ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

جاڭا ميكروب

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/6/29 11:35:54

ازەز نەسين  (تۇركيا)

  بۇل دۇنيەنىڭ تابالدىرىعىن ىڭگالاپ اتتاعاننان بەرى، كۇلمەك تۇر عوي وڭىندە  جىميىس  لەبى ءبىلىنىپ كورمەگەن، قاباعىنان قار جاۋعان پروفەسسور كومەكشىلەرى مەن شاكىرتتەرىن ەرتىپ ناۋقاستار بولمەسىنە كىردى.  كوز  اۋرۋلار ءبولىمىنىڭ باستىعى بولىپ مىندەت اتقارىپ وتىرعان الەمگە اتى ءماشھۇر عالىم، پروفەسسورىمىز قايسار دا تاباندى ادام ەدى. ول ءارقانداي ءبىر قىزىقتى، يۋمورلى اڭگىمەلەرگە كۇلىپ قويمايتىن مىنەزى بولعاننىڭ سىرتىندا،  ءجۇرىس-تۇرىستا جانە باسقا دا جاقتاردا ماڭىنداعىلارمەن ارالىق ساقتايتىندىقتان، شاكىرتتەرى مەن كومەكشىلەرىن قويىپ، تۋىس-تۋعان، دوس-جاراندارىنىڭ ءوزى ودان جاسقانۋشى ەدى. نە بولسا دا ول ءبىر مۇنشا ناتيجەلەرى بار،  مەديتسينا  سالاسىندا اتاعى شىعانداعان ايگىلى عالىم. سودان بولسا كەرەك مەديتسينا سالاسىنداعىلاردىڭ وعان بولعان قۇرمەتى جوعارى.

  توسەكتە جاتقان ناۋقاسقا جاقىنداعان سايىن، كومەكشى شيپاگەرلەر مەن شاكىرتتەرى پروفەسسور بىردەمەلەردى سۇراپ قالماسىن دەپ ىشتەي قىلپىلداپ تۇر.

  -مىنا ادام جاڭادان كەلگەن بە؟

  -ءيا، ۇستاز، تۇندە كەلدى... -دەرەۋ جاۋاپ بەردى سول جاعىنداعى تۇرعان كومەكشى شيپاگەر.

  -نە بولىپتى؟

  -نە ناۋقاس ەكەنىن ايىرا المادىق. ەكى كوزىم شاعىپ اۋرىپ، باسىم شىداتپاي سولقىلدايدى دەپ زارلانادى.

  پروفەسسور ناۋقاس ادامنىڭ قىزارىپ كەتكەن،  قاندى ءىرىڭ تولعان كوزىنە ۇڭىلە قارادى دا  تۇكسيگەن قاباعىن اشپاستان:

  - ۇلگى!..- دەپ تۇسىنىكسىز كۇبىر ەتە ءتۇستى.

  كومەكشى شيپاگەرلەر پروفەسسوردىڭ بۇل كۇبىرىن ەستىپ، ناۋقاستىڭ كوزىندەگى ىرىڭنەن ۇلگى الۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىنە قويىستى.

  پروفەسسور ءوز كەڭسەسىنە كەتتى. كومەكشى شيپاگەرلەر ناۋقاستىڭ ماڭىنا كەلىپ قاربالاستانا باستادى، ال ەندى قالىپتى ەمدەۋ وسى ۇلگىنى تەكسەرىپ، نە اۋرۋ ەكەنىن انىقتاعان سوڭ باستالاتىن.

  ەكى كومەكشى شيپاگەر ناۋقاستىڭ كوزىندەگى ىرىڭنەن ۇلگى العان سوڭ، پروفەسسوردى شاقىردى. پروفەسسور ميكروسكوپقا ءۇڭىلىپ، ءبىر مۇنشا ۋاقىت ءۇنسىز قاراپ تۇردى. ونان باسىن كوتەرىپ، كۇلىمسىرەي قارادى. تالاي جىلدان بەرى ونىڭ جانىندا ىستەپ كەلە جاتقان كومەكشى شيپاگەرلەر ونىڭ جىميعانىن تۇڭعىش رەت كورۋلەرى ەدى. پروفەسسور سورەدەگى كىتاپتاردان بىرنەشەۋىن الىپ، الدەبىر جەرلەرىن پاراقتاپ، وقي تۇرىپ، «دۇرس....ىم.....ىم...» دەي بەردى. سوڭىرا جانىندا وزىنە بار نازارىن سالا قاراپ تۇرعان كومەكشى شيپاگەرلەرگە:

  -باسقالاردى شاقىرىڭدار، شاكىرتتەر دە كەلسىن،- دەدى.

  پروفەسسوردىڭ كەڭسەسىنە باس شيپاگەرلەر مەن شاكىرتتەر لىق تولدى. جەر جىلجىسا جىلجىمايتىن، سالماقتى پروفەسسور بالالار مەرەكەسىندە قىمبات باعالى تارتۋعا قول جەتكىزگەن جارلى بالاسىنداي مارە-سارە بولىپ قۋانىشقا قارىق بولىپ ءجۇر. تۋمىسىندا سالماقتى دا سابىرلى، ەشتەمەگە  ەلپ  ەتپەيتىن پروفەسسورىمىز ميكروسكوپتىڭ ماڭىندا شىر كوبەلەك اينالىپ ەبەلەك قاعادى. ءبىر كەزدە ول شاكىرتتەرى مەن كومەكشىلەرىنە قاراپ الىپ:

  -بالالارىم، ابزال ءسات... ابزال ءسات دەگەنىمىز وسى... جاڭا، جاڭا بولعاندا ايرىقشا جاڭا ءبىر ميكروبتىڭ جانىندا تۇرمىز. بۇل دەگەنىڭىز تابىلا بەرمەيتىن قۇبىلىس...  قۇبىلىستىڭ كەرەمەتتىگى مىنادا، بۇل  ميكروبتى كورمەگەن كوز ءبولىمى ماماندارى دۇنيەدە تولىپ جاتىر... نەتكەن باقىتتى ەدىڭدەر، شاكىرت كۇندەرىڭدە-اق باقتارىڭ جانىپ بۇل ميكروبتى كورىپ، كوز ايدىن بولدىڭدار... مىناداي

  ناۋقاسپەن جۇعىمدالۋ دەگەنىڭىز ميلليوننان ءبىر، ءتىپتى، بەس-ون ميلليوندا ءبىر!..

  قولدارى ەربەڭ-ەربەڭ ەتىپ، شاتتانعان پروفەسسور جاڭا ميكروب جايلى تامسانا سويلەدى.

  -ءوز باسىم مۇنداي ميكروبتى ەكىنشى رەت  كورۋىم... پاريجدا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە، وقىتۋشىم مۇنداي ميكروبتى ءبىر رەت كورسەتكەن ەدى. ونداعى ناۋقاس افريكالىق بولاتىن. بۇل تۇردەگى ميكروب كوزگە كىرسە ءبىر تاۋلىك ىشىندە داۋالاماسا كوزدى سوقىر قىلادى. كوز سوقىر بولعان سوڭ بارىپ اۋىرعانى باسىلادى. سول ءۇشىن تەز ارادا داۋالاۋ كەرەك،- سودان سوڭ پروفەسسور كومەكشىلەرىنە قاراپ،- مىنا ادامنىڭ كوزى اۋىرعالى قانشا ۋاقىت بولىپتى؟- دەپ سۇرادى.

  -كەشە كەشكە جاقىن، شيپاحانامىزعا تۇندە اكەلىندى.

  -اپ بالە! دەمەك، داۋالاۋ الىپ بارىلماسا، ەندى بىرەر ساعاتتان كەيىن كوزى كورمەس بولىپ قالادى. ودان بۇرىن شىداتپاي اۋىرادى. ويتكەنى ميكروبتار كوز قاراشىعىنا مەكەندەنىپ، قاتتى ازاپتايدى،  ۇلكەن ميدىڭ كورۋ ورتالىعىنا دەيىن تارالىپ، ميدى ويراندايدى. كانە، تاياڭدار، بارلىقتارىڭ ميكروبتى كورىپ الىڭدار.

  جاردەمشى شيپاگەرلەر مەن شاكىرتتەر ميكروسكوپقا ءۇڭىلىپ ميكروبتى كورىپ قالۋعا ەنتەلەدى. ال ارقا-جارقا  بولىپ  شاتتانعان پروفەسسور  شيپاگەر دوستارى مەن مەديتسينا سالاسىنداعى ۋاكىلدەرگە بۇل حاباردى تەلەفون ارقىلى جەتكىزۋدە. ول بۇل وقيعانى توسىن وقيعا  رەتىندە ەمەس، قايتا ءبىر مۇھجيزا رەتىندە سۇيىنشىلەپ جاتىر.

  - دوسىم، عاجايىپ ءبىر وقيعا بولدى... كەز كەلگەن ۋاقىتتا تابىلمايتىن، كورۋگە بولمايتىن...  دەمەك، ءسىز ءومىر بويى كورمەگەن، كەمدە-كەم كەزدەسەتىن ءبىر قۇبىلىس، دوسىم... بۇكىل تۇركيا جەرىندە مۇنداي قۇبىلىستى كورگەن ادام بار ەكەنىن بىلمەيمىن، ءوزىمدى ۇستاۋدان قالدىم، دوسىم...

  پروفەسسور تەلەفون ترۋپكاسىن قويعان سوڭ، ماڭىنداعىلارعا:

  -كوردىڭدەر مە؟- دەدى ول،- ايتپادىم با، ول بۇل ميكروبتى كورمەگەن دەپ.

  بۇل ارادا تۇرعانداردىڭ بارلىعى ايگىلى شيپاگەرلەردەن بولا تۇرسا دا بۇلاردىڭ بىرەۋى دە بۇل ميكروبتىڭ زالالى جونىندە ويلاپ تا قويمادى...

  قىزىنىپ، جەلپىنىپ العان پروفەسسور جان-جاققا تىنىمسىز تەلەفون سوعادى، ودان تۇرىپ، شاكىرتتەرى مەن كومەكشىلەرىنە الدە بىردەمەلەرى تۇسىندىرەدى.

  -ميكروب اشىق اۋادا جاساي المايدى، دەرەۋ ولەدى... سوندىقتان دا مۇنداي ميكروبپەن جۇعىمدالعان ناۋقاستار كەمدە-كەم كەزىگەدى. ويتپەگەندە، ادام بالاسىنىڭ بارلىعى سوقىر  بولىپ  قالار ەدى. ميكروب ءولىپ قالماسىن، ساق بولىڭدار!

  پروفەسسور ءۇشىن ەندىگى ەڭ ماڭىزدى ماسەلە ميكروبتى ءولتىرىپ الماۋ، ونى باعاسىز اسىل رەتىندە امان-ەسەن قورعاپ قالۋدا ەدى... كوڭىلى كۇپتى ول تۇسكى تاماقتى دا ەسىنەن شىعاردى. جاڭا ميكروبتىڭ مىڭ ەسە ۇلكەيتىلگەن سۋرەتىن سىزۋ جانە وقۋشىلارىنىڭ كومەگىندە جاڭا ميكروبتى حالىققا ساۋعا رەتىندە ۇسىنۋ ءۇشىن دايىندىق كورۋ دەگەندەي جاردەمشىلەرىنە ميكروبقا قاتىستى بۇيرىقتار بەرە باستادى.

   پروفەسسور توم-توم كىتاپتار مەن ەستەلىكتەردى اقتارا، الدەبىر بەتتەرىن بۇكتەپ، بەلگى سالا تۇرىپ، وسى بۇيرىقتاردى بەرۋمەن بولدى.

   سول كۇنى شيپاحانانىڭ كوز اۋرۋلار بولىمىندە جاڭا ميكروبپەن اينالىسقانداردىڭ بارلىعى ناۋقاس تەكسەرۋ، ناۋقاستى قابىلداۋ دەگەندەي وزدەرىنە تيەسىلى مىندەتتەرىن قۇلان-تازا ۇمىت قالدىرعان ەدى.

  مەدبيكەلەر، ناۋقاسقا قارايتىندار، ءتىپتى، تازالىق جۇمىسكەرلەرىنىڭ ءوزى دە جاڭا ميكروب ءۇشىن قىزمەت قىلدى. تاپ بۇگىنگە دەيىن بۇل شيپاحانانىڭ جوعارى-تومەنى مۇنداي كوڭىلدى قاربالاستىققا ءتۇسىپ كورمەگەن-دى. بۇل ىستەن  حاباردار بولعان باسقا ءبولىمنىڭ شيپاگەرلەرى دە كوز اۋرۋلار بولىمىنە قاراي اعىلدى. پروفەسسور مەيلى كىم الدىنا كەلسىن، ولاردىڭ بارلىعىنا جالىقپاي ءتۇسىندىرىپ، لەكسيا جاساۋمەن بولدى.

  كىسىنى تاڭقالدىراتىنى سول كۇنى ءتۇن ورتاسىنان اسقانشا كوز ءبولىمىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرى ساتكە بولسا دا دەم المادى. مەديتسينا مەكتەبىنىڭ ۇلكەن زالىندا پروفەسسوردىڭ ەرتەڭگىلىك دوكلات جاساۋىنا ارناپ دايىندىق تا كورىلدى. پروفەسسور سول كۇنى وتە جاي قايتتى. ءبىراق ۇيىنە جەتىپ العان سوڭ دا ۇيقىسىن تارىك ەتىپ، عىلمي بايانداما ءۇشىن دايىندىق كوردى. «مەنىڭ مىنا باياندامام مەديتسينا عىلىمىندا جوعارى مارتەبەگە يە بولىپ، قىزىعارلىق ءبىر عىلمي ناتيجە بولارى حاق» دەپ ويلادى ول.

  پروفەسسور الگى جاڭا ميكروبتى لابوراتوريا دا  باسقا ورىندا جاساي بەرەتىن ەتۋدى  ويلاستىرعاندىقتان، جەرگە جارىق تۇسىسىمەن شيپاحاناعا قاراي اسىقتى، اسىققانىنا بولايىن، ميكروب ءولىپ قالعاندى قويىپ، قايتا كوبەيە تۇسكەن ەكەن.

  قولدارىن ۋقالاپ، سۇيسىنە جىميعان پروفەسسور كەزىككەندەرمەن امان-سالەم جاساسىپ، ءماز-مايرام بولىپ توقتاي الماي ءجۇر، ءتىپتى، مەدبيكەلەرمەن دە قالجىڭداسىپ قويادى.

  ۇلكەن زالداعى لەكسيادا عىلىم سالاسىنداعى ەڭبەگىمەن قاتىناسقانداردىڭ بارلىعىن ريزا ەتكەن ەرەكشە ساۋاتتى جاسالعان بايانداما بولدى. پروفەسسور بۇنىمەن عانا توقتاپ قالعان جوق، وسى ءبىر كەمدە-كەم ۇشىرايتىن مۇھجيزانى شەتەلدەردەگى ايگىلى شيپاگەر دوستارىنا، ۇستازدارىنا جانە مەديتسيناعا قاتىستى بولعان باسقا ادامدارعا تەلەگرامما ارقىلى حابارلاندىردى.

  كوز اۋرۋلار ءبولىمى وزگەشە ءبىر عىلمي تۇسكە ەنگەن ەدى، شيپاگەر، شاكىرت اتاۋلى ۇستازدارىنان شابىت الىپ، اياقتارى جەرگە تيمەي زىر جۇگىرىپ ىستەۋدە. بۇل ميكروبتىڭ قوعامعا سالار زيانىن سەزىنە الماعان ءۇش  جاردەمشى شيپاگەر ميكروبتىڭ دومالاق پىشىندە ەكەنىن بايقاعاندارىن ايتا قويماق بولىپ كەلگەندە، پروفەسسوردىڭ ەسىگىن دە جاپپاستان، ساۋساقتارىن ايقاستىرىپ، ىڭىلداپ ءان ايتىپ جۇرگەنىن  كوردى.  كومەكشىلەر وعان بايقاعاندارىن جەتكىزىپ ەدى:

  -بارلىعى مۇندا كەلسىن! -دەدى شابىتتانعان الپەتتە.
 
  كوپ وتپەي كەڭسە ىشىنە ادام لىق تولدى. پروفەسسور ولارعا بۇل جايىندا جاڭا كىتاپ جازۋدىڭ كەرەكتىگى جايلى ايتا كەلىپ:

  -الگى ناۋقاستىڭ احۋالى قانداي؟- دەپ سۇرادى.

  ناۋقاستى باقىلاۋ مىندەتى جۇكتەلگەن شيپاگەر:

  -كوزى مەن باسىنىڭ اۋىرعانى باسىلىپتى،- دەدى.

  -ودان باسقا؟

  -كوزى  ەشتەمە  كورمەيدى ەكەن.

  -بولدى،- دەدى پروفەسسور سۇيسىنە جىميىپ،-  ايتپاپ  پا ەدىم، ءبىر تاۋلىك ىشىندە داۋالاماسا كوزى كورمەس بولىپ قالادى، كوزىنىڭ اۋىرعانى دا باسىلادى دەپ. دەمەك، بۇگىن كوزى كورمەس بولىپ قالعانى انىق بولدى. ءبىلىم وتقا كۇيمەيدى، بالالارىم، ءبىلىم ءۇشىن العا!

  پروفەسسور  جاردەمشى شيپاگەر مەن شاكىرتتەرىن ەرتىپ، نىق قاداممەن جاڭا ميكروبقا قاتىستى بولعان جاڭا تاجىريبەلەر جاساۋ ءۇشىن كوز اۋرۋلار ءبولىمنىڭ لابوراتورياسىنا قاراي اياڭدادى.

اۋدارعان - مۇرات قاسەن ۇلى




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn