ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

تويدى تويلاي دا،ويلاي دا بىلەيىك

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/12/1 10:32:15

تورەحان توقابايەۆ

  قازاق ۇلتىنىڭ سالت-داستۇرىندە قىز ۇزاتۋ، كەلىن ءتۇسىرۋ، سۇندەت تويلار  ساناتتاعى توي، ودان باسقا وقۋعا اتتانۋ، سىرعا توي (قىز بالا بولعاننان كەيىن سىرعا سالۋ زاڭدىلىق قوي). قىزمەتكە شىعۋ، ءمانساپقا ءىلىنۋ، تۋىلعان كۇن، تۇساۋ كەسۋ، مەرەي توي، مىقتاعاندا ىرىم، تىلەك ەسكە ءتۇسىرۋ، ەستەلىك قالدىرۋ عانا. توي دەگەنىمىز-تويدىڭ قىزىعىنا توي، توي شاتتىعىنان ءلاززات ال دەگەن ءسوز. تويدىڭ ارعى تەگىن ايتساق ادام اتا مەن حاۋانادان  بىزگە  جالعاسقان پايعامباردىڭ سۇنناتى. ەكى جاستىڭ قۋانىشى، اتا-انانىڭ قىزىعى. جۇرەك جاردى قۋانىشىن، كوپپەن بىرگە ءبولىسۋ، ارمان تىلەگىن ولەڭ جىرمەن جەتكىزۋ، توي ورتاسىن قىزىققا بولەپ، ەل-جۇرتتىڭ ىقىلاسىن باتاسىن الۋ. توي تويعا ۇلاسسىن دەي وتىرىپ ەندىگى ونەر تويىنا ۇلگى -ونەگە كورسەتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل كۇندەردە بۇلاردىڭ ورنىن تۇگەلدەي كوبەدەي كوبىرشىك ءسوز باستى. م: توي جاساپ وتىرعان قىز-جىگىتتىڭ سالاۋاتىن تانىستىرسا  ءبىر  يگى. الىس-جاقىننان كەلگەن ادامداردىڭ اتى-ءجونىن، ءمانساپ دارەجەسىن تانىستىرۋ ءتىپتى تۋىس-تۋعان، دوس-جارانداردىڭ ەكى جاسقا تارتۋ، سي-سىباعا شاشۋلارىنا دەيىن اقشالاي مىسقىلداپ جاريالاۋ. وناندا، شارىقتاپ كەلىننىڭ بەتىن اشامىز دەپ كوپ ادامنىڭ اتىن تەرمەلەپ، سىر-سيپاتىن بەينەلەپ، ساحناعا شاقىرىپ كەلىننىڭ باسىن ءيىپ، بەلىن بۇگىپ، بەرگەن سالەمىن كورىمدىك دەپ يۋان دوللارعا دەپ تاقىلداپ سۇرانىپ ءجۇر. الدە نەشە ادامداردى باتا بەرۋگە، لەبىز بىلدىرۋگە شاقىرىپ، شاپان جابۋ، تاقيا كيگىزۋ، كويلەك، سالى جاۋلىق ۇلەستىرۋ، القا، سىرعا تاعۋ مىنە بۇل ءبىز كورىپ جۇرگەن توي قىزىعىنىڭ مارەسى  مەن  سارەسى.  مىنە وسىنداي جىرتىلىپ ايىرىلعان جارنامالارىمىز. ءبىر ءبولىم ادامداردى اسىرىپ-تاسىتىپ جاتسا، ءبىر ءبولىم ادامداردى اشىتىپ، جاسىتىپ جاتادى. ەندى  ءبىر ءبولىم  كورگەنىنە  سەنگىش، ەلدىگىنە ەلىكتەگىش ادامداردىڭ الداعى توي داستارقانى وي ءورىسىن ورمەكشىدەي تورلاپ جاتادى. بۇگىنگى تويلار سويىلعان مالمەن، كيدىرىلگەن كيىممەن، قۇيىلعان اراعىمەن، ات سالىسقان ادامىمەن، كوبەدەي كوپ تۋىسىمەن، بەدەلدى ادامدارىمەن، قالتالى بايلارمەن ماقتانۋدىڭ تۇكتە قاجەتى جوق. ويتكەنى بارلىق  ادامنىڭ ازدى-كوپتى قارىم-قاتىناس ءورىسى بولادى، سوندىقتان ويىن  تاماشا  بەيزاتتىق مادەنيەتتى ولشەم ەتسە بولادى.

  سوندا  توي  دەگەنىمىز     باسەكەمە؟ باسەكە بولسا نەنىڭ باسەكەسى؟ ۇستەل ءسانىنىڭ باسەكەسى مە؟ تاۋداي ەت، كولدەي اراقتىڭ باسەكەسى مە؟ جوق الدە، باتا-تىلەكتىڭ باسەكەسى مە؟ ءبىر داستارقاندا ەكى باتا، ءبىر تويدا ەكى اۋجار جوق ەمەسپە؟ شىركىن-اي جايشىلىقتا ونەر-ءبىلىم  باسەكەسى،  ساۋدانىڭ باسەكەسى، بالا وقىتىپ ۇرپاق تاربيەلەۋدىڭ باسەكەسى، بەيزاتتىق مادەنيەتتىڭ باسەكەسى، ءبىز  قاشان  باي  بولامىزدىڭ باسەكەسى بولسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار  ەدى.  قازاق  ءداستۇرى  بويىنشا توي دەگەنىمىز باسەكەدە ەمەس، مارتەبەدە ەمەس، قايتا اق تىلەكتىڭ ايعاعى، اق نيەتتىڭ ايناسى، ۇلتىمىز جونىنەن ايتقاندا توي دەگەنىمىز رۋحاني مادەنيەت جينالىسى بولىپ بارلىق ادامنىڭ مادەنيەت جاقتان ءوزىن ايگىلەۋى، رۋحاني جاقتان ءوزىن تولىستىرۋى، جاماعاتقا رۋحاني جاقتان ءنار بەرىپ ءلاززات باعىشتاۋ ەدى. اتان سويىپ ات قالدىرىپ، بيە سويىپ ءبي بولعان ادامدى كورگەنىمىز جوق. قايتا قارىزدانىپ توي جاساپ توزعانداردى ەستىپ-ءبىلىپ ءجۇرمىز. مىنە بۇل توي جاساما دەگەندىك ەمەس. اركىمنىڭ تۋىس-تۋعان، جەگجات، دوس جاراندارى قوعامدىق قارىم-قاتىناس كەڭىستىگى بولادى، شاماڭ كەلسە اق تۇيەنىڭ  قارنىن  جارىپ،  اق نيەتتىڭ ايناسىن جارقىراتقانعا نە جەتسىن! ايتايىن دەگەنىم شاماڭا قاراي شالىقتاپ، بازاردىڭ بابىن، زاتتىڭ نارقىن ءتۇسىنۋ، ويىن- قىزىق تاماشاعا تاڭ قالدىرۋ، زاماننىڭ تالابى جاماعاتتىڭ قاجەتى ەمەسپە؟ مۇحاممەت ب ع س: ءبىر قوي بولسادا توي زياپاتىن بەر. تويعا بارۋ ۆاجىپ دەگەن ەمەس پە؟

  اتامىز قازاق تويعا بارساڭ تويىپ بار، ءبىرءىسىڭدى قويىپ بار، تورقالى تويدا قىنىڭا جاق، قىزىعىنا بات دەيتىن. سارىن، اۋجار،  سىڭسىما، اۋشاديار، بەت اشار ايتىپ قول باسىپ، جىلىك شاعىپ،  جاۋىرىن  ۇشىرىپ،  ايتىس جۇرگىزىپ، تەرمە ايتىپ، بالۋان سالىپ، تەڭگە ءىلىپ، جامبى اتىپ، قامشىگەرلىك، قىز قۋار، لاق تارتىپ، جورعا، جۇيرىك، الامان بايگە وزدىرىپ، سىبىزعى، دومبىرا، قوبىز ويناپ، جۇمباق شەشىپ، ەل-جۇرتتىڭ قاعاناعىن قارىق، ساعاناعىن سارىق ەتە الساق ۇلتتىق ويىندارىمىز سالتانات قۇرماي ما؟ بەيزاتتىق مادەنيەتىمىز جارقىراماي ما؟ تويعا كەلگەن جاماعات رۋحاني جاقتان تۇلەجىپ، كوڭىل-كۇي جاقتان كوتەرىلىپ قالماي ما؟

  توي دەسە ءبىر جۇمىسىمىزدى قويىپ باراتىن، ءبىر ونەردى كوكەيىمىزگە ءتۇيىپ باراتىن، اسىل قاسيەتىمىزدەن الىستاپ بۇرىن كەلگەنىمىز ساعاتقا قاراپ سارىلساق، بوكسە بيمەن، تاڭسا ءبيدىڭ اۋەنىنە اعىتىلىپ، دۇڭكىلدەك-شارقىلداق مۋزيكانىڭ اسقىن شۋىلىنا  توعىتىلساق. اراقتىڭ جەلىگىنە جەمىرىلىپ، تەمەكىنىڭ (شىلىمنىڭ) ۋىنا ۋلانساق. شىركىن-اي، ورىندالعان ءان مەن كۇيگە الاقانىمىزدى شارتىلداتىپ ۇرۋدى ءۇمىت قالدىرساق، سوندا ءبىز نەدەن ءلاززات الىپ، نەدەن ءنار الىپ، نەنى قىزىقتاپ وتىرمىز. مىنە وسىنداي تويعا بارىپ قىزىعىنا تويعاندى قويىپ، شۋىلىنا  تويىپ، قان باسىم ورلەپ، جۇرەك لۇپىلدەپ، قۇلاق شۋىلداپ، سانامىز ۋلاپ، مەڭ زىعىر بولىپ، ۋاقىتسىز ۋاقىتتا ۇيگە قايتىپ، دەنساۋلىعىمىزعا زيان، قىزمەتىمىزگە نۇقسان كەلتىرىپ ءجۇرمىز.

    اسقىن شۋىل تۋرالى جاريالانعان (ەۆروپا) جۇرەك اۋرۋ جۋرنالىندا شۋىل 60 دەتسيبەلدەن جوعارىلاعان سايىن قارتتاردىڭ ميىنا قان قۇيىلۋ قاتەرى 10 پايىز جوعارىلايدى دەگەن عىلمي دالەل جاريالاندى.

  تويدا الدە نەشە ساعات جالعاسقان اسقىن شۋىل جۇرەك، مي قان تامىرىمىزعا، قۇلاق قالقانشا پەردەسىنە قانشالىق  زارداپ سالىپ  جاتىر  ەكەن  دەشى. ماتەريالدان كورۋىمىزشە، امەريكا قۇرلىعىنداعى ەجەلگى تۇرعىن ينديانداردىڭ ەستۋ تۇيسىگى، ۇيدە وتىرىپ سىرتتاعى ۇساق جاندىكتەردىڭ سىبدىرىنان داۋىسىن پارىقتاپ كەسىم ايتادى ەكەن. ءدال وسى قاسيەتتەردىڭ قۇرىپ جوعالۋىنا ءبىرى  شۋىل،  ەندى ءبىرى اراق سەبەپشى بولعان، ۇرپاقتارىمىز بولاشاقتا قانداي قاسيەتتەرىنەن ماقرۇم بولارىن كىم ءبىلسىن؟

  وتكەن اتا-بابالارىمىز توي مەن حاتىمدا بىرنەشە  ارناۋلى ءۇي تىگىپ،  بىرنەشە  قۇرمەت   داستارقان ازىرلەيتىن، توي -حاتىمعا كەلۋشىلەردىڭ  رەتى بويىنشا اركىمنىڭ ءوز ەركىنە جىبەرەتىن اركىم ءوزى قالاعان ادامىمەن قالاعان ورىنعا جايعاساتىن، ەرلى-زايىپتىلار، قۇربىلاستار، دوس -جاراندار دەگەندەيىن مەيلى قالاي وتىرسادا، ۇلكەنىنەن ۇلاعات، كىشىسىنەن ىلتيپات دەپ سيلاپ-سىرلاسىپ ەمىن-ەركىن اڭگىمە دۇكەنىن قۇراتىن، استە  وتىرعان ورىنعا، ورتاعا، تاعامعا ءمىن تاقپايتىن، قايتا ءوزىنىڭ جاي كەلگەنىن ءمىن كورىپ بۇيىرعان  ورىنعا وتىرا بەرەتىن، ويتكەنى توي-حاتىم كوپتىڭ ءىسى، جەكەنىڭ كوڭىل-كۇيى ەمەس، كوپتىڭ كوڭىل-كۇيى، رازى-قوشتىعى ولشەم ەتىلەدى. جيناقتاپ ايتقاندا بۇگىنگى تويلار ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى اسپەتتەيتىن، ءار ادامنىڭ سەزىمى سەلدەپ،  كەلبەتىنەن كەرەمەت تانىتاتىن، سالت -سانامىزدى  دارىپتەيتىن،  اسقىن  شۋىلدان اۋلاق، اراق -تەمەكىدەن اداق، دىنىمىزگە-دىلىمىزگە ساي، تاپ-تازا، ءتالىم-تاربيە ورتاسى بولسا نۇر ۇستىنە نۇر قۇيىلىپ، بارلىق ادام الاقايلاپ قۋانار ەدى-اۋ.



 
رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn