ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن تيتتەي دە بوساڭسىماي مىقتى، ناقتى، ەگجەي - تەگجەيلى يگەرىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ قىزمەتتەرىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ويداعىداي ىستەۋ كەرەك
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ جانە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، ەگجەي - تەگجەيلى يگەرىپ، ناقتى يگەرىپ، تياناقتى يگەرىپ، ەكى جاعىن دا يگەرۋگە تاباندى بولىپ، قوس جەڭىسكە قول جەتكىزۋ كەرەك
ءبىر رەتكى ەرەكشە مەملەكەت تۋىن شىعارۋ سالتى
رۋحاني جاقتان ىندەتتەن ساقتانىپ، قيىنشىلىقتى بىرگە جەڭەيىك!
شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ مەن ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ قوس جەڭىسىنە تاباندىلىقپەن قول جەتكىزەيىك
سەنىمدى بەكەمدەپ، ۇزدىكسىز ەرلىكپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ حالىقتىق شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە جالپى بەتتىك قول جەتكىزەمىز
تاسىمال مولشەرىن ارتتىرىپ، شيكى زاتپەن قامداۋعا كەپىلدىك ەتتى
كوكتەم جاقىنداپ، كۇن بىرتىندەپ جىلىندى، سۇيىسپەنشىلىك قويۋلاي ءتۇستى
الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرلەرى ارەكەتتە
جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن اقىلداستى، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ مەن ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ويداعىداي ىستەۋ جونىندە ورنالاستىرۋ جاسادى
ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرىنە قامقورلىق جاساپ، ولاردى ايالاپ، ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ىزگىلىگىن ارداقتايمىز
باعىتتامالى كومەكتەسۋ ارقىلى شەشۋشى جەڭىسكە كۇش توپتايىق
ايماعىمىز ءتۇرلى شارا قولدانىپ، كوكونىسپەن قامداۋدى قامتاماسىز ەتتى
قوعامداعى قاۋىمنىڭ ماسكى ىستەتۋ تۋرالى باعدارلاما
اسقاق جىگەردى ساقتاپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزەمىز
رايونىمىزدىڭ كوپتەگەن تاراۋلارى شارا بەلگىلەپ، ىندەتكە قارسى اتتانۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىندەگى قىزمەتكەرلەرگە قامقورلىق جاسادى
ءبىرىنشى شەپتە ەرلىكپەن شايقاس جاساپ جاتقان كومپارتيا مۇشەلەرىنە قۇرمەت بىلدىرەمىز
ولاردىڭ جاستىق كوكتەمى «ىندەت» پەن شايقاستا الاۋلادى
«84» زارارسىزداندىرۋ سۇيىقتىعىن ورىندى پايدالانايىق
ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرىن قورعاۋعا، ولارعا قامقورلىق جاساۋعا، ولاردى ايالاۋعا، ءسوزسىز، وسكەلەڭ ءمان بەرىپ، ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ىندەتتى جەڭۋ كۇرەسىنە ۇزدىكسىز ساۋ - سالامات ات سالىسۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ توسقاۋىل شايقاسىنىڭ جانە كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە باتىل قول جەتكىزۋ كەرەك
ءبىرىنشى شەپتە شايقاس جاساپ جاتقان الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرلەرىنە قۇرمەت بىلدىرەمىز
ايماقتىق جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ-تىزگىندەۋ ورتالىعى لاباراتورياسىندا ۆيرۋسپەن «بەتپە-بەت شايقاس»جاساپ جاتقان لابارانتتار
ۇيدە وتىرىپ ۇيرەنۋدە كوزدى قورعاۋ ءبىرىنشى ماسەلە
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدى جانە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدى عىلمي ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جۇمىس باستاۋدى، ءوندىرىستى قالپىنا كەلتىرۋدى حاۋىپسىز، ءتارتىپتى ىلگەرىلەتىپ، تۇتاس جىلدىق نىسانا مەن مىندەتتەردى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
ءبىرىنشى شەپتە شايقاس جاساپ جاتقان الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرلەرىنە قۇرمەت بىلدىرەمىز
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ كەزىندە كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ ءتۇيىندى قىزمەتىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ كەرەك
شاۋەشەك قالاسى: ىندەت جاعدايى «كوجە-قاتىققا» ىقپال جەتكىزە المادى
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ جانە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قوس جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ سىندى قاتاڭ شايقاستى باتىل جۇرگىزەيىك
ۇلكەن شايقاستا اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى امالياتتا ايگىلەپ، ۇلكەن سىناقتا تولىمدى جاۋاپ قايتارايىق

نوبەل فيزيكا سيلىعى جايلى

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/10/12 11:17:21

   جاپونيالىق عالىم كاجيتا تاكااكي مەن كانادالىق عالىم ارتۋر ماكدونالد نەيترينو تەربەلىسىن زەرتتەۋ ارقىلى 2015-جىلعى نوبەل فيزيكا سيلىعىن ەنشىلەدى. فيزيكا سيلىعى شۆەتسيالىق حيميك الفرەدتىڭ وسيەتىندە ەڭ الدىمەن ورتاعا قويعان نوبەل سيلىق ءتۇرىنىڭ ءبىرى بولىپ، 1901-جىلدان بەرى 201 ادامعا بەرىلگەن. تومەندە وسى سيلىققا يە بولعان عالىمداردىڭ قىزىقتى حيكايالارىمەن تانىسىڭىزدار.

  بەرىلمەي قالعان ۋاقىتى

  نوبەل فيزيكا سيلىعى قازىرگە دەيىن 6 رەت بەرىلمەي بوس قالدى،ياعني  جەكە-جەكە 1916، 1931، 1934، 1940، 1941 جانە 1942-جىلدارى بەرىلمەي قالعان، مۇنداعى سەبەپ ءبىر جاعىنان، شارتقا ۇيلەسەتىن ادام تابىلماسا، ەندى ءبىر جاعىنان، دۇنيە جۇزىلىك ءبىرىنشى جانە ەكىنشى رەتكى سوعىستىڭ ىقپالىنا ۇشىراعان.

  جاس شاماسى
 

  نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعانداردىڭ ىشىندە جاسى ەڭ ۇلكەنى      ا ق ش– تىق عالىم رايموند داۆيس بولىپ، 2002-جىلى نوبەل سيلىعىنا يە بولعاندا 88 جاستا ەدى. سول كەزدە ول جاپونيالىق عالىم ماساتوشي كوشيبا جانە ا ق ش-تىق عالىم ريكاردو   جياكونيلارمەن بىرلىكتە « عارىش نەيترينوسىنا بارلاۋ جۇرگىزۋ» جانە     «عارىشتا X ساۋلە قاينارىنىڭ بارلىعىن بايقاۋ» جاعىندا جاسامپازدىق سيپاتتى تابىستارعا قول جەتكىزگەندىگى    ءۇشىن، نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعان.

  بۇل سيلىققا يە بولعان ەڭ جاس عالىم اۆستراليادا دۇنيەگە كەلگەن ۇلى بريتانيا عالىمى ۋيلليام لاۋرەنسە براگ بولىپ، ول 1915-جىلى X ساۋلەسىنىڭ كريستال قۇرىلىمىنا زەرتتەۋ جۇرگىزۋ جاعىندا اكەسىمەن بىرلىكتە نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعان، سول كەزدە ول نە ءبارى 25 جاستا ەدى.

  قازىرگە دەيىن نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعانداردىڭ ورتاشا جاس شاماسى 55 جاس بولعان.

  ەرەكشە سيلىق

  ا ق ش-تىڭ فيزيگى جون باردەن 1956-جىلى جانە 1972-جىلى نوبەل فيزيكا سيلىعىن ەكى رەت ەنشىلەپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن وسى سيلىق ءتۇرىن ەكى رەت ەنشىلەگەن تۇڭعىش ادامعا اينالدى.

  ەر عالىمدار بارىنشا شوعىرلانعان فيزيكا عىلىمىن زەرتتەۋ سالاسىندا ايەل عالىمنان تەك ەكى ادام عانا نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعان. 1903-جىلى فرانسيا عالىمى ماري كيۋري مەن ونىڭ جولداسى پيەر كيۋري بىرلىكتە وسى سيلىققا يە بولعان. سونىمەن كيۋري حانىم نوبەل سيلىعىنىڭ ءجۇز جىلدان بەرگى تاريحىنداعى وسى سيلىققا يە بولعان تۇڭعىش ايەل زاتىنا اينالدى ءارى 1911-جىلى جالعاستى نوبەل حيميا سيلىعىنا يە بولدى.
 
  1963-جىلى ا ق ش –تىڭ ايەل فيزيگى ماريا گوپەرت مايەر اتوم   يادروسى قۇرىلىمىن تۇسىندىرەتىن  ماتەماتيكا مودەلىن تاپقىرلاعاندىقتان، نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعان.

  زەرتتەۋ سالاسى

  جالپى بەتتىك كوز جىبەرگەندە، نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعانداردىڭ زەرتتەۋ سالاسى نەگىزىنەن بولشەك فيزيكاعا شوعىرلانعان.

  قىزىقتى ىستەر

  نوبەل فيزيكا سيلىعىن تاراتۋ بارىسىندا اتى-ءجونى ۇقساس بولعاندىقتان، قاتە تاراتىلعان ءجايت تە بولعان.

  1989-جىلى وسى سيلىقتىڭ يەگەرى نورمان رامسەي 2005-جىلى تىلشىلىكتى قابىلداعاندا ءوزىنىڭ سيلىققا يە بولعان جىلى باعالاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى ونى ا ق ش – تىڭ ۆاشينگتون قالاسىندا ەكەن دەپ ونىمەن اتى-ءجونى ۇقساس بولعان    ەكونوميسكە تەلەفون سوققاندىعىن ايتقان.

  رامسەي سول كەزدەگى جاعدايدى ەسكە الىپ، شامامەن تاڭعى ساعات 6 مولشەرىندە الگى نورمان رامسەيدىڭ ۇلى تەلەفوندى قابىلداپ، ەكى ويلى بولىپ اكەسىن وياتپاعان. ولار وعان  اكەسىنىڭ نوبەل فيزيكا سيلىعىنا يە بولعاندىعىن ۇقتىرماقشى ەكەندىگىن ايتقاندا، الگى جاس جىگىت « مىنە قىزىق، مەنىڭ اكەم  ەكونوميس تۇرسا، بۇل قالاي بولعانى » دەگەندىگىن ايتتى.

  نوبەل سيلىعىنا يە بولعان رامسەي 2011-جىلى دۇنيەدەن ءوتتى. الايدا، اتى-ءجونى ۇقساس بولىپ، قاتە تەلەفوندى قابىلداعان رامسەي مۇنداي باقىتقا ورتاق بولا المادى.

       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn