ەەڭ جاڭا مازمۇندار
توپىراق قۇرامىن ولشەپ، دالمە-ءدال تىڭايتقىش بەرۋ ورتالىعى قۇرىلدى
سۇرقۇتان ءساتتى قۇتقارىلىپ، تابيعاتقا قويا بەرىلدى
بيڭتۋان مەن جەرلىك بىرگە ەلىكتەمە جاتتىعۋ جاسادى
قىزمەتشى-جۇمىسشىلار تۋىستارىمەن بىرگە پراندىك جاساۋدى ۇيرەندى
ورتتەن ساقتانۋ حاۋىپسىزدىك ساناسىن جوعارىلاتتى
شاۋەشەك قالاسىنىڭ شەكارا ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى قۇرىلىسى جەدەلدەدى
100 دەن استام ادامدى كاسىپكە تاربيەلەدى
ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەر (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىن اشتى
ايماقتىق پارتكومنىڭ وزەكتى گرۋپپاسى 33-رەتكى كوللەكتيۆ ۇيرەنۋىن وتكىزدى
شيحۋ قالاسى ءتۇرلى تاسىلدەردەن پايدالانىپ، وقۋ-اعارتۋدىڭ بىركەلكى دامۋىن جەبەدى
قىزمەت اترەتى قيىنشىلىعى بار جۇرتشىلىققا 80 توننا كومىر ءتۇسىرىپ بەردى
«وتباسى جانە قانتتى نەسەپ اۋرۋى» تاقىرىبىندا اقىسىز ەمدەۋ قيمىلىن ورىستەتتى
قانتتى نەسەپ اۋرۋىنان ساقتانۋ جونىندە ۇگىت قيمىلىن ورىستەتتى
ناعىم اجەيدىڭ ارمانى ورىندالدى
ما فۋحۋانىڭ وتباسىنا بارىپ، اۋلاسىنىڭ قارىن تازالاپ بەردى
لەكسيا جاساۋ سياقتى فورمالارمەن ۇگىت جۇرگىزدى
بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ورتالىعىنا بارىپ، سۋرەت سىزۋ ساباعىن ءوتتى
وتاننىڭ تۇتاستىعىن قورعاۋدىڭ، ۇلتتىق بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋدىڭ قۇرىش قورعانىن ورناتامىن
جاڭا ءداۋىردىڭ اۋىر مىندەتىن ارقالاپ، باس نىسانا نەگىزىن مىقتاپ بەكەمدەيمىن
ۇلتتار ىنتىماعىن، قوعام ورنىقتىلىعىن بۇلجىماستان قورعايمىن
قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىقتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلەس قوسامىن
پارتيانىڭ قامقورلىعىن جەتكىزدى
قىستاققا تۇسكەن كادرلار ديقاندارعا كومەكتەسىپ جۇگەرى ساتىستى
قىستاق تۇرعىنىن اۋقاتتانۋعا باستادى
جەردى اينالىمعا سالۋ ايماعىمىزدىڭ كەدەيلىكتەن دالمە-ءدال قۇتىلدىرۋ قىزمەتىن جەبەدى
ساۋان اۋدانى دالمە-ءدال كۇش سالىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتتى
شاعىن كولەمدى قارىز شاعانتوعاي اۋدانىنداعى شارۋالاردىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلۋىنا دەم بەردى
وقۋ-اعارتۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزدى
جەرلىك ەرەكشەلىككە يە ونىمدەر ىشكى ولكە بازارىندا ءوتىمدى بولدى
مال شيپاگەرلەرىنىڭ كۋرسى اشىلدى

كارتوپ ءوسىرۋدىڭ قاراپايىم تەحنيكالىق تالاپتارى

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/10/23 11:05:07

ءسادىقان بايتۋلاق ۇلى
 
  كارتوپ _ سورتاڭ جەردەن باسقا جەرلەرگە ەگۋگە بولاتىن،جەر تالدامايتىن،ورتاعا ۇيلەسكىشتىگى كۇشتى،مول ءونىمدى تۇينەك ساباقتى داقىل. دەسەدە،مول ءونىم الۋ ءۇشىن،ارينە جەردىڭ قۇنارلى بولۋى العى شارت. كارتوپتىڭ ادامدارعا قاجەتتى بولعان ءونىمى توپىراق استىنداعى تۇينەك ساباعى (كارتوبى)،ونىڭ ۇستىنە،ءار مۋ جەردەن بەرەر ءونىمى دە مول بولىپ،ادەتتە 2 دە 3 توننا ءونىم الۋعا بولادى. وسى ەرەكشەلىگىنە ساي توپىراققا بولعان تالابى مەن باپتاۋ شارالارى دا ءبىرشاما جوعارى. ايتار بولساق،توپىراقتىڭ ورگانيكالىق زات مولشەرى ٪4 تەن جوعارى قارا توپىراق بولۋىن؛توپىراقتىڭ بوس،جۇمساق،اۋا وتكىزگىشتىك قاسيەتىنىڭ جوعارى بولۋىن؛ورگانيكالىق تىڭايتقىشتار مەن حيميالىق تىڭايتقىشتاردى توپىراق استىنا جەتەرلىك مولشەردە سايكەستىرىپ بەرۋدى؛ۋاعىندا كونتۋاتسيا جۇرگىزىپ،ارام شوپتەردى وتاپ، تۇپتەۋدى؛ۋاعىندا سۋارۋدى،دەرت-دەربەز، زياندى جاندىكتەردىڭ الدىن الىپ،جويىپ وتىرۋدى تالاپ ەتەدى.

  1. جەر اۋدارۋ،جەر تۇزەتۋ. كارتوپتىڭ جەر استى بولىمىندەگى تۇينەك ساباعىن (كارتوبىن) ءونىم رەتىندە جيناپ الۋدى ماقسات  ەتەتىندىكتەن،توپىراقتىڭ بوس،جۇمساق ءارى توپىراقتاعى ورگانيكالىق زات مولشەرىنىڭ مول،قاۋلاپ ءوسۋ مەزگىلىندە توپىراق ىلعالدىعىنىڭ ٪60 تا ٪80 بولۋىن تالاپ ەتەدى. سول ءۇشىن كارتوپ ەگەتىن اتىزعا ورگانيكالىق تىڭايتقىشتان ءار مۋ جەرگە 3 تە 4 توننادان بەرۋمەن بىرگە،جەردى 26 دا 30 سانتيمەتر تەرەڭ اۋدارىپ،جەر بەتىن تەگىستەپ،قاجەتتى سۋمەن ۋاعىندا قامداۋعا كەپىلدىك ەتۋ ءتيىس.

  2. ورگانيكالىق تىڭايتقىش بەرۋ. تۇقىم  ءسىڭىرۋدىڭ الدىندا ءار مۋداعى قازىلعان شونەككە تولىق شىرىگەن ورگانيكالىق تىڭايتقىشتان 1000 كيلوگرام،ارگان (فوسفورلى) تىڭايتقىشتان 20 كيلوگرام،كاليلى تىڭايتقىشتان 15 كيلوگرامدى تولىق ارالاستىرىپ بەرىپ، سوڭىنان تۇقىم سىڭىرگەن ءجون.

  3. تۇقىم ءسىڭىرۋ. كوكتەمدە 10 سانتيمەتر توپىراق قاباتىنىڭ تەمپەراتۋراسى 7 دە 8 سەلتسي گرادۋسقا تۇراقتانعاندا ءارى اۋا رايى جاقسى،اشىق كۇنى تۇقىم ءسىڭىرۋ. بۇل  بارىستا پىشاقپەن ۇلكەندىگى 50 گرام مولشەرىندەي كەسىلگەن تۇقىمنان ءار مۋ جەرگە 150 كيلوگرامدى 4 تە 6 سانتيمەتر تەرەڭدىكتە سىڭىرسە بولادى. تالدانعان تۇقىم دەرتتەنبەگەن،زياندى جاندىك زاقىمداماعان، قابىعى جىلتىر،ساپالى،سورتتى تۇقىم بولۋى شارت. ساپالى تۇقىمدى تالداعاندا مىنا تۇيىندەرگە كوڭىل بولۋ ءتيىس: (1) ساپالى،مول ءونىمدى،دەرت-دەربەز،زياندى جاندىككە قارسىلىق قۋاتى كۇشتى بولعان سورتتاردى تاڭداۋ،اسىرەسە،ۋىتسىزداندىرىلعان كارتوپ تۇقىمىن تاڭداۋ. (2) تۇقىمدى دەزينفەكسيالاۋ. دەرت-دەربەزدىڭ تۇقىم ارقىلى تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن،تۇقىمدى سىڭىرۋدەن بۇرىن ٪0.5 تىك فورمالين ەرتىندىسىنە 20 دا 30 مينۋت شىلاعان سوڭ،ءسۇزىپ الىپ جىلى ورىندا 6 ساعات تۇرعىزىپ بۇرشىكتەندىرۋ. (3) تۇقىم سىڭىرۋدەگى ولشەمدەر: قاتار ارالىعى 50 دە 60 سانتيمەتر،ءتۇپ ارالىعى 20 دا 25 سانتيمەتر،تۇقىم ءسىڭىرۋ تەرەڭدىگى ادەتتەگى توپىراقتاردا 4 تە 6 سانتيمەتر، قۇمداۋىت،قاعىر جەرلەردە 8 دە 10 سانتيمەتر تەرەڭدىكتە سىڭىرسە ۇيلەسىمدى بولادى.

  4. كارتوپ مايساسىن باپتاۋ شارالارى: (1) كارتوپ تۇبىنە كونتۋاتسيالاپ توپىراق ءۇيۋ. كارتوپ اتىزىنداعى ءشوپتى وتاۋعا بىرلەستىرىپ،كونتۋاتسيالاپ توپىراق ءۇيۋ ارقىلى توپىراق تەمپەراتۋراسىن جوعارىلاتىپ،تۇينەك ساباقتىڭ ۇلكەيۋىنە پايدالى بولعان توپىراق شارت-جاعدايىن جاراتىپ،تۇينەك ساباقتىڭ كوبەيۋىن ىلگەرىلەتۋ مول ءونىم الۋدىڭ العى شارتى بولىپ تابىلدى. مايسا تولىق ءونىپ شىققان سوڭ از مولشەردە تۇپتەۋ،بوي تارتۋ مەزگىلىندە ورتاشا دەڭگەيدە تۇپتەۋ،ساباق، بۇتاقتارى قاۋلاپ ءوسىپ قاتار ارالىعىن جاپقان مەزگىلدە تاعى ءبىر رەت بيىك تۇپتەۋ. (2) قوسىمشا تىڭايتقىش بەرۋ. كارتوپتىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىن تەزدەتىپ،جالپى تۇپتەردى تولىق قاتارعا قوسۋ ءۇشىن،نەگىزگى تىڭايتقىشتى جەتەرلىك بەرۋمەن بىرگە،قوسىمشا تىڭايتقىشتى ۇيلەسىمدى بەرۋدى دە قاعىس قالدىرۋعا بولمايدى. كونتۋاتسيالاۋ مەن سۋارۋعا بىرلەستىرىپ ەكى رەت حيميالىق تىڭايتقىش تولىقتاپ بەرىلەدى. العاشقى قوسىمشا تىڭايتقىش بەرۋدە ازوتتى تىڭايتقىشتى نەگىز ەتىپ،ءار مۋ جەرگە ۆەرادان 10 كيلوگرام بەرىلسە،ەكىنشى رەتتە فوسفور، كاليلى تىڭايتقىشتى نەگىز ەتىپ،ءار مۋ جەرگە فوسفورلى تىڭايتقىشتان 8 كيلوگرام،كاليلى تىڭايتقىشتان 6 كيلوگرام بەرۋ ءتيىس.

  اتىزداعى كارتوپ كوگىن مىنە وسى تالاپ بويىنشا عىلمي باپتاعاندا مول ءونىم الۋ ماقساتىنا جەتۋگە بولادى.

       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.