ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 12-ايدىڭ 12-كۇنى 275-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 11-كۇنى 274-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 10-كۇنى 273-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 8-كۇنى 272-سان
ۇيرەنۋ بارىسىنداعى قيىنشىلىقتى شەشىم ەتتى
قىزمەت اترەتى جۇرتشىلىققا شىنايى قىزمەت وتەدى
ەمدەۋ جاعىندا حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتىن تياناقتاندىردى
مەيىر باعىشتاۋ سومكەسىن قىستاقتاعى بالالارعا تاراتىپ بەردى
پارتيانىڭ ءتيىمدى ساياساتىنان حاباردار بولۋىنا قىزمەت وتەدى
وتباسى جاعدايىن ۇعىسىپ، تۋىسىمەن ەمىن-جارقىن اڭگىمەلەستى
پارتيانىڭ ءۇنىن تۋىستارىنا دەر كەزىندە جەتكىزدى
«ماي بوياۋلى سۋرەتتەي تارباعاتاي» ساياحاتشىلارعا تەرەڭ اسەر قالدىردى
ونەرىمەن تانىلعان بويجەتكەن
كومىر جەتكىزىپ بەرىپ، قيىنشىلىعىن شەشىم ەتتى
بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ادالدىقپەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ كۇرەسىنىڭ تىڭ جەڭىسىنە ۇزدىكسىز قول جەتكىزەيىك
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماقتىق پارتكومنىڭ وزەكتى گرۋپپاسى 37-رەتكى كوللەكتيۆ ۇيرەنۋىن وتكىزدى
باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا قۇدىرەتتى كۇش ۇيىستىرامىن
«ءۇش ءتۇرلى كۇشكە»، «ەكىبەتكەيلەرگە» قارسى سوڭىنا دەيىن قاندى شايقاس جۇرگىزۋگە سەرت بەرەمىن
«ءۇش ءتۇرلى كۇشتى»، «ەكىبەتكەيلەردى» باتىلدىقپەن تىپ-تيپىل الاستايمىن
بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ كۇرەسىندە باستاماشى بولامىن
ۇلتتىق بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋدىڭ ۇلگىسى بولامىن
2018-جىلى 12-ايدىڭ 7-كۇنى 271-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 6-كۇنى 270-سان
2018-جىلى 12-ايدىڭ 5-كۇنى 269-سان
ايدس اۋرۋىنان ساقتانۋ بىلىمدەرىن اۋىل-قىستاققا ۇگىتتەدى
قىزمەت اترەتى ءار ۇلت بۇقاراسىنا شىنايى قىزمەت وتەدى
نەگىزگى زاڭ رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، نەگىزگى زاڭدى قورعادى
زاڭدى ۇگىتتەۋ قيمىلىن ورىستەتتى
حاۋىپسىز ءوندىرىس جۇرگىزىپ، باس اماندىقتارىنا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى

ارام شوپتەردىڭ زيانىنان ساقتانۋ شارالارى

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/9/14 13:35:08

  جازيرا مىرقان قىزى

  ارام ءشوپتىڭ ەگىس داقىلدارىنا تيگىزەتىن باستى زيانىنا كەلسەك،ەگىس اتىزىنداعى ءتۇرلى ارام ءشوپ ەككەن داقىلدارمەن قاتارلاسا ءوسىپ، كۇن نۇرى، اۋا، سۋ جانە قورەكتىك زاتتارمەن تالاسىپ، داقىل مايساسىنىڭ كۇن نۇرىنان پايدالانىپ فوتوسينتەز جۇرگىزۋىنە كەدەرگىلىك جاسايدى. اتىز توپىراعىنداعى سۋ جانە قورەكتىك زاتتاردى ءسىمىرىپ الادى دا  توپىراق داقىلداردىڭ سۋ مەن قورەكتىككە بولعان قاجەتىن قاناعاتتاندىرا المايدى. ارام ءشوپ قالىڭ وسكەن اتىزدا اۋا الماسۋ شارت-جاعدايى تومەن بولعاندىقتان داقىل مايساسىنىڭ تىنىس  الۋ ورتاسى شەكتەمەگە ۇشىرايدى، مايسا ويداعىداي ءوسىپ-جەتىلە المايدى. ونىڭ ۇستىنە ارام ءشوپ داقىلداردا بولاتىن دەرت-دەربەز، زياندى جاندىكتەردىڭ پايدا بولۋىنا ءتيىمدى  ورتا جاراتىپ، داقىلداردىڭ ءتۇسىمى مەن ساپاسىن  تۇرلىشە دارەجەدە تومەندەتەدى. سول سەبەپتى  داقىلداردان  مول  ءونىم  الۋ  ءۇشىن، ەڭ الدىمەن  اتىزدارعا ارام ءشوپ  قاپتاۋىنىڭ الدىن  الىپ، كوپ جاقتىلى  عىلمي، الۋان شارالاردى   جەرلىك جاعدايعا سايكەستىرە قولدانا ءبىلۋ كەرەك.

  1. اڭىز الماستىرىپ ەگۋ

ەگىس اتىزدارىنا  داقىلداردى  اڭىز  الماستىرىپ ەگۋ ارقىلى  ارام ءشوپتىڭ  ەكولوگيالىق ورتاسىن وزگەرتىپ، كەيبىر ارام ءشوپتىڭ ءوسۋىن تەجەۋگە جانە تۇبەگەيلى جويۋعا بولادى. ماتەريالدارعا نەگىزدەلگەندە، اتىزعا ءۇرتىس 3 جىل ءبيداي ەگىپ، 4-جىلى كارتوپيا ەكسە ءتيىمدى بولىپ، بۇرىن ءبيداي اتىزدارىنىڭ ءار شارشى مەتر جەرىنە 100 ءتۇپ قارا سۇلى وسەتىن  بولسا، كارتوپيا  ەككەننەن كەيىن، ونىڭ نە ءبارى 7 تۇپكە ازاياتىندىعى؛ ال، ءبيداي ەگىلگەن اتىزعا كەلەسى جىلى جۇگەرى  ەگىلسە، اتىز شىرماۋىعى، قامىسقياق سياقتى كوپ جىل وسەتىن تىعىز تامىرلى ارام شوپتەردىڭ وڭاي وسەتىندىگى؛ ءبيدايدىڭ ورنىنا كۇرىش، مايلى داقىل ەگىلسە، بۇل تەكتەس ارام شوپتەردىڭ شىعۋىن تەجەۋگە بولاتىندىعى؛ بۇرشاق، مايلى داقىل ەگىلگەن اتىزدارعا كۇرىش ەگىلسە، قۇمتارى، ءيتقوناق، الابوتا سياقتى ارام شوپتەردىڭ  شىقپايتىندىعى  دالەلدەنىپ وتىر.

2. جەردى تەرەڭ جىرتۋ

  جەردى تەرەڭ جىرتقاندا، ءبىر جىلدىق جانە كوپ جىلدىق ارام شوپتەردى جويۋعا بولادى.  اتىزعا اشتى  جابايى  زىعىر، سىلدىر ءشوپ، مىڭباس شىرماۋىق، سۇلۋشاش، الابوتا، قۇمتارى، ءيتقوناق سياقتى ارام ءشوپ كوپ شىققان جىلداردا، ەگەر جەردى تەرەڭ جىرتسا، كەلەسى جىلى بۇل شوپتەر توپىراق بەتىنە وڭاي شىعا المايدى؛ قامىس، اتىز شىرماۋىعى، اقميا، قىمىزدىق سياقتى ارام شوپتەردىڭ تامىرلارى جەر بەتىنە شىعىپ قالادى دا بوران-شاشىننىڭ، كۇن نۇرىنىڭ ىقپالىمەن جانە تىرما سالۋ، تەرىپ تاستاۋ ارقىلى ونىڭ قايتالاي كوكتەۋ مۇمكىندىگى ازايادى. ماسەلەن، قارا  سۇلى تۇقىمى جەر جىرتقاندا 15 سانتيمەتر تەرەڭدىكتە قالسا، ءوسۋى باياۋلاپ، ءبيدايداي بوي تارتا المايدى.

3. ساپالى، سورتتى تۇقىم ەگۋ

ساپالى، سورتتى تۇقىمداردى تاڭداپ ەگۋ ءونىمدى، كىرىستى  ارتتىرۋداعى  ۇتىمدى جولداردىڭ  ءبىرى. داقىلدار  تۇقىمىنىڭ  ءبىر-بىرىنە  ۇقسامايتىنى  سياقتى، ارام شوپتەردىڭ تۇقىمى دا ءبىر-بىرىنەن مۇلدە پارىقتى بولادى. داعدىلى ەگۋ تاسىلىندە ەگىنشىلەر ارام  ءشوپ  تۇقىمىنىڭ ۇلكەن-كىشىلىگىنە، اۋىر-جەڭىلدىگىنە، تۇكتى-تۇكسىزدىگىنە، جىلتىرلىعىنا، قالقۋ دارەجەسىنە نەگىزدەلە وتىرىپ ۇشىرۋ، ماشيناعا سالۋ، ەكشەۋ، سۋعا سالۋ، تەرۋ سياقتى شارالاردى قولدانىپ، ولاردى داقىل تۇقىمىنان ەكشەپ شىعارىپ تاستاپ، تازا، دەرتسىز، قۇرتسىز، ءشوپ تۇقىمى ارالاسپاعان تاڭداۋلى تۇقىمداردى ەگۋ ارقىلى ەگىس داقىلدارىنىڭ  ءونىمىن جوعارىلاتادى.  ايتالىق، ءبيداي تۇقىمىنان قارا سۇلى  تۇقىمىن ارىلتۋ ءۇشىن ەكشەۋ، ۇشىرۋ شارالارى قولدانىلادى.

4. اۋلا تىڭايتقىشىن تولىق ءشىرىتىپ شاشۋ

ەگىنشىلىكتە اتىزعا اۋلا تىڭايتقىشىن شاشۋ ۇنەمى دارىپتەلەدى. مۇندا، اۋلا  تىڭايتقىشىن تولىق شىرىتكەندە، وعان  ارالاسقان ارام ءشوپ تۇقىمىن جويۋعا  بولادى. اۋلا تىڭايتقىشىنىڭ كەلۋ قاينارى اسا كۇردەلى، وندا داقىل ساباعى، داقىل تۇقىمى، جابايى  وسىمدىك تۇقىمى، قوقىر-قوقسىق سياقتى كوپتەگەن قوسپالار بار. ەگەر تىڭايتقىشتى تولىق  شىرىتپەي اتىزعا شاشسا، كوكتەۋ قۋاتىنا يە ءشوپ-شالاڭ تۇقىمى سول بەتىندە اتىزعا شاشىلىپ، اتىزدى ارام ءشوپ  باسىپ كەتەدى. دەمەك، اۋلا تىڭايتقىشىن تولىق ءشىرىتىپ، ونداعى ارام ءشوپ تۇقىمىن تۇبەگەيلى جويۋ - ارام ءشوپتىڭ زيانىنان ساقتانۋدىڭ ماڭىزدى شاراسى ەسەپتەلىنەدى.

5. داقىلداردى ءجيى ەگۋ

ەگىس داقىلدارىنىڭ اتىزداعى ءتۇپ سانى جيىلىگىن جوعارىلاتۋ - ەگىستىك جەردىڭ ارام ءشوبىن تەجەۋدىڭ جانە ونى جويۋدىڭ تاعى  ءبىر ءتۇرلى شاراسى.  ەگىس داقىلدارىنىڭ ءتۇپ جيىلىگى ارتسا، ارام شوپكە كۇن نۇرى تولىق تۇسپەيدى دە ارام ءشوپ ءوسىپ-جەتىلە الماي، قۋراپ جوعالادى. ارام ءشوپ كوبىندە جۇگەرى، گاۋلياڭ، شەكىلدەۋىك سياقتى بيىك وسەتىن داقىلداردان الاسا شىعادى. ەگەر مۇنداي داقىلدار ءجيى ەگىلسە، كۇن نۇرى  تولىق  تۇسپەگەننەن  كەيىن،  فوتوسينتەزدىك رولى تەجەلىپ، ارام ءشوپ وزدىگىنەن ىعىسىپ قالادى. ادەتتە سويا بۇرشاقتىڭ  مۋ  باسىندىق  ءتۇپ جيىلىگى 8 دە 10 مىڭ ءتۇپ، شەكىلدەۋىكتىڭ مۋ باسىندىق ءتۇپ جيىلىگى 2500 دە 3000 ءتۇپ، جۇگەرىنىكى 5  مىڭ ءتۇپ اينالاسىندا  بولسا  ۇيلەسىمدى  بولادى.

6. سۋدىڭ تازالىعىن ساقتاۋ

سۋ - وسىمدىكتىڭ تىرشىلىك نەگىزى. دەسەدە، كەيبىر ارام ءشوپ سۋ ارقىلى  تارالادى. ايتالىق، اتىزدارداعى ارپا باس، قارا سۇلى، سەلەۋ سياقتى شوپتەردىڭ تۇقىمى اتىزعا اعىپ كەلەدى. تاۋ بوكتەرىنە ءبىرشاما جاقىن ەگىستىك جەرلەردەن  اقميا، قاڭباق، سيىر جوڭىشقا سياقتىلاردى كوپتەپ كەزدەستىرۋگە بولادى. ەگىنشىلەر اتىز ارام ءشوبىن وتاعاندا،كوبىندە ارىقتاعى سۋعا نەمەسە ارىق جاعاسىنا تاستايدى. سول ارام شوپتەردىڭ تۇقىمى تابيعي تۇردە سۋمەن اعىپ بارىپ اتىزدارعا تارالاتىنىنا ءمان بەرمەيدى.  سوندىقتان اعىن سۋدىڭ تازالىعىن جاقسى ساقتاپ، ارام شوپتەردىڭ تارالۋىنان ساقتانۋعا ءمان بەرۋ ءتيىس.


       
رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.