ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

ءبىر سويقاننىڭ باسى

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/3/3 18:42:32

بەكبولات ادەتوۆ  (قازاقستان)
 
  راحىم قارتىڭ تۋمىسىندا اڭگىمەشىل-اق. وسى بار ما، ءسوز دەسە ءبۇيىرى قىزىپ، ەمەكسىپ-اق تۇرادى. قانداي اڭگىمە-كەپكە بولسىن ءجوندى-   ءجونسىز كيلىگىپ، تىزگىندى قولىنا الىپ، ءتىپتى وزگەلەر ەسە بەرمەي بارا جاتسا، ءسوزدى ءباس تىگىپ ساتىپ الۋعا بار. ىلۋدە ءبىر، جاعاسى جايلاۋ بولىپ، جايما-شۋاق جاعدايدا وتىرسا ونىسىن ءوزى دە مويىندايدى: « قۇدانىڭ قۇدىرەتى، ىشىمدە  ءبىر ءتۇرتشايتانىم بار، ‹سويلە› دەپ تۇرتكىلەيدى دە وتىرادى» دەيدى. كىم ءبىلسىن، راس تا شىعار.   ءوزىنىڭ انا باكەن قۇرداسى    سياقتى اۋزىن بۋعان وگىزدەي بولعانشا، ءبىر ەسەپتەن  وسىسى دا دۇرىس. ىشتە پىكىر ولگەنشە،  ايتىلعانى جاقسى.

  ماسەلەن، بۇگىنگى كەپتى  الايىق. راحاڭ ەرتەمەن قالاعا شىعىپ، كەمپىرىنىڭ ازىن-اۋلاق تاپسىرماسىن تاستاي عىپ     ورىنداپ، ەندى اۋىلعا قايتقالى اۆتوبۋز توسىپ، قالاقتاي بوپ جول شەتىندە تۇرعان. اۆتوبۋز كەشىكتى. راحاڭنىڭ تابانىنان سىز وتە باستاعانداي ما، قالاي؟ ءوزى جۇقالتاڭ ادام بولسا جانە مىناداي كۇزدىڭ ىزباي كۇنىندە جولعا جەڭىل-جەلپى شىعا قالسا، قاي ءبىر جەتىسەدى دەيسىڭ. راحاڭ تىقىرشىدى. موينىن سوزىپ، كوشەنىڭ باسىنا قاراي بەرەدى. وزگە ماشينا اعىلىپ جاتىر. اۆتوبۋزى تۇسكىر جوق.

  قالتاسىنا ءبىر-ەكى رەت قول جۇگىرتىپ، قارمانىپ كوردى دە تاۋەكەل دەپ جەڭىل كولىكتەردىڭ ءبىرىن ۇستاماقشى بولدى. ءتىپتى سونىسى اقىل بولار ما.

  - كوكە، قايدا بارماقشى ەدىڭىز؟ - دەدى قياقتاي عانا مۇرتى بار، اققۇبا ءوڭدى، الا كوز جىگىت كولىگىن ىركە بەرىپ.

    - ءاي، اكە، مىنا تالدىبۇلاققا جولىڭ تۇسە مە؟ - دەپ قالبالاقتادى راحىم. جىگىت تە ەرىككەن بىرەۋ مە:

    - تالدىبۇلاعىڭىز مىناۋ    ەمەس، اناۋ عوي، - دەپ كەرمار سويلەدى.

    - ەندى... ايتقان عوي، ايتەۋىر. جاۋراپ كەتتىم، اكەم، تەگى. جولاي بولساڭ الا كەت، كۇنىم.

    - بازار جوق، كوكە. ايتساڭىز بولدى عوي.

    ءوزى شاپاتى ادام ەمەس پە، جىگىتتىڭ اشقان ەسىگىنەن لىپ ەتىپ كىرىپ، وتىرا بەردى دە:

    - ءىش-اي!.. تابانىمنان  ءوتىپ كەتتى عوي، ءتۇبىڭ تۇسكىر! - دەپ اياعىنىڭ باسىنا قارادى.

    - «تابانىمنان بارادى ىزعار ءوتىپ» دەڭىز، - دەدى كوڭىلدى وتىرعان جىگىت كولىگىن ورنىنان قوزعاي بەرىپ، - «جەل جاعىمنان بارادى قىزدار ءوتىپ» دەيتىنى تاعى بولۋشى ما ەدى، كوكە؟

  - ي-ي، قىزتالاق، ونى ەندى سەندەر ايتىڭدار. ءبىز قالعانبىز ونى ايتۋدان.

  ادام مەن ادامنىڭ جۇعىسپاعى ءبىر-ەكى اۋىز سوزبەن-اق. تەك الگىدە عانا كىرىپتار بولىپ، «اكە-كوكە» دەپ تۇرعان راحىمىڭىز «شوفەر بالانىڭ» جانىنا جايعاسىپ العان سوڭ ەركىنسيىن دەدى. وعان قيالاي قاراپ، باس-اياعىن ءبىر ءسۇزىپ شىقتى دا:

  - ءداۋ دە بوسا شىمكەنتتەن بولارسىڭ، - دەدى.

- تۋرا ايتتىڭىز، كوكە. ءبىراق قايدان ءبىلدىڭىز ونى؟ ءتۇرىمنىڭ دە، كيىمىمنىڭ دە الابوتەن ەشتەڭەسى جوق سياقتى...

- ءسوز لامىڭنەن بىلەمىن داعى، شىراعىم. ءسوزىڭ ايتىپ تۇر عوي. سودان سوڭ مايلى قاسىقتاي قىلىعىڭ. ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ بالالارى مىنا سەندەي ۇيىرسەك  ەمەس، مۇزداعان تەرەكتەي بوپ ىزديىپ تۇرادى. ايتپاقشى، نىسپىڭ كىم؟

- نەڭ كىم دەيسىز؟ - دەپ جىگىت ەڭسەرىلە قارادى.
- نىسپىڭ دەيمىن. اتىڭدى ايتام.
- ە-ە-ە ... تۇرار. اتىم - تۇرار.
- بارەكەلدى، اتىڭ ءايبات ەكەن. قاي تۋعان بولاسىڭ؟
- دۋلات.
- ونىڭ ىشىندە؟
- جانىس.
- ءجون-ءجون، جانىسپىن دە. «جانىس كوپ پە، قامىس كوپ پە» دەگەن اتالارىمىز. وسكەن ەلدىڭ بالاسى ەكەنسىڭ. باقىتتى بول، اينالايىن،-دەپ ءبىر قايىردى راحاڭ. اياعى جىلىنعان، بويى بالقىپ، كوڭىلى شالقىپ، وزىنە تانىس ءبىر كۇيگە ءتۇسىپ كەلە جاتقانداي.

  - ايتپاقشى، سەنەن ءبىر سۇرارمىن دەپ جۇرگەن تۇيتكىلىم بار ەدى،-دەدى، تۇراردى بۇگىن كورىپ وتىرعانى ويىندا جوق. وعان جىگىت جاي جىميدى دا قويدى، - قۇلاناياڭ قۇلمامبەت پەن جامبىلدىڭ ايتىسىن ەستۋىڭ بار شىعار؟

-مەكتەپتە وقىدىق قوي.


  - وقىساڭ،  بىلەرسىڭ  دەيمىن، قۇلمامبەت ايتادى عوي : «دومالاقتىڭ ءتورت  ۇلى ەسەن بولسا، ءسىرا، جەڭبەي قويماسپىن بۇگىن سەنى» دەپ. جارىقتىق بايدىبەك بابامىزدىڭ كىشى قاتىنى دومالاق  ەنەدەن تاراعان ءۇش ۇلدى بىلەمىز: البان، سۋان جانە سەنىڭ باباڭ دۋلات. ال ءتورتىنشى ۇل كىم سوندا؟..

تۇرار الداعى جول سورابىنان كوز الماي وتىرىپ ءبىراز ويلاندى، ءبىراق ەسىنە ەشتەڭە تۇسىرە المادى.

  - وي، كوكە، ءبىز ول جاعىنان ماقۇرم ەمەسپىز بە، سىزدەر بىلمەگەندى ءبىز قايدان بىلەيىك، - دەپ قۇتىلدى اقىرى.

- انە، سويتەسىڭدەر سەندەر. بىلمەيسىڭدەر. قايدان بىلەيىن دەپ ەڭدەر، وقىعاندارىڭ وقۋ    ەمەس، كىلەڭ بىر بىتتىباي-شىتتىباي. وقۋ دەپ ءبىزدىڭ ۋاقىتتاعىنى ايتساڭشى... مەن ساعان ءبىر قىزىق ايتايىن،- دەپ تۇراردىڭ وڭ تىزەسىن ءبىر باسىپ قويدى، ونىسى «ەندى بەرى قارا» دەگەنى بولۋ كەرەك، - وسى مىنا تومەندە توڭكەرىس دەيتىن اۋىل بار. سەن بىلمەيتىن دە شىعارسىڭ.

  - نەگە؟ بىلەم عوي توڭكەرىستى. مەنىڭ ءبىر ناعاشىلارىم تۇرادى سوندا.

  - ءيا، مۇمكىن ءبىلۋىڭ دە. قايدا، الپىسىنشى جىلدارى بولۋ كەرەك، سوندا ءبىر تەكسەرىسكە بارا قالدىم. رايشتاتتا ىستەيتىن كەزىم عوي، «تۋ-ۋ» دەسەم تۇكىرىگىم جەرگە تۇسپەيدى. و كەزەڭدە ءتارتىپ قانداي، بۇگىنگىدەي بوسبەلبەۋ جوق. سودان دا بولار، بەدەل - پىشەن. «اتتى قىزدار ءتۇسىپ قارايدى، جاياۋ قىزدار جاتىپ قارايدى» دەيتىن كەزىم. ايتپاقشى، ءبىزدىڭ مەكەمەدە التىن دەيتىن كەلىنشەك بولدى. شىركىن، التىن دەسە دەگەندەي ەدى عوي، نەسىن ايتاسىڭ. وندا بويداق كۇنىم، قاراپ جۇرمەي، الگى كەلىنشەككە كوزىم تۇسەدى. ءوزى بار ما، ءوڭدى بولعاندا ايتپا، اتار تاڭنىڭ ارايىنداي دەسەڭ دە بولادى. بۇتىپ-شاتىپ ولەڭ جازاتىنىم بولۋشى ەدى، ءبىر كۇنى «اينالايىن التىنىم، كەرەگى نە جالپىنىڭ، ءوزىڭدى ويلاپ جۇدەدىم، ءتيىپ ءجۇر عوي سالقىنىڭ» دەپ جازىپ، ءبىر قاعا بەرىستە قولىنا قىستىرىپ جىبەرەيىن. وي، كوكسوققاندىق-اي دەسەڭشى!.. نە ايتايىن دەدىم   وسى؟

  اۆتوكولىك ءبىر تولقىپ بارىپ، ءجۇرىسىن قايتا تۇزەگەندە تۇرار راحاڭنىڭ بەتىنە بارلاي  قاراپ الدى دا:

  - ءبىر قىزىق ايتايىن   دەگەنسىز، - دەدى.

  - ە، ءيا، توڭكەرىسكە بارعانداعى قىزىق قوي. جاس كەزىم. جىن قۋىپ جۇرگەندە ادام نە ىستەمەيدى. سول اۋىل سابەت ۇكىمەتىنىڭ العاشقى جىلدارىندا توڭكەرىس اتانسا كەرەك، سودان ءالى توڭكەرىس. نەسى بار، قازاعىڭنىڭ ءوز ءسوزى. جاراسىپ-اق تۇرادى. ونىڭ جانىندا شاپاي-ماپاي دەيتىندەر دە كەلە جاتىر عوي سۇيرەتىلىپ، مىنا الماتىڭىزدىڭ ارعى بەتىندە سونداي ءبىر اۋىل بار، بىلەتىن دە بولارسىڭ، بۇرىن قاراعايلى اتانىپتى. «قونعان جەرى اۋىلىمنىڭ قاراعايلى، قاراعايدى كوپ  جىلقى  ارالايدى» دەپ  قىز-كەلىنشەكتەرىنىڭ  ولەڭ ايتاتىنىن دا ەستىگەنبىز. سول كەشەگى كەڭەستىڭ زامانىندا شاپاي اتاندى عوي. كادىمگى شاپايىپتىڭ اتىنداعى ساپقوز بولدى. زامان وزگەرىپ، ۇكىمەت قاراعايلى اتىن قايتارىپ بەرسە دە جۇرت ءالى كۇنگە شاپاي اتايدى. ايتپاقشى، مىنا الماتىنىڭ اياعىندا تاعى ءبىر شاپاي بولدى. ونى جۇرت وي شاپاي دەسە، مىنانى قىر شاپاي دەپ   اتايدى. بۇل قازاقتى قويساڭشى. ءتىپتى، مىنا تالدىبۇلاقتىڭ اتىن دا ۇمىتتىرا جازداعان جوق پا... ءجا، بالام، كەلدىك. تالدىبۇلاققا كەلدىك، ەندى تۇرا قال!

  اۆتوكولىك توقتادى. قارت جانقالتاسىنان ابدەن اقجەم بولعان ءاميانىن  شىعارىپ،  ىشىنەن  ۋماجدالعان ەكى ءجۇز تەڭگەلىكتى الدى دا تۇراردىڭ قولىنا تىقپالاي ءتۇسىپ:
- مىنە، شىراق، از دا بولسا كوپتەي كور،-دەپ ەدى، تۇرار ونىڭ قولىن كەرى قايتاردى.

  - ازىرقانبا، كۇنىم، الا عوي. شالدىڭ بەرگەنى قايىرىمەن دەپ ال.

  - ءبىز شالدان اقشا المايمىز، كوكە. ءبىراز اڭگىمە ايتىپ، جول قىسقارتتىڭىز، ماعان سول دا جەتىپ جاتىر.

  «اپىر-اي، ازىرقاندى-اۋ» دەپ ويلاعان راحىم قولىنداعى بولىمسىز اقشاسىن قايدا قويارعا بىلمەي، شەگىرلەۋ كوزى كىلتيىپ، ءبىرشاما داعداردى دا كەنەت ەكى يىعى سەلكىلدەپ، دىبىسىن شىعارماستان ءۇنسىز كۇلدى كەپ. تەك الدەن سوڭ بارىپ كۇلكىسىن تيىپ، تۇراردىڭ بەتىنە تۋرا قارادى دا:

- نەگە كۇلدىڭ دەمە، تۇرار باتىر، وزىمە كۇلدىم، - دەدى. ءسويتتى دە، - مىلجىڭدايمىن دەپ سەنى جۇمىسىڭنان قالدىرعان جوقپىن با، ۋاقىتىڭ قالاي ەدى؟ - دەپ سۇرادى.
- ول جاعىنا الاڭ بولماڭىز، كوكە، بۇگىن بوسپىن.

  - ولاي بولسا تۇرا قال، مەن ءبىر قىزىق ايتايىن، قۇي سەن، قۇي سەنبە. مىنا مەن سياقتى ءبىر شال شيپاگەرگە بارىپتى دەيدى، «شىراعىم شيپاگەر،  قازىر ايتقان ءسوزىمدى قازىر   ۇمىتىپ قالاتىن بولىپ ءجۇرمىن، وسىنىڭ ءوزى الجىعاننىڭ بەلگىسى ەمەس پە؟» دەمەي مە. « بۇل ءوزى قاشاننان بەرى ءبىلىنىپ ءجۇر؟» دەپ شيپاگەر سۇراسا، الگى شال: «نەنى ايتاسىڭ، شىراعىم؟» دەگەن ەكەن. مىنە، ءبىز دە سول بولدىق، تۇرار شىراق، ءبىردى ايتىپ، بىرگە كەتتىم، بىلەم، الجىعان شالدى سوگە كورمە، ىزەت-قۇرمەتىڭە راقىمەت، قالقام، باقىتتى بول، -دەپ سالدىرلاعان كۇيى راحاڭ كولىكتەن تۇسكەن.

  ەندى جالعىزاياق جولمەن قيالاي باسىپ، اۋىلدىڭ ءبىر شەتىندەگى ۇيىنە قاراي كەتىپ بارا جاتىر. «اپىر-اي، وسى، شىنىندا، ءبىر سويقاننىڭ باسى بولماسا يگى ەدى!» دەگەن كۇدىگى وزىمەن بىرگە كەتىپ بارادى.

دايىنداعان-ق. ايدارحان

رەداكتورى : ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn