -ا، مەديتسينا ينستيتۋتىندا وقيسىڭدار ما؟ ءيا... عاجاپ   ماماندىق،  ءبىز سياقتى ادامدارعا    وتە  كەرەك ەكەن...

  بەكەتاي وسى كەزدەسۋدەن كەيىن  گۇلجازيرانىڭ  سوڭىنا ءتۇسىپ الدى. قايدا بارسا دا كولەڭكەسىندەي ىلەسەدى دە جۇرەدى. ساباقتان شىعىسىمەن ءدال وقۋ ورنىنىڭ قاقپاسى جانىنان وزىنە تانىس قازانباس جىگىت پەن ەسىك پەن توردەي كولىك كۇتىپ الادى. جايلى ءومىر مەن سالتاناتى   جاراسقان  اۋقاتتى ادامدارعا ءتان تىرشىلىكتىڭ بىرتە-بىرتە قىزعا ءتان تاكاپپارلىقتان ايىرىپ، شىڭىراۋىنا شىم-شىم تارتىپ بارا جاتقانىن گۇلجازيرانىڭ ءوزى دە اڭداماي قالدى. ەندى ونىڭ ءوزى دە وسى دۋماندى تىرشىلىكتى اڭساپ تۇراتىن اۋرۋعا ۇشىرادى. گۇلجازيرانىڭ قۋ دۇنيە دەگەن اپ جىلاننىڭ ارباۋىنا تۇسكەنىن اڭعارا ما ەكەن، دالاقتاعان كاستيۋم-شالبارىنىڭ ىشىنەن قىرىم ەتىنىڭ جوقتىعى كورىنىپ تۇراتىن اق باس شالدىڭ تامىرلارى ادىرايعان تارامىس قولدارى نازىك ساۋساقتاردى ايالاي سيپاعاندى بىلاي قويىپ، سۋماڭداپ مىقىنعا قاراي جۇگىرەتىن بولعان. اقىرى داندايسىعان شال دەگەنىنە جەتىپ تىندى. قالىڭ ويدىڭ قۇشاعىنا كۇمپ ەتە قالعان گۇلجازيرا «گۇلجازيرا تولەنبەك قىزى» دەگەن داۋىستان سەلك ەتە قالدى. شالدىڭ كومەكشىسى ەكەن. بالا كۇنىندە شولدەپ كەلىپ، ەتپەتتەپ جاتا قالىپ سۋىن قۇمارلانا ىشەتىن اباي بۇلاقتى ساعىنىپ قالىپتى. ءمولدىر بۇلاقتىڭ جەر استىنان قايناپ شىعىپ جاتقان تاستاي سۋى ادەمى كەلىنشەكتىڭ جۇپ-جۇمىر بالتىرلارىن ايمالاپ، سىلق-سىلق كۇلىپ اعادى. سونادايدان بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلى قول بۇلعاپ شاقىرعانداي بولدى. ەسىكتىڭ الدىنداعى قاپتاعان قاراقۇرىم كولىكتىڭ الدى گۇر-گۇر وتالىپ، تاۋ جاققا بەتتەپ بارادى. اق باس  شالدىڭ  وزىنە ەمىنە ءتۇسىپ، ەكىلەنە سويلەگەندەردىڭ اڭگىمەلەرىن وقتا-تەكتە باس يزەپ ماقۇلداعانى بولماسا، قۇلىقسىز تىڭداپ تۇرعانى سامارقاۋ جۇزىنەن انىق كورىنەدى. تۇس-تۇستان جامىراسقان جۇرتتىڭ ءسوزى ءسال سايابىرسي بەرگەن تۇستا، اۋدان اكىمى اڭگىمەگە ارالاسىپ:

  - بەكەتاي اعا، اقتۇما دەگەن كورىكتى اۋىل وسى، اتتەڭ، جۇرتقا جۇمىس جوق، سيىر فەرماسىن اشسا بولار ەدى، -دەپ سيپاقتاتىپ ەدى، شال «ءياسىن» ىڭىرانعاننان باسقا جاۋاپ قاتپادى. ونىڭ كوڭىلى باسقادا. ال ماڭايىن اجىم تورلاعان قىسىق كوزدەرى ۇستەرىنەن تونە قاراعان قارت قاراتاۋدىڭ ۇشار شىڭدارىندا ەدى.

  اقتۇما اۋىلىنىڭ جۇرتى وزدەرىن قويۋ شاڭعا كومگەن قىمبات كولىكتەردى تاعى دا كوزبەن ۇزاتىپ سالدى. ىعاي مەن سىعايلار گۇلجازيرانىڭ بالا كۇنىندە تابانىن كوككە بوياپ، تالاي رەت ساي-سالاسىنان قىزعالداق تەرگەن ارپا وزەنىنىڭ اڭعارىنا كەلىپ ماڭداي تىرەدى. ەڭىستەگى اۋىلدى تاباسىنا سالىپ قۋىرىپ العان اپتاپ ىستىقتىڭ مۇندا لەبى دە جوق، تاۋ جاقتان تىنىسىڭدى اشاتىن سالقىن سامال اڭقىلداي سوعادى. كولىكتەن تۇسكەندەر قىلقىندىرا بايلانعان گالستۋكتەرىن بوساتىپ، دەمدەرىن الىستى. بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلىنىڭ ءوزى سىرلى تاياعىن ادىمداي قاداپ، ءبىراز جەردى جاياۋ ارالاپ قايتتى. كوك شالعىنى بەلۋاردان كەلەتىن ىلديداعى جازىققا تىگىلگەن جۇمىرتقاداي اپپاق ۇيلەردىڭ الدىنداعى كوپ وشاقتان ورىلگەن كوك ءتۇتىن تىپ-تىك بولىپ اۋاعا شانشىلادى. كەلگەن قوناقتاردىڭ مىسى باسا ما، زىر جۇگىرىپ قىزمەت جاساپ جۇرگەندەر اياقتارىنىڭ ۇشتارىمەن قيمىلداپ، قوعاداي جاپىرىلادى. گۇلجازيرا ولاردىڭ ىشىنەن وزىنە تانىس اۋىل ادامدارىن دا ۇشىراستىرىپ قالدى. جاقىن جەڭگەسى گۇلجاھان سونادايدان تانىپ:

  - ءاي، قىز-اۋ، - دەپ ۇمتىلا بەرىپ ەدى، قازان-وشاقتىڭ باسىنداعىلارعا ءامىر بەرىپ جۇرگەن اۋىل اكىمى قوجاق تاماعىن قىرناي جوتكىرىنگەندە، ول تۇرعان ورنىندا قازىقشا قاتىپ قالدى. اكىمنىڭ ابدىراعان ايەلدىڭ قاسىنا تاياپ كەلىپ:

  - سەن قاتىن مەنىڭ تۇبىمە جەتەيىن دەپ ءجۇرسىڭ بە دەگەن ءزىلدى ءسوزىن اپ-انىق ەستىدى.

  - اعا، مۇنىڭىز قالاي، - دەپ سۇيىكتى جەڭگەسىنىڭ موينىنا اسىلىپ، شاشىنان يىسكەۋگە گۇلجازيرانىڭ دارمەنى جەتپەدى. ەكى ورتادا بۇك ءتۇسىپ جاتقان الدەقانداي تەڭسىزدىك اتتى اسۋ اياعىن تۇساپ، توسىلدىرىپ تاستادى.  ءوڭى  ازىپ-توزعان ايەلدەن جانارىن الا قاشىپ، كيىز ۇيگە باس سۇقتى. تولەنبەكتىڭ ۇيىندەگى استان ىقىلىق اتىپ تويىپ شىققاندار مۇنداعى استا-توك داستارقاننان شۇقىپ قانا ءدام تاتىستى. اۋىزدار مەن تاباقتىڭ ورتاسىنا سىلبىر قاتىناعان قاسىق پەن شانىشقىنىڭ سىلدىرى بىرتە-بىرتە سايابىرسىپ، ءولى تىنىشتىق ورناعان ساتتە، وبلىستان كەلگەن دوكەي بەكەتايعا باتا بەرگىزدى. جاسى جەتپىستە دەگەن اتى بولماسا، كوپ عۇمىرىن ات ۇستىندە وتكىزگەن اق باس شال قازاقتىڭ سالتىمەن باتا بەرىپ، بەت سيپاۋعا كەلگەندە شورقاقتىعىن كورسەتىپ قالدى، ءار ءسوزىن ەجىكتەپ، «ەل امان بولسىن، پاتشامىز امان بولسىن!» دەپ تىلەگىنىڭ سوڭىن رەسمي اياقتاعان. باتا قايىرىلىپ، الدارىنا قارىندارىن وڭگەرگەن دوكەيلەر تىستەرىن شۇقۋعا كىرىسكەندە، اۋدان اكىمى وبلىستان كەلگەن باستىققا جالتاق-جالتاق قاراپ ەدى، ول ونىڭ نە ايتقىسى كەلگەنىن جۇزىنەن ۇقتى ما، باسىن يزەپ، ءيشارا جاسادى.

  - ەندى بەكەتاي اعامىزعا كيەلى قاراتاۋدىڭ اڭ-قۇسىن كورسەتسەك پە دەپ ەدىك، -دەدى توردەگىلەرگە قاراپ، -ونداعىلاردان قارسىلىق سەزىلمەگەننەن كەيىن:

  - نۇربەك، -دەدى. قاعىلەزدەۋ جىگىت اۋدان اكىمىنىڭ وسى بۇيرىعىن كۇتىپ تۇرعانداي تۋ سىرتىنان:

  - الەكە، مەن مۇندامىن، - دەدى، -اتتار دايىن...

  - ەندەشە، بوز جورعاعا بەكەتاي اعامىزدى مىنگىز.

  گۇلجازيرانىڭ ءدال وسى جەردە ون جىل ءبىر سىنىپتا وقىعان نۇربەكپەن جانارى ءتۇيىسىپ قالدى.

  -گۇلجازيراسىڭ با، - دەدى ول داۋىسى دىرىلدەپ، -اپىرماي، سەنى دە كورەتىن كۇن  بولادى ەكەن-اۋ!.. - اققۋدىڭ بالاپانىنداي سۇيكىمدى كەلىنشەك سىنىپتاسىنىڭ بەتىنەن سۇيگىسى كەلىپ ەدى، تۋ سىرتىنان قادالىپ تۇرعان قاھارلى شالدىڭ قاتۋلى قاباعىنان سەسكەندى. ساسقالاقتاعان نۇربەك قالتاسىنان تەمەكى الىپ تۇتاتتى، - قۇدايىم-اۋ، سەنى ءدال وسى جەردەن كورەمىن دەپ ويلاسامشى...-اۋىل بالاسىنىڭ جەلدىرمە اڭگىمەگە جوق ەكەنى كورىنىپ تۇر، -ورتا مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن اكە-شەشەمە قارايلاپ وسىندا قالىپ قويدىم، تاۋدا قورىقشىمىن. قۇدايعا شۇكىر، جاراتقاننىڭ بەرگەن ەكى-ءۇش كۇشىگى بار، - دەپ ەتەگىنەن تارتىپ، ساۋساعى التىن جۇزىكتەرگە مالىنىپ، ۇستىنەن ادەمى ءاتىردىڭ ءيىسى بۇرقىراعان كەلىنشەككە ۇركەكتەي قاراعان سۇيكىمدى ءبۇلدىرشىننىڭ كەكىلىنەن سيپاپ قويدى، -ال وزىڭدە قانشا بالا-شاعا بار؟ -دەپ تاقىمداپ كەلە جاتىر ەدى، اندا-ساندا قويىلعاندا وزەگىن ورتەيتىن ۇرەيلى سۇراقتان اۋدان اكىمى قۇتقارىپ جىبەردى:

  - اينالايىن-اۋ، سەن  ءالى وسىندا ءجۇرسىڭ بە؟

   اكىمنىڭ «اينالايىن» دەپ باستاعان اڭگىمەسىنىڭ استارىندا ءزىل جاتىر ەدى. نۇربەك بىردەڭە دەۋگە وقتالىپ ەدى، ايتا المادى، استىنداعى اتىن تەبىنىپ، تاۋعا قاراي بەتتەگەن توپتىڭ سوڭىنان ساتىرلاتىپ شابا جونەلدى.

  ەكى-ءۇش كۇننەن كەيىن گۇلجازيرا مەن بەكەتاي كەنجەعۇل ۇلىن وبلىس باسشىلارى جولعا شىعارىپ سالدى. توبەدەي كولىكتىڭ جايلى ءجۇرىسى تەربەدى مە، الدە دۋماندى وتىرىستار مەن باس اينالدىراتىن قولپاشتاۋلار شارشاتتى ما، اق باس شال بىلاي شىعا بەرە باسىن انتەك شالقايتىپ، ءتاتتى   ۇيقىعا  باستى. اشىلىپ قالعان اۋىزدىڭ ار جاعىنان ءتىسى جوق قىزىل يەك كورىنەدى. گۇلجازيرا تۇڭعىش رەت وزىنەن-ءوزى  جيىركەندى. «مەن كىممىن؟» دەدى ول ءوز-وزىنە سۇراق قويىپ. «مەن بار بولعانى اق باس شالدىڭ قۋىرشاعىمىن» دەدى ول العاش رەت ءوز دارمەنسىزدىگىن مويىنداپ. قۇلاعىنىڭ تۇبىنەن   نۇربەكتىڭ «ال، وزىڭدە قانشا بالا-شاعا بار؟» دەگەن ءسوزى ىزىڭدايدى. مىناۋ بەس كۇندىك جالعانعا كەلگەن جۇمىر باستى پەندەنىڭ بار قىزىعى سول ءبىر شارانادا ەكەنىن قالايشا بايقاماي، كورسوقىر بولعان. جارىق دۇنيەگە «ەي، جاراندار، مەن كەلدىم!» دەپ جار سالا كەلەتىن ءسابيدىڭ توقسان ەكى تامىرىڭدى يىتەتىن ءيىسىن جيعان-تەرگەن بۇكىل بايلىعىڭ اۋىستىرا الار ما ەكەن؟ كەلىنشەكتىڭ جانارىنان جاس پارلادى. ىشتەگى شەرى شەمەن بولىپ قاتىپ قالعان ەكەن، توقتاتا المادى، اعىل-تەگىل جىلادى-اي كەلىپ... جەلمەن جارىسقان توبەدەي كولىك تاقتايداي تاس جولدىڭ اپشىسىن قۋىرىپ، جۇيتكىپ بارادى.

  الدا باسقا ءومىر، دۋمانى قايناپ جاتقان استانا...
 
  دايىنداعان – ق. ايدارحان

  رەداكتورى : ءجازيرا قاجىكەن قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn