ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

ءداۋىردىڭ ءىزى،حالىقتىڭ ءۇنى وشپەسىن

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/11/16 18:38:49

  گازەت _ حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعىنىڭ ايناسى،گازەت _ حالىقتىڭ مادەني ءومىرىنىڭ ءسانى؛ گازەت _ حالىقتىڭ ءتىلىنىڭ ەن-تاڭباسى؛گازەت _ حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋىنىڭ جانى؛گازەت _ ۋاقىتتىڭ ايعاعى؛ گازەت _ تابىستىڭ كۋاسى. دەمەك،گازەت _ حالىقتىڭ تۇرمىس تەڭىزىنە باتىپ كەتپەۋىندەگى كەمە! ول حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعىن،زاتتىق بايلىعىن جاريا ەتۋشى ءداۋىر كورسەتكىشى. سول ءۇشىن،گازەتتىڭ قۇندىلىعىن ۇلتتىڭ قۇندىلىعى دەپ ءبىلۋ _ ۇلتتىڭ ۇلت بولۋىنىڭ ولشەمى،جانى!

  سول ءۇشىن ۇلتتىڭ جانىن  قورعاۋ،ايالاۋ _ ءاربىر قالامگەردىڭ بۇلتارماس ازاماتتىق بورىشى. ول بورىش وتاننىڭ بىزگە جۇكتەگەن مىندەتى. ويتكەنى گازەت دەگەنىمىز ۇلتتىڭ رۋحاني دۇنيەسىنىڭ التىن جاۋھارى. گازەت ءبىر ەلدىڭ، ءبىر ۇلتتىڭ داۋىرلىك تاڭباسىنىڭ ايعاعى. كۇندەلىكتى بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردى احپاراتتىق قۇرالداردىڭ ءبىرى بولعان گازەت جاريالاپ وتىرادى. سوندىقتان دا گازەتتىڭ قۇندىلىعى داۋىرمەن ۇلى. وسى جونىندە ىلە قازاق اۆتونوميالى  وبلىستىق پارتيا مەكتەبى     «عىلمي جۋرنالىنىڭ» رەداكتورى،جۋرناليست، قالامگەر،سىنشى،اۋدارماشى قايرات ساۋىت ۇلىمەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ حالىق تۇرمىسىن وڭاپ، 2020-جىلعا بارعاندا «جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋداي» ۇلى نىساناسىن اتقارۋدى جوسپارلاپ وتىرعان وسى ساتتە،«ءداۋىردىڭ    ءىزى، حالىقتىڭ ءۇنى وشپەسىن» دەگەن تاقىرىپتا سۇحپاتتاسقان   ەدىم.

  ديداربەك زاكىرجان ۇلى: سىزشە بۇگىنگى سىندارلى ساتتە،ۇلتىمىزدىڭ تۇرمىس تىرشىلىگىن،ءومىرىن، عىلىم-تەحنيكا جاقتارىنداعى تابىستارىن كۇن سايىن جاريالاپ وتىرعان گازەتتى قالاي باعامدايسىز (وبرازدى سوزبەن كەستەلەسەڭىز)؟

  قايرات ساۋىت ۇلى: گازەت پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ كوز-قۇلاعى عوي، ارينە،ورتالىقتان تاراعان ۇلىلىق پەن جىلىلىق احپاراتتىڭ جازباشا ۇلگىسى بولىپ،وسى گازەت ارقىلى ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ءاربىر حالىققا تارايدى. احپاراتتىڭ قايسى ءتۇرى بولسا دا،بۇگىنگى مىناۋ زىمىران زاماندا ءوز-ءوز قۇندىلىقتارى ارقىلى حالىق ساناسىنا نۇر قۇيىپ جاتقانىنا كىر كەلتىرۋ اسقان قىلمىس. تەلەۆيزيا ءوزىنىڭ قولايلىلىعى بار ورىنداردا  ءتيىمدى رول اتقارىپ جاتقانىن،راديونىڭ دىبىستىڭ تارالۋى ارقىلى ءاربىر وتباسىنا جىلىلىق،شاتتىق باعىشتاپ جاتقانىن،توراپ ارقىلى جەتەتىن تاماشا مۇمكىندىكتەردىڭ ۇيدە دە،قىزمەت ورنىندا دا،جولاۋشىلاپ جۇرگەندە دە... ءار ءتۇرلى ءبىلىم ءنارىن سيلاپ جاتقانىنا كوز جۇمۋعا بولمايدى. دەسەدە،گازەت وسى احپارات قۇرالدارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ بايىرعى،ەڭ ءداستۇرلى احپارات ءتۇرى دەسەك ەش اۋىساي كەتپەيتىندەي؟!.. قازاق ۇلتى جونىنەن العاندا،اۆتونوميالى رايون،اۆتونوميالى وبلىس،ايماق،اۋدان دارەجەلى پارتيا ورگان گازەتتەرى    ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىزگە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ايتپاعاندا دا،شارۋاشىلىق،ەمدەۋ-دەنساۋلىق ساقتاۋ، اقشا اينالىمى،زاڭ بىلىمدەرى... سياقتىءار سالا،ءار تاقىرىپ،ءار ءتۇرلى ايدارلارمەن كەڭ حالىق بۇقاراسىنا تاۋسىلمايتىن تاعىلىم، تارىلمايتىن تابيعات، تارىقپايتىن ومىرشەڭدىك نۇر،    ومىرلەرىنە ونەگە سيلاپ، كوڭىلدەرىنە كولەڭكە تۇسىرمەي، رۋحاني تۇرعىدا دەمەۋ، زاتتىق تۇرعىدا ونەرگە، جاڭالىق اشۋعا، تىڭ ينفورماتسياعا قۇشتار ەتىپ جاتقانىن قايتىپ قانا جاسىرا الماقپىز؟!

  مىسالى، مال بورداقىلاۋ، تاۋىق باعىمشىلىعى (ءۇي قۇستارىن باعۋ)، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن باپتاۋ تەحنيكاسى، كوكونىس شارۋاشىلىعى، ازاماتتىق ارىز-شاعىم، ازاماتتىق باس بوستاندىعىن قورعاۋ، كاسىپتەنۋ، توقتام-كەلىسىم، قورا-جاي ساۋداسى،   وتىرىقتانۋ، نەكە _ وتباسى ۇيتقىسى، كىسىلىك قاتىناس، ادامگەرشىلىك، ءمورالدىلىق، وتانشىلدىق... قاتارلى قوعامدىق قۇبىلىستاردىڭ قىرى مەن سىرىنا   ءۇڭىلىپ، زاتتىق تۇرمىس قاجەتىنەن تەڭ يگىلىكتەنۋىنە، رۋحاني باسىمدىلىقتان ازات بولۋىنا، يدەيانى ءۇزىلدى-كەسىلدى ازات   ەتىپ، زامان قاجەتىنە جات ەسكىلىكتى تۇرمىس كۇيبەڭىنەن ارىلۋعا تاماشا مۇمكىندىكتەر جاراتىپ وتىر.

  ديداربەك زاكىرجان ۇلى: گازەتتىڭ قوعامدىق مىندەتى نە دەپ بىلەسىز؟

     قايرات ساۋىت ۇلى: گازەت قوعامنىڭ ايناسى، جاقسىلىق پەن جاماندىق، سانالىلىق پەن ساراڭدىق، ادالدىق پەن ارامدىققا، كوڭىلدىلىك پەن كوڭىلسىزدىككە، اياۋشىلدىق پەن قاتىگەزدىك،  اڭقاۋلىق پەن ارامزالىققا... قارسى شاباتىن تاماشا قۇرالى. حالىق كوڭىلىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتەتىن بازارى،جۇرت كوڭىلىنىڭ اجارى.    ادالدىقتىڭ جىرى، دانالىقتىڭ سىرى، كەسەنەلى، كوسەگەلى    ءومىردىڭ جانى ءسىرى بىرەگەيى. گازەت قوعامدىق ومىردەگى كىسىلىك پەن كىشىلىك، ادامگەرشىلىك پەن ءمورالدىلىقتىڭ تاۋسىلماس قازىناسى. ءبىز گازەت ءتىلى ارقىلى الەمدى شارلايمىز، الەمدى بارلايمىز، تورتكىل دۇنيەنىڭ بۇرىش-بۇرىشىندا بولىپ جاتقان جاڭالىقتارعا جۇرەك ساعىنىشىمىزدى جالعايمىز. گازەت قوعامدىق ومىردەگى ومىرشەڭدىكتىڭ جارشىسى، «ەل  امان، جۇرت تىنىش بولۋىنىڭ» ەڭ ۇزدىك، ۇكىلى حابارشىسى. ول، اق كوڭىل، اڭقاۋ ادامداردى اڭعارىمدىلىققا، سانالى،زيالىلاردى ساباز، كەمەڭگەرلىككە باۋليدى. ول، ەڭ سەنىمدى قولعانات، ەڭ سەنىمدى قازانات ىسپەتتى بولاشاققا جول سىلتەۋشى ءارى كەمەڭگەر جول باستاۋشى.

ديداربەك زاكىرجان ۇلى: گازەتتىڭ قۇندىلىعى شى؟

  قايرات ساۋىت ۇلى: وقىرماندارىمەن كۇندەلىكتى، ەكى-ءۇش كۇندە نەمەسە اپتاسىنا جۇزدەسىپ وتىراتىن گازەت بولسىن،... قاي-قايسىسى دا پارتيانىڭ ءتىلى، حالىقتىڭ ءۇنى ەكەندىگىندە داۋ جوق. ول رەال قوعامدىق تۇرمىستاعى اق پەن قارانى اجىراتاتىن الاۋ ىسپەتتى. ول باعدار شام. ول بارلىق جاڭالىقتى حالىقتىڭ وزىنەن الىپ، وزىنە قايتارادى. ول، جاي عانا قايتارۋ ەمەس، مازمۇنىن تولىقتاپ، قاتپارىن قالىڭداتىپ،   ءدانىن الىپ، قاۋىزىن تاستاپ قايتاراتىن تاماشا وقۋلىق. گازەتتى كىم دە پايدالانا الادى. ول ءار كۇنى تاڭمەن جارىسىپ جاڭالىقتاردى، دارالىقتاردى، دانالىقتاردى ءاربىر ساناعا سىڭىرۋمەن بىرگە، حالىقتى ساقتىققا، سانالىلىققا جەتۋىنە سارابدال پىكىرىمەن سالماقتايدى. ونىڭ رۋحاني جاقتاعى سىڭىمدىلىگى، سيىمدىلىعى ەرەكشە. حالىق گازەتتەن، گازەت حالىقتان ماڭگى-ماڭگى ايرىلا المايدى. ءار كۇنى حالقىنىڭ قولىندا 5 تە 10 مينۋت تۇرا العان گازەت ناعىز قۇندى گازەت ەسەپتى. ويتكەنى ءاربىر ادام ءار كۇنى گازەتتەن   وزىنە قاجەتتى ونەردى،ءبىلىمدى، ينفورماتسيانى، ت.ب... سولايدان-سولاي قاجەتىنە جاراتىپ جاتادى...

ديداربەك زاكىرجان ۇلى: گازەتتىڭ داۋىرلىك ەرەكشەلىگى نە؟

  قايرات ساۋىت ۇلى: دانالار:   «حالىقتىڭ كەمەلدەنىپ وركەندەۋى ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، ازاتتىق پەن ءبىلىم كەرەك» دەگەن ەكەن. تاريحتا قانداي ءبىر حالىق بولسىن، قالالانۋعا بەت الا باستاعاندا-اق حالىقتىڭ ونەر-ءبىلىم تۋرالى سۋسىنىن قاندىرۋدى وسى گازەت ارقىلى ويلاستىرا باستاعانى ايدان انىق. ماركس پەن ەنگلىس پرولەتارياتتىڭ ۇلى ارمانىن ىسكە اسىرۋدى جوسپارعا الا باستاعان ەڭ العاشقى كەزدەردە «رەيىن» گازەتىن شىعارعانى، ج ك پ قۇرىلۋدىڭ العاشقى كەزدەرىندە چىن دۋشيۋدىڭ «جاڭا جاستار» گازەتىن شىعارعانى... انە، سونىڭ دالەلى. گازەت _ توڭكەرىسشەڭدىك رۋحقا باي ىزگىلىككە جەتەكتەۋشى ۇران. ماركس: «توڭكەرىس _ تاريحتىڭ پاراۆوزى» دەگەن بولاتىن. انە سول ۇلى ارمان، اسقاق مۇراتتار سول  «رەيىن» گازەتى ارقىلى حالىقتىڭ ساناسىنا ۇيالاپ، مىڭ جۇرەككە ءتىل قاتقانىن قالايشا ەسكە الماسقا؟!.ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ ماركسيزمدى جۇڭگونىڭ ءىس جۇزىندىك امالياتىمەن ۇشتاستىرىپ، جۇڭگونىڭ جاڭا دەموكراتيالىق توڭكەرىسىنىڭ باستاماسىن دا      «حۋنان ديقاندار كوتەرىلىسىن زەرتتەۋدەن بايانداما»، «مىلتىقتان اكىميات تۋادى»، «ۇشقىننان جالىن قاۋلايدى»، «اۋىل-قىستاق ارقىلى قالالاردى قورشاۋعا الىپ، ەڭ سوڭىندا بۇكىل جۇڭگونى ازات  ەتۋ» نازاريالارى دا وسى «گازەت» ارقىلى جۇڭگو جاڭا دەموكراتيالىق توڭكەرىسىنىڭ تۇتقاسى بولعانىن قالايشا جاسىرا الماقپىز؟!

  مەيلى ج ك پ تاريحى بولسىن، سوتسياليستىك قۇرىلىس جىلدارى بولسىن، رەفورما جاساپ، ەسىكتى ايقارا اشقان جىلدار بولسىن، بۇگىنگى جاراسىمدى قوعام قۇرۋ، «جۇڭگو ارمانىن»   اسقاقتاتىپ، اسىل ارماندى جۇزەگە  اسىرۋ جولىنداعى  كۇرەس  نىساناسىندا بولسىن، گازەت  بارىنە  ارقاۋ بولىپ كەلەدى. كورەگەن كوسەم دىڭ شياۋپيڭنىڭ رەفورماعا ارقاۋ بولعان «اماليات_ اقيقاتتى ولشەيتىن بىردەن-ءبىر ولشەم»،  «ءبىر ەلدە  ەكى ءتۇرلى ءتۇزىم»، «جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە سوتسياليزم قۇرۋ نازارياسى» سياقتى عىلمي تۇجىرىمى دا وسى گازەتتى ارقاۋ ەتىپ،ميللياردتىڭ ساناسىنا تۇرتكى بولىپ، اماليات ءورىسىن اشتى، جاڭالىعىن بارشاعا جاريا ەتتى. عاسىر مەن عاسىردى جالعادى. جۇرەك پەن جۇرەكتەردى قاۋىشتىردى. مىنە، بۇگىن الەمدى وزىنە جالت قاراتىپ، ەڭسەلى ەلدەر قاتارىنا قاراي اياڭداپ بارا جاتپاي ما؟!.

  گازەت _ پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ءتىل-جاعى. ول حالىقتىڭ قازىناسى. ول داۋىرمەن بىرگە العا ىلگەرىلەپ، تىڭ جاڭالىقتاردى حالقىنا رۋحاني تىرەك ەتۋشى. ول داناعا دا، قاراعا دا ورتاق، ناعىز ادىلەتتىلىكتىڭ جارشىسى.
 
  ديداربەك زاكىرجان ۇلى: گازەتتىڭ ءبىر كۇندىك جۇمىس ءتارتىبىن اقىرلاستىرىپ، وقىرمانمەن جۇزدەسۋ بارىسىنداعى اۆتور مەن رەداكتوردىڭ قاتىناسىن قالاي باعامدايسىز؟

  قايرات ساۋىت ۇلى: «ادام  ءومىرىنىڭ قادىرى ونىڭ نەمەنەگە قول جەتكىزگەندىگىندە ەمەس، قايتا قالاي ەسە قوسقاندىعىندا» دەگەن ەكەن ۇلى عالىم ەينيشتەين. بۇل گازەت اۆتورلارى مەن رەداكتورلارىنىڭ ءبىر كۇندىك شارۋاسىن جاۋاپكەرلىكپەن، ىجداعاتتىلىقپەن ورىنداپ،وزدەرىنىڭ قاجىرى مەن قايراتى ارقىلى شىعارعان گازەتىنىڭ قالىڭ حالىق بۇقاراسىمەن جۇزدەسۋى الدىنداعى ءبىرىنشى وي ارمانى بولار دەپ ويلايمىن. اۆتور  ءوزىنىڭ تالانتى مەن تالعامىنا ساي، حالىققا ءوزىنىڭ كۇيىنىڭ كەلگەنىنشە تۋىندى جاراتۋشى.   تۋىندى مەيلى كولەمدى نەمەسە شاعىن بولسىن، ول اۆتوردىڭ تولعاقتى تولعانىسىنىڭ ايعاعى. جۇرەگىن جارىپ شىققان پەرزەنتى. ونىڭ اقاۋسىز، كەم-كەتىكسىز دۇنيەگە كەلۋى اشتى تەردىڭ جەمىسى  ەكەنىن دە داۋ جوق. ال، رەداكتور سول اۆتورلار جولداعان    تۋىندىلاردى سارالاپ، ساراپتاپ، جارامدىسىن ءسۇزىپ، جارامسىزىن سىلىپ الىپ تاستاپ حالىقتىڭ قاجەتىنە جاراتۋشى. مۇندا:

  ءبىرىنشى، اۆتور جاسامپازدىق جاراتۋشى، جازۋشى، حالىقتىڭ رۋحاني ءومىرىنىڭ جارشىسى، سىنشىسى،ءمىنشىسى. ول شىنايى ءومىردىڭ شىنايىلىعىن جازادى.

  ەكىنشى، رەداكتور اتسىز قاھارمان. ولار ءاربىر اۆتوردىڭ سان  ءتۇرلى ويىمەن ارپالىسادى. كەم-كەتىگىن تولىقتايدى. ارتىق ايتقانىن كۇزەيدى ءارى تۇزەيدى. جارامدىسىن جاسىرماي حالقىنا كورسەتەدى. جارامسىزىن جارامدىعا اينالدىرادى.

  ءۇشىنشى، جۇڭگونىڭ 1920-جىلدارداعى وقۋ-اعارتۋ  مامانى تاۋ شيڭجى: «جاراقسىز زات جوق، جاراقسىز ادام بار» دەگەن ەكەن. جارامدىسىن الىپ، جارامسىزىن تاستايتىن مىنەز رەداكتورلاردىڭ ەكىنىڭ بىرىندە كەزدەسەدى ءارى،ءسوزسىز،بولۋعا ءتيىستى مىندەتى. الايدا سارالاۋ،ساراپتاۋ كەم بولسا بولمايدى. بۇل «اۋىردىڭ ءۇستى، جەڭىلدىڭ استىمەن جورعالاۋ» دەگەندىك ەمەس. دەسەدە، جارامسىز دەپ تاستالعان تۋىندىلاردىڭ ىشىندە دە تاماشا وي، قوعامدىق بولمىسقا ءتيىمدى پىكىرلەر بولا قويماۋى دا ناعايبىل؟!.. ويتكەنى ءاربىر ادامنىڭ    (اۆتور دەپ وتىرعانداردى مەڭزەيمىز) ءومىردى تاڭداۋى ءار    ءتۇرلى بولادى عوي، ارينە، رەداكتورلاردا جارامسىزدان جارامدىنى  ءسۇزىپ الىپ، جارامدى ەتىپ حالقىنا جەتكىزۋ قاجەتتىلىك ەسەپتى. ول ءۇشىن، ارينە، قاجىرلى ەڭبەك قاجەت. مەنىڭشە، رەداكتورلاردا وسىنداي رۋح باسىم بولۋى كەرەك. ويتكەنى ولاردىڭ الدىنا ىلعي دا ءتورت اياعىن تىك باسقان جارامدى تۋىندىلار كەلە بەرمەيدى عوي. ولاي بولا بەرسە، رەداكتورلاردىڭ دا ساقتىق، سەزىمتالدىعى سولعىندايدى دا وزىندەگى اسىلگى بار بولۋعا ءتيىستى قاسيەتىنەن ايرىلىپ قالادى. «قوڭىر اڭعا قاسقىر تيىسپەسە قوتىر  بولادى» دەگەندەي، بۇل رەداكتورلارعا ەرەكشە قاجەتتى مىنەز دەۋگە ابدەن بولادى. بۇل دەگەنىم، اۆتورلار قاساقانا رەداكتورعا جارامسىز تۋىندى جىبەرىپ، ولاردى سەرگەكتىككە باستاۋ دەگەندىك  ەمەس. كەيبىر جاعدايدا شاراسىزدان مۇنداي جايتتەر كەزىگەتىندىگى شارتسىز بولادى.

  ءتورتىنشى، اۆتور مەن رەداكتور كۇنشىل،ءمىنشىل،     ءوزىمشىل، وركەۋدە، وكتەم مىنەزدە بولماۋى كەرەك. قايتا     ومىردە سىرلاس، مۇڭداس، كاسىپتە ءبىرىن-ءبىر دەمەۋشى، قيماس دوس بولۋى شارت. ويتكەنى  ەكەۋى دە ءبىر-بىرىنەن ايرىلا المايدى. ءوزارا ءبىر-ءبىرىنىڭ ارتىعىن اسىرىپ، كەمشىلىگىن جاسىرىپ وتىرۋى كەرەك.  ءبىرى-بىرىنە اقىلشى، نۇسقاۋشى بولۋى قاجەتتى. استە ءبىرى-بىرىنە مىندەتسىنۋشى، ارقا جونىن كورسەتۋشى بولماۋى ءتيىس. بۇل گازەت شارۋاسىنىڭ جاندى دا جالىندى، شىنايى جۇرىلۋىنە سەنىمدى فاكتور ءارى جاراسىمدى گازەت شىعارۋدىڭ، جاراسىمدى قوعام قۇرۋدىڭ العى شارتى.

  بەسىنشى، اۆتور مەن رەداكتوردىڭ ەڭبەگىنىڭ ءار ەكەۋى دە اقىل-وي ەڭبەگى. ءبىرىن- ءبىرى تولىقتايدى. جارامدى اۆتور بولساڭىز اسقاقتاۋدى مىنەز دەپ ويلاماڭىز. كىشى پەيىلدىلىكتى مىنەز تۇتىڭىز.
جازعان  تۋىندىڭىز تولىمسىزداۋ بولسا، سوندا دا جارىق كورسە، رەداكتورعا بولعان قۇرمەت پەن سيلاسىمدىلىقتى ساقتاڭىز ءارى سول تۋىندىنىڭ اسىلگى نۇسقاسىنا ساي ءوزىڭىزدى دۇرىس باعامداي  ءبىلىڭىز. كەمىن تولىقتاڭىز، ارتىعى بولسا،اسپانداماڭىز. ال جارامسىز تۋىندىڭىزدى جارامدى ەتىپ جاريالاسا، ەندىگى دە سول تاجىريبە ساباقتى قابىلداپ، تاماشا تۋىندى جازۋعا تىرىسىڭىز. رەداكتوردى دا ايالاڭىز. ويتكەنى رەداكتوردىڭ مىندەتى تۇزەتۋ، تولىقتاۋ ەكەن دەپ، وعان ماڭگى يەك سۇيەيتىن مىنەزگە كىرىپتار بولىپ جۇرمەڭىز؟!.. رەداكتوردا ادام، ادام بولعاندا حالىقتىڭ رۋحاني تۇرمىسى ءۇشىن جۇمىسىن تىندىرىمدى ورىنداۋدى بورىش سانايتىن «ناعىز اتسىز قاھارمان». مەيلى اۆتور بولسىن، باسقا بولسىن وسى شىندىققا قۇرمەت ەتۋ ەڭ وسكەلەڭ كورەگەندىك. قالامى جورعالاعان، حالىق كوڭىلىندەگى اۆتورلارىمىزدا رەداكتورلارعا كىسىلىكتەنۋىنە بولمايدى. اۆتور رەداكتوردان، رەداكتور اۆتوردان ايرىلا المايدى.

  التىنشى، اۆتوردا، رەداكتوردا ءومىر بويى ۇيرەنۋدى مۇرات ساناۋى كەرەك. ىلعي دا مىقتى رەداكتورعا سۇيەنىپ تۋىندى جاريالايتىن اۆتور بولۋدان ساقتانۋ قاجەت. مۇمكىن بولسا، رەداكتوردى ويلاندىراتىن، تولعاندىراتىن تۋىندى جاراتۋعا، وعان شابىت بەرەتىن تۇرتكىلىك رول ويناۋى كەرەك. ال، رەداكتور قالامى جۇيرىك، ەملەسى جاقسى، قارىمى كۇشتى اۆتورلارعا يەك ارتىپ     الىپ، جاس تالاپ، جاس قانات، قالام ۇستاۋعا قۇمار، تاجىريبەسى جەتكىلىكسىز، قازاق ەملەسى تۋرالى تاجىريبەسى كەمشىل اۆتورلار قوسىنىنا نەمقۇرايدى پوزيتسيا ۇستانۋدان اۋلاق بولعان ءجون؟! رەداكتور مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا   «ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس، ۇيرەتۋدەن بالاعا» دەگەن ۇلى ابايدىڭ تاعىلىمىن كوكەيگە بەرىك ساقتاپ، اۆتورلاردىڭ ونەگەلىلەرىنەن ۇيرەنۋ، ونەرگە بەيىم،تاجىريبەسى كەيىندەرىنە ونەگە بولۋ رۋحىن ۇشتاي ءتۇسۋى كەرەك. بۇل اۆتور مەن رەداكتوردىڭ ءوزارا ۇيرەنۋ، سەلبەسۋىنىڭ تاماشا ونەگەسى بولماق.

  وسىلاي بولعاندا، ءبىر كۇندىك ەمەس، مىڭ كۇندىك جۇمىس بولسا دا گازەت ءوزىنىڭ ءوڭىن بەرمەي، ءماندى مازمۇنىن، مايەكتى مانەرىن كورسەتىپ، ءار كۇنى وقىرمانىمەن جادىراپ جاز كەلگەندەي شىرايىمەن، شىنايىلىعىمەن قاۋىشىپ جاتادى. سودان اۆتور مەن رەداكتور،«تەمىردىڭ ەكى باسى ىستىق» دەمەكشى،  ءوزارا ءتىل تابىسىپ، جۇرەكپەن تىلدەسىپ،وي  مۇراتىن،رۋحاني سۋاتىن حالقىنا جونەلتىپ،جاراسىمدىلىعىن تاۋىپ جاتادى.

  ديداربەك زاكىرجان ۇلى: بۇگىنگى داۋىردەگى ۇلتتىق تىلدە جاريالانىپ جاتقان گازەتتەرىمىزدىڭ دامۋ بەتالىسىن قالاي باعامدايسىز (وقىرمان اڭىسى)؟

  قايرات ساۋىت ۇلى: قۇدايعا شۇكىر! قازىرگى قازاق تىلىندە شىعىپ جاتقان گازەتتەرىمىزدىڭ توپانى از ەمەس،جۇيەدەن،جۇڭگوداعى اۆتونوميالى ۇقىقتان يگىلىكتەنىپ جاتقان ۇلتتار اراسىندا وگەيسىمەيتىندەي ورىندامىز دەسەك، ارتىق ايتقان ەسەپتەلىنبەيتىن دە شىعارمىز. گازەت پارتيا مەن  ۇكىمەتتىڭ باسشىلىعىندا شىعارىلاتىن، ۇيىمدىق جەتەكشىلىكتى ارقاۋ ەتەتىن، حالىقتىڭ رۋحاني قازىناسى. ول، ءسوزسىز، پارتيامىزدىڭ نيەتىمەن نيەتتەس، تىلەۋىمەن تىلەكتەس بولىپ، حالىقتىڭ تۇرمىسىنا تۇتقا، كوڭىلىنە كوسەگە،  ومىرىنە ومىرشەڭدىك ونەگە كورسەتۋى، جەتەكتەۋى تابيعي. سولايدا، قوعامداعى كوپتەگەن تاماشا مۇمكىندىكتەر وسى گازەت ارقىلى جەتىپ جاتقانىنا دا كوز جۇمبايمىز. دەسەدە،وسى ورتاق نيەتتىڭ جەبەۋىندە گازەتتەرىمىز قازاق مادەنيەتىنە، ادەبيەتىنە، ەكونوميكاسىنا، زاڭدىق ساناسىنا... ت ب جاقتارىنا ۇشان-تەڭىز ەڭبەك   ءسىڭىرىپ جاتقانىن دا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ابدەن تاتيدى. قازىر   «شينجياڭ گازەتى»، «شينجياڭ ازيا كىندىگى گازەتى»، «ىلە گازەتى»،  «شينجياڭ زاڭ جانە تۇرمىس گازەتى»، «تارباعاتاي گازەتى»،    «التاي گازەتى»، «شينجياڭ وقۋ-اعارتۋ گازەتى»، «شينجياڭ  عىلىم-تەحنيكا  گازەتى»،«ىلە  كەشى»،«ىلە ورەندەرى گازەتى»... قاتارلى گازەتتەرىمىز ءوز باسىلىم رەتى بويىنشا جارىق كورىپ، كەڭ حالىق بۇقاراسىنىڭ قاجەتىنەن شىعىپ جاتىر. پارتيا جارىلقاپ بەرگەن ورايدا وسى گازەتتەردىڭ دامۋى، اتىن وشىرمەي شىعىپ تۇرۋى تاعى دا وزىمىزگە بايلانىستى. قاشاندا   «ىشكى سەبەپ نەگىز، سىرتقى سەبەپ شارت». تىك تۇرۋدى ۇيرەنبەي تۇرىپ، اپىل-تاپىل    ءجۇرۋدى اڭساۋ اڭعىرتتىققا بوي ۇرعاندىق عوي. ءبىزدىڭ گازەتتەرىمىز قازىرگى دەڭگەيدە ءوزىنىڭ ءتورت  اياعىن تىك باسىپ تۇرۋ ورايىنا يە بولعانىنا ەشبىر كۇمان ارتۋعا بولمايدى. ماسەلە «بۇدان كەيىنگى دامۋ بەتالىسى» دەگەندە تۇرعان جوق پا؟! ارينە، مەن، وقىرمان، زيالى قاۋىم دا ساۋەگەي نەمەسە الدىن كورىپكەلى بار كيەلى ادام ەمەسپىن. سوندا، نە ايتپاقشىمىز؟ ەندىگى ماسەلە دامۋ بولاشاعى تۋرالى بولسا، ءبىز مىنا جاقتارداعى ءبىرقانشا ماسەلەگە كوڭىل بولە (كەپىلدىك) الامىز با، جوق پا؟

  ءبىرىنشى، گازەتتىڭ تيراجىن ارتتىرۋ نەمەسە ءدال قازىرگى   تيراجىمەن جالعاستى شىعىپ تۇرۋى ماسەلەسى.

  ەكىنشى، گازەت اۆتورلارىن كوبەيتىپ، تىلشىلەردى جەتىلدىرۋ، اۋدارماشىلاردى ارتتىرۋ ماسەلەسى.

  ءۇشىنشى، رەداكتورلار قوسىنىمىزدى جالعاستى ساپالاندىرۋ، ەملە قاتەلىكسىز گازەت شىعارۋ ماسەلەسى.

  ءتورتىنشى، اۆتور، ءتىلشى، اۋدارماشىلارىمىزدى قالاماقىدان تارىقتىرماۋ ماسەلەسى.

  وسى ءتورت ماسەلە كوز الدا  تياناق تاۋىپ تۇرا السا، گازەتتەرىمىزدىڭ ەرتەڭىنە الاڭداۋدىڭ قاجەتى شامالى. ويتكەنى وقىرمانسىز گازەت ورمانسىز بۇلبۇل، سۋسىز بالىقپەن بىردەي. ال وقىرمانىمىز بولىپ، گازەتىمىزدىڭ قۇنارى جوق بولسا نەمەسە اۆتور، رەداكتورلارىمىز جانسىز دا جۇتاڭ بولسا، جورعا، جۇرىستەن جۇرداي اتتى بازارعا «جۇيرىك» دەپ ساتپاقشى بولعانمەن بىردەي. قازىر  وقىرمانىمىز ازايىپ بارا جاتقانى  ءشۇباسىز؟! دەسەدە، «قوس  ءتىل» وقىتۋىنداي تاماشا وراي تۇرعاندا ءالى دە وقىرمان بار  دەگەن ءسوز. ەندىگى الاڭدايتىن نەمەسە الاڭداۋعا ءتيىستى ماسەلە نە دەسەڭىز،ونى مىنا جاقتاردان ايتا كەتۋگە بولادى:

ءبىرىنشى، سانالى وقىرمان ازايىپ بارادى. ءبارى دە ۇيىمنىڭ ۇيعارۋى نەمەسە قىسىممەن گازەتكە زورلانىپ جازىلاتىندار. ءبىزدىڭ جاسايتىن ۇگىتىمىز وقىرمانداردى سانالى تۇردە گازەت وقۋعا جەتەلەۋ. بۇل گازەتتىڭ ومىرشەڭدىگىنىڭ تابيعي بەتالىسى. قاشاندا زورلاۋ مەن زورلانۋدان ناتيجە از بولادى.

  ەكىنشى،ال، زورلاۋ، ماجبۇرلەۋ ارقىلى جازىلدى-اۋ دەشى! سول جازىلعان گازەتتەرىمىزدىڭ ۇستەلدىڭ بۇرىشىندا، ءۇيدىڭ  بۇرىشىندا، شكاپتىڭ سۋىرماسىندا اي-ايلىق ساندارى بويىنشا توپتالىپ، بۇكتەلىپ جاتۋى. بەتىنىڭ مۇلدە اشىلماۋى...

  ءۇشىنشى، قازىر اۋىل-قىستاق نەمەسە قالاداعى قىزمەت ورىندارىندا گازەتتى ىزدەپ وقيتىندار وسى گازەتتەرگە اۆتور بولعاندار (قالامگەر، ءتىلشى، اۋدارماشى)... عانا سياقتى. ال، باسقالارشى؟!

  ءتورتىنشى، ەندى ءبىر تۇركىم ءوز ءتىلىن قور، باسقا   ءتىلدى زور سانايتىنداردىڭ كوبەيۋى گازەتىمىزدىڭ قۇنىن ءتۇسىرىپ، ءمانى مەن ماعىناسىن اياق استى ەتىپ بارا جاتقان سياقتانادى. مۇندايلار گازەت وقىماي ما دەسەڭ، باسقا تىلدەگى گازەتتەردى اۋزىنان (قولىنان) تاستامايدى.   وسىندايلاردان ساقتانۋ دا عانيبەت سياقتى...

  بۇل ءتورت تاقىرىپ تا تەكتەلۋگە ءتيىستى تاماشا تاقىرىپ. ويتكەنى ايتىپ وتىرعانىمىزدىڭ  ءبارى دە گازەتىمىزدىڭ بۇگىنىن امان ساقتاپ، بولاشاعىنا  ءۇمىت ارتۋ عوي...

    ديداربەك زاكىرجان ۇلى:  راقىمەت اعا، ۋاقىتىڭىزدى ءبولىپ سۇحپاتتا بولعانىڭىزعا.

  قايرات ساۋىت ۇلى: وزىڭە دە كوپ-كوپ راقىمەت!

  سۇحپاتتاسقان-

  ديداربەك زاكىرجان ۇلى


       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn