ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

ۇرپاقتاردى قول تەلەفون قۇمارلىقتان قۇتقارايىق

جولدانعان ۋاقىتى : 2016/2/1 10:47:45

وجەت ايدارقان ۇلى
       عىلىم-تەحينكا ۇشقان قۇستاي دامىعان مىناۋ زىمىران داۋىردە قول تەلەفوننىڭ تارالىمى بارعان سايىن ارتىپ،ونى قاجەتسىنەتىن ادامدار سانى قاۋىرت كوبەيە ءتۇستى دە  ول كۇندەلىكتى تۇرمىسىمىزدا كەم بولسا بولمايتىن ماڭىزدى مۇكامالىمىزدىڭ بىرىنە اينالدى. الايدا،  وسى قول تەلەفوننىڭ پايداسىنان نايزاسى كۇشتى بولىپ بارا جاتقانى ادامدى الاڭداتپاي قويمايدى. قازىرگى ادامدار قول تەلەفوندى جاتسا-تۇرسا جانىنان ءبىر ەلى تاستامايتىن بولدى. ەرەسەك ادامداردى بىلاي قويعاندا، ءتىپتى وقۋ جاسىنا ءالى تولا قويماعان سابيلەردىڭ ءوزى ەرەكشە قۇمار بولىپ الدى. مىنە، وسى ءىس ادامدى  ەرەكشە ويلاندىرادى. ۇرپاق ۇلتتىڭ ءۇمىتى، بولاشاقتىڭ يەسى عوي. ءبىر ۇلتتىڭ قانداي ۇلت بولۋى سول ۇلت ادامدارىنىڭ ساپالى-ساپاسىز بولۋىنا تىكە قاتىستى بولسا،سول ادامنىڭ ساپالى-ساپاسىز بولۋىنا سوناۋ بالا كۇنىندەگى العان تاربيەسى ماڭىزدى رول اتقارادى. مۇنى ۇلتىمىز ‹‹بالاپان ۇيادان نەنى كورسە، ۇشقاندا سونى الادى›› دەپ باياعىدا-اق قورىتىندىلاعان عوي.

     بۇدان بىلايعى ۇرپاقتارىمىزدىڭ ءمورالدى،مۇراتتى،ءبىلىمدى،ەڭبەكشىل،قاجىرلى،ساۋ دەنەلى بولىپ جەتىلۋىنە تىكە كەدەرگىلىك جاسايتىن فاكتورلاردىڭ ءبىرى ءبىز جانىمىزدان تاستاماي الىپ جۇرگەن وسى قول تەلەفون بولارى داۋسىز. ول قالاي دەيسىز عوي،قازىر ۇرپاقتارىمىز قول تەلەفونعا بەسىكتەن بەلى شىقپاي،تاڭدايىنان ەمشەك تابى كەتپەي جاتىپ – اق قۇمار بولۋدا. بۇل ونىڭ دەنساۋلىعىنا   اسەر ەتپەي مە. بارشامىزعا ايان،قول تەلەفوندا كۇشتى رادياتسيا بار،ول ادام دەنەسىنە ەرەكشە   زياندى. الايدا،مۇنى جايشىلىقتا ءبىز كوپ ەلەپ-ەسكەرىپ كەتپەيمىز. ەندەشە، بالالار سولعۇرلى قۇمارتاتىن قول تەلەفوندا نە قۇدىرەت بار؟ مۇنىڭ سەبەبى،قول تەلەفوننىڭ ىشىندە ەلەكتروندى  ءتۇرلى قىزىقتى ويىندار بار بولىپ، ونىڭ بالالاردى باۋراۋ قۋاتى وتە جوعارى. ول كورگەن جەردەن-اق بالالاردى ماگنيتتەي تارتىپ وزىنە ايرىقشا باۋراپ الا جونەلەدى. عالىمدار ەگەر بالالار  قول تەلەفونداعى وسى ويىندارعا وتە بەرىلىپ ۇنەمى باس الماي كورسە،تومەندەگىدەي اۋىر زارداپتار تۋعىزاتىندىعىن ەسكەرتىپ وتىر. 

    بىرىنشىدەن،ەرەسەك ادامدارمەن سالىستىرعاندا بالالاردىڭ كوز مۇيىزگەك قابى ءارى جۇقا،ءارى نازىك بولاتىندىقتان كورۋ قۋاتىن وڭاي السىرەتەدى.

    ەكىنشىدەن، بالالاردىڭ باس سۇيەگى ەرەسەك ادامدارمەن سالىستىرعاندا وتە جۇقا كەلەتىندىكتەن،قول تەلەفوننان تارالعان رادياتسيالىق ساۋلەدەن زاقىمدالۋى جوعارى بولادى،ول ۇلكەن ميدىڭ قالىپتى جەتىلۋىنە زور كەدەرگىلىك جاسايدى. 

     ۇشىنشىدەن،ەرەسەك ادامدارمەن سالىستىرعاندا بالالاردىڭ نەرۆ تالشىقتارى ءوسىپ-جەتىلۋ مەزگىلىندە بولاتىندىقتان،رادياتسيالىق ساۋلەدەن زاقىمدالۋى ەرەسەك ادامدارمەن سالىستىرعاندا جوعارى بولادى دا ۇرپاقتىڭ نەرۆ جۇيەسىنىڭ اقاۋسىز جەتىلۋىنە ەرەكشە ىقپال جاسايدى. 

       تورتىنشىدەن،بالالاردىڭ دەنەسىندەگى سۋ قۇرامى مول بولاتىندىقتان، رادياتسيالىق ساۋلەدەن زاقىمدالۋى ەرەسەك ادامدارمەن سالىستىرعاندا ءبىرشاما جوعارى بولادى. بىلايشا ايتقاندا،دەنەدەگى سۋدىڭ تاسىمالدانۋى كەدەرگىگە ۇشىرايدى دا بالانىڭ قالىپتى اقاۋسىز وسۋىنە كەرى ىقپال جاسايدى.  

      ءبىز جوعارىداعى ايتىلىمداردان قول تەلەفوننىڭ ەرەسەك ادامدارعا قاراعاندا جاستارعا،اسىرەسە سابيلەرگە جاسايتىن زيانىنىڭ وتە اۋىر ەكەنىن كورە الامىز. 

        قول تەلەفوننىڭ بۇدان باسقادا زياندى جاقتارى بارشىلىق. اتاپ ايتار بولساق،ۇنەمى باسىن تومەن سالبىراتىپ ۇزاق ۋاقىت وتىرىپ قول تەلەفون ويناسا،بالانىڭ مويىنى،ومىرتقا سۇيەكتەرى الدىنا قاراي ءيىلىپ بۇكىر بولىپ قالادى دا ونىڭ سىندارداي بولىپ ءتۇزۋ وسۋىنە كەدەرگىلىك جاسايدى. قىزىقتى ويىنعا ابدەن بەرىلگەن بالا ۋاعىندا تاماقتانبايدى دا دەنە قۋاتى السىرەيدى، دەر كەزىندە دارەتكە وتىرمايدى دا بۇل قۋىق،بۇيرەك،تىك ىشەك سياقتى جەرلەردە ءتۇرلى اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋىن كەلتىرىپ شىعارادى. دەر كەزىندە ويداعىداي دەم الىپ، ۇيقىسى قانباعان سوڭ نەرۆ جۇيەسى وڭاي السىرەيدى. كوپ ارەكەت بولماعاندىقتان،قان اينالىسى دا بەلگىلى دارەجەدە توسقىندىققا ۇشىراپ،دەنساۋلىعىنىڭ اقاۋسىزدىعىنا كۇشتى اسەر جاسايدى. ابدەن قول تەلەفونعا قۇمارتىپ قولىنان تاستامايتىن بالانىڭ ەسكە ۇستاۋ قابىلەتى ناشارلاپ،وقۋ ناتيجەسى ەرەكشە تومەندەيدى. ءبىر ىسكە قاراتا وي جۇگىرتۋى جەتەرسىز،زەيىنىن شوعىرلاندىرا المايتىن بولىپ قالادى دا تار شەڭبەردىڭ ىشىنە قۇنداقتالىپ، دوس-جاراندارى مەن سىرلاسۋدى بىلمەيتىن،ەسەيگەندە كورشى-قولاڭدارمەن قالاي بارىس-كەلىس جاساۋدان مۇلدە بەيحابار بولۋمەن بىرگە،اتا-اناسىن قۇرمەتتەمەيتىن، تابيعاتتى ايالاۋ سەزىمى جوق،   ادامي ءمورالدان جۇرداي، قايىرىمسىز،ءتوزىمسىز بولىپ،ءبىر جۇمىستى ىستەسە كوڭىل قويىپ ىستەمەيتىن جالقاۋ،بويكۇيەز تۇڭعيىق،تەك بارىنەن اۋلاق اۋاشا تۇرعىسى كەلەتىن تاعى ادام بولىپ شىعادى. 

     كەزەكتە دۇنيە جۇزىندە وزىنە- ءوزى قول سالاتىن جاعداي بارعان سايىن مولايۋدا،قاتىستى ماماندار مۇنى توراپتىڭ (اسا تەلەفون قۇمار بولۋدىڭ) اسەرىمەن بايلانىستىرا قاراۋدا.

      بۇل كۇندەرى ادامدار توپتاسقان ورىندارعا بارساڭىز شۇيىركەلەسىپ اڭگىمەلەسىپ وتىرعان ادامدار نەكەن-ساياق كوزگە شالىنادى دا كوپ ساندىسى قولدارىندا ءبىر-ءبىر قول تەلەفونى بار، تەك سونى عانا شۇقىلاپ باس الماي تەلمىرىپ ءوز الدارىندا وتىراتىنىن كورەمىز. ونى بىلاي قويعاندا،كەي وتباسىنا بارساڭىز،شالا-شارپى امان-سالەمنەن كەيىن-اق قول تەلەفونعا تەلمىرىپ سونى شۇقىلاۋمەن بولادى دا وتباسىنا كەلىپ-كەتكەن  ادامداردى مۇلدە ەلەۋسىز قالدىرادى. ول وتباسىنا كەلگەن ادامداردى ارقا-جارقا قارسى الىپ،شۇيىركەلەسىپ اڭگىمەلەسەتىن تاماشا قازاقى جوسىنىمىزدىڭ جۇرناعىندا جولىقتىرا المايسىز. مىنە، بۇل قول تەلەفوننىڭ ەرەسەكتەرىمىزگە جاساعان كەرى اسەرى دەپ قارايمىز. ءبىزدىڭ ەڭ الاڭدايتىنىمىز، ەرەسەكتەر ەمەس، قايتا جاستار مەن وسپىرىمدەردىڭ شەكتەن تىس قول تەلەفونعا قۇمار بولۋى بولىپ وتىر. ەندەشە، بالانىڭ قول تەلەفونعا وسىنشاما تىم كىشكەنتايىنان قۇمار بولۋىنا مۇرىندىق بولعان نە؟ مەنىڭشە،مۇنىڭ سەبەبىن، ەڭ اۋەلى،اتا-انالاردان قاراستىرعان ءجون. ويتكەنى ءبىزدىڭ كوپ ساندى اتا-انالارىمىزدىڭ ءوزى قول تەلەفونعا قۇمار بولىپ،وتباسىندا ۋاقىتتىڭ كوبىن تەلەفونعا تەلمىرۋمەن وتكىزەدى. ولار بالاسى قىڭق ەتتى بولدى، وزگە ويىنشىقتارمەن بالاسىن اينالدىرماي، قول تەلەفوندى اشىپ بەرىپ سونداعى  ەلەكتروندىق ويىندارمەن ويناتىپ قويادى دا ونىڭ بالانىڭ دەنساۋلىعىنا جاسايتىن كەرى اسەرىمەن مۇلدە ساناسپايدى. ورىس پەداگوگى پسيحولوگ پەتر فەدروۆيچ كاپتەرەۆ ‹‹بالا تاربيەسىنە  اكە مەن  شەشەنىڭ  مۇمكىندىگىنشە بىردەي ارالاسۋى    ءۇشىن،وتباسى تاربيەسىن وسكەلەڭ دۇرىس جولعا قويۋ  قاجەت›› دەگەن ەدى. ءبىزدىڭ كەي اتا-انالارىمىز جوعارىدا ايتقانىمىزداي ەرەكشە قول تەلەفونعا قۇمار. ولار بالاسىن ويناتقاندا قول تەلەفونداعى ءتۇرلى ەلەكتروندىق ويىنداردى ءوزى   اشىپ بەرىپ ويناتىپ، ءوزى قول تەلەفونعا قۇمار بولىپ قانا قالماستان، ۇرپاعىنىڭ دا قول تەلەفونعا قۇمار بولۋىنا كوپە-كورىنەۋ مۇرىندىق بولىپ وتىر. ۇلى ويشىل،دارا تۇلعا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ءبىر اقىليا سوزىندە ‹‹دۇنيەدە   ءوزىڭنىڭ كورگەن قورلىعىڭ از بولدى ما؟ ءوزىڭنىڭ  قىلعان  يتتىگىڭ از بولدى ما؟ەندى ءبىر بالانى تۋعىزىپ،ونى دا ءيت قىلۋعا،وعاندا قورلىق كورسەتۋگە مۇنشا نەگە قۇمار بولدىڭ؟›› دەگەن ەدى.  

     قۇرمەتتى اتا-انالار،ءوزىڭ قول تەلەفونعا قۇمارتىپ ۋاقىتتىڭ كوبىن سوعان سارىپ  ەتكەندە نە تاپتىڭ،ونىمەن توبەڭ كوككە جەتتى مە؟ قازىر ەڭبەكتەنىپ قارەكەت جاساۋعا،ءبىلىم ۇيرەنىپ تەحنيكا يگەرۋگە،كىتاپ  وقىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋگە،ساۋدا-ساتتىق ىستەۋگە زاۋقى مۇلدە سوقپايتىن دەنى ساۋ مۇگەدەكتەر كۇن ساناپ مولايۋدا. بۇعان سەبەپ بولىپ وتىرعان نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى اينالىپ كەلگەندە تاعى سول قول تەلەفون قۇمارلىق بولىپ وتىر.  وسى بويى كەتە بەرەر بولساق ۇرپاقتارىمىزدىڭ ەرتەڭى،ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى قالاي بولماق.

     قول تەلەفون قۇمارلىق قۇردىمنىڭ قۇدىعىنا قۇلاتىپ قۇرتاتىن قۇبىجىق،ونىڭ قۇرىعىنان كۇن ىلگەرى قۇلان تازا قۇتىلايىق،اعايىن. 

     وتباسى ۇرپاق تاربيەلەۋدىڭ تاپتىرماس مەكتەبى. ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىنا يە بولاتىن وتانىمىزدىڭ كەلەشەگى بولعان ۇرپاقتارىمىزدى اقاۋسىز تاربيەلەۋ ءۇشىن،‹‹سۋ باسىنان تۇنيدى›› دەمەكشى،ءوز باسىمىزدان ۇرپاقتارعا ءار جاقتان ۇلگى-ونەگە كورسەتىپ،قول تەلەفوندى ورىندى پايدالانىپ،قوعامعا ساپالى ۇرپاق جەتىستىرىپ، ءوزىمىزدىڭ اتا-انالىق بورىشىمىزدى دۇرىس ادا ەتەيىك.

      وتانشىل ايگىلى جازۋشى     لۋشۇننىڭ ‹‹ەسالاڭنىڭ ەستەلىگى›› اتتى اڭگىمەسىنىڭ سوڭىندا ‹‹ادام  ەتىن تاتپاعان بالالاردا بار ما ەكەن دەشى؟ بالالاردى قۇتقارىڭدار!..››دەيتىن ۇندەۋى بار ەدى. سول  ايگىلى جازۋشى ايتقاندايىن، قول تەلەفونعا قۇمارتپاعان بالالاردا بار ما ەكەن دەشى!...



        
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn