ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

قىز تاربيەسى جانە ادەپ-يبا داعدىسى جونىندە

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/6/23 17:47:16

ساۋلە تولەۋقان قىزى

  ەجەلدەن اتا - بابامىز قىز تاربيەسىنە كوپ كوڭىل بولگەن. قىز بالا - بولاشاق انا. بارلىق ءتالىم - تاربيە، مىنەز - قۇلىق، جان سۇلۋلىعى مەن رۋحاني بايلىقتىڭ ءبارى انا سۇتىمەن بەرىلەدى. «قىز وسسە، ەلدىڭ كوركى، گۇل  وسسە،  جەردىڭ   كوركى»، «اناسىنا قاراپ قىزىن ال، ىدىسىنا قاراپ اسىن ءىش»، «قىزعا قىرىق ۇيدەن تيۋ»، «اتا كورگەن وق جونار، انا كورگەن تون پىشەر» دەگەن سياقتى قازاق حالقىندا قىز تاربيەسىنە بايلانىستى اقىل، ناقىل سوزدەر ارتىپ جەتىلەدى. باستى ماقسات - ونەگەلى، يماندى، سىپايى دا ءبيازى قىز، جار، بولاشاق انا تاربيەلەۋ.

  «قىز جات جۇرتتىق...» دەپ اكەسى قىزىنا ەرەكشە كوڭىل بولەدى، ال شەشەسى جات ءۇيدىڭ تابالدىرىعىنا بارعاندا سىپايى، كورگەندى كەلىن بولعانىن قالايدى. ۇلى  اباي اتامىز «ارى بار، اقىلى بار، ۇياتى بار اتا - انانىڭ قىزىنان قاپى قالما» دەپ بەكەر ايتپاعان. جاھاندانعان زاماندا سىرتقى اسەر، وزگە احپارات پەن تاربيە كوزى كوبەيگەنى حاق. باتىس ەلدەن كەلگەن اسەر عالامتور ارقىلى بۇقارالىق احپارات قۇرالدارى ارقىلى تارالىپ وتىر، سارقىراماداي سارقىراپ اققان احپاراتتىڭ ءبارى پايدالى ەمەس ەكەندىگىن بىلەمىز، سونىڭ ءبارىن ءىس جۇزىندە كۇندەلىكتى ومىردە كورىپ، كۋا بولىپ وتىرمىز. قازاقىلىققا قارسى كەرى تاربيە ادەتكە اينالدى دەسەدە بولادى. كوشەدەن نەمەسە باسقا دا قوعامدىق ورىنداردان جارتىلاي جالاڭاش، اۋزىنان اق ءيت كىرىپ، كوك ءيت شىققان، تەمەكى مەن اراقتى سەرىك قىلعان قىزداردى كەزدەستىرۋ بۇرىندارى جات كورىنسە، قازىرگى تاڭدا قوعامنىڭ ءبىر بولىگى ىسپەتتەس بولىپ كەتتى. ال سول تەمەكىنىڭ ءتۇتىنى مەن اششى سۋدىڭ ءدامىن تاتقان قىزدان تۋعان بالانىڭ دەنى ساۋ بولارىنا كىم كەپىل؟ قانىمىزدا جوق جامان قىلىقتىڭ  ءبارى كەنەدەي جابىسىپ، ۇلتىمىزدى شەتىنەن جالماپ جاتىر.

  ەجەلدەن حالقىمىز قىزدىڭ ابىرويىن قىزعىشتاي قورىپ ساقتاعان. جالپى قىزدار انا باقىتىنا كەنەلىپ، ۇرپاق جالعاستىرۋ ءۇشىن جارالعان. الايدا، زامان اعىمىنا ساي قىزداردىڭ دا قۇندىقتارى باسقا، ۇلتتىق پسيحولوگيا وزگەرۋ ۇستىندە. ءبىر توبىنىڭ ماقساتى اقشا تابۋ، ءمانساپقا جەتۋ، جاقسى كولىك ءمىنۋ، ءۇي-جايلى   بولۋ  بولسا؛  ال ەكىنشى بولىگى جەڭىل ءجۇرىستى ومىرگە ۇيرەنىپ، ار - ۇياتتان جۇرداي بولىپ، ءوزىن ساتادى. وسى جەردە ايتا كەتكەن ءجون، كوپ قىزدارىمىز شەتەلدىكتەردىڭ اقشاسى ءۇشىن عانا ولارمەن «جانۇيا» قۇرىپ، كوپكە ۇزاماي اجىراسىپ جاتادى. بۇل جاعدايلارعا سەبەپ وتباسىنداعى قازاقى تاربيەنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى. وسىنداي جاعدايداردى بولدىرماۋ ءۇشىن انا تاربيەسىنىڭ ىرگەتاسى وتە بەرىك بولۋى ءتيىس. «قىزىم ۇيدە، قىلىعى تۇزدە...» دەمەكشى، مەكتەپ جاسىنداعى قىزدار مەكتەپتە دە باقىلاۋ استىندا بولۋى ارتىق ەتپەيدى. مەكتەپ تەك قانا ءبىلىم ءۇيى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار، ەڭ نەگىزگى تاربيەنى بەرەتىن ەكىنشى وتباسى دەپ ايتساق، ارتىق كەتپەسىمىز انىق. قىز بالانى ۇيدەن جانە مەكتەپتەن ەكى جاقتى تاربيەلەۋ كەرەك. قىز بالا اناسىمەن سىرلاس كەلەدى، كۇن ۇزاقتا بولعان نارسەلەردى نەمەسە جەكە باسىنداعى جاعدايلاردى بۇكپەيدى، كوبىنە اناسىنا اشىق ايتادى. مىنە وسىنداي مىنەزدەرىن پايدالانا وتىرىپ، سىرلاس قۇربى رەتىندە دە كەڭەستەر بەرىپ، مىنەز - قۇلقىن جاقسارتۋ ءتيىس ءارى كىشى پەيىلدىلىك پەن قاراپايىمدىلىققا باۋلىعان ءجون.

  قىز- بۇكىل ۇلتتىڭ اناسى. سوندىقتان ۇلتتىڭ اناسى ۇلگى تۇتارلىقتاي بولۋى كەرەك. قىز بالا ۇمبەت تاراتۋشى، وتباسىنىڭ شامىن جاعۋشىسى، ءتۇتىنىن تۇتەتۋشىسى. ەگەر ەر بۇزىلسا، جانۇيا بۇزىلادى، قىز بۇزىلسا، بۇكىل دۇيىم ۇلت بۇزىلادى. سوندىقتان قىزدارىمىزدى دۇنيەگە كەلگەننەن باستاپ قازاقى تاربيەگە باۋلىعان ءجون بولار.
تومەندە اتا داستۇرىمىزدەگى  بالا تاربيەسىنە دە توقتالا كەتەيىن:

  «ادەپتى بالا ادەمى» دەگەن حالىق دانالىعىن ەستەرىنە بەرىك ساقتاعان قازاق بالالارى وتە ادەپتى،  يبالى  بولادى.   ونەمى «ءسىز، ءبىز» دەپ سىپايى سويلەيدى. مەيلى وتباسى، مەيلى ءوزارا  بارىس-كەلىس، مەيلى الەۋمەتتىك ورىنداردا بولسىن، حالىقتىق سالت-ءداستۇر مەن كىسىلىك قارىم-قاتىناس قاعيداسىن   بەرىك  ساقتاپ، ادەپتەن اتتامايدى. ەشكىمگە جات قىلىق، جامان مىنەز كورسەتپەيدى.  مەيلى   قايدا ءجۇرسىن، ۇلكەندەردى قۇرمەتتەپ، كىشىلەردى ايالاپ، وزدەرىنىڭ سوڭىنان ەرگەن ءىنى-قارىنداستارىن، يبالى، ءتارتىپتى، ءمورالدى، مۇراتتى بولۋعا جەتەلەيدى، «راقىمەت، كەشىرىڭىز، ساۋ بولىڭىز، اماندىقپەن كورىسەلىك، كورىسكەنشە ساۋ بول، جولىڭ بولسىن، قۋانىشىڭا ورتاقپىن، تابىسقا جەتۋىڭە تىلەكتەسپىن، رۇقسات پا، وقاسى جوق...» دەگەن سياقتى كىشىلىك پەن كەشىرىم، قۋانىش پەن تىلەكتەستىك نيەتتى بىلدىرەتىن جاعىمدى دا مادەنيەتتى سوزدەردى ايتىپ، كوڭىلدى تىنىش ورتا جاراتۋعا، بارشا  ادام بالاسىمەن ءوزارا سيلاسىپ،  تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرۋگە قۇلشىنادى.

  حالىقىمىزدىڭ بالالارى ادامگەرشىلىكتى ادامدىق اتقا لايىق ءىس ىستەۋشىلىك، ادەپتىلىك، يبالىلىق، ار-ۇياتتىلىق، نىساپتىلىق، ىزگىلىك، ءمورالدىلىق، مۇراتتىلىق، قايىرىمدىلىق، مەيىرىمدىلىك، ونەرلىلىك، بىلىمدىلىك، مادەنيەتتىلىك، تارتىپتىلىك، جاقسىعا ءسۇيىنىپ، جاماننان جيرەنۋشىلىك، راقىم-شاپاعاتتىلىق، ماحاببات، كەگى مەن وبال-ساۋاپ كوز قاراسى ايقىندىق، قولى اشىق جومارتتىق دەپ قاراپ، بويىندا مۇنداي قاسيەتى جوق ادامداردى اتاق-داڭقى قانشا بيىك، شەن-شەكپەنى قانشا جوعارى بولسادا ادام ساناتىنا قوسپايدى. قورىتىپ ايتقاندا، ادامنىڭ قالىپتاسۋىنا ەكى كۇش اسەر ەتەدى: ول تەگى مەن ورتاسى. كىمنىڭ تەگى جوق دەيسىڭ، جاقسى ورتادا بولۋعا تىرىسۋ كەرەك.


رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn