ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 2 -كۇنى 147 ـ سان
الۋان ءتۇرلى قيمىلدارمەن ” 1 ـ شىلدەنى“ قارسى الدى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 1 -كۇنى 146 ـ سان
شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر سايلانىپ شىقتى
«شياڭگاڭنىڭ ۇزاق ۋاقىت گۇلدەنۋىن، ورنىقتىلىعىن بۇلجىماستان قورعادى − باس شۋجي شي جينپيڭ ”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىمنىڭ“ شياڭگاڭداعى امالياتىنىڭ ورنىقتى قاداممەن الىسقا جەتۋىنە جەتەكشىلىك ەتتى»
عىلىم - تەحنيكانىڭ جان تامىرىن ءوز قولىمىزدا مىقتاپ ۇستاپ، ەلىمىز دامۋىنىڭ دەربەستىگىن، ءوزىن -ءوزى باسقارۋىن، حاۋىپسىزدىگىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ كەرەك
شىنايى قامقورلىق تيانشاندى مەيىرگە بولەدى، ىقىلاستى تاپسىرما العا باسۋعا ۇندەدى
ءتۇيىندى يگەرىپ، ولقىلىقتاردى تولىقتاپ، ساياحات ارقىلى شينجياڭدى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارايىق
بۇكىل رايوننىڭ ارىز - ارمان قىزمەتى ءماجىلىسى اشىلدى
شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر سايلانىپ شىقتى

كىتاپ -ءومىردىڭ شام-شىراعى

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/8/7 10:57:15

ديداربەك زاكىرجان ۇلى

  كىتاپ _ اقىل-ويدىڭ ەنشىسى؛ كىتاپ _وتكەن تاريحىڭدى ۇرپاعىڭا ۇعىندىرۋشى   ۇلاعاتتى ۇستاز. ءبىز مىنا التىن عاسىردا اقىل-ويدان دا، ۇلى ۇستازدان دا كەندە ەمەسپىز. كەندەلىگىمىز بولسا ءوزىمىزدى-ءوزىمىز باعامداي بىلمەۋىمىزدەن تۋىنداعان قوراش ساناۋ يدەياسى بولار. ءبىز كىتاپتى قاپتاعان توپان سۋعا باتپايتىن الىپ كەمەگە بالاپ ءجۇرمىز. قانداي ۇلى، قانداي كەرەمەت سەنىم، ۇمىتكەرلىك. ويتكەنى الىپ تەڭىزدىڭ ءوزى دە تەبەن كوز تامشىدان باستاۋ الاتىن جاراتىلىستىق زاڭدىلىققا باعىنىشتى. ونىڭ تامىرى _ بۇلاق، باقىتى _ تامشى. بۇلاق تا بىردەن بۇلقىنىپ اقپايدى، جىلان كوزدەنىپ بىردەن مىڭعا ۇلعايادى. تامشى دا بيىكتەن تومەنگە تامادى. تاما-تاما تەڭىزدى ات جالدانعان تولقىنعا جۇكتى ەتەدى. قۇشاعى سىرلى، قويناۋى قۇت تەڭىز دەگەنىمىز ۇنسىزدىك،تىنىمسىز قوزعالىس، تامشىدان قۇرالادى. بۇل الىپ تەڭىزدىڭ ايدىنىندا بۇلقىنعان تامشىنىڭ جانى ءارى   تەگىنە  ءتان  قۇدىرەتى، ياعني «تەڭىزگە تامعان تامشىنىڭ» نازىك سۇلۋلىعى. سۇلۋلىق بار جەردە ءۇمىتتىڭ جانعان شامى سونبەيدى. سول ءۇشىن دە الىپ تەڭىز ايدىنى كۇندى وزىنە عاشىق ەتەدى.

  ال، ءبىز ادامزات تا ءومىردىڭ ايدىنىنداعى قوزعالىس كۇشىنە يە ءبىر تامشى قاننىڭ قۇدىرەتىندە ءومىر ءسۇرىپ، ءومىردىڭ ءمانىن كەش تۇسىنەمىز. ءبىز عانا ەمەس، كەشەگى وتكەن اقىل-وي يەلەرى دە كەش ۇعىنعان. وعان اقىل-وي جاۋھارى كىتاپ كۋا. نەگە دەيسىز عوي؟! الىپ تەڭىز ايدىنىنان ادامزات ءومىرىن قۇتقاراتىن كەمە تۋادا جوق، ول ءوز اقىل-ويىن كەمەلدەندىرۋ بارىسىنداعى ىزدەنىستىڭ، تالپىنىستىڭ، ۇزدىكسىز قۇلشىنىستىڭ جەمىسى. كەمە جوقتان بار بولىپ دامىدى، كەمەلدەندى. ال كىتاپ تا سول سياقتى جوقتان بار بولدى. كەمەنىڭ قادىرىنە جەتۋ تابانى تەڭىزگە تيمەگەن بەيباقتىڭ تۇسىنە دە كىرمەيدى.

ول سوندىق ءۇشىن كەمە. تەڭىز ايدىنىندا تاۋ تولقىندى كەۋدەسىمەن سوققان كەمەنىڭ العا ۇزاعانى سياقتى رۋحاني دۇنيەنىڭ جاۋھارى كىتاپ تا ءدال سونداي تاعدىردىڭ ەنشىسىندە. ول دا ءومىر مەن ءولىم ارپالىسىندا العا وزادى. كىتاپ ولمەيدى ەمەس ولەدى. ونىڭ ءولۋى -وقىرماننىڭ وقىماۋى، توزۋى _ ورتكە، سۋعا جەم بولۋى. ءبىراق، ونى ماڭگىلىك ولتىرمەيتىن نارسە: وزىق اقىل-وي، سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىك، ۇمىتكەرلىك. ويتكەنى «ءۇمىت مۇمكىندىككە سۇيەنەدى، ءۇمىت بار جەردە جەڭىس بار» (شەكسپير).

  اقىل-ويى تولىق جەتىلگەن، سانا-سەزىمى دۇرىس، ىنتاسى بار ۇرپاق قولىنداعى كىتاپ ماڭگىلىك اقىل-ويدىڭ جاۋھارى. ول كۇن سايىن كۇندەي نۇرلى ساۋلەسىن بارشا ۇمىتكەر جاس جۇرەكتەرگە سيلاي بەرمەك. جاس جۇرەكتەر قاشان دا اتا-انانىڭ الپەشتەۋىندەگى بالاۋسا تال. وعان  نەنىڭ  قاجەت ەكەنىن اتا-اناسى سەزە بىلمەسە، ول قانشالىق قۇنارلى توپىراقتان ءنار الىپ كوككە ورلەگەنىمەن، «جالعىزدىڭ شاڭى  شىقپايدى»، نە «جالعىز اعاشقا جان جۋىماس» بولادى. سوندىقتان دا ءومىردىڭ ءمانى، تىرلىكتىڭ ءسانى، جۇرەكتىڭ باقىتى كەنىشتى قازىنا كىتاپتان وزەك جالعايدى. ادام ءومىرى دە كىتاپ سياقتى ءاربىر بەت كۇندەلىكتەن، وزگەگە جىلۋلىق سيلايتىن اسىل سوزدەن، ماعىنالى تىلەكتەن قۇرالادى. ءومىرىڭدى قادىرلەي   الماساڭ بۇگىن نە ەرتەڭ-اق جىرتىلىپ تىناسىڭ؛ ءومىرىڭدى ايالاي، قورعاي بىلمەسەڭ، وزەگىڭە ءورت كەتىپ كۇيىپ-جوعالاسىڭ؛ ءومىرىڭدى تۇسىنە بىلمەسەڭ، سۋ تيگەن قاعازداي ەزىلىپ تىناسىڭ. تەك،«ءومىردىڭ وزىندەي ماڭگىلىك دانالىق»   كىتاپتا عانا.

  كىتاپتى قادىرلەۋ _ اقىل-ويىڭدى قادىرلەگەنىڭ؛ اقىل-ويىڭدى قادىرلەگەنىڭ _ ۇلتىڭنىڭ ءومىرىن ايالاعانىڭ؛ ۇلت ءومىرىن ايالاعانىڭ _ ۇرپاعىڭدى ونەرگە، اقىل-ويعا باۋلىعانىڭ. اقىل-ويعا كەنجەلىك ەتپەگەن ۇرپاق عانا ءومىردىڭ ات جالدانعان تەڭىز ايدىنىندا جەلگە قارسى قاراپ جەلكەن تارتا الادى. وندا جەلكەننىڭ جەلبىرەۋى ۇلتىڭنىڭ ەرتەڭگە سەنىم بايلاعان جىگەرىنىڭ، ءۇمىتىنىڭ جالاۋى بولماق.

  جالاۋدىڭ ۇرپاق قولىندا كوتەرىلمەۋى _ اتا-انانىڭ بەيشارالىعى،   بىلىمسىزدىگى، تار ورىستىگى. ءوز ءومىرىن ويىنشىق ەتكەن اقىماق تاعدىر _ كىتاپقا ۇلت تاعدىرىن بايلاماعان اتا-انانىڭ قولىنان عانا كەلەدى. ساناسىزدىق جايلاعان كۇركەشەدە كىتاپتىڭ قۇنى وتتىق عانا. ال بىلىمدىلىك   ورەسى ەنجايلاعان كوشەلى ەلدىڭ كۇركەشەسىندە كىتاپ ونەگەلى ساۋلەسىن توگەتىن شام-شىراق. وندا قاراڭعىلىق، ۇمىتسىزدىك، تابانسىزدىق، نەمقۇرايلىلىق قاسىرەتى بولمايدى.

  «ايداعانى بەس ەشكى، ىسقىرىعى جەر جارعان» قۇرعاق ايعايشىل، دۇنيەقورلىق تاستاي قاراڭقىعا باسىن كەسىپ الساڭ دا بارمايدى. ال كىتاپ قۇمارلىق  قاراڭعىلىقتى جارىققا اينالدىراتىن قۋاتقا يە ىزدەنۋ ىنتاسى مەن ويشىلدىق. ويشىلدىققا قاجىر-قايراتىڭدى جۇمساپ وقىساڭ، كوكىرەگىڭە توقىساڭ، ويىڭ كەمەلدەنىپ، ادامدىق قۇندى سەزىنەسىڭ، مىنەزدى بولساڭ، اقىلعا سەنسەڭ، ءومىردىڭ قۇندىلىعىن سەزىنگەن سايىن اقىل جاۋھارى كىتاپتى جان سەرىگىڭە بالايسىڭ. سودان بولار، اريستوتەل: «جاقسىلىقتى جاقسىدان تاپ» دەگەن. جاقسى مىنەزگە، بىلىمگە قۇشتار اتا-انانىڭ قولىنداعى جاس  ۇلاندار ءبىلىمنىڭ، ونەردىڭ، كىسىلىكتىڭ، شىنايى دوستىقتىڭ ۇلى كوكەسى تەك عانا كىتاپ ەكەنىن سەزە بىلەدى. اتا-انا ءوزى كىتاپ وقىماي تۇرىپ، «ۇرپاق كىتاپ وقۋدان جەرىدى، كىتاپ بەتىن اشپايدى، بىلىمنەن قوجىرادى» دەسە، بەينە اقىماقتىڭ اقىماققا جاۋاپ بەرگەنى سياقتى كۇلكىلى ءجايت. ءبىراق، كىتاپ وقىمايتىن جاستاردى سىنداۋعا كەلگەندە، كوزىمىزدى تارس جۇمىپ، اتتاندايمىز-اۋ قىرانىمىز تۇلكى العانداي. ال كىتاپ ساتىپ الۋعا كەلگەندە، قىراندى كورگەن تۇلكىدەي كۇيكى تىرلىكتىڭ ءار قىرقاسىنان بوي كورسەتىپ، سوقىر جارماعىمىزدى قيمايمىز. الايدا، جاستاردى ونەگەسىزدىككە  ءوزىمىز  تاربيەلەپ الىپ، كەمشىلىگىمىزدى ايتۋعا كەلگەندە، سوقىر جارماق قيماعان پەيىلىمىزدى ولسەك تە ايتپايمىز. تەك، «وقيتىن قۇندى كىتاپ جوق، بالالارىمىزعا ونەگە، ۇلگى الارلىق كىتاپ جوق، مازمۇن تارتىمدىلىعى جوق» دەپ كىتاپقا ءمىن تاعىپ، جالقاۋلىعىمىزدى جالتاقوي مىنەزىمىزگە جاسىرىپ، جوقپەن اۋىز سۇرتەمىز. ونداي اتا-انادا كىتاپ وقۋ تالعامى،  ويى، سانا-سەزىمى، اقىلى جوق. اقىلى جوق ادامعا اقىل ايتۋ تاستان تامىر ىزدەگەنمەن بارابار ءونىمسىز شارا. ال اقىلى تاستى تەسكەن جاندارعا قۇرعاق ايعايلاۋ قاجەت ەمەس. ولار ءومىردىڭ كوزى دە، ءوزى دە كىتاپ ەكەنىن مۇراتىنا جالاۋ ەتكەن ۇيرەنۋدى سۇيەتىن، ۇلاعاتتى كوكىرەگىنە ۇيالاتقان، كىسىلىكتىڭ كيەسىن بويىنا، ويىنا، اقىلىنا كەمەڭگەر اقىلشى ەتكەن ماڭگىلىك دانالىق يەلەرى.

  ۇلت ماڭگىلىك دانالىق  كوزى، ءسوزى، ءتىلى، اقىلى بار ۇرپاق قولىندا جەڭىس تورىنەن كورىنە بەرمەك. «كىتاپ _ ادام بالاسىنىڭ العا باسۋىنداعى باسپالداق» (م. گوركي). ءيا، باسپالداق   بولعان   جەردە   كىتاپ ءومىردىڭ شام-شىراعى بولارى دا داۋسىز. ول ساناعا قاراڭعىلىق، استە، جولاتپايدى. اقىل-ويعا قاراڭعىلىقتىڭ قوناقتاماۋى دانالىقتىڭ قۇدىرەتى. مىنە، بۇل ءبىز وقۋعا ءتيىستى كىتاپتىڭ شەكسىز ۇلىلىعى، مەيىرى، قۇدىرەتى. 





 
رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn