ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

وزىمىزگە ءوزىمىز سىنشى بولايىق

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/5/25 12:15:14

سەكەن ءشارىپ ۇلى


  كۇللى تىرشىلىكتىڭ وسكىنى مەن وركەنى-تامىرىن تەرەڭگە تارتقان ۇرپاق تاربيەسىندە ەكەندىگى ءبىز ايتىپ القالاماساق تا،الاقايلاماساق تا ءوز- وزىنەن تۇنىپ تۇرعان ايقارا- اشىق دۇنيە. قالاي دەگەنمەندە، ءبىز پەندە بالاسىمىز عوي،مايسا دا باپتى قاجەت ەتەدى. ءتىپتى،تابيعي ەكولوگيالىق ورتانىڭ ءوزى دە وركەندەرىن ايالاي وسىرەدى،جان-جانۋارلاردا سول... ال، جۇمىر باستىلاردىڭ بالا تاربيەلەۋى جاي كوزبەن قاراعاندا سونداي قاراپايىم سياقتى كورىنگەنمەن، شىنتۋايتىنا كەلگەندە، وڭاي- وسپاق،جەڭىل-جەلپى ۇعىم كاتەگورياسى ەمەس. ول-ۇلكەن ويلامدى،اقىل-پاراساتتى قاجەت ەتەتىن ءبىر تۇلعالانعان اقىلدىق جۇيە. بۇلاي ايتاتىن سەبەبىمىز: جەر شارىنداعى   ادامزاتتىڭ بالا تاربيەسىندە ءۇش  ۇلكەن ورتاقتىق ولشەم بار: ءمورالدىق، ساپالىق،سۇيىسپەنشىلىك كوزقاراستارى. شۇڭەتتەي بەرسەك،حالقىمىزدا،اۋەلى،مالدىڭ وزىنە مىناداي ىرىم-تيىمداردى قولدانادى:    «مالعا داۋىس كوتەرىپ ۇرسۋعا، بالاعاتتاپ ءتىل تيگىزۋگە بولمايدى،يەسى وكپەلەيدى»،«جاس مالدىڭ ارقاسىنان سيپاي بەرسە وسپەي  قالادى» ت.ب . كورىپ وتىرسىزدار،قىل اياعى مالەكەش مالدىڭ ءوزىن وسىلاي ايالاعان ۇلتتىڭ بالا تاربيەلەۋى-   ادامزاتتىڭ وزىق ورەسىنە جەتپەۋىنە كىم ءدۇدامال، كىم ءشۇبالى؟! راس،ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ ۇرپاق تاربيەلەۋدە ادامزات مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسى وراسان زور. حالىقارادا مۇنى ايعاقتاپ قول قويىپ جاتقاندىعىن ءبىز  ەستىپ تە،كەسكىن-احپاراتتاردان كورىپ تە جاتىرمىز. ەندەشە،ءبىز وسىنداي ۇلاعاتتى ۇلتتىڭ ۇرپاقتارىمىز،اتا-بابالارىمىزدىڭ اسىل قاسيەتتەرىنە ءتاۋ ەتىپ مۇراگەرلىك جاساۋعا،جالىندى رۋحىن جالعاستىرۋعا ىنتىزار بولمايمىز با؟ جوق،شىنتۋايتىندا،ءبىز وسى  اتا-بابا رۋحىنا   ءتانتىمىز،قۇشتارمىز! ۇرپاقتان-ۇرپاققا سەپتەيمىز. بۇل ءبىزدىڭ ەشكىم وشىرە المايتىن قاندىق،گەندىك تاعىلىماتىمىز.

  ءومىر بويى ۇرپاق قامى دەپ وتكەن ۇلى پەداگوگ ىبىراي التىنساريىن ايتادى: «ماعان جاقسى مۇعالىم بارىنەن قىمبات، ويتكەنى مۇعالىم-مەكتەپتىڭ جۇرەگى» دەپ. ۇلاعاتتى، عالىمنىڭ سوزىنە ىشكەرىلەي ۇڭىلسەك «مۇعالىم، مەكتەپ» ۇعىمدارىندا ەكى ماعىنا جاتادى: ءبىرى ءوز ماعىناسى: ۇستاز،انا مەكتەپ. ەندى ءبىرى، بالاما جاعى: اتا-انا جانە قوعام دەگەن ۇعىم... كوپ جاعدايدا ءبىزدىڭ بارلىعىمىزعا تۇسىنىكتى جاي-بالا تاربيەسىنىڭ وت باسى،وشاق قاسىنان باستالاتىندىعى. بالالار ءۇشىن ادال، شىنايى كۇيىنىپ قىزمەت وتەيتىن ەكى جۇرەك: اتا-انا  مەن  مۇعالىم     ەكەندىگىن ايعۇلاقتانباساق تا اقىلدى جاندار  سەزىپ-ءتۇيسىنىپ  وتىرعاندىعى  تۇسىنىكتى. وندا،تاعى دا ءبىر بوستىقتان  بالا  تاربيەسى،شىنىندا،قاي كەز، قاي ۋاقىتتان رەسمي باستالادى؟دەگەن ساۋال الدىمىزدان كولدەنەڭدەپ تۇرا قالادى.

  بۇل جونىندە كوزقاراقتى زەرتتەرمەندەر كوزقاراسىندا: ەڭ العاشقى بالا تاربيەسى-تۇقيانىندا انانىڭ اۋىر اياق شاعىنداعى كۇي-جاعدايىنان، سونداعى ءىس-ارەكەتتەرى مەن ىشكى سەكراتسيالارىنان؛ بەرتىندىرەكتە جانە دە انانىڭ قۇشاعىنان،انانىڭ ومىراۋىن بالاسىنا قالاي سورعىزۋىنان،قالاي الديلەپ ۇيىقتاتۋىنان،ۋاتۋى مەن جىلاتۋىنان باستالادى  دەيتىن  قوعامدىق تۇجىرىم بار. ءبىزدىڭ كىندىك ارقاۋ نازاريالارىمىزدا ءدال وسى دىتتەمەنى قۋاتتايدى. سوسىن بالانىڭ بىلدىرلاپ ءتىلىنىڭ شىعۋىنان،«ءتاي-ءتاي» باسۋىنان ارمەن باستايمىز. تينامداي كۇنىنەن  باستاپ  بالانى  قورقىتۋعا،ءوزىمىزدىڭ كوڭىل كۇيىمىز جاعىنداعى ۇنجىرعامىزدى تۇسىرۋىمىزگە قاقىلى ەمەسپىز. بالانى وتە شولجاڭداتىپ، باسقالاردى ۇرۋعا، ۇلكەندەردىڭ بەتىنەن الۋعا جەلىكتىرۋگە مۇلدە جولاماعانىمىز ءجون. بالاسىنىڭ ەندى-ەندى اۋەدەن ءيىس الىپ، قوعامدىق اۋادان تىنىستاپ كەلە جاتقانىندا اتا-انالار ونىڭ-ازىراق تەنتەكتىك ءىس-قيمىلىنان ءلاززات الامىز دەۋى بارا-بارا ۇلكەن ورنى تولماس قاتەلىككە  اپارىپ  سوعادى. «ۇلى سوزدە ۇياتتىق جوق» قوي، اتا قازاق نەگە «بالانى جاسىنان» دەيدى. ءمانسىز تاعىلىم ەش ۋاقىتتا ۇرپاقتان- ۇرپاققا جالعاسىپ ايتىلمايدى.

  ەندىگى جەردە ءبىز عاسىر كوزىمەن ۇرپاقتارعا قاراۋعا ءتيسپىز. اباي اتامىز ايتقان: تالاپ،ەڭبەك،تەرەڭ وي،قاناعات،راحىم سىندى ءبىز اسىق بولاتىن بەس اسىل قاسيەت ۇرپاقتارىمىزدىڭ الدىندا. ولاردا وسى بەس قاسيەتتى بويىنا ءسىڭىرىپ، ومىرگە ورشەڭ تالانت پەن تالاپتارىن جانىپ، قاۋاشاقتارىن جايىپ كەلەدى. باق تا، باقىت تا ۇرپاقتاردىڭ ماڭدايىنا باعىلىق. فيلوسوف اقىن قادىر مىرزا ءالى ايتقانداي: «قىزعىششا تورىپ ءوڭىردى، كەزدەرىڭ ۇلىم جورتاتىن. قيىنى-قيىن ءومىردىڭ، تۇگى جوق  ءبىراق قورقاتىن!»... مىنە، ۇلىلاردىڭ ءومىر قورىتىندىسى ءبىزدىڭ ۇرپاقتارىمىزدى قالاي تاربيەلەۋگە ءجون سىلتەيدى. بۇل بۇلتارتپاس فاكت. بىزدەن اقىلدى، كورەگەن ۇرپاق بولسا عاسىر مادەنيەتىن سولار جاراتادى. قازاقتىڭ عاجايىپ پاراساتتى عالىمى الىكەي مارعۇلان ايتادى: «مادەنيەت دەگەنىمىز-ادامزات بالاسىنىڭ اقىل-ويى،ماڭداي تەرى، قاجىرلى ەڭبەگى،مۇنىڭ ءبارى زور قوعامدىق سيپات». ەندەشە،ءبىزدىڭ وسى عاسىرلىق مادەنيەتىمىزدى وسى عاسىر ۇرپاقتارى جاراتادى. ول-بۇكىل   ادامزاتقا ورتاق بولادى. بۇرىن ءبىز كوشتىك، قوندىق دەدىك. باسىم كوپ ساندىمىز مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلداندى. قازىر جاعداي باسقاشا. پارتيامىزدىڭ ۇلتتىق ساياساتىنىڭ شۇلەن شۇعىلاسىندا،ءار ۇلت حالقى قوعامنان تەڭ يگىلىكتەنىپ وتىر. ورتاق ۇلەس قوسىپ جاتىر. جاعداي اسا تاماشا، حالىق تۇرمىسى جاقساردى. ەندىگى گاپ ءوز ۇرپاقتارىمىزدى قالاي تاربيەلەۋىمىزدە. ءوزىمىز قالاي ونەگە كورسەتە الۋىمىزدا.

  ءبىز ادەتتە كوپ ايتا بەرەتىن، مۇنان كەيىندە سوزىمىزگە تيەك بولاتىن ەكى ۇلكەن قوعامدىق جاعداي بار: ونىڭ ءاۋىپ دەگەنى، جاستارىمىز اراسىندا ەتەك الىپ كەتپەسە دە، ساقتالىپ وتىرعان نەكەدەن اجىراسىپ بالانىڭ دالادا قالۋ جاعدايى؛ سونان سوڭ، اتپال ازاماتتارىمىزدىڭ اراققا بەرىلىپ، ۇرپاقتارىنىڭ ارتىنان بوزداپ ەرىپ  ءجۇرۋى. ولار وزدەرىنىڭ تىلىنەن بال تاماتىن ءسابي بالالارىنىڭ، ەندىگى جەردە تىلىنەن ۋ تاماتىندىقتارىن ۇقپاي تۇر. بالالارىنىڭ بۇزىلۋىنا، رۋحي اۋرۋعا دۋشار بولۋلارىنا وزدەرىنىڭ باس سەبەپشى بولعاندىقتارىن تۇسىنبەي- اق ءجۇر. شىنىن قۋعاندا، بىزدە اراقتى ءىشىپ كوردىك، ءبىراق اراقتان مۇنارا تۇرعىزا المادىق،قايتا ءوزىمىزدىڭ رۋحىمىزدى سىندىرىپ،تالانتىمىزدى تاپتاپ كەتتى. ەندىگى شىعاتىن ۇلكەن بيىگىمىزگە شىعۋعا كەدەرگىلىك جاساپ، ازدا بولسا ۋاقىتىمىزدى سوزىپ، قوعامدىق ورنىمىزدى قۇلدىراتىپ كەتتى. ءبىز مۇنى بىلەمىز،بىلە تۇرا نەگە تۇزەتۋگە تىرىسپايمىز؟ مۇنىڭ باستى بويتۇمارى دا وزىمىزدە. ءبىز شىندىققا جۇگىنەيىك. جاستار اراسىنداعى بالالارىن وقىتىپ جاتقان   اكەلەردىڭ ماسكۇنەمدىككە بەرىلۋى-بالالارىنا ىقپال جاساماي قويمايدى. بالالاردىڭ جالتاقوي بولۋى، ساباقتان قاشۋى،وتىرىك ايتۋى،ۇرلىق ىستەۋى ءبارى-ءبارى دە جوعارىداعىداي كەلەڭسىز كورىنىستەردەن تامىر تارتادى.

اتا-انالار كوپ ۇعىنا بەرمەيدى؛ بالا-ەڭ الدىمەن،ۇيدە اكە-شەشەسىنە قاراپ ەلىكتەيدى. ولاردان سۇراماسا دا،ايتپاسا دا، ءسوز ارەكەتىنە، ىستەگەن ىسىنە، جۇرگەن جۇرىسىنە دوراما جاسايدى. مۇنىڭ بارلىعى بارلىق اتا-انالاردىڭ ەسىندە تۇرا بەرمەيدى. ارينە، ءبىز وزىمىزدە سولاي وستىك،ۇرپاقتارىمىزدا سولاي وسەدى. بۇل ءبىز ايتىپ وتىرعان بالالار تاربيەسىنىڭ قوعامدانۋى. ءبىز قوعامنىڭ دامۋ جاڭالىقتارىنا ىلەسە الماي تۇرمىز دەسەك تە، وعان بالالارىمىز ىلەسىپ جاتىر، ءبىز شىعا الماعان بيىككە سولار-ۇرپاقتار جەتۋگە بورىشتار عوي. مۇنىڭ ءوزى ادامزات دامۋىنىڭ وشپەيتىن ءۇردىسى. ال، ەندى نەكەدەن اجىراسىپ بالادان ەكى جاقتىڭ دا قاشۋى- اتام زاماننان قازاق قازاق بولعالى بولماعان سۇمدىق.

  «حالىق ايتسا قالت ايتپايدى». بالالار ءبىزدىڭ ءدال بۇگىنىمىز جانە ەرتەڭىمىز. «بالالى ءۇي بازار» دەپ بەكەر ايتىلماعان. بۇلاردى ءبىزدىڭ تەوريا مەن اكسيومالار ارقىلى دالەلدەپ    وتىرۋىمىزدىڭ قاجەتى جوق. «بالا-جاقسى بولسا بالا، جامان بولسا پالە» دەپ تە ايتىپ جاتامىز. مۇنىڭ استارى: بالا تاربيەگە مۇقتاج دەگەندىك. بالانىڭ كوڭىلى كىرسىز، پاك. تۇڭعىش ۇستازى اتا-اناسى. ولار قالاي بولعان كۇندە دە ۇلگىلىك رول  اتقارۋعا  تىرىسۋلارى پارىز. كىم بالاسىنىڭ ايتۋلى ازامات بولىپ شىعۋلارىنا قارسى؟! ەشكىمدە بۇلاي ويلاپ كورمەيدى. بارلىق اتا-انا بالالارىنىڭ ساۋ دەنەلى بولىپ وتانعا،حالىققا ۇلەس قوسۋلارىن تىلەيدى. دەمەك،اتا-  انالار «سۋ  باسىنان  تۇنيدى»  دەگەندەي،وزىمىزگە ءوزىمىز سىنشى بولايىق.  كەمشىلىكتى  باسقادان    ەمەس، وزىمىزدەن ىزدەيتىن بولايىق!




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.




 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn