ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2019-جىلى 11-ايدىڭ 19-كۇنى 268-سان
2019-جىلى 11-ايدىڭ 18-كۇنى 267-سان
2019-جىلى 11-ايدىڭ 16-كۇنى 266-سان
پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ،
ماركسيزمنىڭ نەگىزگى نازارياسىن ۇيرەنۋ كوممۋنيستەردىڭ مىندەتتى وقيتىن ساباعى
تۇرعۇن: ەكى حانزۋ ۇلىن ماپەلەپ ءوسىردى
شاعانتوعاي اۋدانى: تۇرعىنداردىڭ اۋىز سۋ قيىنشىلىعىن شەشتى
ساۋان اۋدانى: جاڭبىر جامىلا ەگىس جۇمىسىن ىستەپ، جۇرت كوڭىلىن جادىراتتى
پارتياعا كىرگەندەگى حيكايانى تىڭداپ، اۋەلگى ماقساتتى ەسكە ءتۇسىردى
جالپى ءماجىلىس رۋحىن ۇيرەنىپ، تياناقتاندىرۋدى يگەردى
ادالدىقپەن شەكارانى كۇزەتىپ، باتىلدىقپەن بورىش ارقالادى
كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى پارتيا 19-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ۇيرەندى
اۆتوكولىككە جارىق شاعىلىستىرعىش جاپسىرىپ، بۇقارانىڭ تۇنگى حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتتى
قىلمىسكەردىڭ اۆتوماتى استىندا قۇربان بولعان قۇرىش جاۋىنگەر گاۋ ۋىنلياڭ
ەرەكشە رايوننىڭ ادال قورعاۋشىسى: فۋ يۇڭيوۋ
1 - دارەجەلى قاھارمان ۇلگى لي جۇڭگۇي: باسىن ءباي تىگىپ، گرانات جارعان قىلمىستىعا تاپ بەردى
شاعانتوعاي: العاشقى قار اسەم كورىنىس قالىپتاستىردى
قوبىقسارى اۋدانى: عاجايىپ قىزىل بۇلت
وتباسىلىق اسحانا قامقورلىق ايالداماسىنا اينالدى
2019-جىلى 11-ايدىڭ 15-كۇنى 265-سان
-توپتاعى «اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ» نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسى بارىسىندا پارتيا 19-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن مۇقيات ۇيرەنەيىك، دايەكتىلەندىرەيىك
شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، پارتيا 19-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى
شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، پارتيا 19-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى
ۇيرەنۋ مەن ىستەۋدى ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، بۇقارا «اسىعاتىن، ۋايىمدايتىن» ىستەردى شەشىم ەتتى
جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ
الەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ
سيىر بورداقىلاپ كىرىسىن ارتتىردى
يۋبايسايدان مول ءونىم الدى
كەدەيلىكتەن ارىلتۋدىڭ جولىن اشىپ، اۋقاتتانۋ ارناسىن كەڭەيتتى
پارتيا 19-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ

قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى قازاق ۇلتىنىڭ تيىم تاربيەسىنە ايالداعاندا

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/11/26 11:21:08

عالبيات ءشارىپقان قىزى

   جاعراپيالىق قورشاعان ورتا-ادامزات تىرشىلىك ەتەتىن جاراتىلىستىق رايون كەڭىستىگى. ول جەر شارىنداعى گاز، سۇيىق، قاتتى كۇيدەگى زاتتاردىڭ  توعىسقان بەتى. ورگانيكالىق جانە  بەيورگانيكالىق دۇنيەنىڭ ءبىر-بىرىنە اينالاتىن، ادامزات ءومىر سۇرەتىن تابيعي ورتا، ادامزات قوعامىنىڭ ساقتالىپ تۇرۋى مەن دامۋىنىڭ زاتتىق نەگىزى.

   ادامزات پەن قورشاعان ورتا قوسارلانعان ەكى جاق، ءبىر-بىرىنە ىقپال جاسايدى جانە ءبىرىن -ءبىرى تەجەيدى. ادامزاتتىڭ قيمىلى قورشاعان ورتاعا ىقپال كورسەتسە، قورشاعان ورتا قايتا اينالىپ ادامزاتتى تەجەيدى،         جاساعان اسەرى قانشالىقتى كۇشتى بولسا، تەجەۋ كۇشى سونشالىقتى ۇلكەن بولادى.

   قازاق حالقى ۇزاق تاريحى، مارقا مادەنيەتى بار، زامانىندا مال شارۋاشىلىعى مەن ەگىنشىلىكتى، دالا مادەنيەتى مەن قالا مادەنيەتىن تەڭ مەڭگەرگەن، سول ساحارادا  سان عاسىردىڭ بەتىن اۋدارىپ، ومىردىڭ سان قيلى تاۋقىمەتتەرىن باستان كەشىرىپ، بۇل كۇندە ادامزات تاريحىنا شۇعىلالى    ەڭبەكتەرىمەن، كەڭ پەيىلىمەن، وزگەشە مادەنيەتىمەن تانىلىپ وتىر. ۇلتىمىز ءالى دە ادامزات قوعامىنىڭ دامۋىنا وزىنە تيەسىلى ۇلەسىن قوسىپ قالماستان، تابيعات سىندى انانى قورعاۋدا دا ءوز   ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.

   ۇلتىمىزدىڭ تاريحىنا، سالت-ساناسىنا، عۇرىپ-ادەتتەرىنە، ۇلتتىق داستۇرلەرىنە، ۇلتتىق ويىندارىنا جانە ءتالىم-تاربيەلەرى مەن ىرىم-تيىمدارىنا ۇڭىلسەك، تەلەگەي تەڭىزدەي    ءبىلىم .... ال مەنىڭ تىلگە تيەك    ەتەيىن دەگەنىم ۇلتتىق تاربيەدەگى  تيىمدارى تۋرالى. ول رۋحاني مادەنيەتىنىڭ ءبىر بەينەسى. اتامىز قازاق     « ەل بولام دەسەڭ، بەسىگىڭدى تۇزە »دەپ بالالارعا ءتۇرلى تاربيەلەردى تيىمدار ارقىلى بويىنا ءسىڭىرىپ كەلگەن،    اسىرەسە ولارعا قورشاعان ورتاعا بايلانىستى تاربيەلىك تيىمداردى كىشكەنتايىنان باستاپ ۇنەمى ايتىپ وتىرعان. بۇل تاربيەلەرى وسىزاماندا ءتىپتى دە ماڭىزدى رول ويناماق. سەبەبى قازىر جاعراپيالىق قورشاعان ورتا مەن ادامزات قايشىلىعى شيەلەنىسىپ، كوپتەگەن حالىقارالىق، وڭىرلىك، جەرلىك قورشاعان ورتا ماسەلەسى كۇن سايىن كورنەكتىلەنۋدە. مۇندا قازىرگى زامان جاعراپيالىق قورشاعان ورتا ماسەلەسى ەكولوگيانىڭ ءبۇلدىرىلۋى، قورشاعان  ورتانىڭ لاستانۋى، بايلىقتىڭ جەتىسپەۋى، جەرشارىندىق قورشاعان ورتانىڭ وزگەرىسى قاتارلىلاردى قامتيدى. مۇنىڭ ىشىندە ەكولوگيانىڭ ءبۇلدىرىلۋى،   ورماننىڭ ويراندالۋى، جايلىمنىڭ تۇياق كەستى بولۋى، جەردىڭ نەمەسە توپىراقتىڭ شابىلۋى قاتارلىلاردى قامتيدى. اسىرەسە  جامىلعى وسىمدىكتەردىڭ ءبۇلدىرىلۋىن مەڭزەيدى. جامىلعى    وسىمدىكتەردىڭ ءبۇلدىرىلۋى تەك ءبىر ءوڭىردىڭ كورىنىسىن ءبۇلدىرىپ   قالماستان، قايتا ورگانيزمدەردىڭ كوپ تۇرلىلىگىنىڭ ءبۇلدىرىلۋىن، ورتا ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىن، توپىراقتىڭ شايىلىپ، سۋدىڭ زايا كەتۋىن، توپىراق  قۇنارلىلىعىنىڭ تومەندەۋىن، جەردىڭ شولەيتتەنۋىن تۋدىرىپ، سول رايونداعى تۇرعىنداردى ەڭ نەگىزگى تىرشىلىك شارت-جاعدايىنان ماقرۇم ەتەدى.

   قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى اتموسفەرانىڭ لاستانۋى، سۋدىڭ لاستانۋى جانە جەردىڭ قاتتى تاستاندى زاتتارمەن لاستانۋىن كورسەتەدى.

   بايلىقتىڭ جەتىسپەۋى شەكسىز  قاجەتسىنۋ مەن شەكتى جاراتىلىستىق بايلىق ورتاسىنداعى قايشىلىقتى كورسەتەدى.

   جەرشارىندىق قورشاعان ورتانىڭ وزگەرىسى جوعارىداعى 3 ورتا ماسەلەسىنىڭ ورتاق اسەرىندە اسىلگى قورشاعان ورتادا تۋىلعان قالىپسىزدىقتى كورسەتەدى.

   قازاق ۇلتىمىز ەجەلدەن بەرى كەڭ ساحارادا مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانىپ، تابيعاتتىڭ اسىل قويناۋىندا ەركەلەي ءوسىپ، تابيعات انانىڭ بەرگەنىن ەمىرەنە ەمىپ، جاعراپيالىق  قورشاعان ورتامەن بىرگە وتاسىپ كەلە جاتقان ۇلتتاردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان، كوركەم تابيعاتقا دەگەن مەيىرى وزگەشە. ونى تومەندەگى تيىم تاربيەلەرىنەن     اڭعارۋعا بولادى.

   1. ەڭ الدىمەن قازاعىمىز « سۋ  ىشكەن قۇدىعىڭا تۇكىرمە » دەپ، ۇلكەن جاقتان ايتقاندا، ءوزىن تىرشىلىك   تىرەگىمەن قامداپ وتىرعان تابيعاتقا، تۋعان جەر اتا جۇرتىنىڭ نارىنە، ۇلتىنىڭ بەرگەن تاربيەسىنە زيان جەتكىزبەۋدى، كىشى جاقتان ايتقاندا، باعىپ وتىرعان اتا-انا جانۇياسىن ايالاۋدى  ۇيرەتكەن.

   2. « كوك ءشوپتى جۇلما، كوكتەي جۇلىناسىڭ » دەپ كوك ءشوپتى جۇلدىرمايدى. مۇندا ەگەر تەبىندەپ كەلە جاتقان كوك ءشوپتى جۇلسا، قانشاما جاس وركەن قىرشىنىنان قيىلىپ،  قانشاما گۇل -بايشەشەك مەزگىلىنەن بۇرىن سولادى، توپىراقتىڭ شايىلۋى، جەردىڭ شولەيتتەنۋى كەلىپ شىعاتىنىن تۇسىندىرگەن.

   3. « جالعىز اڭدى اتپا، جالعىز    اعاشتى كەسپە، كيەسىنە جولىعاسىڭ»، « قۇستىڭ ۇياسىن بۇزبا، جانۇياڭ    بۇزىلادى، قۇس جۇمىرتقاسىن شاقپا، بەتىڭ شىبار بولىپ قالادى» دەپ قۇس ۇياسىن بۇزۋدى، بالاپانىن ءولتىرۋدى تەكتەيدى. جەر بەتىندەگى سول جالعىز اڭ مەن جالعىز وسىمدىكتىڭ مۇلدە قۇرىپ كەتۋىنىڭ الدىن الادى. بۇدان  حالىقارا ورتاعا قويىپ وتىرعان      ورگانيزمدەردىڭ كوپ تۇرلىلىگىن قورعاۋعا بۇرىننان ءمان بەرىپ كەلە جاتقانىن كورۋگە بولادى. « جىڭعىلمەن ات قامشىلاما » دەيدى، سەبەبى جىڭعىل توبىلعى سياقتى سىرتى تەگىس، جۇمساق قابىقتى ەمەس، تىكەنەكتىلەۋ قاتتى اعاش، ونىمەن قامشىلاسا، مالدىڭ ۇستىنە جاراقات ءتۇسۋى مۇمكىندىگىن ەسكەرتىپ، جان-جانۋارلاردى ايالاي بىلگەنىن كورۋگە بولادى.

    4. « سۋعا سيمە، سۋعا سيسەڭ،    اتاڭنىڭ ساقالىنا سيگەندەي بولاسىڭ»، « اعىن سۋعا كىر جۋما، كوڭ-قوقىر توكپە، لاس نارسە تاستاما» دەپ وزەننىڭ تومەن اعارىنداعى حالىق پەن جان-جانۋارلاردىڭ  ومىرىنە حاۋىپ تونەتىنىن ەسكەرتۋمەن بىرگە، وزەن سۋلاردىڭ  تازالىعىنا ەرەكشە كوڭىل بولۋگە   تاربيەلەگەن.

    5. « سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەپ سۋدى قالاعانشا ىسىراپ ەتۋدى قاتاڭ شەكتەپ، بايلىقتى ۇنەمدەۋ شارالارىن بۇرىننان بەرى دارىپتەپ، ۇيرەتىپ  كەلگەن.

 6. « تۇندە وت شىعارما، دالاعا كۇل توكپە» دەپ ءبىر جاقتان، قالىڭ ورماندى جاعالاي قونىستانعان، ىرگەسىندە قالىڭ ءشوپ پەن قوپا-قامىس جاتاتىن حالىقتى تۇندە دالاعا كۇل توكسە نەمەسە وت شىعارسا، ابايسىزدا وت كەتىپ الاپات تۋىلۋدان ساقتاندىرسا، جانە ءبىر جاقتان، ورمان بايلىعىن قورعاۋدى دارىپتەپ كەلگەن.
 7. « جاس شىرپىنى سىندىرما، جاس اعاشتى كەسپە » دەپ ورمان    ەكولوگيالىق ورتاسىنىڭ بۇلىنبەۋىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ، قازىرگى زامانعى ادامداردىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋ    ءارى كەلەشەك ۇرپاقتارعا قاجەتتى  جاسىل ورتاعا زيان جەتكىزبەۋ سىندى باياندى دامۋ كوزقاراسى ەجەلدەن   تۇرمىستىق تاربيەگە ءسىڭىپ بولعانىن بايقايمىز.

   جوعارىداعى تيىم تاربيەلەرىنەن  ۇلتىمىز ۇرپاقتارىنىڭ يدەيالىق تاربيەنى باستى ورىنعا قويىپ كەلگەندىگىن ءارى ادامزات تابيعاتتىڭ بالاسى، استە قوجاسى ەمەس، ادامزات پەن تابيعات دۇنيەسى(قورشاعان ورتا) تەپە-تەڭدىكتى جانە سايكەسىمدىلىكتى ساقتاي العاندا عانا ءومىر سۇرەدى جانە داميدى دەپ قارايتىن قازىرگى زامانعى جاڭا قورشاعان ورتا تانىمىنا ۇزاق   ۋاقىتتىق ءومىر تاجىريبەسىمەن، ۇرپاق تاربيەسىمەن ءۇن قوسىپ، جاعراپيالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ جاعىندا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلگەندىگىن بايقاي الامىز.

   ءار ۇلتتىڭ ۇلتتىق ءداستۇرى    ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسادى ءارى ۇزاق ۋاقىتتىق ونىمدىلىككە يە بولادى. قورشاعان ورتانى قورعاۋ بارلىق ادامزاتتىڭ ورتاق بورىشى.

   « كوپ تۇكىرسە كول بولادى ». سوندىقتان دا ءبىز ۇلتىمىزدىڭ وسىنداي جاراتىلىستىق  قورشاعان ورتانى قورعاۋ تاربيەلەرىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزىپ، ورتانى قورعاۋعا اتسالىسىپ، جالعاستى ءبىر كىسىلىك ۇلەسىمىزدى قوسايىق.



رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.




 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn