ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2019-جىلى 10-ايدىڭ 18-كۇنى 241-سان
حۋاڭحى وزەنى الابىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ جانە جوعارى ساپالى دامۋ جونىندەگى اڭگىمە ماجىلىستە سويلەنگەن ءسوز
ءوزارا سەنۋ، ءوزارا كومەكتەسۋ، ءوزارا پايدا جەتكىزۋ پرينسيبىن ۇستانىپ، دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەل حالىقتارىن تەڭىز-مۇحيت ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ جەتىستىكتەرىنەن بىرگە يگىلىكتەندىرەيىك
«مەيىرىم ساتراشحاناسى» قارتتاردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى
ەكسكۋرسيالاپ، ۇيرەنىپ، پارتيالىلىق جاقتان شىنىقتى
حۋاڭحى وزەنى الابىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ جانە جوعارى ساپالى دامۋ جونىندەگى
باتىس قالاماڭى الەۋمەتتىك اۋماعى شىنايى سۇيىسپەنشىلىكپەن حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن شەشىمدەدى
اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنى تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، ورنىقتىلىق،
قابىر كۇزەتۋشى جاڭ چيۋلياڭ حۋ شيانجىن قۇرباننىڭ تۋىس-تۋعاندارىن ىستىق ىقىلاسپەن قارسى الىپ الدى
زۇيجياڭحۋ وزگەشە ءدامدى قۋىرماشتارى
2019-جىلعى سۋ يگىلىگى ارقىلى شينجياڭعا كومەكتەسۋ قىزمەتى ءماجىلىسى ۇرىمجىدە اشىلدى
قارا كۇشتەردى الاستاۋ، سۇرقيا كۇشتەردى جويۋ ارناۋلى كۇرەسىن جانە قوقىر-قوقسىقتى تۇرگە ايىرۋ قىزمەتىن اقىلداسىپ ورنالاستىردى
«تۇرمىسىم كۇن سايىن جاقسارىپ كەلەدى، ولارعا شىنايى العىس ايتامىن»
اكىمشىلىك مەكەمەسى القاسى «اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ» نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنىڭ 2-رەتكى توپتىق ۇيرەنۋ، زەرتتەۋ-تالقىسىن ورىستەتتى
شىبارجيدە جاڭا رايونى دارىلەۋ ۆانناسى مەن ىندەتتىڭ الدىن الۋ ورنىن سالىپ، ەگىنشى-مالشىلارعا قولايلىلىق جاراتتى
تۇرعىنداردىڭ مادەني تۇرمىسىن بايىتتى
2019-جىلى 10-ايدىڭ 17-كۇنى 240-سان
جين شين: بۇقارانىڭ ءىسىن كوكەيىمدە ساقتايمىن
قۇرباننىڭ تۋىس-تۋعاندارى كەلىپ ازا ءبىلدىرىپ، 46 جىلدان كەيىن اقىرى «جۇزدەستى»
2019-جىلى 10-ايدىڭ 16-كۇنى 239-سان
جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، جاراسىمدى، ەكولوگياسى كوركەم، قونىستانۋعا جايلى تارباعاتاي قۇرايىق
«ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ۇشتە قامتاماسىز ەتۋ»دى تىعىز ارقاۋ ەتىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە تاباندىلىقپەن، باتىلدىقپەن قول جەتكىزەيىك
بالا كۇنىنەن اتويشىلداردان ۇيرەنىپ، ەسەيگەندە اتويشىل بولىپ، ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى ۇلى مىندەتىن ارقالاي الاتىن ءداۋىردىڭ جاڭا ادامى بولىپ ەسەيىپ-ەرجەتۋگە قۇلشىنايىق
قىزمەت اترەتى ۇيرەنۋدى مال شارۋاشىلىق رايونىنداعى ساقا پارتيا مۇشەلەرىنىڭ وتباسىنا جەتكىزدى
اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنىڭ ناقتى ناتيجەلەرىن ايگىلەپ، ايماقتىڭ ورنىقتىلىق، دامۋ قىزمەتتەرىنىڭ تاعى دا تىڭ ساتىعا كوتەرىلۋىن جەبەيىك
جوعارى مەكتەپ ەمتيحانى قاقپاسىن قايتا اشۋ
عىلىمنىڭ كوكتەمى
ۇلى بۇرىلىس
ەكونوميكالىق ەرەكشە رايون قۇرۋ
شيحۋ قالاسى: شارۋالاردىڭ كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىسىنا كومەكتەستى

ۇلى سازگەردىڭ اكەسى جايىندا

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/2/8 12:37:02

   سابىربەك ولجاباي (قازاقستان)
 
  بۇكىل قازاق دالاسىن جاڭعىرتىپ، اسەم انگە بولەگەن    ءبىر تۋار سازگەر ءشامشى قالداياقوۆتىڭ 80 جىلدىق مەرەي تويى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جان-جاقتى، كەڭ كولەمدە  اتالىپ ءوتىلدى. ۇلى كومپوزيتوردىڭ كىندىك قانى تامعان وڭتۇستىكتە باستالعان توي  ءدۇبىرى ۇلى دالانى جاڭعىرتىپ تۇردى. شىمكەنتتە «ءشامشى  الەمى» اتتى ارنايى اللەيا     اشىلدى. مۇندا، شاكەڭنىڭ   الىپ ەسكەرتكىشى ورناتىلىپ،   «جۇلدىزدار سايا باعىنا» تالانتتىلاردىڭ ەسىمى جازىلدى. ارينە، ءبىر تۋار ازاماتتىڭ     ەسىمىن اسقاقتاتۋ قاي جاعىنان الىپ قاراساڭىز دا ابىرويلى ءىس ءارى تىرىلەردىڭ ۇلكەن پارىزى.

  دەي تۇرساق تا، ءشامشى   اعانىڭ جەكە باسىنان اسىپ  ارىگە كوز جىبەرە الماعان   سياقتىمىز. نەگە؟ بۇكىل     الەمدى تامساندىرعان، بۇكىل دالانى ءان سالدىرعان ءشامشىنى ومىرگە اكەلگەن اكە-شەشەسى كىمدەر ەدى؟ ارعى اتالارى كىمدەر بولعان؟ توي-تاماشاسىنا تاڭىرقاي ەلىتىپ جۇرگەندە ءبىز، مىنە، وسىنى ەستەن تارس شىعارىپ العان   ءتارىزدىمىز.

   ءشامشىنىڭ ءاۋ باستا ازان  شاقىرىپ  قويعان اتى          «ءجامشيد» ەكەن. قالداياق جاسىنان سوزاق جاقتاعى قىزىلكول ماڭىن مەكەندەگەن شادى تورەمەن تاباقتاس، دامدەس-تۇزداس، سىرلاس بولعان كىسى. شادى شايىردان ءجامشيد تۋرالى كوپ ەستىگەن. ەرتەدەگى پارسىنىڭ ءجامشيد اتتى پاتشاسىنداي بولسىن دەپ ىرىمداسا كەرەك. كەيىن اۋىل ادامدارى ءشامشى اتاپ كەتەدى. ءشامشى اعا پاتشا بولا الماسا دا، «ۆاليس كورولى» اتاندى. ال،  اكەسىنىڭ شىن اتى-انەپيا.  اياعىندا قالى بولعاندىقتان ونى جەڭگەلەرى «قالداياق» اتاعان. مۇنى، ارينە، شاكەڭ قايدان بىلەدى.

  -اتىڭ كىم؟

  -ءشامشى.

  -كىمنىڭ بالاسىسىڭ؟

  -قالداياقتىڭ.

  وسىلاي ءبىرىنشى سىنىپ تابالدىرىعىن اتتاعاندا، «ءشامشى قالداياقوۆ» بوپ جازىلىپ كەتەدى. ون جىلدىقتى ءبىتىرىپ، وعان اتتەستات تولتىرار كەزدە قاراسا-مىنە، قىزىق! اتى-ءجامشيد. اكەسىنىڭ اتى-   انەپيا. اتاسىنىڭ اتى-دومبى.

  مۇعالىمدەرىنىڭ سەنگىشتىگىنەن ءتول حۇجاتى دا، اتتەستاتى دا ءشامشى قالداياقوۆ بولىپ تولتىرىلىپ كەتكەن سوڭ، وسى اتپەن دۇبىرلەتىپ دۇنيەدەن ءوتتى.

  انەپيانىڭ اكەسى-دومبى دەدىك. ول وشاقتى سۇتبەنبەت بايمەن دە، شۋ بويىنان توعان قازدىرىپ، سۋ جايىپ، ەگىس ەكتىرىپ، ءتورت تۇلىك مال ايداعان، وسى كۇنگە دەيىن شۋ   بويىندا «تورەتوعان»، «تورەتام»دەگەن قونىستارىنىڭ اتى قالعان جۇسىپبەك تورەمەن دە قاتار قونعان كىسى ەكەن. دومبى ەلگە سيلى، ادامگەرشىلىگى مول، شەشەندىگىمەن قاتار    اقىندىعى دا بار شارۋا ادامى بولعان. كەيدە كىرە تارتىپ، كەرۋەن باسى رەتىندە تانىلعان.

  جەر-سۋ اتتارىنا قازاق كىسى ەسىمىن تەگىن بەرمەيدى. دومبىنىڭ اتاعى دۇركىرەپ تۇرعاندىقتان بولار، سوزاق ەلىنىڭ جازعى جايلاۋى-بەتباق دالادا «دومبىنىڭ جايلاۋى»،     «دومبىنىڭ قۇدىعى» دەگەن اتتار قالعان.

  ءبىر جىلى كوكتەمدە دومبى كەرۋەن باستاپ جولعا شىعادى. تۇيەگە تەڭدەگەنى تەرى-تەرسەك، ءجۇن-جۇرقا ەكەن.    وسىلاردى وتكىزىپ، اۋىلعا قانت-شاي، كيىم-كەشەك  اكەلمەك. ول كەزدە بازارعا كۇندە بارۋ قايدا؟ كورشى اۋىلدىڭ شەرالى دەگەن ساراڭ بايى دومبىنىڭ بازارشىلاپ بارا جاتقانىن ءبىلىپ، «ماعان انانى  اكەل، مىنانى اكەل» دەپ قولىنا بار-جوعى ءبىر تەڭگە ۇستاتىپتى. بۇگىنگىدەي ەمەس، بازارعا ايلاپ ءجۇرىپ بارىپ قايتاتىن زامان. دومبى جينالعان جاماعايىنعا بازارلىعىن ۇلەستىرىپ، سوڭىندا شەرالى بايدىڭ ءبىر تەڭگەسىن قاقپاقىلداپ قولىنا ۇستاتىپتى دا:

  – شەرەكەڭ بەرگەن ءبىر مىرى،
  ورىنبورعا بارعاندا،
  ەسەبى جوق پۇل بولدى.
  ەسەبىنە جەتە الماي،
  اقىلىم ايران دال بولدى.
  ءبىر تيىنعا باسشى الدىم،
  ءبىر تيىنعا قوسشى الدىم،
  ءبىر تيىنعا ماتا الدىم.
  سىردىڭ بويىن ارالاپ،
  ساۋداگەر مىرزا اتاندىم،- دەپتى.
  ساراڭ باي ءسوز تاۋىپ ايتا الماي جەر شۇقىلاپ وتىرىپ قالىپتى.

  دومبىنىڭ ۇلى انەپيا (قالداياق) ارابشا ساۋاتتى كىسى بولعان. ول اقىن ءارى ءدىن تانۋشى. شادى تورە جاھانگەز ۇلىنىڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەن...

  ءدىني ساۋاتتى، وقىعانى مەن توقىعانى كوپ قالداياق ءارى ونەرپاز، ءارى زەرگەر، ۇستا بولعان. ونىڭ شادى تورەنىڭ شاكىرتى بولعانىن جوعارىدا ايتتىق. شادى قالامنان قولى تالعاندا ۇستاحاناعا بارىپ، قالداياققا كورىك باستىرتىپ، نەشە ءتۇرلى بىلەزىك، سىرعا، جۇزىك سوعادى ەكەن.

  ءسويتىپ ءجۇرىپ قالداياقتىڭ كوزى شادى شايىردىڭ قارىنداسى ساقىپجامالعا تۇسەدى. ساقىپجامال سۋىرىپ سالما اقىن ەدى. «ەگەر قارىنداسىمدى ايتىستا جەڭسەڭ،  قىز سەنىكى» دەيدى شادى.  ءساتىن سالعاندا قالداياق ساقىپجامالدى ءسوز سايىسىندا سۇرىندىرەدى. قاراعا قىز بەرمەيتىن تورەلەر زامان ىزعارىنان دا سەسكەندى مە، كىم ءبىلسىن، ساقىپجامالدى قالداياققا ۇزاتادى. كەيبىر دەرەك بويىنشا، جاس وتباسى سوزاق اۋدانىنداعى قازىرگى تاۋكەنت قالاشىعىنىڭ تۇبىندەگى جىنىس دەگەن اۋىلدا تۇرعان. تاۋ بەتكەيىنە جاقىنداۋ تۇستا قالداياق ءۇيىنىڭ جۇرتى ءالى دە بار. جانىنان شاعىن وزەنشە اعىپ وتەدى.

  1923-جىلى قالداياق سىر بويىندا تۇراتىن اپەكەسىنىڭ كومەگىمەن، ەكىنشى جاعى قايىن اعاسى شادىنىڭ بۇحارادا بىرگە وقىعان دوسى وسپان   اجىنى ساعالاپ، سارىكول دەگەن جەرگە قونىس اۋدارادى. ويتكەنى مۇندا داۋلەتتى كىسىلەر كوپ تۇرعان. ولار ۇزاتىلار قىزدارىنا، ايەلدەرىنە ءتۇرلى اشەكەيلەر مەن زەرگەرلىك جانە تۇرمىستىق زاتتاردى ءجيى-ءجيى جاساتادى ەكەن. قالداياقتىڭ سارىكولگە سۋىت كوشۋىنىڭ تاعى ءبىر سىرى سول كەزەڭدە شولاق بەلسەندىلەر مەن ميلليتسيالارى باي-ماناپقا كۇن كورسەتپەگەن عوي. سارىكولدە قوجا-مولدالارمەن قاتار تولەڭگىتتەر دە مەكەندەگەن. وسىندا قالداياقتىڭ قونىسى، وسپان اجىنىڭ مەدرەسە-مەشىتى دە بەرىگە دەيىن بۇزىلماي تۇرعان. 1970-1980 جىلدارى سىرداريا توعان-بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى باستالعاندا قالداياقپەن قوڭسى وتىرعان قوجامقۇل ودامانوۆ، دوسىبەك بالقاشوۆ، كەلدىبەك جاباتايەۆ شارۋاشىلىقتىڭ باس جوسپارىنا قوسىمشالار ەنگىزىپ، مەدرەسە-مەشىت پەن ۇستانىڭ تۇراعىن بۇزىلۋدان  امان الىپ قالعان ەدى.

  كونەكوز كاريالاردىڭ بايان ەتۋلەرىنشە، قالداياق ۇستا سارىكولدە ماحانبەت سالىنىڭ  اكەسى وسپان اجىمەن قاتار قونىستانعان. وسپان اجى بۇحاراداعى كوكىلتاش مەدرەسەسىندە بەس جىل، ارابستاندا، مەككەدە كوپ جىل وقىپ،   ەلىنە كەلىپ مەدرەسە اشىپ، بالا وقىتقان عۇلاما كىسى بولعان. قالداياق ۇستا وسپان   اجىگە ارناپ شاپپا جاساپ، سابىنا ارابشا التىن-كۇمىستەن ويىپ جازۋ جازىپ سيلاعان دەسەدى. ال، وسپاننىڭ اعاسى اۋباكىر ستارشىن ەكەن. ول قالداياققا كوپ جاقسىلىق كورسەتكەن.

  قالداياقتىڭ تاعى ءبىر قاسيەتى-ەمشىلىگى ەكەن.  ونىمەن ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ىرگەلەس وتىرعان، بۇگىندە ەڭبەك ارداگەرى، شەجىرەنى جاقسى ايتاتىن دوسىبەك بالقاشوۆ ۇستانىڭ ۇعىمنان ۇشقارى قاسيەتىن بىلاي دەپ تاراتادى.-بىردە دىنمۇحاممەد دەگەن بالام قاتتى اۋىرىپ، دارىگەردەن دارمەن بولماي ولۋگە اينالعاندا قىسىلعانىمنان قالداياققا باردىم. جارىقتىق، بالامدى ءبىر-اق رەت ۇشكىردى. ەرتەسىنە ۇلىم باسىن  كوتەردى. «ۇستانىڭ كوڭىلىن تاپساڭ، ۇستا-تەمىردىڭ سۋىن تابادى» دەگەن ءسوز بار. وسى  ءسوز قالداياق سىندى جاندارعا ارنالىپ ايتىلعان عوي.
جالپى قالداياقتىڭ ءدىني ءبىلىمدى، قازاقشا، ارابشا،    ورىسشا ساۋاتتى، بولاشاعىن بولجاي بىلەتىن كورىپكەلدىگى، ۇشكىرەتىن تاۋىپتىلىگى جونىندە ەل اۋزىندا ءبىرقىدىرۋ اڭگىمەلەر بار. اقىلداستارى      قالداياقتى« قاسيەتتى كىسى» دەپ سيلايتىن. كەلىندەر سابيلەرىنە كوز تيسە اۋرۋحاناعا ەمەس، اتاسىنا كەلەتىن. «اتا، تۇكىرىپ بەرىڭىزشى» دەپ   قيىلاتىن. ونىڭ قۇدىرەتتىلىگىنە كۇمانسىز سەنەتىن.

  قالاي دەگەندە دە، قالداياق جان-جاقتى جان بولعان. ۇستاحاناسىنا كەرەك قۇرال-سايمانداردى ءوزى جاساپ العان. ول ورتا عاسىردا وتىرار-تاراز وركەنيەتتى قالىپتاستىرعان ۇلتتىق قولونەردى ءوز زامانىنىڭ بيىگىنە كوتەرە بىلگەن دەسەك جاڭىلىسا قويماسپىز.

  1928-جىلى ول سارىكولدەن تۇركستان قالاسىنا جۇمىس ىزدەپ بارادى. سول تۇستا بۇل ايماق اكىمشىلىك جاعىنان تۇركستانعا قارايتىن. وسىنداعى دەپوعا تەمىر ۇستاسى بولىپ قابىلدانادى. كەيىننەن ارىس قالاسىنا اۋىسادى. 1931- جىلى ارىس وزەنىنە بوگەت-توعان سالىنادى. كولحوزداستىرۋ تۇسىندا ول شاۋىلدىرگە ورالىپ، توعاننىڭ باس ۇستاسى بولعان. توعاننىڭ قۇرىلىسى  اياقتالعان سوڭ، ياعني 1936-جىلى  وعان ەڭ جوعارى ناگرادا- لەنين وردەنى تابىس   ەتىلگەن. تاعى ءبىر ورىس ازاماتى دا وسى وردەنگە يە بولعانى ءمالىم. وردەندى ۇستانىڭ ورنى قاشان دا توردە بولارى بەلگىلى. قولىنىڭ ەپ-سەبى بار قالداياق 1937-1938-جىلدارى   «تەمىر» متس-دەگى ۇستاحانادا ەڭبەك ەتتى. 1939-جىلى كولحوز باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى الشەر سمايلوۆتىڭ شاقىرۋىمەن «قىزىل تۇركستان» كولحوزىنا اۋىسقاندا بەس ساۋساعىنان ونەرى تامعان قالداياقتى وزىمەن بىرگە الا كەتكەن. 1944-جىلدىڭ 20 اقپانىندا ول 125-ءنومىرلى تەمىر تۇيە زاۋودىنا جۇمىسقا  اۋىسادى. 1969-جىلى ايگىلى «جامان قىستان!» سوڭ ارىس وزەنى تەلەگەي تەڭىز تاسىعان بولاتىن. وزەن جاعاسىنداعى قورجىن تامداردىڭ كوبى سۋعا كەتتى. مىنە، وسى اپاتتا قالداياق ۇستانىڭ ءۇيى دە سۋعا قۇلاپ، بۇكىل حۇجاتتارى، دۇنيە-مۇلكى سۋعا كەتكەن. سودان بەرى لەنين وردەنىنىڭ دە حابارى ماردىمسىز.

  قالداياق قازاق قولونەرىنىڭ اسا بىلگىر شەبەرلەرىنىڭ ءبىرى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ول    اعاش شابۋ، مەتالل وڭدەۋ، سۇيەك پەن مۇيىزدەن ءتۇرلى بۇيىمدار جاساۋدىڭ ادىستەرىن تولىق مەڭگەرگەن. قولىنداعى ماتەريالداردى جونىپ، قالاعان پىشىنىنە كەلتىرۋ، ءيۋ، ويۋ، شەگەلەۋ، وتقا قىزدىرىپ سوعۋ، قالىپقا قۇيۋ، كەپتەۋ، تىنىكەلەۋ، قارالاۋ، بەدەرلەۋ، بەزەۋ، سىركە الۋ، قاقتاۋ، دانەكەرلەۋ، ۇلامالاۋ، تاعى باسقا دا ادىس-تاسىلدەرىن جەتىك بىلەدى ەكەن.

  سول جىلدارى كولحوزدارعا العاشقى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى كەلە باستادى. سونىمەن بىرگە، دالا جۇمىستارىنا كوپتەگەن قۇرال-سايمان كەرەك ەدى. سوندىقتان ۇستا قولعابىسى اۋاداي قاجەت بولاتىن. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا، سول تۇستا تەحنيكاعا قاجەت قوسالقى بولشەكتىڭ كەز كەلگەن ءتۇرىن قالداياق ۇستا زاۆودتان شىققانداي ەتىپ ءوزى جاساپ جۇرگەن. توكارلىق  ستانوك، باسقا دا قاجەتتى جابدىقتار جوق كەزدە ولاردى قالاي جاسادى ەكەن دەپ تاڭىرقايسىز. بۇلاردان بولەك اربا، شانا سياقتى سۇيرەتپە كولىكتەردى، جەر   اعاش، سابان، تەمىرتاس، مويىنتۇرىق، تىرما، ايىر، كۇرەك، كەتپەن، ءدان ۇككىش، وراق شالعى، قىرىقتىق، پىشاق، قاقپان، مىلتىق، كىسەن، شاپاشوت، بايتەسە، قايشى، قىسقىش، كەپسەر، قىرعىش، كەرنەي، قانت قايشى، تەمىر پەش، ءۇش اياقتى تەمىر وشاق، كەبەجە، ساندىق، باسقا دا شارۋاشىلىقتا، كۇندەلىكتى ءۇي تۇرمىسىندا قولدانىلاتىن قۇرال-جابدىق، سايمانداردى جاساپ شىعارعان. زەرگەر رەتىندە جۇزىك، سىرعا، بىلەزىك، شاشباۋ، شاشتەڭگە، شولپى،  وڭىرجيەك، قۇداعي جۇزىك، كەمەر بەلدىك جاساپ، قامشى ورگەن. ەر-تۇرمان جاسايتىن دا ونەرى بولعان.

  سوعىس جىلدارىندا مايدانعا اربالار جونەلتىلەدى ەكەن. يەشەلونعا تيەيتىن اربالار تۇگەلدەي ۇستانىڭ سىنىنان وتكىزىلەتىن كورىنەدى. كەي اربالاردان اقاۋ شىعىپ، ونى قالداياق قالپىنا كەلتىرەتىن   بولعان. جالپى سارىسۋدان سارىكولگە دەيىنگى قالىڭ ەلدە قالداياقتىڭ قولىنان جاسالعان تالاي قولونەر تۋىندىسى قالعان. بەرتىندە وتىرارداعى ءابۋ-ناسىر ءال-فارابي مۋزەي-كىتاپحاناسىنا ۇستانىڭ قولىنان  شىققان قۇرال-سايماندار جينالا  باستادى. «قىزىل تۇركستان»كولحوزىندا قالداياقتىڭ بالعاشىسى بولعان كەلدەبەك دەگەن كىسى شاپاشوت، دان ۇككىش، قولءتوس، شالعى وراقتىڭ مويىن تەمىرىن، بالتا شوتىن تاپسىرعان. قالداياقتىڭ ارىس قالاسىندا، ءشامشى اۋىلىندا تۇراتىن ۇرپاقتارى مۇراجاي  ءۇشىن اتانىڭ كوزىندەي جادىگەرلەردى تاپسىرعان. سولاردىڭ ءبىرى-ارىس قالاسىندا تۇراتىن كەلىنى ساعديا قاپان قىزى مينۋللينا (قالداياقتىڭ قادىر دەگەن بالاسىنىڭ ايەلى) شي بارقىت شاپانىن، اعاش بالعاسىن ءشامشى اۋىلىندا تۇراتىن كەنجە ۇلى باقىت قوبديشاسىن، ۇلكەن قول شارىعىن، بىلىك ءتوسىن، زەرگەرلىك اشەكەي زاتتارىن، نەمەرە كەلىنى امانكۇل ماۋلەن قىزى قىرعىش پەن قانت قايشىسىن وتكىزگەن. پەرنەگۇل باقجانوۆا اجەي قىسقىش تاپسىرعان. ول قالداياق اتامەن كورشى بولعان.

  شاۋىلدىرلىك ارداگەر ۇستازدار، ەرلى-زايىپتى قۇرمانباي الشەريەۆ پەن الما ماعجانوۆا وتباسىندا قادىرلەپ ساقتاپ كەلگەن قالداياق دۇكەنىنىڭ تەرەزەسىنە قويىلعان ايشىقتى تەمىر تور مەن كەزىندە قولقالاپ جاساتىپ العان كەپسەردى،   اكەسى الشەرگە جاساپ بەرگەن ۇستارانى مۇراجايعا سيلاعان. حالىق اقىنى، بەلگىلى ايتىسكەر اقىن اسەلحان قالىبەكوۆا ەل ىشىنەن تاعى ءبىر وسىنداي ۇستارا تاۋىپ، مۇراجاي قازىناسىنا قوسىپتى. وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق قورىق مۋزەيىنىڭ نەگىزىن سالۋشى اسانتاي ءالىموۆ قالداياق اتاسىنان العان ءتوستى مۇراجايعا ءوز قولىمەن اكەلىپ بەرگەن. بەلگىلى اقىن ايتباي بەلگىبايەۆتىڭ جۇبايى حانشايىم اجەي دە ۇستا جاساعان شاپاشوتتى ساقتاپ قالعان ەكەن.

  قالداياق كوزى تىرىسىندە دۇكەننىڭ ءپىرى ەر ءداۋىتتى قۇرمەتتەپ وتكەن. ال، ءشامشى عۇمىرىنىڭ سوڭىندا وتىرارلىق دوستارىنا اكەسىنىڭ دۇكەنىن، ول جاساعان قولونەر تۋىندىلارىن تابىستاعان. «حالىق مەنى ۇمىتسا دا، دۇكەن ۇستاعان   اكەمدى ۇمىتپاسا ەكەن» دەپ امانات ەتكەن.

  بالكىم، بۇل پەرزەنتتىڭ اكە الدىنداعى ۇلكەن پارىزى شىعار.

  قالاي دەگەندە دە حالىق جادىنان ءشامشىنىڭ ماڭگى ولمەس اندەرىمەن قاتار اكەسى قالداياق ۇستانىڭ قولونەر    تۋىندىلارى دا شىقپاۋى ءتيىس. قازاققا شامشىدەي ۇل سيلاعان قالداياق اتا مەن ساقىپجامال اپانىڭ ونەرى ءوز الدىنا زەرتتەۋدى قاجەت ەتەتىن قۇپيا قازىنا.
 
دايىنداعان - تۇرىمبەك قاسەن ۇلى

 
  رەداكتورى : جازيرا قاجىكەن قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn