ەەڭ جاڭا مازمۇندار
تۇزىمدە شوعىرلى جاڭالىق اشۋدى كورنەكتى ورىنعا قويىپ ەركىن ساۋدا پورتىن جوعارى ساپامەن، جوعارى ولشەممەن قۇرۋ كەرەك
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ وكىلەتتىگىمەن «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق زاڭناماسى» جاريالاندى
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىس كەزىندە سويلەگەن ماڭىزدى سوزدەرى مەن مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىستىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ،پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىنىڭ قاز-قالپىندا تياناق
سۋرەتتەر اۋىل-قىستاقتاعى وراسان زور وزگەرىستەرگە كۋا بولدى
كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ،تاماشا تۇرمىسقا كەنەلدى
تۇتىنۋ ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدى جاقسى ىستەدى
اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتىپ،كەدەيلىكتەن ارىلۋىنا كومەكتەستى
قىستاقتا كوتەرمە جۇمىس ىستەپ كىرىستى ارتتىردى
2020-جىلى 6-ايدىڭ 4-كۇنى 114-سان
قاز باعىمشىلىعىمەن شۇعىلداندى
قاجىرلىلىقپەن ءبىلىم ۇيرەنىپ، مۇرات - سەنىمدى بەكەمدەپ، بەرىك ەرىك - جىگەردى شىڭداپ، دەنە شىنىقتىرىپ دەنساۋلىقتى كۇشەيتىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋعا قاي - قاشاندا دايىن تۇرايىق
جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋداعى ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ ماسەلەسى جونىندە
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ جانە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جاڭا جەڭىسىن قولعا كەلتىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شەشۋشى شايقاسىنىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋ كەرەك
تارباعاتاي ايماقتىق اكىمشىلىك مەكەمەسى مەن جۇڭگو ونەركاسىپ-ساۋدا بانكەسىنىڭ شينجياڭ بولىمشە بانكەسى سەلبەستىك ورناتۋ جۇلگەلىك كەلىسىمىنە قول قويىستى
قالا كوركىنىڭ تولىمدى اجارلاندىرۋشىسى بولايىق
2020-جىلى 6-ايدىڭ 3-كۇنى 113-سان
ەكى ءماجىلىس رۋحىن ۇيرەنىپ،تاس جول ىستەرىنە ۇلەس قوسامىز
2020-جىلى 6-ايدىڭ 2-كۇنى 112-سان
ازاماتتىق زاڭنامانى جاريالاپ اتقارۋدىڭ كەلەلى ماڭىزىن جەتكىلىكتى تانىپ، حالىقتىڭ زاڭدى ۇقىق - مۇددەسىن زاڭ بويىنشا اناعۇرلىم ويداعىداي قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى سوزدەرىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شەشۋشى شايقاسىنىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋ كەرەك
2020-جىلى 6-ايدىڭ 1-كۇنى 111-سان
2020-جىلى 5-ايدىڭ 30-كۇنى 110-سان
13 - كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ 3 - ءماجىلىسى بەيجيڭدە جابىلدى
لي كىچياڭ زۇڭلي تىلشىلەر جيىنىنا قاتىناستى ءارى جۇڭگولىق، شەتەلدىك تىلشىلەردىڭ سۇراۋلارىنا جاۋاپ بەردى
مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەس 13 - كەزەكتى كوميتەتىنىڭ 3 - ءماجىلىسى جابىلدى
جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن بىرگە ىسكە اسىرايىق
شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسى مەن ەڭ جوعارى حالىق پروكۋراتۋراسىنىڭ باياندامالارىن جانە قاتىستى قاۋلى جوبالاردى قارادى
قۇبا تۇزدەگى قۇت مەكەن
شىڭ باسىنا ءساتتى شىقتى! جۇڭگونىڭ ولشەۋشى شىڭشىلدار اترەتى چومولاڭما شىڭىنىڭ ”بيىكتىگىن“ تاعى دا ولشەدى

كەۋپايا قىلىق،كەزەنەيلى كەز

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/1/7 11:36:17

ءابدىراحىمان راقىمباي ۇلى

  ءبىزدىڭ قازاق جۇعىمسىز، ءنارسىز قىلىقتاردى كەۋپايا دەيدى؛ ۋاقىتى   بولىپ مەزگىلى جەتكەن، كەزەتى كەلگەن ءىستى كەزەنەيلى دەيدى ەكەن. توي-مەرەكەلەردە بۇرقىراتىپ تەمەكى تارتاتىن كەيبىرەۋلەردىڭ كەۋپايا قىلىقتارىن كەزەنەيلى كەزدە توقتاتۋى جايىندا ازاماتتىق بورىشىم دەپ ءبىلىپ، وقىرمانمەن ءبىراز كەڭەسپەكپىن.

  تويدا تەمەكى تارتۋ زاڭسىز قيمىل بولادى، وعان ايىپ سالىنادى. وتكەن 28-قاراشادا «شينجياڭ گازەتى» «الەۋمەتتىك ورىنداردا تەمەكى تارتۋعا تيىم سالۋ جونىندەگى العاشقى ەرەجەگە پىكىر الىندى» دەگەن حاباردى باسىپ، مۇنان بىلاي بارلىق جابىق الەۋمەتتىك ورىنداردا تەمەكى تارتۋعا ءبىر تۇتاس تيىم سالىنادى دەگەندى ەسكەرتتى. تانىستىرۋعا قاراعاندا، بۇل ەلىمىزدىڭ مەملەكەت بويىنشا تەمەكىگە جاپپاي تيىم سالۋ ءۇشىن تۇڭعىش رەت شىعارعان اكىمشىلىك زاڭ بەلگىلەمەسى ەكەن. ەلىمىزدىڭ وسىنداي فورمامەن تەمەكى تارتۋعا تيىم سالىنعان ورىنداردى، جاۋاپكەر سۋبيەكتىلەردى، زاڭدىق جاۋاپكەرلىكتى ونان ارى ايقىنداۋى _ مەملەكەت بويىنشا تەمەكىگە جاپپاي تيىم سالۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ، جۇرتشىلىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا پايدالى.

  پىكىر الۋ جوباسىندا تەمەكى تارتۋعا تيىم سالىناتىن كولەمدى ايقىنداستىردى. جابىق الەۋمەتتىك ورىنداردىڭ بارلىعىندا تەمەكى تارتۋعا مۇلدە تيىم سالىنادى؛ كامەلەتكە تولماعاندار قيمىل جاسايتىن نەگىزگى الەۋمەتتىك ورىنداردىڭ الاڭقىسى، جوعارى وقىتۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋ بولمەسى توڭىرەگى،  ايەلدەر مەن نارەستەلەرگە ارنالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارى، بالالار شيپاحاناسى، تۋىتحانالاردىڭ سىرتقى اۋماقتارى، سپورت، دەنە شىنىقتىرۋ    ورىندارىنداعى كورەرمەندەر ورنى، جارىس اۋماقتارى، الەۋمەتتىك قاتىناس قۇرالدارىن كۇتەتىن الاڭدار سياقتى ورىنداردا تەمەكى تارتۋعا جاپپاي تيىم سالىنادى. تەمەكى جارنامالارىن جاساۋعا، تەمەكىنى قۋدالاپ ساۋدالاۋعا جانە تەمەكى سالاسىنا كومەك بەرۋگە بۇكىلدەي تيىم سالىنادى. سونىمەن بىرگە تەمەكى تارتۋعا تيىم سالىنعان ورىنداردا (اۋماقتاردا) تەمەكى تارتقاندارعا 50 يۋاننان جوعارى، 500 يۋاننان تومەن ايىپ سوما سالۋ ورتاعا قويىلدى. ءبىز توي جاساپ جۇرگەن رەستروندار، اسحانالار الەۋمەتتىك ورىندارعا جاتادى. وسى ورىنداردا تەمەكى تارتۋ زاڭعا قايشى، ارينە، اياماي ايىپ تا سالىنۋعا ءتيىس. زاڭعا بويسۇنۋ بارلىق ازاماتتىڭ بورىشى. اعايىندارىمنىڭ وسى زاڭدى سانالىلىقپەن  اتقارۋىن ءۇمىت ەتەمىن.

  تەمەكى تارتۋ دەنساۋلىققا زياندى. تەمەكى دۇنيە جۇزىلىك اپاتتىڭ ءبىرى. قازىر كوپ ەل تەمەكىنى شەكتەپ وتىر. تەمەكى قورابىنا «تەمەكى شەگۋ دەنساۋلىققا زياندى» دەپ جازۋلى. تەمەكىنىڭ زيانى تۋرالى ماقالالار گازەت-جۋرنالداردا باسىلىپ تا ءجۇر. ۇعىسۋعا قاراعاندا، ەلىمىزدە تەمەكى تارتاتىندار سانى 300 ميلليوننان اسقان، 740 ميلليونعا جۋىق ادام تەمەكى ءتۇتىنىنىڭ زاردابىنا جانامالاي ۇشىرايدى    ەكەن. بۇل ارادا تويدا تەمەكى تارتاتىندارعا ايتارىمىز ءوزى تەمەكى تارتىپ دەنساۋلىعىن زيانداۋمەن بىرگە باسقالاردى دا تەمەكى تۇتىنىمەن ىستاپ،  زيانداپ وتىرعانىن بىلسە ەكەن. تويعا قارت بارادى، بالاۋسا بالا بارادى؛ دەنساۋلىعى كۇشتى دە بارادى، ءالسىزى دە بارادى؛ ەرلەر بارادى، ايەلدەر دە بارادى. وسى ورتادا قالتاڭىزداعى تەمەكى قورابىنا قولىڭىز بارعاندا، اۋزىڭنان شىققان اق تۇتىنگە قانشاما ادام قاقالىپ، زياندالىپ جاتقانىن ويلاڭىز. كەي مالىمەتتەرگە نەگىزدەلگەندە، ەلىمىزدە جىل سايىن تەمەكىمەن قاتىسى بار اۋىرۋلاردان ولەتىندەردىڭ مولشەرى ءبىر ميلليون 366 مىڭ ادامعا جەتكەن. بۇل ساندى مالىمەت ايدىس، وكپە تۋبەركۋلەزى، بەزگەك اۋرۋى سياقتى ناۋقاس سەبەپتەرىنەن ولەتىندەردىڭ جالپى قوسىندىسىمەن بارابار ەكەن. ءسىز تويدا تەمەكى تارتىپ، قۇمارىڭىزدان شىعىپ، جادىراپ وتىرعانىڭىزدا، باسقانى قويعاندا، جانىڭىزداعى ادامداردىڭ، جاقىنىڭنىڭ بىرەۋىنىڭ تەمەكىدەن بەلگىلى ناۋقاسقا دۋشار بولماسىنا كەپىلدىك بەرە الاسىز با؟ 

  تەمەكى تارتۋ ورتانى لاستايدى. توڭىرەكتىڭ كورىكتى، اۋانىڭ تازا، سۋدىڭ تۇنىق بولۋى _ مەملەكەتتىڭ قۇدىرەتتى، حالىقتىڭ ساۋ دەنەلى دە باي بولۋىنىڭ، ۇلتتىڭ مادەنيەتتى بولۋىنىڭ باستى ءبىر بەلگىسى. اۋا _ ادامزات جانە تىرشىلىك يەسى ءۇشىن كەم بولسا بولمايتىن قوسىلىس. ادام اۋادان بەس مينۋت ايرىلسا ولەدى ەكەن. ەرەسەك ادام كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 15 كيلوگرام تازا اۋا جۇتادى. ادامنان باسقا دا اۋامەن تىنىس الاتىن جانۋارلار، جاندىكتەر جانە وسىمدىكتەر دە تازا اۋادان ايرىلا المايدى. اۋاداعى جاراقسىز گاز دەر كەزىندە ءبىر جاقتىلى ەتىلمەسە، اۋادا ءار ءتۇرلى بوگدە قۇرام بارعان سايىن كوبەيىپ،  اۋانىڭ بايىرعى سيپاتى وزگەرىپ، ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا، حايۋاناتتار مەن   وسىمدىكتەردىڭ تىرشىلىگىنە جانە باسقا دا زاتتاردىڭ قالىپتى ساقتالۋىنا زياندى قۇبىلىستار پايدا بولادى. بۇل  اۋانىڭ بىلعانۋى دەلىنەدى. قاتىستى دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەندە، دۇنيە بويىنشا اۋاعا قويا بەرىلەتىن بىلعانىش زات 600 ميلليون توننادان اسادى    ەكەن. اۋانىڭ ساپا كورسەتكىشى 156 عا جەتكەندە، ورتا دارەجەلى لاستانۋ دەلىنەدى، بۇل ءبىر ادامنىڭ كۇنىنە 20 تال (ءبىر قاپشىق) تەمەكى تارتقانىمەن تەڭ بولادى ەكەن. مەملەكەتىمىزدىڭ تەمەكى تارتۋعا تيىم سالۋ جونىندەگى ەرەجەسىنىڭ تۇپكى ماقساتى دا تەمەكىنىڭ ورتانى لاستاۋ زيانىن ازايتۋ ءارى جوعالتۋ، جۇرتشىلىقتىڭ دەنساۋلىعىن قامتاماسىزداندىراتىن تاماشا ورتا جاساۋ ءۇشىن. سوندىقتان الەۋمەتتىك ورىنداردا، وتە-موتە، تويدا تەمەكى تارتپاساق، مۇنىڭ ءوزى دە ءار ۇلت حالقىنىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا قوسقان ءبىر كىسىلىك ەسەمىز بولار ەدى.

  الەۋمەتتىك ورىنداردا (تويلاردا) تەمەكى تارتۋ مادەنيەتسىزدىك. وسى زامانعى وزىق مادەنيەت ارقىلى حالىقتى تاربيەلەۋ، ۇيىمداستىرۋ دارىپتەلىپ   وتىر. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ج ك پ ورتالىق كوميتەت كەڭسەسى مەن مەملەكەتتىك كەڭەس كەڭسەسى «باسشى كادرلاردىڭ الەۋمەتتىك ورىنداردا تەمەكىگە تيىم سالۋدا باستاماشى بولۋىنا قاتىستى حابارلاندىرۋدى» تاراتتى. وندا باسشى كادرلاردىڭ مەكتەپ، شيپاحانا، سپورت الاڭى، الەۋمەتتىك مادەني الاڭ، الەۋمەتتىك قاتىناس قۇرالدارىنىڭ  ءىشى سياقتى تەمەكى تارتۋعا تيىم سالىنعان ورىنداردا تەمەكىدەن تيىلىپ، وزدەرىنىڭ باستاماشىلىق رولىن ساۋلەلەندىرۋى تالاپ ەتىلگەن بولاتىن. وسى جولعى پىكىر الۋ جوباسىندا مەملەكەت ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇكىمەتتىك قيمىل ورىنداردا، وقىتۋشىلاردىڭ وقۋشى الدىندا، ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ناۋقاستار الدىندا تەمەكى تارتپاۋى ونان ارى دارىپتەلدى. مىنە، بۇل بەلگىلەمەلەر مەملەكەت قىزمەتكەرلەرى،   وقىتۋشى، ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرى سياقتى قالىڭ زيالىلار قوسىنىنان تەمەكى تاستاۋدا باستاماشى بولىپ، الەۋمەتتىك ورىنداردا مادەنيەتتىڭ ۇلگىسى بولۋدى ءۇمىت ەتەدى.

  ءبىراق كەيبىرەۋلەر، ءتىپتى باسشى كادرلارىمىزدا ءالى كۇنگە دەيىن وسىعان كوڭىل بولمەدى، كەرىسىنشە، تەمەكى تارتۋ جەكە باسىمنىڭ ءىسى، تۇرمىستىق كىشى-گىرىم ءىسىم دەپ قارايدى. مەنشە، ولاي ەمەس. ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىستاعى كۇيبەڭىمىزدىڭ ءمانى ءوزىمىز ويلاعانىمىزدان دا ماڭىزدى بولىپ كەلەدى. وتە قاراپايىم، كوزگە ىلگىسىز كۇندەلىكتى تۇرمىس دەتالدارى بارىنشا جالپىلاسقان الەۋمەتتىك جانە مادەنيەتتىك ءتارتىپتىڭ بەينەلەنۋى بولادى. قازىرگى ءبىزدىڭ مادەنيەتىمىز ەڭ الدىمەن ءبىر ءتۇرلى جۇيەلەنگەن ءارى ءبىر قاۋىم (توپ) تەجەپ وتىرعان مادەنيەت. وسى مادەنيەتتە زاڭ-بۇيرىقتارعا بويسۇنۋ ءبىرقاتار مەملەكەت قىزمەتكەرلەرى مەن زيالى قاۋىمنىڭ ءوز بەت-بەدەلىن بەينەلەي وتىرىپ، باستاماشىلىق ەتۋىنەن بولىنبەيدى. ەگەر مەملەكەت قىزمەتكەرلەرى قىزمەت بولمەسىندە، ءماجىلىس زالدارىندا، الەۋمەتتىك ورىنداردا تەمەكى تارتىپ تۇرسا؛ وقىتۋشى وقۋشى الدىندا، ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرى ناۋقاستىڭ الدىندا تەمەكى تارتىپ تۇرسا بۇل قانداي ورەسكەل كورىنەدى. ادەپسىزدىك، مادەنيەتسىزدىك وسى ەمەس پە! ءوزىن تەجەي الماعان ادام باسقالارعا قالاي ۇلگى بولسىن، ءوزى ورەسكەل قىلىق ىستەپ تۇرىپ، وزگەلەرگە قالاي تاربيە بەرە السىن. سوندىقتان الەۋمەتتىك  ورىنداردا، وتە-موتە، تويلاردا، ۇيىمىزدە، قارتتار مەن جاستاردىڭ الدىندا، ايەلدەر مەن بالالاردىڭ الدىندا تەمەكى تارتپاعان ابزال. توي جاسالاتىن رەستروندار مەن اسحانالاردا «تەمەكى تارتۋعا رۇقسات جوق» دەگەن بەلگىلەرى كورنەكتى ورىنعا قويىلسا، ونى كوزگە ىلمەي تەمەكى تارتقانداردى ءتارتىپ تەكسەرۋ ورىندارىنا، دەنساۋلىق ساقتاۋ ورىندارىنا مالىمدەۋگە دە بولار ەدى. ءسوزىمدى اباي اتامىزدىڭ ءبىر  اقىلياسىمەن اياقتايىن: «ەستىلەردىڭ ايتقان سوزدەرىن ەسكەرىپ جۇرگەن كىسى ءوزى دە ەستى بولادى. ءاربىر ەستىلىك جەكە ءوزى ىسكە جارامايدى. سول ەستىلەردەن ەستىپ بىلگەن جاقسى نارسەلەرىن ەسكەرسە، جامان  دەگەننەن ساقتانسا، سوندا ىسكە جارايدى، سونى ادام دەسە بولادى».




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn