ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 12-ايدىڭ 12-كۇنى 275-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 11-كۇنى 274-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 10-كۇنى 273-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 8-كۇنى 272-سان
ۇيرەنۋ بارىسىنداعى قيىنشىلىقتى شەشىم ەتتى
قىزمەت اترەتى جۇرتشىلىققا شىنايى قىزمەت وتەدى
ەمدەۋ جاعىندا حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتىن تياناقتاندىردى
مەيىر باعىشتاۋ سومكەسىن قىستاقتاعى بالالارعا تاراتىپ بەردى
پارتيانىڭ ءتيىمدى ساياساتىنان حاباردار بولۋىنا قىزمەت وتەدى
وتباسى جاعدايىن ۇعىسىپ، تۋىسىمەن ەمىن-جارقىن اڭگىمەلەستى
پارتيانىڭ ءۇنىن تۋىستارىنا دەر كەزىندە جەتكىزدى
«ماي بوياۋلى سۋرەتتەي تارباعاتاي» ساياحاتشىلارعا تەرەڭ اسەر قالدىردى
ونەرىمەن تانىلعان بويجەتكەن
كومىر جەتكىزىپ بەرىپ، قيىنشىلىعىن شەشىم ەتتى
بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ادالدىقپەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ كۇرەسىنىڭ تىڭ جەڭىسىنە ۇزدىكسىز قول جەتكىزەيىك
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماقتىق پارتكومنىڭ وزەكتى گرۋپپاسى 37-رەتكى كوللەكتيۆ ۇيرەنۋىن وتكىزدى
باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا قۇدىرەتتى كۇش ۇيىستىرامىن
«ءۇش ءتۇرلى كۇشكە»، «ەكىبەتكەيلەرگە» قارسى سوڭىنا دەيىن قاندى شايقاس جۇرگىزۋگە سەرت بەرەمىن
«ءۇش ءتۇرلى كۇشتى»، «ەكىبەتكەيلەردى» باتىلدىقپەن تىپ-تيپىل الاستايمىن
بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ كۇرەسىندە باستاماشى بولامىن
ۇلتتىق بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋدىڭ ۇلگىسى بولامىن
2018-جىلى 12-ايدىڭ 7-كۇنى 271-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 6-كۇنى 270-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 5-كۇنى 269-سان
ايدس اۋرۋىنان ساقتانۋ بىلىمدەرىن اۋىل-قىستاققا ۇگىتتەدى
قىزمەت اترەتى ءار ۇلت بۇقاراسىنا شىنايى قىزمەت وتەدى
نەگىزگى زاڭ رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، نەگىزگى زاڭدى قورعادى
زاڭدى ۇگىتتەۋ قيمىلىن ورىستەتتى
حاۋىپسىز ءوندىرىس جۇرگىزىپ، باس اماندىقتارىنا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى

جارق ەتكەن جارىق جۇلدىز ەدى

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/3/18 11:22:41

تۇرسىنعالي مۇقامەتجان ۇلى

  « شاراپاتتى » قالت جىبەرمەيتىن ادەتىم  13-قاڭتاردا  تەلەۆيزوردان تىلەۋقان جاقىپباي ۇلىنىڭ ءومىرى مەن  شىعارمالارىن  تانىستىرعان      « شاراپات » نۇرى قالتىلداعان جان دۇنيەمدى ءدۇر سىلكىندىرىپ، سامارقاۋ قيالىما قانات ءبىتىرىپ، قولىما قالام الدىردى.

  مارقۇم تىلەۋقاننىڭ شىعارماشىلىق تالقى داستارقانىنا اۋدان اكىمى باستاعان ەل اعالارى، حالقى، ونەر ادامدارى جانە نە ءبىر اياۋلى قاسقا مەن جايساڭدار جينالعان ەكەن. وسى دارقان داستارقاندا ايگىلى جازۋشى جۇماباي ءبىلال ۇلى: «تىلەۋقان جاقىپباي ۇلى كەسەك دارىن يەسى، ول ءوز زامانىن ارعى-بەرگىسىن ۇڭىلە زەرتتەپ، جان-جاقتى تەرەڭ قامتىپ جازدى. ءتىپتى، باسقالار ات ءىزىن سالماعان تاقىرىپتارعا دا باتىل  باردى.  تىلەۋقاننىڭ  اعاسى تولەۋبەك جاقىپباي دا مىقتى، تانىمال دارىندى ەدى. ءبىر وتباسىنان ەكى بىردەي ساڭلاقتىڭ شىعۋى وڭاي شارۋا ەمەس» دەدى.

  «اكەڭ ولسەدە، اكەڭدى كورە قالعان ولمەسىن» دەگەن. شۇكىرشىلىك. وسى ءبىر جانار تاۋداي جالىن اتقان تالانت يەسىن تولەۋبەك جاقىپبايدى بىلەتىندەر ءالى دە اندىزداپ تابىلادى  ەكەن. ونىڭ قولامتاداي ءسونىپ بارا جاتقان دەرەگىن ۇرلەپ وت الدىرىپ، مازداتىپ جالىنداتۋ،  جارىعىنان  توگىلگەن  شاراپاتتى  كورسەتۋ  بىلەتىندەردىڭ،  اسىرەسە توننىڭ ىشكى باۋىنداي وتكەن ماعان، «كەلمەستىڭ كەمەسىن» كۇتۋگە تاياعان  بىزدەيلەردىڭ  بۇلتارتپاس  بورىشى بولىپ سەزىلە بەردى.

  سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىقتىم. تولەۋبەك مەنەن 3 جاستاي ۇلكەن، ورتا بويلى، قىزىل سارى، بۇيرا شاشتى، قىر مۇرىندى، وت شاشىپ تۇراتىن وتكىر كوكشىل كوزدى جىگىتتىڭ ناعىز سۇلتانى ەدى.

  وتكەن عاسىردىڭ  50-، 51-جىلدارى  شاۋەشەكتە  تارباعاتايدىڭ العاشقى تولىق ورتاسى تاتار-وزبەك مەكتەبىنىڭ جەتى اۋداننان باس قوسقان 8-كلاسىندا ونىمەن ساباقتاس بولدىم. تولى سياقتى جارتىلاي مال شارۋاشىلىق  اۋداندارىنان  كەلگەن تولەۋبەك قاتارلىلاردىڭ جاسى ەرەسەكتەۋ، الەۋمەتتىك جۇمىستارعا ىعى بار، ىنتالى، وقۋدا دا ەشكىمنەن قالىسا قويمايتىن ەرەكشەلىكتەرى مەنمۇندالاپ تۇراتىن. ساباقتاستارىمىز قازاق، ۇيعۇر، وزبەك، تاتار، ت.ب كوپ ۇلتتان قۇرالعان. كلاس  جەتەكشىمىز  ءابلاحات دەگەن جاستاۋ وزبەك جىگىت ەدى.

  تولەۋبەك وتكىر، شەشەن،  باتىل، باۋىرمال، ادامدارعا جاناسقىش، جانى جايساڭ جان ەدى. وقۋ مەن قوعامدىق جۇمىستاردا  مەكتەپتىڭ  الدىڭعى  لەگىنەن كورىنەتىن. كىتاپقۇمار، قاي-جايداعى قولعا  تۇسپەيتىن  اسىل كىتاپتاردى  سول  تاۋىپ  كەلەتىن،  ءبارىمىز تالاسا  وقيتىنبىز. ۆ. يان جازعان  كريليتسا  جازۋىنداعى        «باتۋحاندى»، تەرىستىك ۇيەكتەگى ەسكيموستار  ومىرىنەن  جازىلعان     «الاستالعان اليتەت» دەگەن كىتاپتاردى سونىڭ قولتىعىنان كورەتىنبىز. ءوزى قوڭىرقاي تۇرمىس كەشىرەتىن مالشى وتباسىنىڭ پەرزەنتى.

  جىلعا تاياۋ وقۋ بارىسىندا توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسىپ  كەتكەن بۇكپەسىز دوسقا قالاي اينالىپ قالعانىمىزدى ءوزىمىز دە سەزبەي قالىپپىز. سول كەزدە جۇمىس تىندىرۋعا قىرۋار كادر قاجەت بولىپ، مەكتەپتەگى جوعارى كلاس وقۋشىلارىنىڭ تاڭداۋلىلارىنا قۇرىق سالىندى. تولەۋبەك وسى قۇرىققا ىلىنگەندەردىڭ بىرەۋى بولدى دا قيامەتتىڭ قىل كوپىرىندەي شارتتاردىڭ بارىنەن سۇرىنبەي ءوتىپ، 8-كلاستى تاۋىسۋعا دا ۇلگىرمەي، قوسىن قاتارىندا ماڭدايى جارقىراپ كەتە باردى. العاشىندا كوشپەلى سوتتا حاتشى بولىپ ىستەگەن. ءوزى كىتاپقۇمار، ۇيرەنۋگە قۇشتار ادامدى كۇرەستىڭ لاۋلاعان وت جالىنى ونان ارمان شىڭداي تۇسكەن ءتارىزدى. قولىنا قالام الىپ، سول جىلداردان باستاپ، فەلياتون جازا باستادى. «سەكەڭ سەلكىلدەگەندە التاۋى دا اعاتايلاپتى» دەگەن فەلياتونىن «حالىقشى» (تارباعاتاي گازەتىنىڭ سول كەزدەگى اتى) گازەتىنەن وقىپ قاتتى ءسۇيىنىپ، تاڭدانعان ەدىم. 50-، 51-جىلدارى «مافكۋرا (يدەيا) تۇزەۋ» دەگەن قيمىل بولعان. مۇندا، فەودالدىق وقىتۋ ءتۇزىمنىڭ قالدىقتارىنا، وقۋشىلارعا ءتان جازاسىن قولدانۋعا تيىم سالىنعان. تەگىندە اتا -انالار بالالارىن ەسكىشە وقىتىپ، ساۋاتىن اشقان عوي. مولداعا ءتىلاشارى دەپ تاي-تايلاعىن، توقتى-تورىمىن جەتەلەي بارىپ، «مولدەكە، مىنانىڭ ەتى سىزدىكى، سۇيەگى بىزدىكى، حات تانىتساڭىز بولعانى» دەپ تاپسىراتىن.

  تولەۋبەكتىڭ «سەكەڭى» قالاداعى كىر بازارىنىڭ ( اۋىل شاراۋاشىلىق بازارى) جانىنداعى قازاق باستاۋىش مەكتەبىنىڭ عىلمي مەڭگەرۋشىسى سەيتقازى دەيتىن ادام ەدى. ول كىسى تەنتەكتىك  وتكىزگەن 5 تە 6 بالانى بولەكتەپ الىپ قالىپ، جاراعان بۋراشا زىركىلدەپ كوبىك شاشىپ، ساباپ، سازايىن تارتقىزعان كورىنەدى. توكەڭ وسى وقيعانى فەلياتون تۇرىندە جازىپ، سۇيەگىنەن وتكىزە شەنەپ، قاتتى ماسقارالاعان.

  بۇل ءبىر قىرىنان، جاڭاشىل جاستىڭ ەسكىنىڭ سارقىنشاقتارىنا قارسى ولىسپەي بەرىسپەيتىن مىزعىماس تۇرعىسىن دا بارىنشا كورسەتىپ تۇر. ءوزىم ازداپ ادەبيەتكە اۋەس اداممىن. باسىلىمداردى وسى كۇنگە دەيىن شاما-شارقىما قاراي قۇر جىبەرمەيمىن. جوعارعىداي تارتىمدى، كۇشتى، كوركەم، يۋمەرلى تاقىرىپتى بۇرىن-سوڭدى كەزدەستىرىپ كورگەنىم جوق. ءتىلى توتيايىنداي،  شەنەپ، مىسقىلمەن كۇلدىرە وتىرىپ، وڭمەنىڭنەن وتكىزىپ جىبەرەدى. تولەۋبەك تاعى قىزمەت اترەتىنىڭ حاتشىسى  بولىپ  جۇرگەندە «اترەت باستىعىما، قاساپشىما» دەگەن فەلياتونىن جازعان. مۇندا، تاماقساۋ، قۇلقىن قۇمار اترەت باستىعىنىڭ ەكى كۇننىڭ بىرىندە قوي سويىپ، ماي-شۇرقاتقا باتىپ، جۇمىستى اقساتىپ، بۇقارانىڭ نارازىلىعىن تۋدىرعان سودەگەي كەسپىرى ايپاراداي اشىلىپ، مەيلىنشە شەنەلگەن. بۇل دا «حالىقشى» گازەتىندە جارىق كورگەن.
تولەۋبەك جاقىپباي اشىلى اۋىلىندا جۇمىس ىستەگەن كەزىندە سول كەزدىڭ قانمەن شيمايلانعان كۇردەلى، الاساپىران، ايانىشتى تاريحى مەن قاراتۇنەك سۇرقيالىعىن، اشارشىلىعى مەن جانتۇرشىگەرلىك سولاقايلىقتىڭ زۇلىم تەگەۋرىنىنەن بوسقان، ايۋدىڭ اپانىنان قاشىپ، شۇيە بورىگە  جەم بولعان سورماڭداي حالىقتىڭ ادام توزگىسىز سۇمدىق تاعدىرىن سۋرەتتەگەن درامما جازعان ءارى بۇل درامما  مەكتەپ ساحنالارىندا قويىلعان.

  سونىمەن قاتار، «جاڭارعان اشىلىنىڭ جاڭا زەينەبى» دەگەن جالىندى دا تارتىمدى وچەرىگىن دە «حالىقشى» گازەتىنە جاريالاعان. وندا، ەڭسە كوتەرگەن ەگەي، جىگەرى تاسقىنداعان وجەت، ەلى ءۇشىن ەڭىرەگەن جالىندى جاس ايەلدىڭ سيپاتى، وبرازى شىندىقتى ۇيتقى ەتىپ، كوركەمدىكپەن كومكەرىلىپ،  اسەرلى دە  جاندى  سۋرەتتەلگەن.

  تولەۋبەك جاقىپباي  ۇلى ەجەلگى اسىل ارمانىن قۋىپ، 53-جىلى قىركۇيەكتە  وقۋىنا  قايتا  ورالدى. دەنساۋلىعىم جار بەرمەي، وقۋدان قول ءۇزىپ، مەن دە ءبىر جىل  تىنىققان ەدىم. تارباعاتاي 2-ورتا مەكتەبىنىڭ 9-كلاسىندا سول جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ەكەۋىمىز قايتا باس قوستىق. تۋىندىلارىن «شينجياڭ گازەتى»، «تارباعاتاي گازەتى» سىندى باسىلىمداردان كورىپ تۇردىق، دەنى پوەزيا. «... بولماسام دا توپ جارعان قاسقا ماڭداي، مەن دە وتاننىڭ ۇلىمىن باسقالارداي...» بوپ كەلەتىن جولدار سياقتى.

54 -جىلدىڭ جازىندا تولەۋبەك تولىنىڭ قوڭىروبا سازىنداعى ۇيىنە، جايلاۋعا كانيكولدى بىرگە وتكىزۋگە شاقىردى. شارۋالارىم بولىپ، ونىمەن بىرگە جۇرە الماي، ونشاقتى كۇن كەيىن باراتىن بولدىم. بۇرىن كورمەگەن جەر، بىرگە جۇرەتىن ادامنىڭ ءجونى بولماعان سوڭ، جولدىڭ كارتاسىن سىزىپ بەردى دە تولى قالاسىندا ماناپ دەگەن اعاسىنىڭ بارلىعىن، سوندا ات دايىنداپ قوياتىندىعىن ايتىپ، قوشتاسىپ ءجۇرىپ كەتتى، ۋادەلى ۋاقىتتا تولىعا مەن دە جەتىپ باردىم. ماناپ اعامىز دا قۇشاعىن جايا قارسى الدى. اۋداندىق كووپەراتيۆتىڭ باستىعى، وقىعان، كوپتى كورگەن، شەشەن، زيالى ادام  ەكەن. استى-ۇستىمە ءتۇسىپ كۇتكەننىڭ ۇستىنە  اڭگىمەگە  ءبىر قاندىرىپ تاستادى. ءارى اڭكوس، اسقان مەرگەن ادام  ەكەن. ات تا  دايىن  تۇرىپتى.  تاڭەرتەڭ ەرتە جەلە جورتىپ تارتىپ كەتتىم. تابا الام با، قاراڭعى تۇسپەي جەتە الام با دەپ الاڭداپ كەلەم، قاريتا سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي وتە ايقىن سىزىلىپتى. كۇپ وزەنىن بويلاي جورىتىپ وتىرساڭ، ويعا العان  جەرىڭە جەتىپ باراسىڭ. جاعراپيالىق ەكسيەديتسيا بولماسا، جاي قازاق قاشان قاريتامەن جول جۇرگەن؟! ايتەۋ قاس قارايا بەرگەندە،  قاعازعا  تۇرتىلگەن بۋرىلبايتال، سۇرعاشى دەيتىن وزەنشەلەرگە ات باسىن تىرەدىم. تولەۋبەكتىڭ ءۇيى قوڭىروبا سازدىڭ وسى تۇسىندا بولاتىن. ءدال توبەسىنەن ءتۇسىپپىن. تولەۋبەك  تىقىرشىپ  توسىپ  ءجۇر ەكەن. ماعان قاجىدان كەلگەندەي-اق اۋىل بولىپ شۋلاپ-شۇرقىراپ قۇشاعىن اشتى.

  تولەۋبەكتىڭ اكەسى دۇنيە سالعان. شەشەسى، باۋىرلارى بوكەس، تىلەۋقان، ەكى قارىنداسى  بار ەكەن.  بوكەس  وزىممەن تەتەلەس بولعان سوڭ جاقسى تانىسىپ كەتكەم. كىشكەنە قارا دومالاق ۇلعا  ونشا  ءساپ  سالماپپىن. اتى دا ەسىمنەن  كوتەرىلىپ  قالىپتى. سويتسەم، قازىرگى  جۇرتتى  جالت قاراتقان، ەلى ارداقتاپ باسىنا كوتەرگەن مىقتى اقىن، جازۋشىمىز تىلەۋقان جاقىپباي ۇلى سول ەلەۋسىز « قارا دومالاق» ەكەن.

  قوڭىروبا ساز بەتەگەسى جايقالعان، جىبەك سامالى بەتىڭنەن وپكەن، سۇلۋ تابيعاتى جان-دۇنيەڭدى تەبىرەنتىپ، ەستەن كەتپەس ءلاززات باعىشتايتىن اسەم مەكەن عوي.  بەتەگەنىڭ  اساۋ قىمىزى دەلەبەڭدى قوزدىرىپ، رۋح-جىگەرىڭدى  تاسقىنداتاتىن. جايلاۋ قىزىعى دەگەن كەرەمەت قوي. ۋاقىتتىڭ قالاي وتكەنىن دە بىلمەي قالادى ەكەنسىڭ. ورمان اعايدىڭ باستاۋىندا قارا باۋىردا ءۇش كۇن اڭ اۋلاۋ قىزىعىندا بولعانبىز، تورەنىڭ اۋىلىنداعى قوناق، سىدىق كۇندەنىڭ سالتاناتتى اسى، كوكبار ءدال قازىرگىدەي كوكەيىمدە سايراپ ءتۇر.

  كەشكى توبەدەگى ءبىر باس قوسۋدا قۇناپيا اعامىز تورەلەردىڭ  قوناقتى جومارت پەيىلىمەن استى - ۇستىڭە ءتۇسىپ، اياماي كۇتىپ الاتىندىعىن، تارتىلعان تاباقتى تاقىرلاپ قايتارىپ، قىمىزدى تەگەنەنىڭ ءتۇبى كورىنگەنشە ءىشۋ كەرەكتىگىن، بولماسا  ايىپقا جىعىلاتىنىن، ءوزىنىڭ تورەلەردىڭ ءبىر قوناعىندا قىمىزدى تاۋىسا ىشەمىز دەپ ابدەن دىڭكەلەگەنىن، وقتاۋ جۇتقانداي ورنىنان قايقايا  ارەڭ  تۇرىپ، ءسال ەڭكەيسە اۋزىنان اتقىعالى تۇرعانىن سەزىپ، اتىنا ەپپەن ارەڭ مىنگەنىن، اۋىلدىڭ جانىنداعى دوڭنەن اسا بەرە سۋىر ىنىنە تاپ بولىپ، اتىنان تۇسە بەرە لاق ەتكىزىپ قويا بەرگەنىن، ءبىر سۋىردىڭ شورشىپ شىعىپ ءولىپ قالعانىن مايىن تامىزا اڭگىمەلەگەن، قۇلاي كۇلگەمىز ءارى تورە اۋىلىنىڭ قوناعىندا  ساقتانۋ  كەرەكتىگىن   كوڭىلگە تۇيگەمىز. ءبىزدى ساباقتاس تىلەۋقان دەگەن تورە بالاسى شاقىرعان. ءبىراق، الگىندەي اسىرا «سيلاۋدى» كورسەتكەن  جوق. بۇل دا  سىناي كەلگەن قوناقتارعا كورسەتىلە مە ەكەن دەپ ويلادىق. تورەلەردىڭ ۇيلەرى التى قاناتتان  ۇلكەن اق  ورداداي. ءۇي  جيھازدارى ەرەكشە ءساندى، شەتىنەن كۇمىسپەن  ورنەكتەلگەن.  اساۋدى،  قاشاعاندى شالما، قۇرىقپەن ەمەس، قۋىپ بولدىرتىپ ۇستايدى ەكەن. قاۋىم قۇتىرىنا ازىناعان سۇركەي بوراننان قۇتىلىپ، ەسىن جيىپ، ماڭىنا كوز سالاتىن زامان بولعاندا  تولەۋبەك تە، بوكەس تە ارعى  دۇنيەگە  اتتانىپ كەتكەن. سونىمەن بۇل  وتباسىمەن بايلانىس ءۇزىلىپ قالعانى.

  وسى جازدا امانداسا كەلگەندەردە از بولعان جوق ەدى. سولاردىڭ كورنەكتىسى كۇللى قازاققا  ءماشھۇر  اسقاق تالانت يەسى ومارعازى ايتان ۇلى اعامىز ەدى. وندا ومىكەڭ اۋىلدا مۇعالىم ەكەن. تولەۋبەكپەن شۇيىركەلەسىپ، مەنىمەن دە اشىق-جارقىن اڭگىمەلەسىپ، 2 دە3 كۇن جاتتى. سويتسەم، بۇل كىسى تولەۋبەكتىڭ تۋعان ناعاشىسى ەكەن. سوندا ءتۇس تانىس بولعامىز. 60-جىلدىڭ جازىندا  تۇرپاننىڭ ۇزىمشىلىك گۇڭشىسىندا شىنىعۋ، وزگەرتۋدە جۇرگەنىندە تاعى دا كەزدەسۋدىڭ ءساتى بولعان. تيپجان اليەۆ قاتارلى ءمۇيىزى قاراعايداي مىقتىلارمەن بىرگە تۇرپاندا بىرەر ساعات بىرگە بولعانىمىزدا تيپجان ەكەۋى ءبىرى  اتىپ، ءبىرى  قاعىپ، ءازىلدىڭ كوكەسىن كورسەتىپ، ىشەگىمىزدى قاتىرعان. ومىكەڭ مارقۇم قايتىس بولارىنان بىرەر جىل  بۇرىن ۇرىمجىدە كەزدەسىپ قالىپ، حال-جايىمدى، نەگە قالام ۇستاماعانىمدى سۇراپ،  شەشىلە  اڭگىمە  شەرتكەن.   «جازاتىن ىڭعايىڭ بار ەدى، سامارقاۋ ەكەنسىڭ» دەگەنى ەسىمدە.

  تولەۋبەك جاقىپباي ۇلى پوەزيا، پروزا، دراممالاردىڭ ءبارىنىڭ اۋىلىنا ات بايلاعان كەسەك تالانت يەسى. العاشىندا ولەڭ مەن فەلياتوندى كوبىرەك جازدى. شىعارمالارى  باسىلىمداردا  جارىق كورىپ تۇردى. ىسىلا كەلە كوسىلىپ، كەسەك تۋىندىلارعا قالام تارتتى. جۇرت پوەما، داستاننىڭ اتىن جاڭا ەستىپ جۇرگەن 54-، 55-جىلداردا  ول     « شىتىرماننان شىڭعا » اتتى ءىرى داستان جازىپ، «شۇعىلا» (شينجياڭ ادەبيەت-يسكۋستۋوسى) جۋرنالىندا جاريالادى. وندا تاقىرىبىنان شىعىپ تۇرعانداي، ءومىردىڭ قىم -قۋىت شىتىرمان اۋىر ازابىندا، تار جول، تايعاق كەشۋلەرىندە تولاعاي ەرىك-جىگەرمەن قايىسپاي كۇرەسە بىلگەن ۇمىتبەك اتتى كەيىپكەردىڭ جۇلدىزى جانىپ، ارماننىڭ اسقارىنا كوتەرىلگەن اسقاق وبرازى  سومدالعان. بۇل  شينجياڭ قازاعىنان ازاتتىقتان كەيىن تۋعان تۇڭعىش داستان. بۇل قىسقا ولەڭمەن جىبىرلاپ كەلە  جاتقان  پوەزيامىز جونىنەن كەسەك تابىس، بيىك بەلەس سانالادى. ومبى بۇزىپ، جان باسپاعان اسۋعا جول سالۋ دەگەن قانداي كەرەمەت ەڭبەك! وسىنداي «تۇڭعىشى» ءۇشىن دە ول قاي-قاشان ماداقتالۋعا ءتيىس. جاڭانىڭ، ىزگىنىڭ بىردەن ورنىعا قالۋى قيىن عوي. « شتىرماننان شىڭعادا» جارىق كورىسىمەن اۋقىمنىڭ داۋىنا، تالقى كوكبارىنا تۇسكەن.

  سولاقاي بوران-شاشىننىڭ ەسىرىگى باسىلىپ، جىلىمىق كۇندەردىڭ شەتى كورىنە باستاعان تۇستارى ءۇرىمجىنىڭ ياڭحاڭ داڭعىلىندا مەن ورلەپ ۇيگە قايتقانىمدا تولەۋبەك ارتىندا بالا «قورعاۋشىسى» بار قۇلداپ كەلە جاتاتىن. ەكەۋىمىز داڭعىلدىڭ ەكى جاعىندا، ءتىل قاتىسساڭ پالەگە قالعانىڭ. تەك قانا كوز ءسۇزىستىرىپ وتە شىعاتىنبىز. سونداي ىزعارلى كۇندەردە قارا پالەنىڭ ءوزى تابالدىرىعىڭدى اتتاپ كىرىپ كەلسە، قالاي سەسكەنبەسسىڭ؟!

  بۇل شاقتا قالاي قۋسا دا قۇمالاق شىقپاعانداردى ۇرىمجىدە ەركىن قويا بەرگەن. تولەۋبەكتىڭ اياعى جىرتىلىپ، كيىمى توزىپ، كەتەۋى كەتىپ قالعانىن بايقاپ، ءوزىمنىڭ اتىمدا ۇيعۇر تىلىنەن اۋدارۋعا جاستار باسپاسىنان (مەن باسپادا رەداكتورمىن) «جاۋييمان» دەگەن روماندى الىپ بەردىم. وندا ۇيعۇر تىلىنەن اۋدارۋعا 70 پايىز قالاماقى بەرىلەتىن. مۇنى بىرەۋ ـ مىرەۋ سەزبەسىن دەپ ءبىزدىڭ ۇيدە  اۋداراتىن بولدى. تولەۋبەك ۇيگە جارىق تۇسپەي كەلىپ، قاراڭقى تۇسە  قايتاتىن. سىرتىنان قۇلىپتاپ قويامىز. شەشەن، ۇيعۇرشاعا جەلىپ تۇرعان توكەڭ بىرنەشە  ايدا اۋدارىپ تاستادى، 2 دە 3 اي وتكەندە باسىلىپ شىقتى. ايلىعىمىز 60 نەشە يۋان اينالاسىنداعى ۋاقىتتا ول وسىدان 700 يۋان شاماسىندا قالاماقى الدى. قالپاعىن اسپانعا اتىپ، العىسىن جاۋدىرىپ، قاتتى قۋاندى. بۇل ءبىر جاعىنان، توكەڭنىڭ رۋحاني وركەنيەتىمىزگە قوسقان زارەدەي ۇلەسى، ەكىنشى جاعىنان،  مەنىڭ جان اشىرلىقتان جاساعان بولماشى باتىرلىعىم سانالادى.

  تولەۋبەك جاقىپباي ۇلى «بولاشاقتا جازۋشى بولام، جازۋشىنىڭ ءومىرى كۇردەلى، بۇراڭ، ميحىناتقا تولى بولۋى كەرەك» دەگەندى اۋزىنان تاستامايتىن. بۇل ونىڭ اسقاق جىگەرىن بەينەلەگەنىمەن، قۇرعاق  قيالشىلدىقتىڭ دا بولىمسىز ءيىسىن سەزدىرەتىن. تۇتەپ تۇرعان بورانعا قويىپ كەتۋى بۇعان مىسال.

  ول بوران  باسىلعاندا،  قالپاق -تۇماقتان امان،  اق، پاك  قالپىندا شاعانتوعايداعى اۋىلىنا قويا بەرىلدى.

  دارىن يەلەرىنىڭ ءبىرتالايىنا ۇزاق عۇمىر بۇيىرماعان عوي. ارتىنا جارقىن جاسامپازدىعى مەن مول مۇرا قالدىرىپ، حالقىنىڭ جۇرەگىنەن وشپەس ورىن الىپ، جالىندى دا ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەن اياۋلى تولەۋبەك جاقىپباي ۇلى 1977-جىلى كەمەلىنە كەلگەن 45 جاسىندا الماتىدا دۇنيە سالعان. پوۆەستەرىن قامتىعان ۇلكەن ءبىر تومدىق شىعارمالار جيناعى ءبىرقانشا جىلدىڭ الدىندا قازاقستاندا جارىق كورگەن.




       
رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.