ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

بيىلعى نوبەل ادەبيەت سيلىعىن العان سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ كىم

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/10/19 11:27:43

بيىلعى نوبەل ادەبيەت سيلىعىن العان سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ كىم
قۇسىمان قۇماش ۇلى

  جۋىقتا دۇنيە ءجۇزى احپارات قۇرالدارى 2015-جىلى ادەبيەت بويىنشا نوبەل سيلىعىن بەلورۋس جازۋشىسى سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ العاندىعىن جاريالادى.

  سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ بەلورۋستىڭ ورىس تىلىندە جازاتىن، اتى الەمگە  تانىلعان جازۋشىسى. ول ۇلى وتان سوعىسى جايلى بىرنەشە كىتاپتىڭ اۆتورى. ايتا كەتەيىك، ادەبيەت سالاسىنداعى 2014-جىلعى نوبەل سيلىعى فرانسۋز جازۋشىسى پاتريك موديانوعا بەرىلگەن بولاتىن. نوبەل سيلىعى «ادامنىڭ جۇمباق تاعدىرلارىن جانە باسقىنشىلىق كەزىندەگى  ادامنىڭ ومىرلىك الەمىن  اشىپ بەرگەن ەستە ساقتاۋ ونەرى ءۇشىن» تابىس ەتىلگەن ەدى. زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا،وسى رەتكى نوبەل سيلىعى  سۆەتلانا الەكسەيەۆيچتىڭ كوپ داۋىستى شىعارماشىلىعى ءۇشىن-زامانىمىزدىڭ بەينەتىنە ەسكەرتكىشى مەن ەرلىگى  ءۇشىن بەرىلگەن كورىنەدى.



ءسوز باسى

ءار جىلى قازان ايى كەلەردە دۇنيەدەگى ادەبيەت سۇيەر قاۋىم ءبىر  ەلەڭدەپ قالادى. ولاردى  ەلەڭدەتەتىن نارسە وسى ايدا جاريالاناتىن نوبەل ادەبيەت سيلىعى.   «نوبەلدى كىم الادى؟» دەگەن سۇراق ءاربىر وقىرماندى        ستوككولمگە قاراي تەلمىرتىپ قويادى.

سول اسىعا كۇتكەن سۇراقتىڭ جاۋابى 8-قازان تۇستەن كەيىنگى ساعات بىردە جاريا بولدى. 2015-جىلعى نوبەل ادەبيەت سيلىعى بەلورۋسسيالىق ايەل جازۋشى،ءتىلشى سۆەتلانا الەكسەيەۆيچكە بۇيىردى.  ءسويتىپ، ول تاريحتان بەرگى 14-رەت وسى سيلىققا يە بولعان ايەل جازۋشىعا اينالىپ شىعا كەلدى.
باسقالارعا تانىس بولسا دا، بىزگە بەيتانىس وسى جازۋشى،  ءسىرا، كىم؟ سول تۋرالى ازىراق ءسوز ايتايىق.

  ول كىم

  سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ 1948-جىلى ۋكراينانىڭ يۋانوۆلانكوۆسكي قالاشىعىندا دۇنيەگە كەلگەن.  اكەسى بەلورۋس، شەشەسى ۋكراين. بەلورۋسسيادا ەرجەتكەن. مينسكى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ احپارات كاسىبىن تامامداعان. ۋنيۆەرسيتەت بىتىرگەن سوڭ، بىرنەشە گازەتتە تىلشىلىك قىزمەت وتەگەن. كەيىن مينسكىدەگى ادەبيەت جۋرنالىنىڭ ءتىلشىسى بولعان. لۋكاچەنكو ۇكىمەتىنىڭ كەسىرىنەن 2000-جىلدان باستاپ ەلدەن كەتىپ، ەۆروپاعا قونىستانعان. ىلگەرىندى-كەيىندى پاريج، بەرلين قالالارىندا تۇرعان. 2011-جىلى عانا  وتانىنا قايتىپ ورالعان.

  ول تاريحتا تۇڭعىش رەت نوبەل سيلىعىن العان ورىس ءتىلدى ايەل جازۋشى. ولاردان بۇرىنعىلارىن ەسكە الار بولساق، شولوحوۆ      (1965)،سولجەنستەين (1970)، پاستەرناك (1985)، برودسكي (1987).
ول ناقتى ءىس، وقيعاعا قاتىسۋشى اداممەن بولعان سۇحپاتتار، كۋاگەرلەردىڭ كورگەن-بىلگەندەرىن جازۋمەن  ەرەكشەلەنەدى. ول ۇنەمى قالام تەربەيتىن تاقىرىپتار: 2-دۇنيە جۇزىلىك سوعىس، اۋعانستان سوعىسى، سوۆەت وداعىنىڭ ىدىراۋى، چەرنوبيل وقيعاسى سياقتى تاريحي ماڭىزدى وقيعالار.

  ونىڭ قازىرگە دەيىن ون توعىز مەملەكەتتە تۋىندىلارى اۋدارىلىپ باسىلعان. ۋاكىلدىك تۋىندىلارىنان   «سوعىستا ايەل زاتى جوق»،      «زينكي بالا اسكەرلەر»، «اجال داۋىسى»،«چەرنوبيل ەستەلىكتەرى: يادرو اپاتىنىڭ اۋىزشا  تاريحى»،   «مەن ايەل اسكەرمىن ءارى   ايەلمىن»، «مەن ءسىزدى ساعىنامىن،شەشە». ونىڭ شىعارمالارى كوپ ەمەس، تولىق سانى ونعا جەتپەيدى.

«تاريحي ماتەريالدار» ارقىلى شىندىقتى جازۋ

  ۇلى وقيعالار ىشىندەگى قاراپايىم ادامدار تاعدىرى _ سۆەتلانا الەكسەيەۆيچتىڭ بۇكىل شىعارمالارىنداعى بۇلجىماس تاقىرىپ. ول قاراپايىم   ادامداردىڭ ءۇنى عانا  ءبىزدى دۇنيەنىڭ ناق وزىنە جاقىنداتا تۇسەدى دەيدى، ول ۇلى وقيعالاردىڭ ايبىندى تۇلعاسىنا، سىنا كىرمەستەي تۇلعالانعان تاريحقا كۇمانمەن قارايدى.
 
  ورىس ادەبيەتىنىڭ بىلگىرى، روسسيا وسى زامان ادەبيەت تۋىندىلارىنىڭ ەڭ تاماشا حانزۋشا اۋدارما سيلىعىنىڭ يەگەرى. «زينكي بالا اسكەرلەر» كىتابىن حانزۋ تىلىنە اۋدارعان گاۋ ماڭ مىرزا 1989-جىلى روسسيا ادەبيەت ۇيىرمەسىندەگىلەرمەن بىرگە جۇڭگوعا كەلگەن سۆەتلانا الەكسەيەۆيچپەن كەزدەسكەنىن، ونىڭ وزىنە تەرەڭ اسەر قالدىرعانىن ايتادى. گاۋ ماڭ مىرزا بىلاي دەيدى: «سۆەتلانا   الەكسەيەۆيچتىڭ جاسامپازدىعى الدەقاشان ءوز ستيلىن قالىپتاستىرعان. شىعارمالارىندا ‹تاريحي ماتەريالدار› قۇنى مەن ‹شىندىقتى جازۋ› ەرەكشەلىگى بار. ونىڭ كىتابىندا باس كەيىپكەر جوق،ەگجەي-تەگجەيلى پسيحيكالىق تالداۋلار دا جاسامايدى، ءبىراق تا ول ەستەلىككە العان ديالوگتار، ءوزارا بايلانىسپايتىن وقيعالار،  ءمالىم قۇبىلىستار ادامدارعا       ءبىرشاما تولىق ۇعىم مەن كورىنىستى كورسەتىپ بەرە الادى. ول قاعازعا تۇسىرگەن سوزدەر قاراپايىم كوزقاراستار ارقىلى وبيەكتيۆ جاعدايدى ويعا سالادى. ول سويلەۋشىنىڭ جان-دۇنيەسىنە ەنۋگە، ونىڭ ءتۇپ ساناسىندا ساقتالعان ناقتى نارسەنى ارشىپ الۋعا بارىنشا كۇش سالادى. ول ءوزى تۇسىندىرمەيدى، كەرىسىنشە سويلەۋشىنىڭ تۇرلىشە قيمىلدى جانە ارەكەت سەبەبىن ايتىپ بەرۋىن قالايدى. ول ءۇن ارقىلى دۇنيەنى تانيدى، جان-سەزىم اسەرى ارقىلى شىندىقتى كورسەتەدى. الەكسەيەۆيچ استە ناقتى تاريحي جازبالار ارقىلى تاريحتى سۋرەتتەمەيدى، قايتا جەكە ادامنىڭ باستان كەشكەنى، قۇپيا ارحيۆ جانە ۇمىتىلعان، تەرىستەلگەن ماتەريالدار ىشىنەن شىندىق ىزدەيدى. بۇنداي جاسامپازدىقتىڭ ءمانى تىم تەرەڭ، ويدان قۇراستىرىلعان جازبالاردان الدەقايدا ارتىق».

  سۆەتلانا الەكسەيەۆيچتىڭ وزگەشە بايانداۋ ءتاسىلى، سىنشىل دا شىنشىل كوزقاراسى وعان كوپتەگەن اۋرەشىلىكتەر اكەلگەن. سوۆەت  وداعى تۇسىندا ونىڭ ۋاكىلدىك   تۋىندىسى «مەن ايەل اسكەرمىن ءارى ايەلمىن» قاتىستى ۇيىمدار جاعىنان پىشاققا ءتۇسىپ، كەيبىر تاراۋلارى قىسقارتىلعان، «زينكي بالا اسكەرلەر» كىتابى شەكتەلگەن. جەكەلىك ءىس-ارەكەتتەرى تىڭشىلىق ۇيىمدار جاعىنان باقىلانىپ وتىرعان. دەرەك كوزدەرىنە قاراعاندا،اتالمىش كىتاپتىڭ قىسقارتىلعان جەرلەرى قالپىنا كەلتىرىلىپ، تولىق  نۇسقاسى حانزۋ تىلىندە جۋىق ارادا باسپادان  شىعاتىن كورىنەدى.

  شۆەتسيا ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ  ۇنەمىلىك ىستەر حاتشىسى سارا دانيۋس سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ  شىعارماشىلىعى جايىندا مىنالاردى ايتادى: «ول ‹جان-سەزىم تاريحى مەن رۋح تاريحىن› جاراتتى. بۇل نوبەل سيلىعى تاريحىندا بۇرىن بولىپ كورمەگەن. بۇرىنعىلاردىڭ كوبى كاسىپتىك جازۋشى، ول ءتىلشى بولعاندىقتان، ونىڭ تاريحي ماتەريالعا دەگەن سەزگىرلىگى مەن سوعان بويلاپ كىرۋ قابىلەتى كاسىپتىك جازۋشىلاردا كەمشىل نەمەسە ولار بۇنى شىنداپ مەڭگەرە المايدى. مىسالى، ونىڭ شەكتەلگەن، نازاردان قاعىس قالعان ماتەريالداردى ىزدەۋ، كوز كورگەن كۋاگەرلەرمەن سۇحپاتتاسۋ قابىلەتى ونى بۇرىنعى سيلىق يەگەرلەرىنەن پارىقتايتىن ماڭىزدى  ەرەكشەلىك. تەك سول عانا چەرنوبيلدىڭ تاريحى مەن كارى اجەيدىڭ قاراپايىم اڭگىمەسىن ۇشتاستىرىپ جازا الادى، بۇل بۇرىنعى تازا قاندى   ادەبيەتكە تولىقتاۋ ىسپەتتى. ول جاڭا ءبىر ادەبيەت اعىمىن جاساپ شىقتى. بۇل اعىمنىڭ ناعىز تابىسى مازمۇنىندا ەمەس، قايتا فورماسىندا. بۇل نوبەل سيلىعى تاريحىندا ەكىنشى رەت شىنايى ىستەر جازىلعان شىعارماعا بەرىلىپ وتىر. الدىڭعىسى، جارىم عاسىردىڭ الدىنداعى ءىس، ياعني 1953-جىلى چەرچيل ‹2-سوعىس ەستەلىكتەرى› كىتابىمەن وسى ەرەكشە داڭققا يە بولعان. ويدان قۇراستىرماعان، شىن ىستەر تۋرالى ادەبيەتتىڭ جارىققا شىعۋى-نوبەل سيلىعى باعالاۋ كوميتەتىنىڭ شىعارماشىلىق جاعىندا كوڭىل اۋدارعان جاڭا ءبىر ءتۇيىنى. بۇرىن سيلىققا يە بولعان تۋىندىلاردىڭ ىشىندە، ەڭ كوبى رومان، ودان كەيىن ولەڭ، ەڭ سوڭىندا دراما تۇراتىن. ءالى اقتاڭداق كۇيدە تۇرعانى ەستەلىكتەر مەن شالقىمالار. سوندىقتان پوۆەست پەن شىندىق تۋرالى شىعارمالاردىڭ سيلىققا يە بولۋى نوبەل سيلىعىنىڭ شىعارمانى باعالاۋ جاعىندا جاڭا ورىسكە بەت    العاندىعىنىڭ بەلگىسى».
مەيلى قالاي بولماسىن، سارا دانيۋستىڭ سوزىنەن سۆەتلانا     الەكسەيەۆيچتىڭ سيلىققا يە بولىپ، نەشە جىل بويى سيلىقتان دامەلى بولىپ جۇرگەن جاپون جازۋشىسى حارۋكي مۋراكاميدىڭ قالىپ قويعانىنىڭ سەبەبىن، سىر ۇشىعىن   اڭعارعانداي بولامىز. مۇمكىن، الەم نازارىن اۋدارعان قىرىم تۇبەگى دە وعان بولىستىق قىلعان شىعار.

الەكسەيەۆيچ شىعارمالارىن قىسقاشا تانىستىرۋ

  «مەن ايەل اسكەرمىن ءارى    ايەلمىن»: 2-دۇنيە جۇزىلىك سوعىس تۇسىندا ءبىر ميلليوننان استام ون بەس پەن وتىز جاس ارالىعىنداعى ايەل جاۋىنگەرلەر سوعىسقا قاتىسقان. بۇل كىتاپ سولاردىڭ باسىنان كەشكەن جان تەبىرەنتەرلىك ىستەرىن جانە سوعىس ءورتى ىشىندەگى ۇلى ماحابباتتارىن ەستەلىككە العان.

  «زينكي بالا اسكەرلەر» : سۆەتلانا الەكسەيەۆيچتىڭ ۋاكىلدىك   تۋىندىسى. اۋعان سوعىسىنداعى سوۆەت وداعى وفيتسەرلەرى،سولداتتار، سەستىرالار، سۇيگەن جار،اكە-شەشە، بالالاردىڭ ەستەلىكتەرى جازىلعان. سوعىس  بەينەسىن قان-سولىمەن   كورسەتكەن. وق جاڭبىرشا جاۋعان قان مايداننىڭ قاساپ قىرعىنى مەن قاسىرەتتەرىن جازعان. ول 20-عاسىرداعى ەڭ تاڭداۋلى ادەبيەت  تۋىندىلارىنىڭ ءبىرى.
«چەرنوبيل ەستەلىكتەرى: يادرو  اپاتىنىڭ اۋىزشا  تاريحى»: بۇل كىتاپ  ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن تەحنيكالىق تراگەديانى ەستەلىككە الادى. 1986-جىلى 26-ساۋىردە ۋكراينانىڭ سولتۇستىگىندەگى چەرنوبيل يادرو ەلەكتر   ستانسياسىندا ۇلكەن جارىلىس بولادى. كورشىلەس بەلورۋسسيا تۇرعىندارى بار دۇنيەسىنەن  ايرىلادى، كوپتەگەن ادامدار ولەدى، تۇرعان جەرلەرىنەن زورلىقپەن كوشىرىلەدى. نەشە مىڭداعان گەكتار جەر لاستانادى، يادرو اپاتىنان ادام ايتسا نانعىسىز اۋرۋلار قاپتايدى. الەكسەيەۆيچ ءۇش جىل ۋاقىت جۇمساپ، وسى اپاتتان امان قالعانداردى ىزدەپ، سۇحپاتتاسىپ، ەستەلىكتەر الادى.

  «سوعىستا ايەل زاتى جوق» : سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ ءتورت جىلداي ۋاقىتىن جۇمساپ، ەكى جۇزدەن استام قالا-قالاشىققا جانە قىستاققا بارىپ، جۇزدەگەن وتان قورعاۋ سوعىسىنا قاتىسقان ايەلدەرمەن اڭگىمەلەسەدى، ولاردىڭ ءسوزىن ەستەلىككە الادى. سوعىس ولاردىڭ وتباسىن ويراندادى، بۇرىنعى ءمۇلايىم، سۇلۋ مىنەزدى جاندار قاتىگەز، سۋىق قاندى جاندارعا اينالدى. سوعىس ولاردىڭ بويىنداعى اسىل قاسيەتتەردى جويىپ جىبەردى، بۇل بۇكىل ادامزات ءۇشىن  اۋىر قاسىرەت ەدى.

  «مەن ءسىزدى ساعىنامىن،  شەشە»: وتان قورعاۋ سوعىسىندا سوعىس زاردابىنان نەشە ون مىڭداعان بالا  ولەدى، سوعىس باستالعان كەزدە  ولاردىڭ كوبى ارەڭ 2-12 جاس  ارالىعىندا بولاتىن. بۇل كىتاپ سول ناۋبەتتەن امان قالعانداردىڭ ايتقاندارى، بالاشاقتىڭ قاسىرەتتى مينۋتتارى باياندالاتىن كىتاپ.

  الەكسەيەۆيچتىڭ ايتقاندارىنان

  *تۇرمىستىڭ قىر-سىرىن بىلگىم كەلەدى، ودان اياقتالماعان سيۋجەتتەردى جانە بىزگە جەتپەگەن ساۋلەلەردى كورگىم كەلەدى.

  *مەنىڭ قىزىعاتىنىم وقيعانىڭ، سوعىستىڭ، چەرنوبيلدىڭ،    ءوزىن-ءوزى ءولتىرۋدىڭ ناق ءوزى ەمەس، مەنى قىزىقتىراتىن نارسە: ادامزات تۇرمىسىندا نە تۋىلدى،ادامزات ءبىزدىڭ داۋىردە نەنى باستان كەشتى،ادامنىڭ قيمىلى مەن    اسەرى، ءبىر  ادامنىڭ بويىندا قانشالىق فيزيولوگيالىق، داۋىرلىك جانە   ادامنىڭ وزىنە ءتان قاسيەتتەر بولادى، وسىلار...

  *مەن باستان-اياق ءوزىمنىڭ دۇنيەنى باقىلاۋ تاسىلىمە سايكەس كەلەتىن، ءوز كوزىممەن كورگەن، ەت قۇلاعىممەن ەستىگەن نارسەنى بەينەلەپ بەرەتىن ادەبي فورمانى ىزدەدىم. كوپ تاسىلدەردى سىناپ كوردىم،

ەڭ سوڭىندا ادامزات ءوزى سويلەيتىن ءبىر ءتۇرلى ءتاسىلدى تاڭدادىم.

*مەنىڭ شىعارمالارىمدا ناقتىلى ادام ءوزى جاساعان داۋىردەگى وقيعالاردى اڭگىمەلەيدى. مىسالى، سوعىس، چەرنوبيل اپاتى نەمەسە ۇلى يمپەريانىڭ كۇيرەۋى.  ولار ءوز تۇرمىسىنا قاتىستى اڭگىمەلەردى ءوز اۋزىمەن ايتا باستاعاندا، ءبىر ەلدىڭ تاريحىن، وزدەرىنىڭ ورتاق تاريحىن ەستەلىككە الىپ جاتادى.

*ادامزات تۇرلىشە بەينەگە     ەنگەن، دۇنيە وسىنداي تۇرلەنگەن بۇگىنگى تاڭدا، ادەبيەت-كوركەمونەر تۋىندىلارىنىڭ ەستەلىككە  الىنۋ ءتاسىلى بارعان سايىن ءبىر ءتۇرلى بولىپ بارادى، كوركەمونەردىڭ ءوزى ادەتتە سونشالىق ءالجۋاز.

*ەستەلىك ءبىزدى رەالدىققا باستاپ بارادى، ويتكەنى ول رەالدىقتىڭ قاينار كوزىن بىلەدى ءارى ونى امان ساقتايدى.

  *جيىرما جىل قىزمەت ەتىپ، زور مولشەردەگى ناقتى ماتەريالدار مەن ادامداردىڭ ءوز ءۇنىن نەگىز ەتىپ بىرنەشە كىتاپ جازعاننان كەيىن، مەن كوركەمونەر جاسامپازدىعى ادامزاتتىڭ كوپتەگەن ىستەرىن ءتۇسىنىپ-بىلۋدە الدەقاشان جەڭىلىسكە ۇشىرادى دەپ ايتۋىما تۋرا كەلدى. ءبىراق، مەن وقيعالاردىڭ قۇرعاق تاريحىن عانا ەستەلىككە العامىن جوق، مەن ادامزات سەزىنگەن تاريحتى ەستەلىككە الدىم. ادامداردىڭ وقيعا بارىسىنداعى ويى، سوعان قاراتا تۇسىنىگى مەن ەستەلىگى؛ ولاردىڭ سەنگەنى نەمەسە كۇدىكتەنگەنى؛ ولار سەزىنگەن ءۇمىت، الدامشى سەزىم جانە قورقىنىش.

*وسى بۇقارالىق قاسيەتكە يە ناقتى دەتالدار، قانداي جاعدايدا دا ادام ويى جەتپەيتىن جانە تاپقىرلاي المايتىن نارسەلەر. ءبىز ۇزاق وتپەي جيىرما نەمەسە ەلۋ جىلدىڭ الدىنداعى بەت-بەينەمىزدى ۇمىتىپ قالاتىن بولامىز. كەي-كەيدە   ءوزىمىزدىڭ وتكەنىمىز ءۇشىن   ۇيالامىز ءارى سول كەزدە ءوز باسىمىزدا تۋىلعان ىستەرگە مۇلدەم سەنبەيتىن بولامىز.

*ارينە، ەستەلىك تە ەستەلىككە الۋشىنىڭ ويى مەن سەزىمنىڭ    تۋىندىسى، ءبىراق مەنىڭ شىعارمالارىم سان مىڭداعان ادامداردىڭ ۇنىنەن، تاعدىرىنان جانە تۇرمىسىمەن بىرگە جاساپ كەلە جاتقان بولشەكتەردەن قۇرالعان. ءاربىر كىتابىما ءۇش تە ءتورت جىل ۋاقىت جۇمسالدى. مەنىڭ «تاريحي انتولوگياما» بىرنەشە ۇرپاق ادامدارى قامتىلدى. ول «اقپان توڭكەرىسىن» كورگەن كۋاشىلەردىڭ ەستەلىكتەرىنەن باستالىپ، ستاليننىڭ گۋلاگ تۇرمەسىن باسىپ ءوتىپ، قازىرگى كۇنگە جەتىپ كەلدى. («نە ايتسام  ەكەن: ءولىم بە، الدە ماحاببات پا» كىتابىنان  الىندى)

  ءسوز سوڭى

  نوبەل ادەبيەت سيلىعىن باعالاۋ كوميتەتىندەگىلەر ءار جىلى ءبىز بىلمەيتىن جازۋشىلاردى جارق  ەتكىزىپ كوزىمىزدى ءبىر اشىپ تاستايدى. سونىڭ كۋاسى وسى ــ سۆەتلانا الەكسەيەۆيچ.
تاريحتىڭ سالقار كوشىندە     ورىستىڭ قازاققا قاتىسى ءۇزىلىپ كورمەگەن. سوڭعى عاسىرلار، لەنين-ستالين ءداۋىرى، وتان قورعاۋ سوعىسى، اۋعانستان سوعىسى، كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋى مىنەكي سول وقيعالارعا قازاقتاردىڭ تۇگەلدەي قاتىسى بار. دۇنيەگە  باسقاشا قارايتىن الگى ءبىر لاقپا شال سولجەنستەينگە قاراعاندا، بىزگە تاعدىرى تەرىس كەلگەن پاستەرناك، برودسكي جانە وسى ەڭبەكشىل ايەل جازۋشى جاقىن  سياقتى... ول تۋرالى جاعىمدى جاڭالىقتاردى  ورىس تىلىنە ءبىر تابان جاقىن قازاق ەلىنەن كۇتەتىن بولامىز.

  ءبىزدىڭ قولىمىزعا سۆەتلانا   الەكسەيەۆيچتىڭ كىتاپتارى تولىق جەتپەدى، تەك الىستان ءدۇبىرىن ەستىپ جاتقان جايىمىز بار. ونىڭ كىتابىندا قانشالىق شىندىق ايتىلدى، كوزىمىزدى قانداي دۇنيەلەرگە جەتكىزەدى، ونىڭ داڭقى مەن داقپىرتى قانشالىق جالعاسادى؟دەگەن سۇراقتار كولدەنەڭدەيدى. ول كەلەسى كۇندەردىڭ ەنشىسىندە.

  تاريحتىڭ شاڭ-توزاڭى ىشىندە قالىپ، ءۇنسىز جاتقان شىندىقتاردىڭ  اشىلاتىن كۇندەرى دە  ۇزاق ەمەس سياقتى.

ءسوز سوڭىن مارقۇم تالاسبەك اسەمقۇلوۆتىڭ ءبىر اۋىز سوزىمەن اياقتاۋدى ءجون دەپ تاپتىم:       «ساليۋت پەن فەيەرۆەرك         اياقتالعاندا، اسپاندا شىن جۇلدىزدار عانا قالادى».

ادامزات شىندىعى سالتانات قۇرا بەرسىن!

       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn