ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ جانە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قوس جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ سىندى قاتاڭ شايقاستى باتىل جۇرگىزەيىك
ۇلكەن شايقاستا اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى امالياتتا ايگىلەپ، ۇلكەن سىناقتا تولىمدى جاۋاپ قايتارايىق
رايونىمىزدىڭ قامداۋ - ساۋدا جۇيەسى ءتۇرلى شارالار قولدانىپ اۋىل شارۋاشىلىق ماتەريالدارىمەن قامداۋدى قامتاماسىز ەتتى
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ ماماندارى: عىلمي، ۇيلەسىمدى بولۋ، كوزسىزدىكپەن ىستەتپەۋ، قالىپتان تىس قورعانباۋ
قىسىلتاياڭ كەزەڭدە وزىندىك قاسيەتتى ايگىلەپ، ”ىندەت“پەن شايقاسۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىندە پارتيا تۋىن جەلبىرەتتى
ەكونوميكانىڭ ورنىقتى اينالىمىن جانە قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن ساقتايىق
قايتا ورالۋ ساپارىنداعى قورعانۋ باعدارلاماسى
شينجياڭداعى ەگىنشى - مالشىلاردىڭ ءۇي تىرلىگىنە نازار سالىڭىز
ەلەۋلى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ - باسقارۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ كەرەك
ورتالىق كوميتەت ساياسي بيۋروسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ءماجىلىسى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە توتەپ بەرۋ قىزمەتىن زەرتتەگەندە سويلەنگەن ءسوز
قالىپتى ەكونوميكالىق، قوعامدىق ءتارتىپتى شىنايى قورعايىق
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتتەرىن تيتتەي دە بوساڭسىماي ويداعىداي يگەرەيىك، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىساناسىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرايىق
ۇيدەگى مەديتسينالىق باقىلاۋدى قالاي ىستەۋ كەرەك
«84» زارارسىزداندىرۋ سۇيىقتىعىن ورىندى پايدالانايىق
ولار ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزدى قورعاۋشىلار
زارارسىزداندىرۋدا سپيرتتى دۇرىس ىستەتە ءبىلىڭىز
ىندەتتىڭ كۇماندى بەلگىسى بارلار ۇيدە قالاي اۋاشالانادى
قايتا ورالۋ ساپارىنداعى قورعانۋ باعدارلاماسى
قىزمەتكە شىققان كۇنى مىنالاردى ەستە بەرىك ساقتاڭىز
جەكەلىك اۆتوكولىكتى ساقتاۋ ۋاقىتتىق باعدارلاماسى
ۆيرۋس دەنەگە كىرگەننەن كەيىنگى 48 ساعات
ماسكىنى قالاي تاعۋ كەرەك
ىندەتتەن ساقتانۋدا بارلىق ادام ىستەۋگە ءتيىستى 8 ءىس
جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنىڭ جاعدايىنا تالداۋ جاسادى، ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن كۇشەيتۋدى اقىلداستى
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن عىلىم رۋحىمەن ويداعىداي ىستەيىك
نەگىزگى ساتى كادرلارىنىڭ زەيىن - زەردەسىن ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىنە نەعۇرلىم كوبىرەك جۇمسايىق
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ حالىقتىق شايقاسىنىڭ، جالپى تۇلعالىق شايقاسىنىڭ، توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزەيىك
ىندەتپەن شايقاستا ۇيىمداستىرۋ بولىمدەرى جابال اتتانىسقا كەلدى
اناعۇرلىم بەرىك سەنىممەن، اناعۇرلىم قايسار جىگەرمەن، اناعۇرلىم باتىل شارالارمەن ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ حالىقتىق شايقاسىنىڭ، جالپى تۇلعالىق شايقاسىنىڭ، توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزۋ كەرەك
قاراستى جەر جاۋاپكەرشىلىگىن مىقتاپ نىعايتايىق

جىبەك جالدى پىراعىم

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/1/3 16:42:10


  جىلقى. جىلقى تاق تۇياقتىلار وترياتىنىڭ ءبىر تۇقىمداسى. ادامزات وركەنيەتىندەگى، اسىرەسە، دالا وركەنيەتىندەگى دامۋدىڭ جارقىن دا ەلەۋلى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى بولادى. جىلقىنى قولعا ۇيرەتە باستاۋ كوشپەلى شارۋاشىلىق پەن وركەنيەت دامۋىنىڭ نەگىزىن قالادى. قولعا ۇيرەتىلگەن جىلقىنىڭ شارۋاشىلىقتا ماڭىزى زور. ول - ەت جانە قىمىز ءوندىرۋ، سالت ءمىنۋ ،  ارباعا  نە  شاناعا  جەگۋ،  اسكەري جانە  سپورتتىق باعىتتاردا وسىرىلەدى.


  جىلقىنىڭ ماڭىزى. قازاق حالقىنىڭ دۇنيە تانىمىندا، ءدىلى مەن تىلىندە جىلقىعا قاتىستى وزگەشە فيلوسوفيالىق جانە مادەني جۇيە قالىپتاسقان. قازاق حالقى اراسىندا ءالى كۇنگە دەيىن ساقتالعان ات تۇلداۋ، ياعني قايتىس بولعان ادامنىڭ مىنگەن اتىن تۇلداپ جىبەرىپ، ءبىر جىلدان سوڭ اسىندا سويۋ عۇرپىن ساق زامانىنان ساقتالعان ءداستۇردىڭ جالعاسى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى.
 
  «ادام - جىلقى مىنەزدى» دەيدى قازاق حالقى. بۇعان «جىلقى - مالدىڭ پاتشاسى»، «جىگىتتىڭ سورلىسىن اتتىڭ جولدىسى تەڭەيدى»، «ات - ەردىڭ قاناتى» ت. ب  ماقال-ماتەلدەردى قوسساڭىز، قازاق حالقىنىڭ ادام مەن ونىڭ جان  سەرىگى اتىنا ءبىر تۇتاس الەم رەتىندە قاراعانىنا كوز جەتكىزۋگە بولادى. ادامنىڭ ازامات قاتارىنا قوسىلۋىنىڭ  ءوزىن « ات جالىن  تارتىپ  ءمىندى» دەپ بەينەلەيدى قازاق حالقى. جاس بالانىڭ العاش اتقا وتىرعانىن اتاپ ءوتۋ سالتى توقىم قاعارىنان باستاپ، ادامنىڭ بۇل ومىردەن وتكەنىنىڭ بەلگىسى ات تۇلداۋعا دەيىنگى بۇكىل پانيلىك تىرشىلىكتى جىلقىمەن بايلانىستىرعان. قازاقتار بىرەۋمەن جاۋلاسسا «ات قۇيرىعىن كەسىسكەن»، بىرەۋدىڭ الدىندا  كىنالى  بولىپ قالسا «ات-شاپان ايىبىن تولەگەن». سيلى قوناققا ات مىنگىزۋ، كۇيەۋ جىگىتتىڭ قالىڭدىق الۋىنا العاش بارعاندا ات بايلاۋى، ۇرىس كەزىندە جاۋ قورشاۋىندا قالعان قولباسشىعا ات سۇيەك بەرىپ قۇتقارۋ، ت. ب  داستۇرلەر؛ اتقامىنەر، اتقوسشى، اتشابار، ت. ب  لاۋازىمدار جىلقىنىڭ قازاق حالقىنىڭ شارۋاشىلىعىندا عانا ەمەس، الەۋمەتتىك ومىرىندە دە ۇلكەن مانگە يە بولعانىن بىلدىرەدى. 

  ادال سەرىگى. قازاق حالقى جىلقىنى، ەڭ الدىمەن، ەل قورعانى ەردىڭ جان سەرىگى دەپ دارىپتەگەن. ۇلتتىق ميفولوگياداعى يەسى قىسىلعاندا ءتىل ءبىتىپ، اقىل ايتاتىن تۇلپارلار ( ‹ ەر توستىك›، ‹ التىن ساقا› ت. ب. ەرتەگىلەردە)، باتىرلىق جىرلارداعى قوبىلاندىنىڭ تايبۋىرىلى، الپامىستىڭ  بايشۇبارى،  قامباردىڭ قارا قاسقا  اتى يەسىمەن بىرگە جىر-اڭىزعا اينالىپ، ەل  قۇرمەتىنە  بولەنگەن. قازاق حالقىنىڭ اسكەري جورىققا ءتوزىمدى جىلقى تۇقىمدارىن كوپتەپ وسىرەتىنى تۋرالى دەرەكتەر رەسەي جانە ەۆروپا زەرتتەۋشىلەرىنىڭ  ەڭبەكتەرىندە جازىلىپ  قالعان.  قازاق  دالاسىندا وسىرىلگەن جىلقىلار 1-، 2- دۇنيە جۇزىلىك  سوعىس  مايداندارىنا كوپ الىنعان.

  ءسان-سالتاناتى.  قازاق حالقى جىلقىنى سپورتتىق ويىن-ساۋىقتاردا ( الامان بايگە، بايگە، قۇنان بايگە، جورعا جارىس، كوكپار، اۋدارىسپاق، ات ومىراۋلاستىرۋ، ات ۇستىنەن تارتىس، جامبى اتۋ، قىزقۋار، سالما ءىلۋ، كۇمىس ءىلۋ، ت. ب. ) ازاماتتىڭ مەرەيىن اسىراتىن، سال-سەرىلىك پەن ساندىلىكتىڭ شىرايىن كەلتىرەتىن تەكتى جانۋار دەپ ەسەپتەگەن. «جىلقى ساندىك ءۇشىن، تۇيە بايلىق ءۇشىن» دەگەن ماقالدىڭ ءمانى وسىنى مەڭزەيدى.

  بايلىعىنىڭ ولشەمى. ءداستۇرلى قازاق قوعامىندا بايلىق مولشەرى تەك جىلقىمەن عانا ولشەنگەن. جىلقىسىنىڭ سانى 5 مىڭنان اساتىندار عانا باي ساناتىنا جاتقىزىلعان. « ءبىزدىڭ اسىل دۇنيەمىز ءبىر عانا جىلقىمىز، -دەپ جازادى مۇحاممەد حايدار دۋلات، -ءلاززات الاتىن اسىمىز - ەت، سۇيەتىن ءشارباتىمىز - قىمىز... قىزىق كورەتىنىمىز - ورىستەگى جىلقىمىز». حالىقتىڭ جىلقى  مالىنا  قاتىستى  وسىنداي ەرەكشە ىقىلاسى، كەڭ بايتاق جايلىمدارىنىڭ بولۋى، جىلقىنىڭ قىستا تەبىنىپ ءوزى جايىلا الاتىندىعى، ت. ب فاكتورلار قازاق دالاسىندا بۇل تۇلىكتىڭ كوپ وسىرىلۋىنە سەبەپ بولعان.

(توراپتان الىندى)

  رەداكتورى : ءجازيرا قاجىكەن قىزى
   
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn