ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

وتاعاسى ءوز جاۋاپكەرلىگىن وتەي بىلسە ەكەن

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/10/12 11:51:00

كادىرقان قيزات ۇلى
 
  مەنى وسى ءبىر تاقىرىپ تالاي ۋاقىتتان بەرى مازالاي بەرەدى. ءوزىمنىڭ كوكىرەك تارازىما كوپ سالىپ كوردىم.  الايدا مەنى وسى ويعا جەتەلەي بەرەتىن تاعى ءبىر كۇش  باعالى بابا ءداستۇرى.

  حالقىمىزدىڭ ەجەلگى داستۇرىندە وتاعاسىنىڭ وتباسىنداعى ورنى بيىك تۇرعان، وندا بەلگىلى سەبەپتەردە بولعان بولۋى كەرەك. الايدا  اڭعارلى اجەلەرىمىز بەن   اقىلدى شەشەلەرىمىز وتاعاسىنىڭ ءتىپتى  اتىن دا  اتاماي،«وتاعاسى»، «بالالاردىڭ اكەسى»،«ءۇي يەسى»،«سەميا باستىعى» دەپ جۇبايلارىنا دەگەن بيىك قۇرمەتىن بىلدىرسە، ەندى ءبىر جاقتان، وزدەرىنىڭ دە سانالىلىعىن، سابىرلىلىعىن، كورەگەندىگىن، تەكتىلىگىن اڭعارتقان.

  وتاعاسىنىڭ ورنى بيىك تۇرعان سول ءبىر ءداستۇردىڭ دە وتباسىنا  تاربيەلىك رولى تىم جامان بولماعان. ال  انالار جاعى وتاعاسىنىڭ قاتال قاباعىن ايبار ەتىپ، بالالارىن بارلىق جاماندىقتان قالىس قالدىرعان، سول اكەنىڭ قاتال قاباعىن باعىپ وسكەن ۇلدار ار-ۇجداندى، قىزدار    اقىلدى دا يبالى بولىپ وسكەن. ‹‹قاتال تاربيە بالاعا بولاشاق اكەلەدى›› دەگەن  ءسوزدى حالقىمىز قالت ايتپاعانداي.

  ال انالار جاعى دا ەرىنە اقىلدان سەرىك، كوڭىلدەن كورىك بولىپ كەلسە  وتاعاسىلار دا جۇبايىنان تورىققاندا اقىل سۇراپ، اشۋلانعاندا انالار اقىلىمەن ساباسىنا ءتۇسىپ وتىرعان. وعان دالەل، بابالارىمىزدىڭ «قابىرعاممەن اقىلداسايىن»دەيتىن ءسوزى بولار.

  بۇل كۇندەرى ءداۋىر جاڭالانىپ، ەر-ايەلدىڭ ورىنى تەڭەستى، ايەلدەر وتباسى، وشاق قاسىنان شىعىپ، ءوزىنىڭ  اقىل-پاراساتىمەن قوعامنىڭ ءار سالاسىنا سۇبەلى ۇلەستەر قوسىپ كەلەدى. ەكونوميكالىق جاقتان دا ەرلەرمەن تەڭ تابىس تاۋىپ وتىر. بۇل جاعىن ابدەن تۇسىنۋگە بولادى.

  مەنىڭ كوڭىلىمە كەلە بەرەتىنى، كەيبىر وتاعاسىلاردىڭ وتباسىنداعى ورنىنىڭ تىم تومەندەپ بارا جاتقانى ەرىكسىز وي سالادى. ءسوزىمنىڭ شىندىعىن شىرايلاندىرۋ ءۇشىن تومەندە ءوزىم ءبىلىپ، سەزىپ، كورىپ جۇرگەن اينالامداعى بىرنەشە مىسالدى ايتا كەتۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن. ءبىراق مۇنى جالپى بەتتىك دەپ ايتۋدان اۋلاقپىن.

  كەيبىر ەڭبەگىن ەل قادىرلەپ جاتقان ەر ازاماتتاردىڭ قالتاسىندا كوك تيىنى بولماي، توسىننان جورا-جولداستارىنا جولىققاندا قيپاقتاپ، ءوزىنىڭ وتباسىنداعى  ەكونوميكادان ءبىر تيىندىق بيلىگى جوقتىعىن جاسىرا الماي قالاتىنىنا كوزىمىز جەتىپ ءجۇر. وسىنشاما قۇلشىنۋمەن تابىس تاۋىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ ەل الدىندا  جاۋتاڭداپ تۇرعانى قالاي ۇجدانىڭا تيمەسىن.

  بۇل كۇندەرى ‹‹ايەلدەر شايى›› دەگەن ءبىر ۇلكەن ناۋقان ەتەكتەپ ورىن الدى. ونىڭ قاتىناساتىن سانى دا ءبىرتالايعا باردى، بەرىلەتىن ورىن، جاسالاتىن داستارقاننىڭ كولەمى دە ۇلعايىپ،بارعان سايىن باسەكەلەسىپ بارادى. ال وسى شايدا،  ءسىرا، نە ايتىلادى؟ بۇل شايدىڭ ماعىناسى نە؟ بۇل جاعى ءدۇلدامال. دەسەدە، ەلگە ءتيىمدى، قوعامعا ۇيلەسىمدى ىستەر  ءۇشىن اقىلداسۋعا بولاتىن سەكىلدى. 
 
  اۋدان ورتالىعىندا تۇراتىن بەلگىلى مەكەمەنىڭ قىزمەتكەرى قىستىڭ ءبىر كۇنى  «كەلىنشەگىم جۇمىس بابىمەن ايماققا كەتتى،كەلىڭدەر، ءبىزدىڭ ۇيدە ءبىر جىلىكتى اسىپ قويىپ وتىرايىق» دەپ ءبىر توپ اعايىن-دوسىن شاقىرادى. ايتقانىنداي ەت اسىلىپ، داستارقان جايىلىپ،بىرەر قۇمىرادا قۇيىلىپ كەتەدى. اعايىندارىنىڭ اڭگىمەسى قىزىپ بىرنەشە ساعات وتكەن كەزدە اۋلانىڭ قاقپاسى قاعىلىپ الگى جىگىتتىڭ كەلىنشەگى كەلگەندەي بولادى، ورنىنان اتىپ تۇرىپ ءوڭ-ءتۇسى قاشىپ،  ابىرجىعان جىگىت اعايىندارىنا: ‹‹ويباي، اعايىندار، اسىلعان ەتتى جەي المايتىن بولدىق،ويتكەنى مەنىڭ ايەلىم كەلىپ قالدى، ەندى سەندەر ءۇيدىڭ ءىشىن    جيىستىرىپ تىپ-تىنىش قارتا ويناعان بولىپ وتىرا قالىڭدار، مەن مەسكەيدەگى ەتتىڭ كوزىن جوعالتايىن›› دەپ سىرتقا جۇگىرىپ شىعادى دا مەسكەيدەگى پىسىپ تۇرعان ەتتى اپارىپ بۇرىشتاعى ءساي ساقتايتىن بازعا ءبىر-اق توڭكەرەدى.

  ال سوندا ايەلىنەن وسىنشالىق قورىققان جىگىت ىنجىق پا؟ جوق الدە ايەلى سونداي سۇرقيا ما؟ءسىرا، مۇنى قالاي دەپ تۇسىنۋگە بولادى؟

  تاعى ءبىر جولى بەلگىلى ءبىر ونەرپاز دوسىمىز قوناقتارىن دوسىنىڭ اسحاناسىنا اكەلىپ جاقسىلاپ كۇتەدى. سوڭىنان اسحانا قوجايىنىنا ەسەپ جاساعاندا  جۇمسالعان قاراجاتى مىڭ يۋان اينالاسىندا بولادى.

  سوندا الگى ازاماتىمىز اسحانا قوجايىنىنا    «ءسىز بۇگىنگى ەسەپتى مەنىڭ ايەلىمە بەس ءجۇز يۋان بولدى دەپ قويىڭىز،ەرتەڭ  ايەلىم كەلىپ تولەيدى. قالعان سوماڭدى  كوپ ۇزاتپاي تاۋىپ بەرەيىن›› دەپ وتىنەدى. سيلى قوناعىنا ءبىر داستارقان جايعانى ءۇشىن وسىنشاما مۇشكىل حالگە تۇسەتىندەي نە جەتتى. اسحاناعا اپاردى دەمەسە ءبىر شاۋگىم شاي قازاقتىڭ بولىنبەگەن ەنشىسى عوي. 

  تاعىءبىر جولى ءبىر دوسىمىز ۇيىنە دامگە شاقىردى. ءبىزدىڭ كەلەتىنىمىزدى ەستىگەن الگى دوسىمىزدىڭ جەتپىس جاستاعى شەشەسى ولەڭ تىڭدايمىن دەپ ۇلىنىڭ ۇيىنە بىزدەن بۇرىن كەلىپ الىپتى. دوسىمىز اۋىلدىڭ دارقان كوڭىلىمەن ءبىر مالعا باتا جاساتىپ، ونان سوڭ ساۋىق-سايرانىمىزدى باستاپ كەتتىك. ءبىر ۋاقىتتا الدىمىزعا بابىمەن پىسىرىلعان تورە تاباق ەت تە كەلدى، سونىمەن  ءبارىمىز ورتامىزدا وتىرعان شەشەمىزگە باستى ءسىز   الىڭىز دەپ تىلەك بىلدىردىك. سوندا شەشەمىز تۇرىپ،«اينالايىن قاراقتارىم، قۇرمەتتەگەندەرىڭە راقىمەت،ءبىراق باستى  اتا-باباڭنىڭ جولى بويىنشا سەندەر الاسىڭدار، مۇنىڭ ماعىناسى شاڭىراق يەسى ەر ازامات بولسىن دەگەن ءسوز. ال مەن انالارىڭ  بولسامدا ايەل اداممىن، سەندەر ماعان بالا بولساڭدار دا ەر ازاماتسىڭدار›› دەپ باستى بىزگە كەستىرىپ،كەرەمەت ءبىر تەكتى ءسوز ايتقانى ەسىمدە.

  قاي قوعامدا بولسىن انالاردىڭ ورنى جوعارى ەكەنى تۇسىنىكتى. سەبەبى انالاردىڭ ارقالايتىن مىندەتى اۋىر، اسىرەسە ۇرپاقتى توعىز اي، توعىز كۇن كوتەرىپ ومىرگە اكەلگەننەن كەيىندە الاقاندا الپەشتەپ، ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولىپ، بار بابىن تاۋىپ ەسەيتۋ تەك انالار قولىنان عانا كەلەتىن ۇلى ەڭبەك. ودان تىس، ءار كۇنگى تۇرمىستىق كۇيبەڭ دەگەندەر جەتىپ اسادى. الايدا انا ورنىنىڭ بيىك بولۋىنداعى جانە ءبىر شارت ونىڭ اقىلدى، كەشىرىمشىل، قايسار جانە نازىكتىگىندە. 

  ول تابيعات سيلاعان ايەلگە ءتان ەڭ ۇلكەن قاسيەت، ەگەر ايەلدەر وسى قاسيەتىن جوياتىن بولسا ونداي ايەلدىڭ جانىنان بارلىق سۇلۋلىق جوعالادى دا وتە ءبىر سۇيكىمسىز جانعا اينالادى.

  حالىق اراسىندا «ايەل كۇيەۋىنە ەركەلەسە جەڭەدى، ەرەگەسسە جەڭىلەدى» دەيتىن ءسوز بار. سانالى ايەلدەر ءارقاشاندا ءوز ەرىنىڭ ايباتىن اسىرىپ، ولقىلىعىن تولىقتاپ جۇرەدى. باسقالاردىڭ الدىندا ودان قورقىپ تۇرعانداي، قۇرمەت بىلدىرەدى، امالياتتا بۇل كۇندەرى ەشكىمنەن ەشكىم قورىقپايدى، ءبىراق ونىڭ قورقىپ تۇرعانداي بولعانى ءوزىنىڭ ايەلگە ءتان نازىكتىگىن ساقتاپ تۇرعانى، ياعني ءوز ورنىن ساقتاپ باسقانىڭ ادامدىق ورىنىنا قۇرمەت ەتكەنى. بۇل جايلى اباي اتامىز ءبىر ولەڭىندە  «ءبىرىڭدى ءبىرىڭ قۇرمەت ىززەت     ەتىس، تۇرعانداي بەينە قورقىپ جانىڭ شوشىپ» دەمەپ پە ەدى.
 
   تاعى ءبىر جاعىنان العاندا، ەگەر وتاعاسىنىڭ وتباسىنداعى رولى تومەندەسە، ونداي وتاعاسىنىڭ ۇرپاق الدىندا دا    ەشقانداي بەدەلى قالمايدى. بەلگىلى ءبىر   ازاماتىمىز تولىق ورتانى وقىپ جاتقان بالاسىنان: «بالام بيىل بايگەگە تۇسەتىن جىلىڭ، وقۋىڭ قالاي بولىپ جاتىر» دەپ سۇراعاندا بالاسى قاباعىن ءتۇيىپ تۇرىپ:   ‹‹ونى سۇراپ نە قىلاسىڭ، ساعان ايتقانىمەن ۇعىپ جاتقان جوقسىڭ›› دەپ بەتىن ءبىر-اق قايتارعانىن جىلاعانداي بولىپ ايتقانى ەسىمدە.

  بالاسى اكەسىنە، ءسىرا، نەگە وسىلاي وجار مىنەز تانىتادى؟مەنىڭ ويلاۋىمشا، بالانىڭ ويىندا بارلىق ءىستى شەشەم عانا بىلەدى، اكەم ەشتەڭە بىلمەيدى، ويتكەنى وتباسىنداعى بارلىق ءىستى شەشەم باسقارادى، ءبارىن شەشەم عانا بىلەدى دەيتىن ءبىر كوزقاراس بولۋى مۇمكىن، ويتپەگەندە بالانىڭ اكەسىنە ونداي وداعاي جاۋاپ قايتارۋىنىڭ ەشقانداي ورنى جوق.

  بەلگىلى ءبىر وتاۋعا ايەلدىڭ  اكەسى قوناققا كەلگەن ەكەن، ەت پىسىپ داستارقانعا كەلگەندە ۇيدەن ەت كەسەتىن كوك تەمىر تابىلماپتى. بارلىق ءىستى ەرىنەن كورەتىن شارقايا ايەل: ‹‹بۇل ۇيدە كوك تەمىر بولمايدى، ويتكەنى بۇل ۇيدە ەركەك جوق ەمەس پە؟›› دەپ كۇيەۋىنە شادىرايا  قاراپتى، سوندا كۇيەۋى تۇرىپ:  ‹‹ەركەكتىڭ ءبارىن ورنىنان قۋدالاپ ايەل عىپ جىبەرسەڭدەر، بۇل ۇيدە قايداعى ەركەك بولادى›› دەپ مىسقىلداپتى. مىنە، قالجىڭ ءسوز دەسەك تە بۇل سوزدە  قازىرگى كەيبىر وتاعاسىنىڭ وتباسىندا    ەشقانداي  ورنى قالماعاندىعىن اشتى  مىسقىلمەن اشىنا اشكەرلەپ وتىرماي ما.

  ال وسىندا تاعى دا ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت كەيبىر وتاعاسىلار جالقاۋلىققا، بويكۇيەزدىككە وي الدىرىپ، ەشقانداي تابىس تاپپاي،قارتا قۇمارلىققا، ونان قالا بەرسە، بەكەرشىلىك پەن ىشىمدىككە سالىنىپ، وتباسىنا بولعان جاۋاپكەرشىلىك بورىشىن وتەۋ تۇگىل، ءوز وتباسىنا ءوزى ماسىل بولىپ  وتىرعان وتاعاسىلاردا جوق ەمەس. ارينە، وتباسىندا ونىڭ وتاعاسىلىق ورنى تومەندەيتىندىگى داۋسىز. مەن بۇنداي وتاعاسىلاردىڭ ورنىنا ەشقانداي تالاس جۇرگىزە المايمىن. حالقىمىزدا ‹‹بەلگىلى قويشىڭ جوق بولسا، بەلىڭدى بۋىپ قويىڭا شىق›› دەيتىن اتالى ءسوز بار. سوندىقتان كەيدە وتاعاسىنىڭ ويسىراعان ورنىن ايەلدەر جاعى قوسا الىپ جۇرەتىن جاعدايلاردى كورىپ جۇرەمىز. بۇل جاعىن القاۋعا بولادى. ال مەنىڭ ايتىپ وتىرعان وتاعاسىلارىم وتباسىندا تابىسى، قوعامدا ورنى بار، جانۇياسى ءۇشىن جانتالاسىپ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن تولىمدى وتاعاسىلار.

  اتا-انا وتباسىنىڭ قوس بوساعاسى،  وتاعاسى جانۇيانىڭ تىرەگى، حالقىمىزدا     ‹‹اكە _ اسقار تاۋ، انا _ ايدىن كول،بالا_ جاعاسىنداعى جاسىل قۇراق›› دەگەن تاماشا تەڭەۋ بار. بۇل ۇشەۋى تۇتاس تابيعاتتى قۇراپ تۇرعان ءبىر ءبۇتىن تۇلعا. ەگەر  ونىڭ ءبىرى كەم بولسا تابيعات ورتالايدى، ءسانى كەتەدى ءارى تابيعات ءوز قاسيەتىمەن جاراتقان بۇل ۇشەۋىنىڭ ورنىن ءبىر-بىرىنە مۇلدە الماستىرۋعا كەلمەيدى.

  سوندىقتان ءبىر وتباسىنداعى ءارقانداي مۇشە ءوز ورنىندا تۇرىپ، ءوز رولىن اتقارعاندا عانا جانۇيانىڭ تابيعي جاراسىمدىلىعى قالىپتاسادى. حالقىمىزدا جانە دە ‹‹بالاپان ۇيادان نەنى كورسە، ۇشقاندا سونى الادى›› دەيتىن اتالى ءسوز بار. اتا-اناسىنىڭ وتباسىنداعى ءبىر-بىرىنە قۇرمەتىن، سيلاستىعىن جاستايىنان بويعا سىڭىرگەن ۇرپاق تا ءوز كورگەنىن ىستەيتىندىگى داۋسىز.

  سوندىقتان تابيعات سيلاعان اتا-انالىق ورنىمىزدى ادامدىق سانامەن ءتۇسىنىپ، ءومىر سيلاعان جۇبايلىق قاتىناستى ادامدىق سانامەن قۇرمەتتەپ، بولاشاق ۇرپاقتارعا تاماشا ۇلگى بولارلىقتاي ءداۋىرىمىز دارىپتەپ وتىرعان جاراسىمدى وتباسىن قۇرايىق.


       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn