ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

شاي قۇيعان بالا

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/6/23 12:08:46

قۋاندىق تۇمەنباي   (قازاقستان)

  شاي قۇيعان بالا - ءوزىم. شايدى اتاما قۇيام. اتام اپيىنشى. ءبىراق ەشكىم الدىنان كەسە-كولدەنەڭ وتپەيدى، وسى اۋىلدىڭ كوكتەن قاراعان تەمىرقازىعى دا، اق جول تىلەگەن باتاگويى دە ءوزى.

  جاقسىلىقتا دا، كەزدەسىپ قالعان جاماندىقتا دا اۋىلداستار وسى كىسىنىڭ كۇبىرلەپ ايتقان ءسوزى مەن جايىلعان الاقانىنان كەيىن جولعا شىعادى. قول ۇستاسىپ جۇپتاسقاندار باتاسىن الىپ، بىرگە ءومىر ءسۇرۋدى باستاسا، سوزدەرى جاراسپاي قالىپ، كوڭىلدەرىنە سىزات ءتۇسىپ، يمەنە باسىپ كەلگەن قوساقتارعا دا اقساقالدىعىن ايتىپ، اراشاشى بولادى.  ايتالىق، تراكتورشى وتەگەنگە كولحوز باستىق «ەل تىلەگى - ەلۋ ميلليوندى» العا تارتىپ، «قوي باق، جامان بولمايسىڭ» دەسە، ايەلى ماريا كونبەپتى. تەلەۆيزور ساتىپ العالى كۇندە كەشكە فرانسۋز تەلەسەريالىن تاماشالاپ، ماريا ەسىمدى كەربەز ايەلگە ءوزىن تەلىپ، ەۆروپاعا ەلىكتەگەن ءتۇرى مە، «قوي باقساڭ، اجىراسام» دەپتى. سونان  كۇن باتا ءبىزدىڭ ۇيگە كەلدى. اتام قارا قويدان قارا قازاقتىڭ جامان بولماعانىن ايتىپ، كەلىنگە ءبىر توسەكتىڭ استىندا  جاتقان  ادامىنىڭ ءۇرىم-بۇتاعى تۇگەل قويشى بولعانىن سىزدىقتاپ وتىرىپ جەتكىزىپ، جولعا سالىپ جىبەردى. سونان وتەگەن اۋداننىڭ الدى بوپ، ءبىر بەسجىلدىقتى ءۇش جىلدا جوعارى كورسەتكىشپەن     وزا      شاۋىپ     ورىنداپ، «جيگۋلي» ءمىنىپ، شالعا سالەم بەرمەككە كەلگەندە، ماريا كەلىنى ماشينادان تۇسە الماي اياعىن جەرگە ارەڭ تيگىزگەن-دى. ەندى ءبىر ءۇش جىلدان كەيىن كۇيەۋى بالتىرى سىزدايتىن كەسەلگە شالدىعىپ، ماريا قانشا ۋقالاعانمەن دەرت سىتىلىپ كەتە قويماعاسىن شيپاگەرلەر: «سىزگە جىلى جەر كەرەك، قويدان شىقپاساڭىز بولمايدى» دەگەن قورىتىندى شىعارىپتى.  سوندا  ماريا «جيگۋليگە» ءمىنىپ، اتاما تاعى كەلگەن.

ءسوزىنىڭ ءۋاجى «كۇيەۋى قويدان شىقسا، اجىراسام» دەيدى. «ءۇش كۇن قوي باققاننان اقىل سۇراما» دەگەن، سەندەر التى جىل باقتىڭدار عوي، جامان بولعان جوقسىڭدار، ەر ازاماتقا ساۋلىق كەرەك، توسەكتەن قالىپ تۇرعان سىڭايى جوق، جانىن كۇتسىن دەپ سوزگە كوندىرىپ، توقتاۋ ساپ، تاعى دا جولعا سالىپ جىبەرگەن. مۇنداي ءومىر مىسالدارى ءبىزدىڭ داستارقاننىڭ باسىندا جەتىپ ارتىلادى.

قىسقاسى، اتامنىڭ الدى ادامنان ءبىر بوسامايدى. ۇلكەن دە، كىشى دە وسىندا. ءوزى  وسى اۋىل كولحوز بوپ قۇرىلعاندا تىزگىن ۇستاعان تۇڭعىش ءتوراعا ەكەن، كەيىن كەمەلدەنگەن كەزەڭدە دە تىزگىن سول كۇيى قولىندا قالعان سەكىلدى.

  مەن وسىنداي ءۋاج ءسوزدى تۇگەل تىڭداپ قاسىندا وتىرام. اپتاسىنا ءبىر رەت شاي قۇيام. شايدى مەنىڭ قۇيعانىمدى قالايدى. ويتكەنى، تۇڭعىش نەمەرەسىنىڭ قيمىل-قوزعالىسى مەن ساۋساق شالىمى… ءبارى ۇنايدى، «ەپتىسىڭ» دەپ ەلىكتىرىپ قويادى، ءبىراق  ەركەلەتپەيدى.  ماعان ۇنايتىنى - اڭگىمەنى مايىن تامىزىپ ايتادى، ءوزىم بىلمەيتىن ارعى-بەرگىنى ەكشەپ، سەبەپ-سالدارىن دالەلدەپ، سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي عىپ كوز الدىڭا ەلەستەتىپ بەرەدى. اڭگىمە ايتۋ دا ونەر عوي. ماسكەۋگە بارعاندا ستاليننەن باستاپ، اۋىلعا كەلگەن مۇستافا شوقايعا دەيىن ىرىلەردى قالاي  كورگەنىن ىرىكتەپ تۇرىپ ايتقاندا، سولارمەن بىرگە جۇرگەندەي ەلىگەسىڭ. شايدى  سوراپتاپ ۇزاق ىشەدى. ءىشپىستى بولعان كەزدە كورپەنى تىرناعىممەن سىزعىلاسام، «تيىش» دەيدى تومەن شۇقشيىپ. كوك كوزى شاتىناپ، دوڭگەلەك ءجۇزى الاۋلاي باستايدى. ءبىر كەزدە  ءدال  ءبىر  بىلمەيتىن  ادامداي: «وسى سەن نەشەدەسىڭ؟» دەيدى بەتىمە قاراپ. «وۋ، ون ءۇش جىلدان بەرى قوينىندا جاتقان جوقپىن با؟ تۇڭعىش بالاسىنان قالعان تۇياق ەمەسپىن بە؟»

- ون ۇش-تە-مىن! - دەيمىن داۋىسىمدى سوزىپ.

- مەن ون ۇشىمدە قىزىن ۇرىپ تۇرىپ كوكپار تارتۋشى ەدىم، - دەيدى كوكشىل كوزى شۇڭىرەيىپ.

ماعان نەنىڭ كوكپارى؟ بىزدىكى جاياۋ كوكپار  -  فۋتبول عوي. ونى دا كوپ ويناساڭ ساباق وقىماي ءجۇرسىڭ دەپ مەكتەپتە جينالىسقا سالادى. جىلقىنى ىلۋدە ءبىر كورەمىز. قۇنان الىپ بەرسە عوي، كورسەتەر ەدىم كوكپار تارتقاندى. اتامنىڭ وسى ماعان شىنىمەن كوڭىلى تولمايدى-اۋ دەيمىن.
- شايىڭدى ىسىتىپ اكەل...
قۇمان بۇرق-سارق قايناپ تۇرادى، قولىڭ تيسە كۇيىپ قالا جازدايدى. اتام قارا سۋدىڭ اۋىز كۇيدىرەرلىكتەي ىستىق بولعانىن قالايدى، قاراپايىم ومىردە كۇيىپ-جانا قويمايتىن ادام قارا سۋعا كەلگەندە وتتاي ىستىق قىپ  سوراپتاپ  ىشسە دە  مەيىرى وڭايلىقپەن قانا قويمايدى.

اتامدا ءبىر ءشول بار. وسى ءبىر ۋىس كوك ءشوپتى باققوجا قۇرداسىنان الىپ كەلگەسىن تۇنىگە كاسترولگە ساپ قايناتىپ، اق ورامالعا ساپ جايىپ قويادى دا كەبۋىن كۇتەدى. اتام ومىردە كوپ كۇتكەن ادام.

ومىردە قول ۇستاسقان جەتى قوساعى و دۇنيەلىك بوپ، بىرىنەن سوڭ ءبىرىن شىعارىپ ساپ، قايتا كۇتۋ وڭاي ما، ءۇش پەرزەنتىن سوعىسقا اتتاندىرىپ، ەكەۋى حابارسىز كەتىپ، ءومىر بويى قارا جولعا قاراپ ەلەڭدەپ وتىرۋ وڭاي ما؟ سوعىستان جارالانىپ كەپ، وتىز جەتى جاسىندا و دۇنيەلىك بولعان تۇڭعىشىنان قالعان مەنەن دە كوپ نارسە كۇتەدى، ۇلاعات ءسوز ايتسا بەتىمە تۋرا قاراپ ايتادى، اگرونوم بوپ ەگىن ەگىپ، ەلدى قارق قىلسا  دەگەن ءۇمىتى بار. ەسەيە كەلە وسىنىڭ ءبارىن سەزگەندەيمىن.  مىناۋ  ءبىر  ۋىس  كوك ءشوپتى: «نە نارسە؟» دەپ  سۇراعانىمدا، «ءومىردىڭ سيى عوي، سەن تەك ءسوز تىڭداپ، شاي قۇيىپ بەر» دەدى دە قويدى. جەتىسىنە ءبىر تاپجىلماي وتىرىپ قىزمەت قىلۋعا ۇيرەنگەم. قىرىم ەتى جوق، سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى قۇر سۇيەك شال سول اق ورامالداعى كوك ءشوپ كەپكەنشە اۋىر قيمىلمەن اسىعا باسىپ، جانىن قويارعا جەر تاپپاي دىزاقتاپ جۇرەدى. سىعىندىسى اق داكىدەن شىپ-شىپ شىعىپ، اسقازانعا جەتىپ، قانعا ارالاسقاندا ءوڭى كىرىپ، وزگەرىپ سالا بەرەدى. مەنىڭ ءار قيمىلىمدى جاقتىرماي، مارعاۋ دۇنيەنى  سەلت وتىرىپ اڭدىعان اتام ساپار كەسەگە يمەك ساۋساعىمەن اق داكىنى بىرش-بىرش سىعىپ، ءار تامشى ءمولت-ءمولت تامعاندا سونشاما سەرگەك ادام سەلك-سەلك ەتە قالعانداي كورىنەدى. ساپار كەسە تولى قىپ-قىزىل سۋدى دەم الماي تارتقاندا جۇتقىنشاعى بۇلكىلدەپ، لەز-دەمدە ماڭدايى تەرشي باستايدى. شىپ-شىپ شىققان تەردى ءبىر ءسات سيدام  ساۋساعىمەن   سىلىپ  تاستاپ: «وسى سەن نەشەدەسىڭ؟»  دەيدى بىلمەيتىن ادامداي.

  - ون ۇش-تە-مىن... - جىنىم كەلىپ، داۋىسىمدى ءبولىپ-ءبولىپ شىعارام.

  - «ون ۇشتە وتاۋ يەسى». كوكپاردان قالماۋشى ەك... قىزىن ۇرىپ تۇرىپ... قازىر جاياۋ كوكپارلارىڭ بار. ۇلكەن وقۋ ءبىتىرىپ، ءبىر جىل اگرونوم، ءتورت-بەس جىل باس اگرونوم، سوسىن كولحوز باستىق، سوسىن اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى، اتقارۋ كوميتەتى، سوسىن اۋپارتكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولساڭ... «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا»، ەلۋگە دەيىن ءبىراز وتكەلەكتەن وتەسىڭ عوي، - دەپ مەنىڭ بولاشاعىمدى بولجاپ، جۇرەر جولىما جوسپار جاسايدى. مىناۋ ءىس تەتىگىن كادر شەشپەيتىن جوسپارسىز  زاماندا وسىعان ەندى تۇسىنگەندەيمىن. فەرما اشىپ  العان ءتۇبىت مۇرت جىگىتتى اكىم عىپ تاعايىنداي سالۋ تاڭعالارلىق ءىس بولماي قالدى. بۇعان ۇلكەندەر تاڭعالىپ، كىشىلەر تامسانا قارايدى.

  - شايدى قۇيا بەرەيىن بە؟

  - ىسىتىپ قۇي...

  ىپ-ىستىق شايدى «ىسىتىپ قۇي» دەيدى. شامبىسى بەتىندە قالقىعان قىپ-قىزىل قويۋ شايدان بولەك اۋزىنا ەشتەڭە المايدى. تاماق ءىشىپ تە جارىتپايدى، اندا-ساندا بوكتىرگەن كۇرىش كوجەنى سۇتكە بىلعاپ جەيدى. سونان بولار، قاتقان قانشىرداي بوپ قالعانى.

  سوزگە ساراڭ بولعانمەن، ءار سوزىنە جۇرت ىنتىق. انەۋ كۇنى سىرتتان كەلگەن جاڭا سايلانعان  كولحوز  باستىق تا  قولىن الىپ، اۋىلدىڭ حال-جاعدايىن تاپتىشتەپ سۇراستىرىپ كەتتى.
- شايدى قۇيا بەرەيىن بە؟

    - قۇيا بەر. ىسىتىپ اكەل. كوگىلدىر وتىن دايىن، زامان جاقسى عوي، - دەدى دە توسىن ءبىر اڭگىمە باستادى.

  - بۇرىن مەن سەكىلدىلەر قاسىنا ءبىر-ءبىر بالادان ەرتىپ ءجۇرىپتى، ولار كانىگى كوكنارشىلار عوي. مەنىكى، بالام، ءوز كوڭىلىمدى ءوزىم سەرگىتۋ. سەن مەنىڭ وسى ءسوزىمدى ۇمىتپا، تىرلىگىمە تاڭدايىڭدى قاعىپ تاڭعالا بەرمە. جاقسىدان ءسوز قالسا ولجا،- دەگەندە،  مەن دە  سول  اۋزى اشىلىپ، بىرەۋگە شاي قۇيىپ بەرگەن بالانىڭ كەيپىنە ەندىم، - سونداي ءبىر كانىگى كوكنارشى، ەل-جۇرتقا ايتارى جوق، تەك كايىپ ۇستاۋدى مارتەبە كورىپ، ۋاقتىلى تابىلا قالماسا، ولەردەگى ءسوزىن ايتىپ، ءومىرىن دە ايىرباستاۋعا دايار ناعىزدىڭ ءوزى ەدى. ال، مەن نەگە وسىنداي بوپ قالدىم، بالام؟! مەنىڭ سارعايعان سانام سوعىسقا تولى سانا. وتىز جەتىدە الدىمداعى ەكى اعام جاڭا قۇرىلىس ءۇشىن جانىن شۇپەرەككە ءتۇيىپ جۇرگەندە اتىلىپ كەتتى - ول دا سوعىس.  قىرىق ءبىرىنشى جىلعى سوعىستا ەكى پەرزەنتىم كەتتى، سەنىڭ اكەڭ، ايتەۋىر، جارالانىپ، ەلگە كەپ ءولدى، ارتىندا سەن قالدىڭ - ول دا سوعىس. ستالين ولگەنشە اياقتىڭ ۇشىمەن جورعالاپ جۇرگەن كەزدەر - ول دا سوعىس. جەتى شەشەڭدى، بىرەۋدىڭ جەتى قىزىن - قوينىمداعى قوساعىمدى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن جەر قوينىنا بەردىم... وسىنىڭ ءبارى مەنىڭ سانامداعى شابۋىل مەن شەگىنۋدەن تۇراتىن سوعىس. سىزداعان سۇيەگىمدى ەشكىمگە بىلدىرتپەي سيپايمىن دەپ ءجۇرىپ، وسىعان ءۇيىر بولسام كەرەك. بۇنى سەن بىلمەگەندە كىم بىلەدى، ەرتەڭگى كۇنى ايتپاي كەتتى دەپ جۇرمە، - دەگەندە ەركەلىگىمە سالىپ شىداماي:
- سونىمەن، الگى بالا نە عىپتى؟! - دەپ ايقايلاپ جىبەردىم.

  اتام قانىندا اپيىن اتوي ساپ جاتسا دا سونداي سابىرلى، ءار ءسوزىن ساتىپ الاسىڭ.

  - الگى بالاعا «شايىڭدى ىسىتىپ اكەل» دەپتى اپيىنشى.

  - ءسىز سياقتى ەكەن عوي.

  اتام كوز استىمەن بارلاي قارادى دا ايتار ءسوزىن ۇمىتقان ادامداي تۇقىرىپ قالدى.

  - «سابىر ءتۇبى  سارى  التىن» دەگەن، «اۋزى جەڭىلدىڭ قولى دا جەڭىل»، - دەپ ايتار ءسوزىن الدىن الا اسپەتتەپ قويدى، - بالا شاينەكتى شوققا قويىپ اكەپ، ءبىر كەسە قۇيىپ بەرسە، ءبىر ۇرتتاپتى دا: «جەرگە ءبىر قويىپ اكەپسىڭ-اۋ» دەپ كەسەسىن قايتىپ بەرىپتى. «بار، قايتا دەمدە» دەگەندە، ىشتەي ەرەگەسكەن بالا جاڭا دەمدەلگەن شاينەكتى قارا جەرگە ەكى قويىپ اكەلگەندە، سارىلا ىستىق سۋ كۇتكەن شال سىزدىقتاتىپ قۇيعان شايدان ءبىر ۇرتتاپ: «ەكى  قويىپ اكەپسىڭ-اۋ» دەۋگە اۋىز يكەمى كەلىپ، شالقاسىنان ءتۇسىپتى.

  - سوسىن؟..

  - سوسىن... تامىرى قۇرعاپ، ومىردەن ءوتىپ كەتىپتى. اپيىن تامىردى كەۋلەپ، ىستىق سۋ جۇرمەسە لەز-دەمدە قۇرعاتىپ جىبەرەدى... - دەگەندە مەنەن باسقا قامقورشىسى جوق شالعا قولدان كەلگەنشە قىزمەت قىلۋعا اسىقتىم. ول «سەن مەنى ولگەنشە قۇرمەتتە» دەپ ءوتىنىپ وتىرعانداي كورىندى.

  قازىر سول ساتتەردى ساعىنام. ويتكەنى، ءوزىم دە جىلجىپ-جىلجىپ جۇرتىنا ءسوز ايتاتىن جاسقا كەپ قالىپپىن. اراكىدىك سوزىمە قۇلاق قويماعان كىشىلەردىڭ ارەكەتىنە اجەپتەۋىر قامىعىپ قالام.

  اتامنىڭ شايىن جۇزگە از-كەم قالعانشا جاقسىلى-جاماندى قۇيىپ بەرگەنىمە كوڭىلىمدى توق سانايمىن. قىرىم ەتى بولماسا دا وقتاۋ جۇتقانداي قاقيعان سولاردىڭ وتىرىسى ۇرقى بولەك وتىرىس ەكەن-اۋ.


دايىنداعان - قاجىبەك ايدارحان




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn