ەەڭ جاڭا مازمۇندار
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەتى جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، نىسانالارمەن، ولشەمدەرمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە مىعىم قايراتپەن، جوعارى ساپامەن قول جەتكىزەيى
اۆتونوميالى رايون كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الۋ بايلانىسىمەن ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزدى
پارتيا 19 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۋاقىتپەن جارىسا وتىرىپ، ءتۇرلى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەيىك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعى مەن دەنساۋلىعىنا بار كۇشپەن شىنايى كەپىلدىك ەتەيىك
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس كوكتەم مەرەكەسىن توپتىق قۇتتىقتاۋ جينالىسىن وتكىزدى
ساۋان اۋداندىق ەلەكترمەن قامداۋ سەرىكتەستىگى: بۇقارانىڭ ەلەكتردەن حاۋىپسىز پايدالانۋىنا جاعداي جاراتتى
مۋ باسىنا 800 يۋاننان تابىس ۇلەستىرىلدى
ايماقتىق نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسى قورىتىندى ءماجىلىسىن اشتى
تۇمشالامالى شام ءىلىپ،كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الدى
اۆتونوميالى رايون زيالىلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
جاڭا جىلدا جاڭا بەت-بەينەنى ايگىلەپ،مەيىرگە تولى مەرەكەلىك تىلەك جەتكىزدى
ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مادەنيەتىن جاقىننان تاماشالاپ،مەرەكە شاتتىعىنان ءلاززاتتاندى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 23-كۇنى 19-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 22-كۇنى 18-سان
كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ، شىت جاڭا تۇرمىس كەشىردى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 2019-جىلعى ساياحات كىرىسى 511 ميلليون يۋان بولدى
اۆتونوميالى رايون دەمالىسقا، پەنسياعا شىققان ساقا كادرلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
”ەكىنى قورعاۋ“ ارقىلى بۇكىل پارتيانىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىنە جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولايىق
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ جاڭا ناتيجەلەرىمەن جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ شەشۋش
تىشقان جىلىن قارسى الىپ، باقىتقا شومدى بارشا جۇرت
مەرەكەلىك زات ساتىپ الىپ،مەرەكەلىك تىلەك ءبىلدىردى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 21-كۇنى 17-سان
شاۋەشەك قالاسى: كوكتەم مەرەكەسىنە قاراعان تۇنگى باس قوسۋ داستارقانىنا زاكاز كوبەيدى
شيحۋدىڭ ەلەكتروندى ساۋداسى اۋىل شارۋاشىلىق ەرەكشە ونىمدەرىنىڭ الىس جەرلەرگە ساتىلۋىنا دەم بەردى
 مەملەكەتتىك ۇلت ىستەرى كوميتەتى قوبىقسارى اۋدانىنا «مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعى،العاباسارلىعىنداعى ۇلگى اۋدان» تاقتاسىن بەردى
”ءتورت تانىم“دى كۇشەيتىپ، ”ءتورت سەنىم“دى بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋ“دى ورىنداپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ تەرەڭدەي دامۋىن بۇلجىماستان ىلگەرىلەتەيىك
ساياسي - زاڭ قىزمەتىنىڭ وسىزاماندانۋ دەڭگەيىن كۇش سالا جوعارىلاتىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى تىنىش جۇڭگو، زاڭمەن جونگە سالىناتىن جۇڭگو قۇرۋ كەرەك

دومبىرا بىلىمدەرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/12/25 17:52:18

دومبىرا بىلىمدەرى
گۇلميرا جەتپىس قىزى

  دومبىرا _ اسقاقتاتا ءان سالىپ، كۇمبىرلەتە كۇي توككەن ۇلتىمىزدىڭ اسىلىنداي قاستەرلەپ، ۇكىلەپ ءۇي تورىنە ىلگەن ەڭ قىمباتتى مۋزيكا  اسپاپتارىنىڭ ءبىرى.

  دومبىرانىڭ اسا ەركە نازدى، مايدا قوڭىر ءۇنىن بابىن تاۋىپ سويلەتە بىلسەڭىز، اتا-بابالارىمىزدىڭ سوناۋ ىقىلىم زاماننان بەرگى قيلى-قيلى تاعدىرى، ياعني ەرلىگى مەن ەڭبەككەرلىگى، قاسىرەتى مەن قۋانىشى، جەڭىسى مەن جەڭىلىسى، اڭساعان ارمانى مەن تالپىنعان مۇراتى ونىڭ كيەلى قوس ىشەگىنەن كۇي بولىپ توگىلىپ، ءتىلسىم تىلگە اينالارى حاق. سول ءۇشىن تومەندە دومبىرا ۇيرەنۋدىڭ العاشقى ساۋاتتىق بىلىمدەرىن وقىرمانعا از دا بولسا سەبى تيەر مە دەگەن ۇمىتپەن ۇسىنىپ، ورتاقتاسۋدى ءجون كوردىك.

  دومبىرانىڭ تۇرلەرى

  قازاقتىڭ ءان-كۇي ورىنداۋشىلىق داستۇرىنە بايلانىستى دومبىرا اسپابى كۇي دومبىراسى جانە ءان دومبىراسى دەپ ەكىگە بولىنەدى. ولاردىڭ تەك تۇرلەرى عانا ەمەس، بۇراۋى، ىشەك جانە پەرنە سانى دا ءار ءتۇرلى بولىپ كەلەدى.

  كۇي شەرتۋدە، نەگىزىنەن، باتىس قازاقستان دومبىراسى مەن ارقا دومبىراسىنىڭ ۇلگىسى قولدانىلادى.

  كۇي دومبىراسىنىڭ داۋىسى قوڭىرلاۋ بولىپ كەلەدى، ال ءان دومبىراسى كۇي دومبىراسىنان تۇلعاسى كىشىلەۋ، دىبىسى جوعارىلاۋ بولىپ جاسالادى دا ارناۋلى ءان-تەرمەلەر ايتۋعا قولدانىلادى. قازىرگى كەزدە بۇنىڭ جالپىلاسىپ كەڭەيۋىنە قاراي تۇلعاسى دا كوبەيىپ كەلەدى.

  دومبىرانىڭ قۇرىلىسى

    دومبىرا شاناق، مويىن، پەرنە، ىشەك، قۇلاق، ىلگەك تەكتەس بىرنەشە بولىكتەردەن قۇرالادى.

  شاناق. دومبىرانىڭ كەۋدە ءبولىمى شاناق دەپ اتالادى. شاناقتىڭ ءىشى قۋىس، سىرت جاعى جۇمىر، بەتى تەگىس بولىپ كەلەدى. الدىڭعى بەتى قاقپاق دەپ اتالادى. جالپى العاندا دومبىرانىڭ قۇرىلىسى تومەندەگى سۋرەتتە كورسەتىلگەندەي بولادى.

  ىشەكتەن شىققان دىبىستى جاڭعىرتىپ شىعارۋ ءۇشىن قاقپاقتىڭ ورتاسىنان ويىق ويىلادى، بۇل دىبىس ويىعى دەپ اتالادى. شاناقتىڭ ءتۇپ  جاعىنا ىشەك بايلاناتىن ىلگەك ورناتىلادى. دىبىس ويىعى مەن ىلگەكتىڭ ءدال ورتاسىنا ۇلكەن تيەك قويىلادى.

  مويىن. دومبىرانىڭ پەرنە تاعىلعان ءبولىمىن دومبىرا موينى دەپ اتايمىز.

  مۋزيكالىق دىبىستاردىڭ دومبىرا پەرنەلەرىندە ورنالاسۋى جانە نوتا بەلگىسىندە جازىلۋى:

  دومبىرانىڭ قۇلاق كۇيىن كەلتىرۋ

    دومبىرانىڭ قاعىستارى

  دومبىرانى العاش مەڭگەرۋ بارىسىندا قولدى ەركىن ءارى بوس قوزعالتىپ ۇيرەنۋ كەرەك. قاعىس پەن پەرنە باسۋدا ەكى قولدىڭ ۇيلەسىمىن كەلتىرۋ، ت.ب سياقتى العاشقى شەرتۋ تاسىلدەرى دومبىرا شەرتۋ شەبەرلىگىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. دومبىرا شەرتىپ ۇيرەنۋ، اۋەلى، اشىق ىشەكتەگى قاعىستاردان باستالادى.
 
  قاعىس دەگەنىمىز دومبىرا ىشەگىن قولمەن قاعىپ دىبىس شىعارۋ ءادىسى. قاعىستار باعىتىنا قاراي تومەن جانە جوعارى قاعىس بولىپ بولىنەدى.    قاعىس باعىتىنىڭ نەگىزگى تاڭبالارى بىلاي بەلگىلەنەدى:
  تومەن باعىتتاعى قاعىس: ∧

  جوعارى باعىتتاعى قاعىس: ∨

  قاعىستاردىڭ حالىق اراسىندا «قارا قاعىس»، «شۇبىرتپا قاعىس»، «تەرىس قاعىس»، «شالىس قاعىس»، «سيپاي قاعىس»، «ىلمە قاعىس»، «تۇيدەك قاعىس»، «تۇرىكپەن قاعىس»، «جاپپاي قاعىس»، «تۇنبا قاعىس»، «بوگەمە قاعىس»، «ترەمولو»، «پيكاتۋ» سياقتى كوپتەگەن اتاۋلارى كەزىگەدى. ولار ورىنداۋ تاسىلدەرىنە بايلانىستى «توكپە» جانە   «شەرتپە» دەپ اتالاتىن نەگىزگى ەكى تۇرگە بولىنەدى.

  وڭ قولدىڭ ساۋساقتارىن توپتاستىرا بىلەزىك بۋىنىن ءسال بۇگىپ، ىشەكتى سىلتەي قاعۋ توكپە قاعىس دەپ اتالادى. ال وڭ قول بىلەزىگىن دومبىرانىڭ بەت قاقپاعىنا جاناستىرا ۇستاپ، ساۋساقتار مەن الاقاندى جازىپ، ىشەكتى شەرتىپ قاعۋ شەرتپە قاعىس دەپ اتالادى. دومبىرانىڭ ىشەگىن ءبىر تومەن، ءبىر جوعارى قاققاندا، دومبىرانىڭ ىشەگىنە تۇسەتىن قولدىڭ سالماق كۇشى بىردەي بولعان ءجون. مۇنىمەن قاتار قاقپاعىنا تىرناق تيگىزىپ قاتتى شەرتپەۋ كەرەك.

  پيكاتۋ قاعىس دەپ ساۋساقپەن    ىشەكتى جەكە-جەكە تەرىپ قاعىپ دىبىس شىعارۋدى ايتادى.

  ترەمولو قاعىس دەپ قوس ىشەكتى وڭ قولدىڭ ءبىرىنشى ساۋساعىنىڭ  ۇشىمەن ءجيى-ءجيى قاعىپ، دىرىلدەتىپ شەرتۋدى ايتامىز. بۇندا استە  ىشەككە تىرناق تيگىزبەي، ساۋساقتىڭ ۇشىمەن عانا قاعۋ كەرەك.

  دومبىرانىڭ قوس ىشەگىن «ترەمولو» شەرتكەندە، دىبىستى قاتتى شىعارۋ ءۇشىن كەيدە وڭ قولدىڭ بارلىق ساۋساقتارىمەن قاقسا دا بولادى.

العاشقى قاعىستى مەڭگەرۋ بارىسىندا ەكى قاعىس تۇرىنە دە (توكپە جانە شەرتپە قاعىستارىنا) بىردەي  جاتتىعۋ كەرەك. توكپە قاعىستى بارماق جانە سۇق ساۋساقپەن، ال شەرتپە قاعىستى تەك سۇق ساۋساقپەن ورىنداۋدان باستاعان ءجون.

دومبىرا اسپابىندا مۋزيكا ورىنداۋدىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرىن مەڭگەرۋ _ كوركەمدەپ شەرتۋدىڭ كىلتى بولىپ تابىلادى. دومبىرا شەرتۋدە دىبىستى تاماشا شىعارۋدىڭ نەگىزگى ەكى ءتۇرلى ءتاسىلى بار.

سول قول ساۋساقتارىنىڭ تاڭبالانۋى
وڭ قولدىڭ قويىلىمى جانە
قاعىس ۇلگىلەرى

دومبىرا شەرتۋ ونەرىن اسىرىپ، شەبەرلىگىن ارتتىرۋداعى ەڭ نەگىزگى شارتتىڭ ءبىرى، وڭ قولدىڭ ۇستانۋى.

وڭ قولدىڭ شىنتاعى شامامەن    تيەكتەن جوعارعى جەردە تۇرادى. ءبىراق، شىنتاق تىم جوعارى كوتەرىلمەۋى كەرەك. وسىدان سوڭ بارىپ وڭ قولدىڭ باسىن (بىلەزىك) بۇگۋ كەرەك.  ءبىراق، ونى دا قاتتى بۇگۋگە بولمايدى. قولدىڭ باسىن جوعارى-تومەن قوزعاعان كەزدە شىنتاق ونىڭ قيمىلىن قايتالامايدى. قوس ىشەكتى ءبىرىنشى سۇق ساۋساقپەن تومەن، ال بارماقپەن جوعارى قاعىپ شەرتۋ كەرەك. وڭ قولدىڭ وسى ەكى ساۋساقتارىنىڭ ەركىن ءارى تەز قيمىلداۋى دومبىرادا كۇشتى، جۇمساق ءارى سازدى دىبىس شىعارۋعا نەگىزگى قىزمەت اتقارادى.

  وڭ قولدىڭ قويىلىمى جانە قاعىس ۇلگىلەرى

  دومبىرا قاعىستارىن كورسەتەتىن شارتتى بەلگىلەر

  دومبىرا شەرتۋدەن بۇرىن شاكىرتتىڭ اسپاپتى ىڭعايلى ۇستاپ، دۇرىس وتىرىپ ۇيرەنۋىنىڭ ءمانى وتە زور. ۇستاز مۇنى قاداعالاپ، ءار كەز نازار اۋدارىپ  وتىرۋى ءتيىس. دومبىراشىنىڭ جالپى مۋزيكالىق تالعامى، تانىمى اسپاپتى يگەرۋ تاسىلدەرىمەن تىعىز بايلانىستا قاتار دامىپ وتىرۋى كەرەك. ۇيرەنۋشىگە شينجياڭداعى كۇيشىلىك ءداستۇردىڭ قالىپتاسۋى، شينجياڭ حالىق كۇيلەرىنىڭ دارالىق قاسيەتى، ونىڭ شەرتپە كۇي ءداستۇرى ىشىندەگى وڭىرلىك سيپات العان باسۋ، قاعۋ كۇي مەلودياسىنىڭ وزگەشە دارالىق قاسيەتكە يە ەكەندىگى جونىندە قاداعالاپ ەسكەرتىپ وتىرۋ كەرەك.

  كۇيشىلىكتى دومبىرا شەرتۋ ونەرىنىڭ شىڭى دەيمىز. ەندەشە، بۇل ونەردى مۇرات تۇتقان جاس ونەرپازداردىڭ ءداستۇرلى ورىنداۋشىلىق ەرەكشەلىكتەردى مۇقيات ۇيرەنۋى بولاشاق شەبەرلىككە  اپارار جولدىڭ العاشقى سۇرلەۋى بولماق. وسىعان وراي ۇستاز ۇيرەتۋ بارىسىندا شاكىرتىنىڭ وي ءورىسى مەن قابىلەتىنە قاراي كۇي ونەرىن جان-جاقتى تاڭداپ، بارعان سايىن تەرەڭدەتە ءتۇسىندىرىپ وتىرۋى ءتيىس.

  بولاشاق كۇيشى ءۇشىن ءوز بويىنداعى ونەر قابىلەتىن وياتىپ، ونى ارى قاراي دامىتۋدىڭ وزىندىك ءمانى بار. بۇل كۇيشىلىك داستۇرگە، ونەرگە ءتان قاسيەتتەردىڭ ءبىرى. ورەندەردىڭ سان ءتۇرلى شىعارمالاردى دومبىرادا باسقا مۋزيكالىق اسپاپتاردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ورىنداپ، مۋزيكا مادەنيەتىنىڭ  وزىق ۇلگىلەرىمەن كەڭىنەن تانىسۋى ونىڭ دومبىرا شەرتۋ شەبەرلىگىنىڭ ارتىپ، وي ءورىسىنىڭ، زەيىن-زەردەسىنىڭ كەڭەيە تۇسۋىنە يگى ىقپال  ەتەدى. بۇل ءىستى تىڭعىلىقتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇستاز شاكىرتتى وسى ورىنداۋشىلىق ونەردىڭ قىرى مەن سىرىنا تياناقتى تۇردە باۋلي ءبىلۋى كەرەك.

  وسپىرىمدەردىڭ كۇي شەرتۋ قابىلەتى جاپالى ماشىق جاساۋ ارقىلى قالىپتاسىپ جەتىلەتىندىكتەن، ۇيرەتۋشى ساباقتى ەرەكشە شابىتپەن تارتىمدى ۇيىمداستىرىپ، مەتوتيكالىق تاسىلدەردى، مۋزيكالىق ەستەتيكالىق تاجىريبەنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن ۇتىمدى قولدانا ءبىلۋى كەرەك.

  شاكىرتتى كوپشىلىك الدىنا شىعارىپ، ونەر كورسەتۋگە باۋلۋ دا ۇلكەن مىندەت. جۇرتشىلىق الدىندا جەكە ونەر كورسەتۋ مەن توپتىق ونەر كورسەتۋ  ۇيرەنۋشىنىڭ ورىنداۋ شەبەرلىگىنە سىن بولسا، تاعى ءبىر جاقتان ۇستازدىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرا تۇسەدى. شاكىرتتىڭ جەكە-دارا قابىلەتى، وزىندىك ەرەكشەلىگى ءوزىنىڭ كۇيشىلىك ونەرىن دامىتۋىنا ۇلكەن اسەر ەتەدى. وسىنداي بولعاندىقتان ونىڭ كوپ الدىنا شىعىپ ونەر كورسەتۋىنە رۇقسات ەتىلەدى. شاكىرتكە جان-جاقتى تالاپ قويىپ، كوپ ەسكەرتۋ جاساپ، ابىرجىتپاۋ كەرەك. جاس ونەرپازدىڭ بويىنا «ساحنادا ونەر كورسەتۋگە تولىق دايارمىن» دەگەن سەنىمدىلىكتى قالىپتاستىرۋ، ءوز-وزىنە سەنۋ يراداسىن شىڭداپ وتىرۋ ۇستازدىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى.

  شاكىرتتىڭ كوپشىلىك الدىنا شىعىپ ونەر كورسەتۋىنىڭ ماقساتى تەك ءوزىنىڭ مۋزيكا ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىنىڭ دەڭگەيىن تانىتۋ دەپ عانا تۇسىنبەي، ءوزىنىڭ ۇيرەنۋ ناتيجەسىن كورسەتۋ، سونىمەن بىرگە، كومپوزيتورلاردى جانە ولاردىڭ شىعارمالارىن     ۇگىتتەۋ، ءناسيحاتتاۋ ەكەندىگىن دە ەستە ۇستاعان ءجون.

  جوعارىدا ايتىلىپ وتكەن كەڭەستەردى شاكىرتكە جەكە-جەكە ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن، ۇستاز ءوزى كۇندەلىكتى مۇقيات ازىرلەنىپ، ورىنداۋ شەبەرلىگىن، وقىتۋ مەتوتيكاسىن، وقىتۋ ادىستەرىن ۇدايى جەتىلدىرىپ وتىرۋى قاجەت. ۇستاز دومبىرا ۇيرەتۋ بارىسىندا شاكىرتتەرىنە شىعارما تۋرالى اۋىزشا اقىل-كەڭەس ايتۋمەن بىرگە، ونى ءوزى جوعارى كوركەمدىك دارەجەدە ورىنداپ تا بەرە ءبىلۋى كەرەك. سونىمەن قاتار،   ءوزىنىڭ مەتوتيكالىق ادىستەرىن، پەداگوگيكا-پسيحولوگيا عىلىمدارىنىڭ، سونىڭ ىشىندە، اسىرەسە مۋزيكا مەتوتيكاسى مەن پەداگوگيكاسىنىڭ وزىق جەتىستىكتەرى نەگىزىندە ۇنەمى تولىقتىرىپ، بايىتىپ وتىرۋعا مىندەتتى.




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.


 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn