ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 2 -كۇنى 147 ـ سان
الۋان ءتۇرلى قيمىلدارمەن ” 1 ـ شىلدەنى“ قارسى الدى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 1 -كۇنى 146 ـ سان
شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر سايلانىپ شىقتى
«شياڭگاڭنىڭ ۇزاق ۋاقىت گۇلدەنۋىن، ورنىقتىلىعىن بۇلجىماستان قورعادى − باس شۋجي شي جينپيڭ ”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىمنىڭ“ شياڭگاڭداعى امالياتىنىڭ ورنىقتى قاداممەن الىسقا جەتۋىنە جەتەكشىلىك ەتتى»
عىلىم - تەحنيكانىڭ جان تامىرىن ءوز قولىمىزدا مىقتاپ ۇستاپ، ەلىمىز دامۋىنىڭ دەربەستىگىن، ءوزىن -ءوزى باسقارۋىن، حاۋىپسىزدىگىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ كەرەك
شىنايى قامقورلىق تيانشاندى مەيىرگە بولەدى، ىقىلاستى تاپسىرما العا باسۋعا ۇندەدى
ءتۇيىندى يگەرىپ، ولقىلىقتاردى تولىقتاپ، ساياحات ارقىلى شينجياڭدى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارايىق
بۇكىل رايوننىڭ ارىز - ارمان قىزمەتى ءماجىلىسى اشىلدى
شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر سايلانىپ شىقتى

جۇرتشىلىققا «جارقىن ءۇن» جەتكىزۋشىلەردەن بولايىق

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/1/12 11:10:17

گو شياۋچياڭ

  قوعامنىڭ ۇلى دومناسىمەن قويان-قولتىق ارالاساتىن احپارات تىلشىلەرى «شىن مەن جالعان»، «ىزگىلىك پەن جاۋىزدىق»، «كوركەمدىك پەن سيىقسىزدىق» تاقىرىبىنداعى احپارات ماتەريالدارىنىڭ تالقىسىنا ءار دايىم ءتۇسىپ وتىرادى. ەندەشە، ءتىلشى «وڭكەي كەلىسىمى سىلدىراعان» كوركەم سوزدەن ورنەك قۇرىپ، «جۇرتتى ءبىر جولدا وزىنە جالت قاراتۋى» كەرەك پە، الدە، جاعدايعا مۇقيات تالداۋ جاساپ، «جۇرتشىلىققا جارقىن ءۇن قاتاتىن» جاعىمدى ماقالا جازىپ، «وڭ ەنەرگيانىڭ» تاراتۋشىسى بولۋى  كەرەك پە؟ اۆتوردىڭ قاراۋىنشا، «قوعام جاۋاپكەرشىلىگىن  ارقالاعان» ءبىر  ءتىلشى جۇرتشىلىققا «شىندىق، ىزگىلىك، كوركەمدىكتى» بىلدىرەتىن ادامداردان بولعانى ءجون.

  احپارات ءتىلشىسى نەلىكتەن جۇرتشىلىققا «جارقىن ءۇن» جەتكىزۋشىلەردەن بولۋى كەرەك.

  بۇرىن مىناداي ءبىر اڭگىمە ەستىگەن ەدىم، اڭگىمەدە ءبىر كىشكەنتاي قىز بالا تەرەزە سىرتىندا بىرەۋدىڭ ابايسىزدا ماشيناعا سوعىلىپ ءولىپ قالعان، ءوزى ەرەكشە جاقسى كورەتىن كۇشىگىن كومىپ جاتقانىن كورىپ، وسى كورىنىسكە بولا قاتتى قايعىرىپ كوزىنەن جاس پارلايدى. قىز بالانىڭ ناعاشى اتاسى بۇل جاعدايدى بايقاعان سوڭ، ونى الدىندا  گۇلدەرى  جايقالىپ  ءوسىپ، قۇستارى سايراعان باۋ-باقشاسى بار تەرەزەگە الىپ كەلەدى. وسىدان سوڭ قىز بالانىڭ كوڭىلى جادىراپ، ءۇي ءىشىن شات كۇلكى ءۇنى كەرنەي باستايدى. قاريا نەمەرەسىنە مەيىرلەنە قاراپ: «قۇلىنىم-اۋ، سەن قاتە تەرەزەگە قاراپ قالدىڭ»،-دەيدى. وسى اڭگىمەنى ەستىگەن سوڭ، قاتتى تەبىرەندىم ءارى تەرەڭ ويعا كەتتىم. ءيا، ومىردە جاساپ جاتقاننان كەيىن، «بايلىق پەن باقىتقا، ۇزاق عۇمىرعا» ۇمتىلعان «دەگدار» بولسىن، الدە «وتىن مەن مايدىڭ» جەتكىلىكتىگىن مىسە تۇتقان «جۇپىنى تۇرمىس» بولسىن، دۇنيەدەگى ءارقانداي ادام مەيىرىمگە، جىلۋعا، كوڭىلدى تۇرمىسقا شولدەيدى. ال جۇرت اراسىنداعى دانەكەر سانالاتىن تىلشىلەر قانداي احپار جازۋى كەرەك، جۇرتشىلىققا قانداي فورماداعى تۇرمىستى بەينەلەۋى كەرەك، قانداي ەنەرگيا جەتكىزۋى كەرەك دەگەن ماسەلەلەردە جوعارىداعى اڭگىمەدە ايتىلعانداي قانداي تەرەزەگە قاراپ، قانداي كورىنىسكە كوز سالۋى كەرەك دەگەنگە تۇراقتايدى. اڭگىمە بويىنشا بولعاندا، تۇرمىستا ءتىلشى، ارينە، «گۇل-بايشەشەگى جايناعان، بۇلبۇل قۇسى سايراعان» كورىنىسكە كوبىرەك كوز سالعانى ابزال.

  احپارات تىلشىلەرىنىڭ مىندەتى مەن جاۋاپكەرلىگى نەگىزگى ساتى قىزمەتىندە، « ءتىلشى دەگەن ءتاجى جوق پاتشا سياقتى» دەگەن ءسوزدى كوپ ەستيمىن، بۇل ارادا ەڭ اۋەلى ءبىر قاتە كوزقاراستى تۇزەتكىم كەلەدى: ءىس جۇزىندە ءتىلشى «ءتاجىسىز پاتشا»  ەمەس،  كەرىسىنشە، تىلشىلىك كوبىنەسە ءبىر ءتۇرلى « جاۋاپكەرشىلىك ». مەديالاردا ينفورماتسيا جيناقتاۋ مەن احپاراتتىق حابار جازۋشىلار ادەتتە ءتىلشى دەپ اتالادى؛ ول كاسىپتىڭ ءبىر تۇرىنە جاتادى. ءتىلشىنىڭ ەڭ باستى  قىزمەتى حالىق بۇقاراسىنا ۋاكىل رەتىندە ءىس تۋىلعان مايدانعا بارۋ نەمەسە احپارات  وقيعاسىنا  قاتىستى ادامدارمەن كەزدەسۋ ءارى ءىستىڭ شىنايى بارىسى مەن ول ۋاكىلدىك ەتكەن ءمانىن حابار فورماسىندا بۇقاراعا جاريالاپ جەتكىزۋ، مەديالاردىڭ باقىلاۋ، تاربيەلەۋ، تالقىعا سالۋ، ساۋىق-سايران جۇمىستارىن جۇرگىزۋىنە سەلبەسۋ. ءتىلشىنىڭ كاسىپتىك ەرەكشەلىگى سەبەبىنەن، قولايلى مەديالىق بايلىق قاينارىن يگىلىكتەنە الادى، الەۋمەتتىك وقيعا نەمەسە كەيبىر جەكەلىك كەڭىستىكتەردە باسقالاردان گورى مولىراق سويلەۋ  ۇقىعى مەن ىقپالعا يە  بولادى.  ءبىر  تال حاباردىڭ رادياتسيالىق اسەرى تۇتاس ءبىر داۋىرگە ىقپال ەتىپ، ءبىر ءتۇرلى تۇرمىستى وزگەرتۋى دە مۇمكىن.  مىسالى،  گەتەنىڭ «جاس ۋەرتەردىڭ نازاسى» اتتى كىتابى 1744-جىلى جاريالانعاننان كەيىن، كوپتەگەن جاستار كىتاپتاعى كەيىپكەردى  ۇلگى ەتىپ  ءوزىن  اۋزىنان  اتىپ  ولتىرگەنىن ىستەدى، سونىمەن بۇل كىتاپ ءبىر مەزگىل شەكتەۋگە دە ۇشىرادى. وسىدان سوڭ، زەرتتەۋشىلەر ءوزىن  ءولتىرۋ جونىندەگى ءتيىمسىز حابارلاردىڭ مۇنداي  ارەكەتتىڭ  تۋىلۋىنا جەبەۋشىلىك رول اتقاراتىنىن بايقادى ءارى مۇنداي  قۇبىلىستى « ۋەرتەر ەففەكتى » دەپ اتادى. وسىنداي ەففەكت  تۋىلۋىنىڭ الدىن الۋ  ءۇشىن، احپارات  تىلشىلەرى « ءوزىن ءولتىرۋ » جونىندەگى حاباردى جازعاندا بەلگىلى شەكتەمەمەن جازادى. وسى نەگىزدەگى جاۋاپكەرشىلىك تىلشىگە قانداي تەرەزەگە كوز سالعاندا كىشىسى ءبىر ادامعا، ءبىر وتباسىنا، ۇلكەنى ءبىر ءتۇرلى تۇرمىس فورماسىنا، ءبىر داۋىرگە ىقپال ەتۋگە بولاتىنىن ەسكەرتەدى. مۇندا، مىناۋ ەسىڭىزدە بەرىك بولسىن «قۇرىش كەۋدەسىمەن اقيقاتقا سۇيەۋ بوپ، سىلتەگەن قالامىنان ءسوز مارجانى توگىلسىن» دەيتىن ءسوز جۇرتشىلىقتىڭ تىلشىدەن كۇتەر ءۇمىتى، وسىنداي جاۋاپكەرشىلىك پەن ءۇمىت تۇرعاندا، ءبىزدىڭ جۇرتشىلىققا «جارقىن ءۇن» جەتكىزبەي امالىمىز جوق.

  جاڭ داۋىردەگى ءتىلشىنىڭ جاڭا مىندەتى احپارات ءتىلشىسى ءىس جۇزىندىكتى قىراعىلىقپەن بايقاۋى، ءىس جۇزىندىكتى شىنايى تۇردە مالىمدەۋى، پارتيا  مەن حالىقتىڭ كوزى مەن قۇلاعى بولۋداي مىندەتتى  تىڭعىلىقتى  اتقارۋى كەرەك ەكەنىن جۇرتتىڭ بارلىعى بىلەدى. الايدا، ءىس جۇزىندە، ءبىزدىڭ مىناۋ باقىتتى داۋىردە جاساپ جاتقان تىلشىلەر قوعامنىڭ  ءبىر  ماڭىزدى        «كەيىپكەرى» رەتىندە جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە سوتسياليزمدى دامىتۋدىڭ زامانا ۇندەۋىنە ءۇن قوسىپ، ءتىپتى دە كوپ تاريحي مىندەتتەردى، قوعامدىق مىندەتتەردى ارقالاپ، بۇكىل ەلدەگى ءار ۇلت حالقىمەن بىرگە جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ ۇلى كوركەيۋى سىندى ارماندى ىسكە  اسىرۋ ءۇشىن قۇلشىنۋى كەرەك. 2013-جىلى 19-تامىزدا شي جينپيڭ باس شۋجي بۇكىل مەملەكەتتىك ۇگىت-يدەيا قىزمەتىنىڭ جينالىسىندا سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزى يدەيالىق مادەنيەتتى ۇگىتتەۋ شەبى مەن قوعامنىڭ ءار سالاسىندا بەلسەندى اسەر مەن ۇيرەنۋ قىزعىندىلىعىن قوزعادى، سونىمەن بىرگە ەلدەگى ءاربىر ءتىلشىنىڭ احپارات قىزمەتى ءۇشىن «باعىت-باعدار» نۇسقادى.

  2013-جىلى 23-قىركۇيەكتە شانشي ولكەسىنىڭ ۇگىت قىزمەتى جيىنى «نەگىزگى ىرعاقتى ساۋلەلەندىرىپ، وڭ ەنەرگيا تاراتايىق» دەگەن سياقتى شىت-جاڭا ۇگىت قىزمەتىنىڭ ورنالاستىرۋىن العا قويىپ، ولكە  ىشىندەگى  تىلشىلەردەن        «بەكەمدەنىپ، كۇشەيىپ، نۇر شاشىپ، شىنايى بولا ءتۇسىپ»، تۋىمىز ايقىن تۇردە بۇقارا ءۇشىن قىزمەت وتەۋىمىزدى تالاپ ەتتى. ولكە ىشىندەگى ءار دارەجەلى مەديالار  دا  ءوز  تىلشىلەرىنە    «جاۋاپكەرشىلىكتى ۇستىنە الىپ، جارىق نۇرعا ۇمتىلۋ» تالابىن قويدى. تىلشىلەر وسىنداي شىت-جاڭا ۇگىت جاعدايىندا قوعام دامۋىنىڭ ۇلى قازانىندا جۇرتشىلىقپەن بىرگە قايناپ، قوعام  تاپسىرعان  مىندەتتى ارتىعىمەن ورىنداپ، جۇرتشىلىققا «جارقىن ءۇن» جەتكىزۋشىلەردەن بولۋى كەرەك.

  احپارات تىلشىلەرى «جارقىن ءۇندى» قالاي جەتكىزۋى كەرەك.

  «شىنايلىق، ىزگىلىك، كوركەمدىك» سىندى باس باعىتتى بەرىك ۇستانۋ كەرەك. اۆتوردىڭ قاراۋىنشا، ءتىلشىنىڭ «جارقىن ءۇن» جەتكىزۋى ءۇشىن اۋەلى ءبىر شارت ورىندالۋى  كەرەك. ياعني، «شىنايى، ىزگى، كوركەم» كورىنىستى ءار كەز يگەرە الاتىن جانە جەتكىزە الاتىن بولۋى كەرەك. ماركسيزمدىك احپارات كوزقاراسى ماركسيزمدىك ساياسي پارتيانىڭ توڭكەرىستىك  قۇرىلىس پەن رەفورما جاساپ،  ەسىك  اشۋ مەزگىلىندەگى احپارات امالياتى بارىسىندا قالىپتاسقان جانە دامىعان، ول ماركسيزمدىك دۇنيەگە كوزقاراس، ادام ءومىرى كوزقاراسى جانە قۇن كوزقاراسىنىڭ احپارات-مەدياداعى كورىنىسى مەن بەينەلەنۋى. ماركس، ەنگەلس، ماۋ زىدۇڭ سياقتى اعا بۋىنداردىڭ احپارات-مەديانىڭ نەگىز ماسەلەلەرى  جونىندەگى  كوزقاراسى «ءىس جۇزىندىك نەگىزىندەگى ءىس جۇزىندىك بەينەلەۋ، ءۇمىتتى ءىس جۇزىندىك ەتىپ جازۋعا بولمايدى، سەزىمدى اقىلدىڭ ورنىنا قويۋعا كەلمەيدى» دەگەن ءسوز ەدى. قاراپايىمداستىرىپ ايتقاندا، ءتىلشى  حابار  جازعاندا «ءىس جۇزىندىكتى سويلەتۋى» كەرەك. مىسالى، 2007-جىلى ءمالىم تەلەۆيزيانىڭ ۋاقىتتىق قىزمەتكەرى احپارات قاينارىن تەكسەرۋ بارىسىندا مانتىگە قاعاز قوسىپ ءتۇيىپ ەشكىم جاساماعانى، ساتپاعانى شىندىق ەكەنىن بىلە تۇرا ايتىلمىش « قىزمەت ونىمدىلىگىن» شىعارۋ ءۇشىن وتىرىكتى شىنداي، اقساقتى تىڭداي ەتىپ «قاعاز سالىنعان ءمانتى» دەگەن حاباردى جاساپ، تەلەۆيزياعا شىندىقتى ايتپاي جاسىرىپ قالادى، حابار جاريالانعاننان كەيىن، قوعامدا  ناشار ىقپال تۋدىرىپ، قاتىستى سالانىڭ تاۋار سەنىمدىلىگىنە زيان سالادى. وسى دەلو بىزگە «شىنايىلىق» احپاراتتىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيى ەكەنىن، شىندىقتان ايرىلعان حابار « جانىنان » ايرىلاتىنىن تۇسىندىرەدى.

  سولاي دەگەنمەن، تەك شىندىق قانا بولسا تاعى كەمشىلدىك ەتەدى، اۆتوردىڭ قاراۋىنشا، شىندىق نەگىزىندە احپاراتتا مەيىرىم، جىلۋ، جارقىندىق تا بولۋى، قوعامعا وڭ ەنەرگيا تاراتا ءبىلۋى كەرەك.

  اۆتورلارىڭىزدىڭ ءوزى دە ءبىر پۋنكتتە تۇراتىن ءتىلشى، 2011-جىلعى «لەي فىڭنان ۇيرەنۋ كۇنىندە» شينفۋ رايونىندا تۇراتىن ما سايشيا  اتتى جاس ەرىكتىنىڭ كوپ جىلداردان بەرى قارتتار يگىلىك ورتالىعىنداعى قاريالاردىڭ  تىرناعىن  الىپ،  اياعىن سىلاپ، ءۇن -ءتۇنسىز، وكىنىش-وپىقسىز ىستەپ كەلگەنى جونىندەگى حاباردى قۇلاعىم شالدى. سونىمەن، شيجوۋ قالاسى شينفۋ رايونىنداعى شينجيان جولى ءىس  باسقارۋ ورنىنىڭ قارتتار يگىلىگىنە قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنا ارناۋلى بارىپ، سول جاسقا تىلشىلىك  ىستەدىم ءارى « قارتتار ءۇشىن ەرىكتى تۇردە 8 جىل قىزمەت ىستەگەن ما سايشيا» اتتى حابار جازىپ جاريالادىم. حابار جاريالانعاننان كەيىن قوعامنىڭ نازارىن كەڭ كولەمدە وزىنە بۇردى، قوعامداعى كوپتەگەن مەيىرىمدى جاندار سول قارتتاردى كۇتىمدەۋ ورتالىعىمەن  حابارلاسىپ،    وزدەرىنىڭ كومەكتەرىن اتاستى. وسىدان سوڭ، ما سايشيا دا ولكە، قالالىق قاتىستى ورگاندار جاعىنان «شانشي ولكەسىندەگى 10 ۇزدىك ەرىكتى جاس»، « شانشي  ولكەلىك  تاڭداۋلى  ەرىكتى »،   «لەي فىڭشىل جاس» سىندى ماراپاتتارعا يە بولدى.

وسى ىستەن مەن تىلشىلەردىڭ « شىنايى، ىزگى، كوركەم » تاقىرىپتاعى احپاراتتىق  حاباردى  كوپتەپ تاۋىپ، جۇرتشىلىققا «جارقىن ءۇن» جەتكىزىپ وتىرۋى كەرەك ەكەنىن تەرەڭ سەزىندىم.

  ءتىلشى الدىمەن ءوزى « قىزۋ مامىلەدە» بولۋى كەرەك، ءتىلشى «جارقىن ءۇن» جەتكىزۋى ءۇشىن، ەڭ اۋەلى «شىنايلىق، ىزگىلىك، كوركەمدىك » باس  ارقاۋىن مەڭگەرۋى كەرەك، بۇل تىلشىگە قويىلاتىن نەگىزگى تالاپ ەكەنى ءسوزسىز. ەندەشە، ءتىلشى «شىنايلىق، ىزگىلىك، كوركەمدىك» ارقاۋىن قالاي مەڭگەرۋى كەرەك؟ اۆتوردىڭ قاراۋىنشا، جىلى دا جارقىن احپارات جازۋ  ءۇشىن، ءتىلشى، ەڭ اۋەلى، ءوزى «قىزۋ مامىلەگە» كىرۋى كەرەك. ويلاپ كورەلىك، قىزمەتكە دەگەن قىزۋ سەزىم بولماسا، ونداي ادام جازعان ماقالادا قانشالىق «تەمپەراتۋرا» بولادى؟ قۋ تىلىمەن جۇرتتى اۋىزىنا قاراتۋدان باسقانى ويلامايتىن ءتىلشى جازعان حاباردان قانشالىق « جىلۋ » شىعادى؟ مۇنان ءتىلشىنىڭ ساپاسىن  كوتەرۋ ماسەلەسى تۋىندايدى. مۇنى ايتا-ايتا جاۋىر بولعان تاقىرىپ دەپ قاراماڭىز، بۇل قايتا ناعىز ءسال قاراۋعا  بولمايتىن  تاقىرىپ،  ءتىپتى، جىلى مەيىرلى، جارقىن ءۇندى حابار  جازۋدىڭ  كىلتى وسىندا جاتىر.

  وسى سەبەپتەن دە، اۆتور ءبىر ءتىلشى بولۋ ءۇشىن، ەڭ اۋەلى، ول ۇزدىكسىز  ىزدەنۋى، جەكەلىك نازاريا ساپاسىن تىنباي جوعارىلاتىپ وتىرۋى كەرەك دەپ قارايدى. كۇندەلىكتى قىزمەت پەن تۇرمىستا پارتيانىڭ باعىت -ساياساتتارىن جەتىك يگەرىپ، زاڭداردىڭ، ءمورالدىڭ  ءتۇپ -تامىرىندا بەرىك تۇرىپ، كاسىپتىك قابىلەتتى جەتىلدىرىپ، وڭ ەنەرگيا تاراتۋعا ساقاداي ساي تۇرۋ كەرەك. ەكىنشىدەن، ماركسيزمدىك احپارات كوزقاراسىن ىسكە اسىرىپ، دۇرىس بولعان دۇنيە تانىمىن، ادامدىق ءومىر تانىمىن، قۇن تانىمىن ورناتۋى كەرەك. ءوزىنىڭ دۇرىس اق-قارا تانىمى مەن قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىگى ارقىلى وقىرماندى جەتەلەپ، جۇرتشىلىقتى «مەيىرىمدى، اقيقاتشىل، جاۋاپكەرشىلىكتى قوعام مۇشەلەرىنەن بولۋعا  باستاپ، قوعام دامۋىنىڭ جەبەۋشى كۇشىن قالىپتاستىرۋى كەرەك. مۇنان سىرت، ءتىلشى حالىق ءۇشىن قىزمەت وتەۋ يدەياسىن  تىكتەپ، «نەگىز ساتىعا بارۋى، ساياسي ستيلى  مەن  جازۋ  ستيلىن وڭاۋى»، «بۇقارادان قۋات الۋى»، بۇقارامەن ەتەنە بولىپ، تۇرمىسقا جاناسۋى،  پارتيانىڭ  ءۇنىن  دەر كەزىندە  تاراتىپ،  بۇقارانىڭ  ءۇمىتىن، ارمانىن، ويىن شىن مانىنەن تاني  ءبىلۋى  كەرەك. وسىنداي « دەنە قىزدىرۋدان » وتكەن ءتىلشى  جازعان حابار قاشاندا «جىلى مەيىرلى، جارقىن ءۇندى» بولاتىنى ءسوزسىز. 2012-جىلى اۆتور ۇندەۋگە ساي نەگىزگى ساتىداعى شيجوۋ قالاسى شينفۋ رايونى دۇڭسۇن قالاشىعى ليڭگۇي قىستاعىنداعى مۇگەدەك ادام چىن شيۋليدىڭ ۇيىنە بارىپ، نە ءبىر  ماشاقاتتى  باسىنان  وتكىزگەن وتباسىنا تىلشىلىك جاسادى ءارى «جاڭا تۇراققا كىرگەن مۇگەدەك ادام چىن شيۋليدىڭ جۇزىنەن كۇلكى لەبى  ەستى » دەگەن حاباردى جازدى.  بۇل  حابار مەملەكەتتىڭ شارۋالارعا يگىلىك جاساۋ  ساياساتىنىڭ جولعا  قويىلۋى مەن اۋىل-قىستاق ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن بەينەلەيدى، سونداي-اق، مۇگەدەكتەر بىرلەستىگى سياقتى قايىر-ساقابات ورىندارى مەن قايىرىمشىل جانداردىڭ كومەگىندە مۇگەدەك  جان  چين شيۋلي وتباسىنىڭ تۇرمىسى بىرتىندەپ وڭالىپ كەتكەنىن بەينەلەيدى. ءتىلشى وسى ارقىلى مەملەكەتىمىزدىڭ كەدەي-كەمباعالدارعا جاساعان قامقورلىعى مەن جاڭا داۋىردەگى نەگىزگى ساتىداعى شارۋالاردىڭ ارمان-تىلەگىن جۇرتقا جاريا ەتىپ، وڭ ەنەرگيا تاراتۋعا، نەگىزگى ارقاۋدى ساۋلەلەندىرۋگە ۇمتىلدى. وسى ىستەن وڭ، بۇل حابار بۇقارا مەن ۇكىمەتتىڭ جاقسى باعاسىنا يە بولدى. مۇنان ءتىلشى بولعان ادام الدىمەن ءوزى «قىزۋ مامىلەگە» يە بولۋى كەرەك ەكەنىن، سوندا عانا «شىنايىلىق، ىزگىلىك، كوركەمدىكتى» بايقاي الاتىنىن، ول جازعان حاباردىڭ دا ءون-بويى تولعان «جارقىن ءۇن» بولاتىنىن بايقايمىز.

  «جارقىن ءۇن» جونىندەگى اڭگىمەنى جاقسى بايانداۋ كەرەك.  شي جينپيڭ باس شۋجي بۇكىل مەملەكەتتىك ۇگىت-يدەيا قىزمەتىنىڭ جينالىسىندا: «سىرتقا قاراتا ۇگىت جۇرگىزۋ فورماسىندا جاڭالىق جاراتىپ، جۇڭگو مەن شەتەلدى بىردەي كوزدە ۇستاعان جاڭا ۇعىم، جاڭا كاتەگوريا، جاڭا ءۇن جاساپ، جۇڭگو جونىندەگى باياندى جاقسى ايتىپ، جۇڭگونىڭ داۋىسىن تىڭعىلىقتى تاراتۋىمىز كەرەك»،-دەگەن بولاتىن.

بۇل بىزگە مەديا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن مىندەتىن ءتۇسىندىردى، ءتىلشى بولعان ادام وسى ءسوزدى «باعدارشام» ەتۋگە قۇلشىنىپ، جۇڭگو جونىندەگى اڭگىمەنىڭ جاقسى بايانداۋشىسى بولۋى، جۇڭگونىڭ ءۇنىن جۇرتقا تاراتۋدىڭ  قاتىسۋشىسى  جانە  امالياتتان  وتكىزۋشىسى  بولا  ءبىلۋى كەرەك. بۇل ءبىر جاعىنان ءتىلشىنىڭ «جارقىن ءۇندى» قالاي جەتكىزۋىندەگى ماڭىزدى تەتىك. ءتىلشىنىڭ ءوزى تۇرعان مەديا مەن كەز كەلگەن ۋاقىتتا تۋىلۋى مۇمكىن  بولاتىن «شىنايى» حابار  تۇتاس  تۇلعادان العاندا قوزعالىستى وزگەرىستە بولادى، سوندىقتان، ءتىلشى، ەڭ اۋەلى، شىنايى  تۇردە  ۇگىت جاساپ، احپار تاراتۋدا بەرىك تۇرۋى، احپارات مازمۇنىنىڭ باس ىرعاعىنا، نەگىزگى جەلىسىنە، ادامداردى جىگەرلەندىرىپ، رۋحاني كۇشتى شوعىرلاندىرا الاتىن -المايتىنىنا قاراۋى كەرەك. ءبىز بەزەندىرىپ جەتكىزۋدى دارىپتەمەيمىز، الايدا، ۇگىت كوركەمونەرى مەن ناتيجەسىن جوعارىلاتۋعا نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. مىسالى، بىزگە ابدەن تانىس « حۋاڭ جيگۋاڭ »، « دۇڭ سۇنرۇي »، « ليۋ حۋلان »، «لەي  فىڭ» سياقتى قاھارماندار احپاراتتا اسا جاندى بەينەلەنگەن، ولار جونىندەگى اڭگىمەلەردىڭ رۋحى سانسىز ۇرپاقتى جىگەرلەندىردى، مىنە وسىنداي احپارات جۇرتشىلىققا ەڭ قاجەتتى «جارقىن ءۇندى» جەتكىزە ءبىلدى.

  ءبىر ءتىلشى اڭگىمەنى قايتكەندە جاقسى ايتا الادى؟ اۆتوردىڭ قاراۋىنشا، جالپى جاعىنان جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ نەگىزىن مىقتى ۇستاپ، داۋىرلىك مادەنيەتتىڭ نەگىزگى ىرعاعىن ءدال تاۋىپ، قۇندى نارسەنى تاڭداۋ، دۇنيەگە  جۇڭگونىڭ  ءۇنىن تىڭداتىپ،  دۇنيەگە  جۇڭگو جونىندەگى اڭگىمەنى ءتۇسىندىرۋ كەرەك. ەگجەي-تەگجەيىمەن ايتقاندا ءتىلشى بولعان ادام جەرگىلىكتى ورىن قىزمەتىنىڭ « باس ىرعاعىن » ءداپ باسۋى كەرەك. جەرگىلىكتى ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ احۋالىن تولىق يەلەپ، تامىردى دۇرىس ۇستاپ، باعىتتى  يگەرۋى،  نەگىزگى  ريتىمدى تۇراقتاندىرۋى كەرەك. بارعان جەرىندەگى ادامعا جىگەر بەرەتىن، رۋحىن وسىرەتىن، كۇش-قۋات توپتايتىن «اسەرلى اڭگىمەلەردى» ىزدەۋى، جۇرتشىلىقتى «جارقىن، مەيىرلى، شات» تۇرمىسقا جەتەلەۋى  كەرەك. سونىمەن بىرگە، قارا توپىراقتى ءوز اياعىمەن باسىپ، نەگىزگى ساتىمەن  شىنداپ  ارالاسۋى، نەگىزگى ساتىنىڭ ءۇنىن مۇقيات تىڭداپ،  اۋىل مەن  قالانىڭ كۇننەن-كۇنگە جاقسارىپ وتىرعان وزگەرىسىن سەزىنۋى، تۇرمىسقا، نەگىزگى ساتىعا اناعۇرلىم جاقىن حابار جازۋى كەرەك. وسى نەگىزدە، ءوز بويىنان ۇلگى كورسەتۋگە ۇمتىلىپ، مەملەكەتتىڭ ءوزى بىلەتىن حالىققا ءتيىمدى ساياسات، ينفورماتسيالارىن اۋىل-قىستاققا ءتۇسۋ ورايىنان پايدالانىپ نەگىزگى ساتىنىڭ ءبىرىنشى شەبىنە  جەتكىزۋى، وسى ارقىلى ءوزىنىڭ  دانەكەرلىك رولىن ەڭ جوعارى شەكتە ساۋلەلەندىرۋى كەرەك. مۇنان سىرت، ءتىلشى تاريحي جاۋاپكەرلىك سەزىمىن، بورىشتىلىق سەزىمىن كۇشەيتىپ، مادەنيەت ساناتىن جوعارىلاتۋى، مادەنيەت سەنىمىن بەكەمدەۋى، مادەنيەت  ارقىلى ءوزىن قۇدىرەتتەندىرۋگە ۇلگى بولىپ، مادەنيەتتىك تارتىپتە بەرىك تۇرىپ، جەرگىلىكتى قىزمەتتە وتان تەرريتورياسىن بەرىك قورعاۋدىڭ، وتان توپىراعىنا دەگەن جاۋاپكەرلىكتى ساۋلەلەندىرۋى، وتان توپىراعىن قورعاۋ مىندەتىن ادا  ەتۋدەن  ۇلگى  كورسەتۋى،  اسەرلى  اڭگىمە  جازىپ، باس ىرعاقتى ساۋلەلەندىرۋى، وڭ ەنەرگيا تاراتىپ، جۇرتشىلىققا «جارقىن ءۇن» جەتكىزۋشىلەردەن بولۋى كەرەك.


 اۋدارعان-كۇناي قۋاتاي قىزى




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.



 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn