ەەڭ جاڭا مازمۇندار
امەريكانىڭ شينجياڭعا ساياتىن «زاڭ جوباسىن» ماقۇلداعاندىعىنا قاتتى كەكتەنەتىندىگىن جانە باتىل قارسى تۇراتىندىعىن ءبىلدىردى
ءارقانداي ادامنىڭ لاڭكەستىك كۇشتەرگە بولىسۋىنا استە جول بەرمەيمىز
امەريكا جاقتىڭ «شينجياڭ ارقىلى جۇڭگونى شاۋجايلاۋ» قاسكۇنەمدىگى مۇلدە ىسكە اسپايدى
وتانشىلدىق تۋىن بيىك جەلبىرەتىپ، وتانشىلدىق تاربيەنى كۇشەيتىپ وتانشىلدىقتى بەرىك سەنىمگە،رۋحاني كۇشكە،ارەكەت سانالىلىعىنا اينالدىرۋ كەرەك
2019-جىلى 12-ايدىڭ 6-كۇنى 283-سان
مەملەكەتتىك نەگىزگى زاڭ كۇنى مەن «نەگىزگى زاڭدى ۇگىتتەۋ اپتالىعىنىڭ» ۇگىتى
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2019-جىلعى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق توپتىق ۇيرەنۋىن وتكىزدى 
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2019-جىلعى 15-رەتكى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
ورتالىقتىڭ ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسى باسشىلىق گرۋپپاسى «حابارلاندىرۋ» باسىپ تاراتتى
شي جينپيڭ رەسەيدىڭ زۇڭتۇڭى پۋتينمەن بەينە ەكراندا كەزدەسىپ
چىن چۋانگو قاشقار ايماعىندا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە مىنانى باسا دارىپتەدى
2019-جىلى 12-ايدىڭ 5-كۇنى 282-سان
2019-جىلى 12-ايدىڭ 4-كۇنى 281-سان
2019-جىلى 12-ايدىڭ 3-كۇنى 280-سان
ساۋان اۋدانىنداعى حالىق بۇقاراسى ارالاپ قىزمەت وتەۋ قيمىلىن القادى
2019-جىلى 12-ايدىڭ 2-كۇنى 279-سان
«تارباعاتاي تاڭداي قاقتىراتىن جاعى كوپ جەر ەكەن»
ساۋان اۋدانى 100 مىڭ دانا ەلەكتروندى سالاماتتىق كارتچكاسىن تاراتتى
2019-جىلى 11-ايدىڭ 30-كۇنى 278-سان
اۋىل-قىستاققا ساياحاتتاپ، حالىقتىق تۇسەلحانادا جاتا-جاستانا ءدامدى تاعامداردان ءدام تاتىڭىز
ورتالىق كاسىپورىنى شارۋالاردىڭ قانت قىزىلشاسى كاسىبىن دامىتۋىنا دەم بەردى
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس جەردى كوتەرمەگە الۋ قاتىناسىنىڭ ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ جانە ۇزاق ۋاقىت وزگەرتپەۋ جونىندەگى پىكىردى جاريالادى
ساۋان اۋدانى 4-كەزەكتى ءمورال ۇلگىلەرىنە سيلىق تاراتۋ سالتىن وتكىزدى
كوپشىلىك ءوزارا كومەكتەسىپ، قيىنشىلىعى بار وتباسىلاردىڭ كەدەيلەسۋىنىڭ الدىن الدى
اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى جەر-جەرگە ساتىلدى
ءورت ءوشىرۋ، ورتتەن ساقتانۋ بازاسىن ەكسكۋرسيالادى
سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى قارتتىڭ باقىتتى تۇرمىسى
2019-جىلى 11-ايدىڭ 29-كۇنى 277-سان
2019-جىلى 11-ايدىڭ 28-كۇنى 276-سان
اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى امالياتتا ايگىلەپ، ساياسي دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدى كۇشەيتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىنىڭ تياناقتانىپ، تامىر تارتۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك

سالت-داستۇرلەر

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/12/29 13:30:44

   پاتشا جاسى
شىعىس حالقى قىرىققا تولماعان ادامدى كۇش - قايراتتى تولىسقانىمەن، اقىل - پاراساتى ءالى دە تولىسقان جوق دەپ، ونداي ادامدى پاتشا (حان) قويعىزباعان. قىرىققا تولعان ادامدى - پاتشا جاسىنداعى ادام دەپ اتاۋ سودان شىققان. ءيا، قىرىق جاس - پاتشا جاسى. بۇل جاستا ەل باسقارعان ادامدار قازاقتا كوپ. 

ادام جاسىنىڭ ءۇش كەزەڭى

1.جاس داۋرەن - 50 جاسقا دەيىنگى ارالىق. 
2. ورتا جاس - 70 جاسقا دەيىنگى ارالىق.
3. قايتقان كەز - 70 جاستان اسقان كەزەڭ.  
ادامنىڭ مۇشەل جاسى 
ءداستۇرلى قازاق قوعامىندا ادامنىڭ جاس شاماسى ونىڭ مۇشەل جاسىنىڭ مولشەرىنە بايلانىستى ايتىلادى. العاشقى مۇشەل - 13 جاس. سونان سوڭ مۇشەل جاس ءاربىر 12 جىل قايتالانعان سايىن ەسەپتەلىپ وتىرادى. ادامنىڭ مۇشەلى بەس توپقا بولىنەدى. ولار: بالالىق مۇشەلى، جىگىت مۇشەلى، كىسىلىك مۇشەلى، كارىلىك مۇشەلى، تاۋسىنشىق جاس. 
1. ءبىرىنشى توپتاعى بالالىق مۇشەل - 24 جاسقا دەيىن. 
2. ەكىنشى توپتاعى جىگىتتىك مۇشەل - 25 پەن 37 جاس ارالىعى. 
3. ءۇشىنشى توپتاعى كىسىلىك مۇشەل - 38 بەن 49 جاس ارالىعى. 
4. ءتورتىنشى توپتاعى كارىلىك مۇشەل - 50 مەن 75 جاس ارالىعى. 
5. بەسىنشى توپتاعى تاۋسىنشىق جاسى - 76 جاستان ارى قاراي. 

ون مۇشەلدىڭ مەرزىمى

1-مۇشەل - 13 جاس (ەرجەتە باستاۋ).
2-مۇشەل - 25 جاس (جىگىتتىك شاق).
3 -مۇشەل - 37 جاس (اقىل توقتاتۋ).
4-مۇشەل - 49 جاس (ورتا جاس). 
5-مۇشەل - 61 جاس (ورتا جاس). 
6-مۇشەل - 73 جاس (قارتتىق). 
7-مۇشەل - 85 جاس (كارىلىك). 
8-مۇشەل - 97 جاس (قالجىراۋ). 
9-مۇشەل - 109 جاس (شوپشەك ءسۇيۋ). 
10-مۇشەل - 121 جاس (نەمەنە ءسۇيۋ). 
ادام اتاۋلارى
قازاقتار جاڭا تۋعان نارەستەگە ازان شاقىرىپ ات قويۋمەن قاتار، ولارعا ءبىر جاستان ءجۇز جاسقا دەيىن قوسىمشا اتاۋلار دا بەرەدى. ونىڭ ءبىرى قۇرمەتتەۋ، ۇلىقتاۋدى بىلدىرسە، ەكىنشىسى كەمسىتۋ، جەك كورۋدى تانىتادى. ەر ادامنىڭ ءۇش جۇرتى بار. ولار: ءوز جۇرتى، ناعاشى جۇرتى، قايىن جۇرتى. قالىپتاسقان ءداستۇر   بويىنشا  ونداعى  ادامداردىڭ تۋىستىق جاقىندىعىنا، جاس مولشەرىنە قاراي وزىندىك اتاۋى عاسىرلار بويى قالىپتاسىپ، حالقىمىزدىڭ سانا-سەزىمىنە ءسىڭىپ كەتكەن. مۇنىڭ سىرتىندا ادامدارعا قۇرمەتىنە، دەنە پىشىنىنە،  مىنەز - قۇلىعىنا دا   بايلانىستى اتاۋلار ايتىلادى، ياعني ادام اتاۋلارى 8 توپقا بولىنەدى. ولار: 
1. ادامنىڭ جاسىنا بايلانىستى اتاۋلار. 
2. ەر ادامنىڭ ءوز جۇرتىنىڭ اتاۋلارى. 
3. ەر ادامنىڭ ناعاشى جۇرتىنىڭ اتاۋلارى.
4. ەر ادامنىڭ قايىن جۇرتىنىڭ اتاۋلارى. 
5. ايەل ادامنىڭ قايىن جۇرتىنىڭ اتاۋلارى.
6. ادامنىڭ قىزمەتىنە بايلانىستى اتاۋلار. 
7. ادامنىڭ دەنە پىشىنىنە بايلانىستى اتاۋلار.
8. ادامنىڭ مىنەزىنە، قىلىعىنا  بايلانىستى اتاۋلار.

ومىردە وسى اتاۋلاردى دۇرىس قولدانا ءبىلۋ - مادەنيەتتىلىك پەن ادەپتىلىك. كەرىسىنشە، قارتتى جىگىت دەپ، جىگىتتى اتا دەپ، تاتەنى، اپانى جەڭگە دەپ، جەڭگەنى، جەزدەنى اجە، اتا دەپ اتاۋ - پارىقسىزدىق. سوندىقتان دا ءاربىر قازاق بالاسى تۋىستىق اتاۋلاردان باستاپ وزگە دە اتاۋلاردىڭ بارلىعىن جەتە بىلۋگە ءتيىستى.
جالپى «ادامداردى ناقتى ءوز اتىمەن اتاماي، نە جاسىنا، نە تۋىستىق جاقىندىعىنا نەمەسە قوعامدىق قىزمەتىنە، بەدەلىنە قاراي جاناما ات قويىپ اتاۋ - ادامدى قۇرمەتتەپ، كىشى پەيىلدىلىك كورسەتۋ، ادەپتىلىك ەتيكاسىنان تۋعان عۇرىپ». ءبىز ەندى ادامنىڭ جاسىنا، قىزمەتىنە، دەنە پىشىنىنە، مىنەز-قىلىعىنا بايلانىستى اتاۋلارعا توقتالساق. سەبەبى كوپ  ادام  تۋىستىق  جاقىندىققا  بايلانىستى اتاۋلاردى جاقسى بىلگەنمەن، بۇل اتاۋلاردى شاتاستىرىپ الا بەرەدى.

جاسىنا بايلانىستى اتاۋلار

1. 1 جاسقا دەيىن: شاقالاق، نارەستە. 
2. 1 جاستان 2 جاسقا دەيىن:  قىز بالا - بوپە،  ۇل بالا - بوبەك. 
3. 2 جاستان 3 جاسقا دەيىن: ءبۇلدىرشىن.
4. 3 جاستان 5 جاسقا دەيىن: بالدىرعان. 
5. 6 جاستان 7 جاسقا دەيىن: ءسابي. 
6. 8 جاستان 12 جاسقا دەيىن: ويىن بالاسى. 
7. 13 جاستان 15 جاسقا دەيىن:  ەرەسەك  بالا (سىعىر). 
8. 16 جاستان 19 جاسقا دەيىن: بوزبالا. 
9. 20 مەن 30 جاس ارالىعى: جاس جىگىت. 
10.  30 بەن 40 جاس ارالىعى: ءدۇر جىگىت. 
11. 40 پەن 50 جاس ارالىعى: ەر تۇلەگى. 
12. 50 مەن 60 جاس  ارالىعى:  جىگىت اعاسى. 
13. 60 پەن 70 جاس ارالىعى: قاراساقال.
14. 70 پەن 80 جاس ارالىعى: اقساقال.
15. 80 جاستان جوعارى: شال، قارت، قاريا.

ادامنىڭ قىزمەتىنە بايلانىستى اتاۋلار

1. ابىز - بىلگىر، كورەگەن ادام. 
2. ايداۋىل - قولعا تۇسكەن تۇتقىندى ايداپ ءجۇرۋشى. 
3. اقالاقشى - ساۋدا كەرۋەنىنىڭ باسشىسى. 
4. اسابا - توي اعاسى، داستارقان باسشىسى. 
5. اتجامشى - لاۋ اتىن ايداۋشى. 
6. اتقا مىنەر - ەل  بيلىگىنە  ارالاسۋشى ادام.
7.اتشابار - حابارشى، شابارمان. 
8. باقاۋىل - حاننىڭ باس اسپازى، شاراپ قۇيۋشى، داستارقان جاساۋشى. 
9. بەك - رۋ مەن تايپانىڭ باسشىسى. 
10. بەرجاباي (كىرەكەش)- ات-اربامەن جۇك، كىسى تاسىپ كۇن كورۋشى ادام. 
11. جايشى - كۇن جايلاتادى - مىس دەپ تانىلعان ادام. 
12. كۇندىكشى - تۇراقتى كاسىبى جوق، كۇن سايىن جۇمىسقا جالداناتىن كىسى.
ادامنىڭ مىنەزىنە، قىلىعىنا بايلانىستى اتاۋلار
1. ازدەك - ەركە ادامدى وسىلاي دەپ اتاعان. 
2. ءباڭشى - ناشاقور، اپيىنشى ادامنىڭ اتاۋى. 
3. بۇلان - ەش قيىندىق كورمەي، بۇلا بولىپ ەركىن وسكەن، ەركە جىگىت، جاس.
4. ەركەبۇلان - ەركە، بۇلا بولىپ وسكەن. 
5. ەركەكشورا - ۇل بالاشا كيىنىپ وسكەن قىز. 
6. ءجۇرىمپاز -ءناپسىقۇمار، جەزوكشە كىسى. 
7. كىسىكيىك - تاعى، جابايى  ادامدى وسىلاي دەپ اتايدى. 
8. قاتىنباسشا (قاتىن-باسشى) - قاتىن-قالاشتىڭ ىسىنە ارالاسۋشى ەركەك. 
9. قىزىلشىل - ەتقۇمار، قىزىل جاندى كىسى.  
10. وڭازا -جالاڭداعان اشقاراق، تاماقساۋ، قوماعاي. 
11. وڭقاي - جۇمىستى تەك وڭ قولىمەن ىستەيتىن ادام. 
12. سارامجال - ءبارىن ورىن-ورنىنا كەلتىرىپ تۇراتىن، ىسىلعان، ۇقىپتى، بەس اسپاپ كىسى. 
13. سۇرقىلتاي - ەكى ءجۇزدى، وپاسىز، قاسكۇنەم. 
14. تاقۋا - ءدىن قاعيدالارىن شىن پەيىلدەن ىستەيتىن ادام. 
15. شايا - اشۋلانشاق، ىزاقور. 
16. شەرمەندە -قايعى باسقان، مۇڭدى، شەرلى.  

قازاقتار ءبىر ادامنىڭ جاسىن 100 جىلعا مولشەرلەپ، ونى ءداۋىر دەپ  اتاعان  عوي. «ەلۋ جىلدا  ەل جاڭا، ءجۇز  جىلدا  قازان» دەگەن ماتەل ءسوز، ولگەن ادامعا ءداۋىر اينالدىرىپ، «ساداقاسىنا» مال بەرىپ، مارقۇمنىڭ كۇنالارىن «ساتىپ الۋ» سالتى، ءبىر عاسىر ارالىعىن ءداۋىر دەپ اتاۋ سودان شىققان. تەك قازىر ولگەن ادامعا ءداۋىر اينالدىرمايدى.

جاس تۋرالى اڭىزدار

ادامنىڭ 100 جىلدىق عۇمىر جاسى جونىندە ەل اراسىندا مىنانداي ءبىر اڭىز اڭگىمە بار: جاراتۋشى ون سەگىز مىڭ عالامدى جاراتىپ، ءاربىر تىرشىلىك يەسىنىڭ جاسىن بەلگىلەگەندە ادامعا جيىرما بەس - اق جىل، ال باسقا جان - جانۋارلارعا ەلۋ جىلدان ءومىر بەرىپتى -مىس... ادام وزىنە بەرىلگەن جاستى قاناعات تۇتپاي، جانۋارلارعا بارىپ جاس سۇراپتى. اڭدار مەن قۇستاردىڭ، بالىقتار مەن جاندىكتەردىڭ ەشقايسى ادامعا ءوز جاسىنان ءبىر دە ءبىر جىل ءبولىپ بەرمەسە، ءوزىنىڭ ادامعا سەرىك بولاتىنىن ەڭ ءبىرىنشى سەزگەن جىلقى، سوسىن ءيت، ءارقايسى وعان 25 جىلدان جاس بەرىپتى. ءوزىنىڭ ادامعا ۇقسايتىنىن سەزگەن ءارى 50 جىل ءومىر سۇرگەندە نە ىستەيمىن دەپ ويلاعان اقىماق مايمىل وعان ءوزىنىڭ 25 جىلىن سيلاي سالىپتى. 

مىنەكي، سول كۇننەن باستاپ ادام جۇزگە دەيىن ءومىر سۇرەتىن بولىپتى. الايدا ادام بالاسى ءوزىنىڭ ءتاڭىر بەرگەن 25 جىلىن قايعى - مۇڭسىز، قۋانىش، ويىن - ساۋىقپەن وتكىزگەن سوڭ، جىلقىعا تارتىپ 25 جىل بويى ويعا - قىرعا شاۋىپ، ەل مەن جەر كورىپتى، جۇيتكىپ ءومىر ءسۇرىپتى، جىلقىداي قۋاتتى بولىپتى. ەلۋ جاستان كەيىن 75 جاسقا دەيىن اركىمدەرمەن يتشە ىرىلداسىپ، الىسىپ - جۇلىسىپ عۇمىر كەشىپتى. جەتپىس بەس جاستان جۇزگە دەيىن نە بولسا سوعان ءماز بولىپ، كەيدە نە ىستەپ، نە ءىشىپ - جەگەنىن بىلمەي قالىپ، مايمىلداي كىم كورىنگەنگە كۇلكى دە بولىپتى. ويلاپ وتىرساڭىز، اقيقاتقا تولى اڭىز. 

ال ەندى ادامنىڭ جاستىق شاعى تۋرالى مىنانداي قاعيدا، تانىم - تۇسىنىك بار: داناگويلەردىڭ ايتۋىنشا، ءتاڭىر ادام بالاسىنا ءۇش رەت جاستىق شاق سيلايتىن كورىنەدى. ءبىرىنشىسى - ءوزجاستىق شاعى، ەكىنشىسى - شىن ماحابباتقا جولىققانىندا، ءۇشىنشىسى - 100 جاسقا تولعانىندا. جالپى ادام جاسى، ونىڭ ءجۇز جاساۋى جونىندە عيبرات الار اڭگىمەلەر دە، ماقال - ماتەلدەر دە كوپ. وسى ورايدا ورىس حالقى: «قاراپايىم ءومىر سۇرگەن جان 100 جاسايدى» دەيدى. ءيا، بايلىق، اتاق - داڭق، شەن - شەكپەن ءۇشىن جانتالاسپاي، سول جولدا جۇيكەسىن جۇقارتپاي، جاراتقان يەسىنىڭ بەرگەن باقىت، باعى مەن نەسىبەسىنە شۇكىرشىلىك ايتىپ، قۇدايدان قورقاتىن، قاناعاتشىل دا يماندى، مەيىرىمدى ادامنىڭ اشكوز، دۇنيەقوڭىز، ارام، ايلاكەر، اتاققۇمار، باقاس، باقتالاس، كۇنشىلدەردەن كوپ جاسايتىنى اقيقات. 

ادامعا جارىق دۇنيەدەن - ومىردەن قىمبات ەشنارسە جوق. اسارىن اساپ، جاسارىن جاساپ وتىرعان قاريالاردىڭ ەشقايسىسىنىڭ ولگىسى كەلمەيدى. راس، اقىل - پاراساتى مول، وزەكتى جانعا ءبىر ءولىم بارىن مويىنداپ، و دۇنيەگە بەلىن بەكەم  بۋعان  كەيبىر  كىسىلەر: «جاراتۋشى مەنى بالا - شاعاما ماسىل قىلماي، ابىرويىمدى اشقىزباي، قيامەتىمدى كورسەتپەي، ۇل - قىزدارىمنىڭ الدىندا الا كور» دەپ جاتادى. الايدا ولاردىڭ دا كوڭىلىندە «الدە دە بالا - شاعامنىڭ قىزىعىن كورىپ، جۇرە تۇرسام ەكەن» دەگەن تىلەكتىڭ جاتاتىنى بەلگىلى. باياعىدا وتە باقۋاتتى ءبىر قاريا ومىردەن ءوتىپ بارا جاتىپ، تاڭىردەن: «قۇدىرەتى كۇشتى جاراتقان يەم، تاعى دا كىشكەنە عۇمىر بەرىڭىزشى» دەپ جالىنىپ، جالبارىنىپتى. سوندا ءتاڭىر پەرىشتەلەرى ارقىلى ايان بەرىپ، الگى قاريادان: 

- پەندەم، قانشا جاس سۇرايسىڭ؟ - دەپتى. قاريا: 
- اعاشتىڭ جاپىراقتارىنا تەڭ عۇمىر بەرە كور،- دەپ جالىنىپتى. 
- جوق، ادامعا ولشەپ-ءپىشىپ بەرىلگەن عۇمىر وعان جەتپەيدى. 
- وندا ۇلكەن اعاشتا قانشا بۇتاق بار، سونشاما ءومىر بەر. 
- جوق، ول دا جارامايدى، تىم كوپ. 
- وندا قانشا ءومىر بەرە الاسىڭ؟
- ومىردە قانشا دوسىڭ بار، سونشاما ءومىر بەرەيىن.
وسى ءسوزدى ەستىگەندە توسەك تارتىپ جاتقان قاريا كوزىنە جاس الىپ، قاتتى كۇرسىنىپتى دە و دۇنيەگە ءجۇرىپ كەتىپتى. سويتسە، ول بار ءومىرىن دوس جيناۋمەن ەمەس، دۇنيە - مۇلىك جيناۋمەن وتكىزگەن ەكەن. ءسىرا، ءبىزدىڭ ابىز اقساقالدارىمىزدىڭ: «ءجۇز سوم اقشاڭ بولعانشا، ءبىر دوسىڭ بولسىن» دەيتىنى سوندىقتان دا شىعار...
 قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءتورت تويى 
 ناۋرىز مەيرامى - كۇن مەن ءتۇن تەڭەلگەن كەزدە، 22 - ناۋرىزدا تويلانادى. وندا ادامدار ناۋرىز كوجە ءىشىپ، ءبىرىن-ءبىرى ناۋرىز مەيرامىمەن قۇتتىقتايدى. سول كۇنى حالىق بۇلاقتاردىڭ كوزىن اشىپ، تال ەگىپ، ىزگى ىستەرمەن اينالىسادى.
قىمىزمۇرىندىق - جاز تويى. ول  مامىر ايىنان باستاپ ماۋسىم ايىنا دەيىن سوزىلادى. وسى كەزدە بيەلەر جەلىگە بايلانىپ، اعايىن، تۋعان-تۋىس، كورشى-كولەم ءبىرىن-ءبىرى قىمىز ىشۋگە شاقىرادى. قىمىزمۇرىندىقتا قۇران وقىلىپ، مال سويىلىپ، ءتۇرلى ويىن-ساۋىقتار دا وتكىزىلەدى.
ميزام (سابان توي) - كۇز ايىندا ديقاندار مەن باعبانداردىڭ، جينالعان ونىمدەردىڭ قۇرمەتىنە ارناپ وتكىزىلەتىن توي. سابان تويدا ءتۇرلى جارىستار، ويىن-ساۋىقتار ۇيىمداستىرىلادى.
سوعىم باسى - قىس تويى. قار جاۋىپ، اياز ءتۇسىپ، ادامدار سوعىم  سويعانىندا، ودان اۋىز تيۋگە كورشى-كولەمىن، تۋعان-تۋىستارىن قوناققا شاقىرادى. ولار: «سوعىم شۇيگىن بولسىن!» دەپ تىلەك ايتادى. قىستىڭ ۇزاق تۇنىندە سوعىم باسىنا  جينالعان  اۋىل ادامدارى تەرمە، قيسا، ەرتەگى تىڭداپ، كوڭىلدەرىن كوتەرەدى.

ايت مەرەكەلەر

ورازا ايت - فارز ورازا ۋاقىتىنىڭ، رامازان ايىنىڭ اياقتالۋىنىڭ قۇرمەتىنە مۇسىلماندار تويلايتىن مەرەكە. ورازا ايت مەيرامى شاۋۋال ايىنىڭ ءبىرىنشى جۇلدىزىندا باستالىپ، ءۇش كۇنگە سوزىلادى. حالىق ءبىرىن-ءبىرى ورازا ايتپەن قۇتتىقتاپ، ءبىر-بىرىنەن ايتتىق الادى.
قۇربان ايت - زۇلحيدجا ايىنىڭ 10 كۇنى باستالىپ، 3-4 كۇنگە سوزىلادى. قۇربان ايت هيجرا جىل ەسەبىنىڭ باسى بولىپ سانالادى. قۇربان ايتتى مەرەكەلەۋ بوزالا تاڭنان باستالادى.  قاسيەتتى قۇربان ايتتا مۇمكىندىگى بار وتباسىلار مال سويىپ، قۇرباندىق شالادى. جاعدايى جوق ادامدارعا قۇرباندىق شالۋ مىندەت ەمەس.

تۋعان كۇن تويلارى

ءاربىر اتا-انا بالاسىنىڭ ءبىر جاسقا تولعانىنان باستاپ، جىل سايىن تۋعان كۇنىن اتاپ وتەدى. مۇنىڭ ىشىندە بالاسىنىڭ ەڭ العاشقى مۇشەل جاسقا (13 جاسقا، سودان كەيىنگى مۇشەل جاس وعان 12 جىلدى قوسىپ وتىرۋ ارقىلى انىقتالادى) تولىپ، ودان امان-ساۋ ءوتۋى اتا-انالار ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. جاس ءسابي ەرجەتىپ، ازامات بولعاننان كەيىن ءوز تۋعان كۇنىن ءوزى وتكىزەدى، وعان قۇربى-قۇرداستارىن شاقىرادى، اتا-انالارىنا دا داستارقان جايىپ بەرەدى. تۋعان كۇننىڭ ىشىندە 40، 50، 60، 70، 80، 90، 100 گە تولۋ - مەرەيتوي بولىپ سانالادى. داۋلەتى بارلار ونى ۇلكەن تويعا اينالدىرادى. مەرەيتويى مۇشەل جاسىنىڭ الدىندا كەلسە، مۇشەل جاستان شىققاننان كەيىن بارىپ توي جاسايتىندار بار. ويتكەنى حالىق سەنىمىندە مۇشەل جاس ءار ءتۇرلى اۋىرتپالىقتارعا تولى.

وتباسىلىق ءومىردىڭ ءار جىلىنداعى تويلار

ەرلى-زايىپتىلاردىڭ نەكەگە  تۇرعانىنا، ءسويتىپ، شاڭىراق قۇرعانىنا بەلگىلى ءبىر ۋاقىت تولعاندا اتاپ وتەتىن تويلارى بولادى. ەۆروپالىقتاردىڭ بۇل ءداستۇرىنىڭ كەيبىرىن بۇل كۇندە حالقىمىزدا قابىلداپ، قازاق وتباسىلارىنا دا ءتان بولا باستادى. مىسالى، وتباسىنىڭ كۇمىس تويىن، التىن تويىن وتكىزۋى. ءبىز ەندى وسىنداي قابىلدانعان وتباسىلىق ءومىردىڭ ءار جىلىنداعى تويلارعا توقتالساق.
شىت توي - وتباسى قۇرعاننان كەيىن ءبىر جىل وتكەن سوڭ اتاپ وتىلەدى. بۇل كۇنى ەرلى- زايىپتىلار ءبىر-بىرىنە شىت ورامال سيلايدى.
اعاش توي - وتباسىلىق ءومىردىڭ بەس جىلدىعىنا وراي اتالىپ وتىلەدى. بۇل كۇنى ەرلى-زايىپتىلار ءبىر-بىرىنە اعاشتان جاسالعان بۇيىمدار سيلايدى.
راۋشان توي - ون جىلدىق باس قوسۋ مەرەكەسى. بۇل كۇنى دوستار قوناققا شاقىرىلادى، بارلىعى قولدارىنا راۋشان گۇلدەرىن ۇستاپ بيلەيدى.
اينەك توي - ون بەس جىلدىق توي. بۇل كۇنى سيلىق شىنىدان ىستەلگەن بۇيىمدار بولۋى شارت. اينەك - ەرلى-زايىپتىلار قارىم-قاتىناسىنىڭ مولدىرلىگىنىڭ كۋاسى بولماق. 
فارفور توي - وتباسىلىق ومىردەگى جيىرما جىلدان كەيىن اتاپ وتىلەدى. شاقىرىلعان مەيماندارعا تاعامدار فارفوردان جاسالعان  جاڭا ىدىستارعا سالىنىپ تارتىلادى. 
كۇمىس توي - جيىرما بەس جىلدان كەيىن اتالىپ وتىلەدى. بۇل كۇنى نەكەلىك التىن ساقينانىڭ قاسىنا كۇمىس ساقينا قوسىلۋى كەرەك.
 ءىنجۋ توي - وتىز جىلدان كەيىنگى توي. بۇل كۇنى كۇيەۋى ايەلىنە القا سيلاۋى كەرەك، بۇل وتكەن كۇندەردىڭ ءبارىنىڭ دە ىنجۋدەي تارتىمدى بولعانىنىڭ كۋاسى بولماق.
كەنەپ توي - وتىز بەس جىلدان كەيىن تويلانادى. بۇل كۇنى كەنەپتەن تىگىلگەن زاتتار سيلانىپ، كەنەپ داستارقان جايىلادى.
لاعىل توي - قىرىق جىل وتكەننەن كەيىنگى مەرەكە. بۇل كۇنى سيلانعان التىن ساقيناعا ماحاببات پەن جالىننىڭ بەلگىسى - لاعىل ورناتىلعان بولۋى شارت.
التىن توي - وتباسىلىق ءومىردىڭ ەلۋ جىلدىق تورقالى تويى. مەرەكەلىك التىن ساقينالار جاڭا ساقينالارمەن اۋىستىرىلادى.
 گاۋھار توي - وتاسقانىنا الپىس جىل وتكەندە تويلانادى. مۇنى اتاپ ءوتۋ - ەندىگى جەردە بۇل نەكەنى ەشكىم بۇزا المايدى دەگەن ۇعىمعا سايادى.
 تەمىر توي - ەرلى-زايىپتىلىق ءومىردىڭ الپىس بەس جىلدىعىندا وتەدى. 
تاس توي - مۇنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى، نەكە قيىلعانىنا الپىس جەتى جارىم جىل وتكەندە اتالىپ وتىلەدى.
يگىلىكتى توي - جەتپىس جىل وتكەندە تويلانادى. 
ءتاج توي - بۇل ەڭ سوڭعى توي بولىپ ەسەپتەلمەك، وتباسىلىق ءومىردىڭ جەتپىس بەس جىلى وتكەندە اتاپ وتىلەدى.
 توي تويعا ۇلاسسىن، اعايىن!

 دايىنداعان - سەرىك تۇرسىنالى ۇلى


        
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn