ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 10-ايدىڭ 19-كۇنى 229-سان
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىنە باسا ءمان بەردى
مول ءونىم شاتتىعىنا شومدى
شينجياڭعا كومەككە كەلگەن وقىتۋشىلار رولىن بەلسەنە ساۋلەلەندىردى
كەستەشى قىز كەستەسىمەن باقىتتى تۇرمىسىن كەستەلەۋدە
عىلىم-تەحنيكا كورمەسى ساۋان اۋدانىندا اشىلدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 18-كۇنى 228-سان
عىلىم-تەحنيكانىڭ ءتىلسىم كۇشى بالا ارمانىنا قانات ءبىتىردى
وقۋ-اعارتۋ شەبىن تاپجىلماي قورعاپ، يدەيا قامالىن بەكەمدەيمىن
باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا ايبىندى كۇش ۇيىستىرايىق
باس نىسانانى بەكەم، باتىل تياناقتاندىرامىن
وڭ ەنەرگيا جەتكىزىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعايمىن
ايماق ەكونوميكالىق قىزمەتتى ىلگەرىلەتۋ ءماجىلىسىن اشتى
ايماعىمىزدىڭ ماقتا جيناۋ جۇمىسى جاپپاي باستالدى
قۇلىستاي قويناۋى بەزگەلدەكتىڭ قۇت مەكەنىنە اينالدى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 17-كۇنى 227-سان
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ- وركەندەتۋگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
حاۋىپسىز ءوندىرىس قىزمەتىن جاقسى ىستەدى
قالا تۇرعىندارىنا تازا دا جانعا جايلى ورتا جاراتتى
قاتىناس كولىكتەرىنىڭ قاتىستى كۋالىكتەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزدى
جاسىل، ورگانيكالى ونىمدەر شارۋالاردىڭ اۋقاتتانۋىنا جارقىن جول اشتى
كۇزگى جيىن-تەرىن مەزگىلىندەگى قاتىناس حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتتى
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سالاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ، ءتارتىپ اتقارۋ، جاۋاپكەرلىكتى قۋزاستىرۋ قىزمەتى جونىندەگى ءۇشىنشى رەتكى تاراۋلار بىرلەسكەن ءماجىلىسىن اشتى
ءدوربىلجىن اۋدانى باعىمشىلىق كاسىبىن زەردەلى باسقارۋدى الدىمەن اتقاردى
2018-جىلى 10-ايدىڭ 16-كۇنى 226-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 15-كۇنى 225-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 13-كۇنى 224-سان
2018-جىلى 10-ايدىڭ 12-كۇنى 223-سان
ساحارانىڭ كوز تارتقان كۇزگى كورىنىسى

«سەڭ» جوڭكىلىپ جولداما الدى جۇرتىنا

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/10/20 11:23:25

«سەڭ» جوڭكىلىپ جولداما الدى جۇرتىنا
ءتىلشىمىز قاجىبەك ايدارحان ۇلى
«تابيعات تاعدىر وڭ كوزبەن قارار كەز كەلىپ،
ىرقىما كونسە بارلىعى ماعان ءسوز بەرىپ.
دىرىلدەتەتىن سەزىمدى جاننىڭ جۇرەگىن،
كەتەر ەدىم مەن ولەڭگە عانا وزگەرىپ» دەپ «باياندى باقىت» اتتى ولەڭىندە تولعاعانداي، ادەبي ورتا  پۋشكيننىڭ  جاسى  دەپ اتايتىن، نە  بارى 37  جاسىندا  ءبىر  اقىن ومىردەن وزىپ كەتە بارعان ەكەن.  ارينە، ولەڭ دەسە ىشكەن اسىن   جەرگە  قويىپ، ولەڭگە ومەشەگى ۇزىلە قۇمارلانعان، ونەردىڭ ايدىنىندا قىرانشا ساڭقىلداعان، لاشىنشا ۇشقىرلىق تانىتقان اقىن جۇرەكتىڭ، سەرگەك سانانىڭ ءوزى تولعاعانداي، ارتىندا باسپادان جارىق كورمەگەن ءبىر كىتاپ ولەڭىمەن بىرگە، ەل-جۇرتىنىڭ ساعىنىشى، شىركىن ورەن دەسە ورەن ەدى، ونە بويى تولعان ونەر ەدى دەيتىن  تامسانىس  پەن  قيماستىققا  تولى، وزەكتى ورتەر وكىنىشكە ۇلاسقان قۇرمەتىنە ۇلاسىپ، ءار جۇرەكتە ولەڭگە اينالىپ كەتە بارادى. بۇدان دا ماڭىزدىسى، ءىنىسى اراي ايتىكەن ۇلىنىڭ ۇزاق قۇلشىنىس، قۇنتتى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا تاياۋدا عانا باسپادان جارىق كورگەن «سەڭ» اتتى جىر جيناعىنىڭ وقىرمانعا جولداما الىپ، كوكتەي قيىلعان اقىن ورەن بەيىسبايەۆتىڭ پوەزيالىق رۋحىنىڭ ەندى ءبىر قىرىنان ساۋلە شاشقانى ەدى.

  2015-جىلى قايماقتى قازان ايىنىڭ 16-جۇلدىزى ونەردىڭ ورداسى تولى اۋدانى قارت كادرلار قيمىل ورتالىعىنىڭ جيىن زالىندا اقىن، سازگەر ورەن بەيىسبايەۆتىڭ  «سەڭ»  اتتى ولەڭدەر  جيناعىنىڭ   تاراتىلۋ  سالتى  ءوتتى. «تارباعاتاي جۋرنالى» رەداكسياسى مەن تولى اۋدانى دولاتى اۋىلى حالىق ۇكىمەتى ۇيىمداستىرىپ وتكىزگەن بۇل رەتكى كىتاپ تاراتۋ سالتىندا شينجياڭ حالىق باسپاسى قازاق رەداكسيانىڭ ورىنباسار باس رەداكتورى ەركىن قابدىكەش ۇلى، تولى  اۋداندىق   حالىق  ۇكىمەتىنىڭ ورىنباسار اكىمى ماقسات جالەلقان ۇلى، تولى اۋدانى راديو-تەلەۆيزيا، مادەنيەت-دەنە تاربيە مەكەمە پارتكومىنىڭ شۋجيى اليا ايتقالى قىزى، تارباعاتاي جۋرنالىنىڭ رەداكتورى، اقىن قاباي سۇلەيمەن ۇلى باستاتقان باسشىلار مەن ونەرپازدار مىنبەردەن ورىن الىپ ارناۋلى ءسوز سويلەۋمەن بىرگە، جينالىسقا قاتىسقان اقىن-جازۋشىلار ورەن بەيىسبايەۆتىڭ ازاماتتىعى، ونەرى تۋرالى جان-جاقتىلى توقتالىپ، ىشكەرىلەي زەرتتەگەن زەردەلى ويلارىن جۇرتپەن ورتاقتاسسا، ەندى بىردە  ورەن  ونەرىنىڭ ءمولدىرىن جۇتقان جاس شاكىرتتەر توبىنان بوپەناي جانبولات قىزى اقىننىڭ «ولەڭ دامدەپ بەرەيىن  ادامدارعا»، «ەلىمە حات» قاتارلى ولەڭدەرىن  جاتقا وقىپ تالقى ءدامىن دامدەي  تۇسسە، ءىنىسى اراي ايتىكەن ۇلى  اۆتوردىڭ «حالقىم-اي» اتتى تەرمەسىن ورىنداپ، ءماجىلىس ءمانىن اسىردى. بۇل رەتكى كىتاپ تاراتۋ سالتىن، تالقى ءماجىلىستى تارباعاتاي ايماقتىق كوركەمونەرشىلەر بىرلەستىگىنىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى، تارباعاتاي جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى، اقىن، جازۋشى مادەنيەت مۇقاتاي ۇلى باسقارىپ اشتى. قيمىل سوڭىندا جازۋشى بازاربەك باقتيار ۇلى مەن شەرموللا سىمايىل ۇلى ورەن بەيىسبايەۆتىڭ تاياۋدا «شينجياڭ حالىق باسپاسىنان» جارىق كورگەن «سەڭ» اتتى جيناعىنىڭ تاراتۋ مۇراسىمىنىڭ لەنتاسىن قيدى. اقىننىڭ ونەردەگى ساپتاستارى، ومىردەگى دوس-جارى، ەت جاقىن تۋىس-تۋعاندارى جينالعان اسقا ۇلاسقان قيمىل سوڭى اۆتوردىڭ جازعان تەرمەلەرى ورىندالىپ، اندەرى شىرقالىپ ءوز مارەسىنە جەتتى.

  ورەن ەكەۋىنىڭ تانىستىعى، دوستىعى سوناۋ 1990-جىلى   دولاتى  اۋىلىندا  باستالعان، «سەڭ» اتتى جىر جيناعىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى ەركىن قابدىكەش ۇلى سول داۋىردە ونەرگە قۇمار ءبىر توپ جاستىڭ جالىندى  شاقتارى ونەرگە قۇشتارلىقپەن، ىزدەنىسپەن  وتكەن  اۋىلداعى كەزدەرىن ايتا كەلىپ: «سول جىلدارداعى ادەبيەت-كوركەمونەر تۋرالى كۇندى تۇنگە جالعاعان كەڭەسىمىز كۇندە قىزىپ، قالىڭ ادامدى اياداي جاتاققا قاپتاتىپ الاتىنبىز. ادەبيەت تۋرالى جاڭالىقتارىمىزدى جاپپاي ايتىپ، وقىعاندارىمىزدى ورتاعا سالاتىنبىز. سول كەزدەگى ءبىزدىڭ ادەبيەت ورتامىز اسا اسەرلى بولىپ، بىزگە شەكسىز شابىت بەرەتىن. تارار جولدا تاسقىن-تاسقىن ويلاردىڭ قۇشاعىندا قايتاتىنبىز. اڭگىمە اراسىندا ورەنگە كۇي شەرتكىزىپ، ءان سالدىرىپ الاتىنبىز، دوسىمىزدىڭ ونەرىنە اسەرىمىزدى ايتىپ، العىسىمىزدى بىلدىرەتىنبىز. ول، راسىندا، دومبىراعا داۋىل، تەرمەگە تەڭىز ەدى. تىڭداپ وتىرىپ تەبىرەنبەي،  تولقىماي   قالۋىڭ   مۇمكىن ەمەس-تى. ايتەۋ ءبىر قۇدىرەتى بار بولاتىن. سارى دومبىراسىن قولىنا العاندا شارىقتاعان شابىتىنا ءمىنىپ، جۇلقىنىپ، سىلكىنىپ قويا بەرەتىن. ونىڭ ورىنداۋىنان زەرىكپەۋشى ەدىك. ول ءبىر كۇنى ‹ءبىر جۇلدىز بولىپ تۇرايىن› دەگەن ولەڭ جازىپ كەلدىم دەپ بىزگە وقىپ بەردى. ءاسىلى ولەڭنىڭ مازمۇنى ‹ءتۇننىڭ جۇلدىزى كوپ بولسا، ەرتەڭى شايداي اشىق بولادى› دەگەن قازاقتىڭ استرونوميالىق ىرىمىنان تۋىنداعان ەكەن. ءبىز ولەڭدى قۋانا قارسى الىپ، قىزۋ شاپالاق ىشىندە قايتا-قايتا وقىتتىق. اسىرەسە:
‹تارت مەنى كوككە، ءىل ايىم،
جاراتقان ءىشىڭ جىلىسىن.
ءبىر جۇلدىز بولىپ تۇرايىن،
ەرتەڭگى كۇننىڭ نۇرى   ءۇشىن›  بولىپ اياقتالاتىن وسى ولەڭ بىزگە تەرەڭ اسەر ەتكەن ەدى. بۇنى ءبىز سول كەزدەگى ادەبيەتتەگى جاڭالىق دەپ قارادىق. وپتميستىك رۋحتىڭ ۋاقىت-كەڭىستىك شەكاراسىنان شىرقاپ شىعىپ، بيىككە سامعاۋى دەپ باعالادىق» دەپ تولعانا كەلىپ، سودان بەرى 25 جىل وتسە دە ءالى كۇنگە دەيىن جاتقا سوعاتىن وسىناۋ جىر جولدارىن بيىك باعالاپ عانا قالماستان، سول كەزدىڭ وزىندە جىر جيناعىمنىڭ اتىن «سەڭ» قويامىن دەپ ايتىپ جۇرەتىن ارمانىنىڭ كەش بولسا دا ورىندالىپ وتىرعانىن جانعا  مەدەۋ ەتىپ، ءسوز تياناقتادى. ال اقىننىڭ جىر جيناعىنداعى پوەزيانىڭ ءمارمار تولقىندارىنىڭ قۇدىرەتىنە جان-جاقتى توقتالعان اقىن قاباي سۇلەيمەن ۇلى اقىنىڭ ولەڭدەرىندە پەندەشىلىك ءومىردىڭ وڭ بەتى مەن سول بەتى جارقىراپ كورىنىپ تۇراتىنىن ەرەكشەلىگىمەن بىرگە: «تالانت كۇشى ءون بويىن كەرنەگەن وجەت اقىن قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىرىندا تىنىمسىز ىزدەنىپ، اعا بۋىن پوەزيا زاڭعارلارىن ۇلگى-ونەگە تۇتا بىلگەن. دەمەك، ءبىز بۇدان ورەن بەيىسبايەۆتىڭ ونەر ساپارىندا قانشالىق ىزدەنىس جاساعانىن باعامداي الامىز. ءوزىم جونىنەن العاندا، وسى ءبىر ونەرى تانىس، ءوزى بەيتانىس اقىننىڭ جۇرەگى نەنى بۇيىرسا، سونى ايتىپ، ءوز مىنەزىمەن، وزىندىك دۇنيە تانىمىمەن عۇمىر  كەشكەندىگىنە  ‹سەڭدى› اۋدارىستىرىپ وتىرىپ كوز جەتكىزگەندەي بولدىم» دەپ اقىن جيناعىنداعى جىر  تابيعاتى، اقىندىق شابىتتىڭ تابيعى اعىسى تۋرالى زەردەلەي وي قوزعاپ، نانىمدى تۇجىرىمدار مەن سەنىمدى بولجامداردى ورتاعا تاستاپ ءوتتى.

   اقىندىق ەشكىم دە  سۇراپ الاتىن سۇرامشاقتىقتىڭ تابىسى دا،     بولماسا ولەرمەندەنە وڭەشتەپ وزبىرلىقپەن قولعا كەلتىرەتىن ونەر جەمىسى دە ەمەس، قايتا تابيعات انانىڭ ءوزى تۇلعالاعان نازىك جۇرەكتىڭ كىنامشىل مىنەزىنە بىتەتىن تالانت جەمىسى. ودان ارى ونى ەڭبەكپەن تاربيەلەۋ، ىزدەنىسپەن كەمەلدەندىرۋ اقىن بولمىسىنىڭ تالعامپازدىعىمەن ءارى توپتان ءۇزىلىپ شىعار ۇشقىرلىعىنىڭ باپ-باعىمەن تىكە قاتىستى. مىنە وسىنداي اقىندىق بىتىسپەن ومىرگە كەلگەن، 2007-جىلى 16-تامىزدا، 37  جاسىندا ومىردەن وزعان ورەن بەيىسبايەۆ قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىرىندا 300 دىڭ ۇستىندە ولەڭ، تولعاۋ، تەرمە جانە 22 ءان اۋەنى مەن تەكس جازىپ قالدىرعان ەكەن.

«سەڭدەي وي سوقسىن يەكتەپ،
جۇرمەسىن بىزگە جاقىن مۇڭ.
سەڭدەي ءبىر ولەڭ جازا العان،
ارمانى بار ما اقىننىڭ» دەپ اقىن ءوزى جىرلاعانداي سەلدەي توگىلگەن، سەڭدەي جوڭكىلگەن، اساۋداي بۇلقىنعان، قىرانداي تىلەنگەن مارقۇمنىڭ مايەكتى جىرلارى ولەڭگە قۇشتار، رۋحى ءتىرى  حالىقتىڭ  جۇرەگىنە ءسىڭىپ، سورەسىنەن ويىپ ورىن الارىنا سەنىمىمىز كامىل.

       
  رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.