ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2020-جىلى 4-ايدىڭ 8-كۇنى 67-سان
قىس ىزعارى قايتىپ، شىعىستان كوكتەم سامالى ەستى
كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدى جاپپاي تەكسەرۋ قىزمەتىن جوعارى ساپامەن ويداعىداي ىستەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە دەر كەزىندە قول جەتكىزۋگە ساندى مالىمەتتىك نەگىز ازىرلەۋ كەرەك
شاعانتوعاي اۋدانى كوكتەمگى تۇقىم ءسىڭىرۋ جۇمىسىن ءدال ۋاعىندا باستادى
ساۋان اۋدانى جۇگەرى تۇقىمىن ءسىڭىرۋ جۇمىسىن باستادى
ۋان جينگاڭ: بورىشى ءۇشىن ءومىرىن ارناعان ادال قورعاۋشى
گۇڭچۇي سىلي: باقىتتى مەكەندى تاپجىلماي كۇزەتكەن قارلى تاۋ قىرانى
لي حۇڭجۋان: قانعا بويالىپ جىعىلسا دا توناۋشىنى قويا بەرمەدى
«ءبىر ءۇيلى جاندار ءوزارا كوڭىل ءبولىپ تۇرۋى كەرەك»
قىزىعا كىتاپ وقىپ،اقاۋسىز ەرجەتەيىك
«جەتىلىم بوگەلىسى كۇنى» ۇگىتىن ورىستەتتى
قالا تۇرعىندارى قاجەتىنە قاراي تارتىپپەن جانارماي قۇيدىردى
2020-جىلى 4-ايدىڭ 5-كۇنى 66-سان
2020-جىلى 4-ايدىڭ 4-كۇنى 65-سان
بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى ءار ۇلت حالقى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
قازا بولعانداردى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ، قايسارلىقپەن العا ىلگەرىلەيىك
تۇتاس رايونىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
ءسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ سەنىمىن بەكەمدەپ، حاۋىپ - قاتەردى ورايعا اينالدىرۋعا شەبەر، قامال الىپ قيىندىقتاردى جەڭۋگە باتىل بولىپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جاپپاي ورىنداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
جىڭ جۇڭحۋا: حالىق ءۇشىن باسىن ءباي تىككەن قاتەردەن قۇتقارۋشى قاھارمان
لي جۋەرۇڭ: حاۋىپتى ساتتە گراناتتىڭ پىلتەسىن تارتقان سودىرعا تاپ بەردى
سۇڭ بينشي: قىزىل قانىمەن ەسكەرتكىش ورناتتى
ءورت ءوشىرۋ،ورتتەن ساقتانۋ اۆتوموبيلى جولىنا بەلگى سىزدى
دۋ جۋان 13 ساۋداگەردىڭ 260 مىڭ يۋان ماياقىسىن كەشىرىم ەتتى
«قاتىسسىز ىسكە» ارالاسۋعا جانى قۇمار ساقا پارتيا مۇشەسى گۋ شىچىڭ
تۋىستاسۋدان تۋىنداعان تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك
 ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ جانە ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، بيىلعى ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن،مىندەتتەرىن قايراتتانا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
حاۋىپسىزدىكتىڭ تومەنگى شەگىن ويداعىداي ساقتاپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەيىك سوتسياليستىك مەكتەپ باسقارۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ وسىزاماندانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتەيىك
پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ،جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدى كۇشەيتىپ،ءتۇرلى قىزمەتتىڭ ناقتى،ەگجەي-تەگجەيلى تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2020-جىلعى 9-رەتكى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
اكىمشىلىك مەكەمەسى «تومەنگە بەرۋ،باسقارۋ،قىزمەت وتەۋ» رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋدى ىلگەرىلەتۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق ءماجىلىسىن اشتى

قازاق اۋا رايىن قالاي بولجاعان

جولدانعان ۋاقىتى : 2016/3/10 12:45:39

گۇلدەن وسپانوۆ

قازاق حالقى ەرتە زاماننان-اق  تابيعاتقا ەتەنە جاقىن وسكەندىكتەن، اۋا رايىن سول تابيعات قۇبىلىستارى مەن جان-جانۋارلاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە قاراپ بولجاعانى بەلگىلى.

ولار ەرتە كەزدەن اۋا رايىن الدىن الا باقىلاپ، مال-جاندى ءتۇرلى اپاتتاردان امان ساقتاۋ ءۇشىن ەرتە قامدانىپ وتىرعان. اۋا رايىن بولجاۋشىلار تابيعات قۇبىلىستارىن باقىلاپ، كۇن ەسەپتەۋدىڭ ءداستۇرلى ادىستەرىن قۇپيا ۇستاعان.

ونى اتادان بالاعا مۇرا ەتىپ قالدىرىپ وتىرعان. ءسويتىپ ولار اسپان دەنەلەرى مەن تابيعات قۇبىلىستارىن باقىلاپ، ەستەلىككە الىپ وتىرۋمەن بىرگە، ءوز كەزەگىندە مال-جانعا قولايلى جاڭا ءورىس، ەل-جۇرتقا جايلى قۇتتى قونىس تاڭداۋدا دا شەشۋشى رول اتقارىپ كەلگەن.

بۇگىندە سول يگى ءداستۇر ۇمىتىلىپ بارا جاتقانى جاسىرىن ەمەس. سەبەبى، ينتەرنەت دامىعان زاماندا الەمنىڭ كەز كەلگەن تۇكپىرىندە قانداي اۋا رايى ەكەنىن نەمەسە الداعى اپتادا كۇن رايى قانداي بولاتىنىن ۇيدە وتىرىپ تا بىلەتىن بولدىق.

ايتسە دە بۇل بولجامدار تابيعي اپاتتار مەن ءزىلزالالار دان كەيدە ساقتاپ، كەيدە بارماق تىستەتىپ جاتاتىنى دا بار. ال ەرتەدەگى قازاق حالقى اۋا رايىن قالاي بولجاعان؟ اكادەميك،  عالىم اقسەلەۋ سەيدىمبەك «قازاق الەمى» عىلمي-زەرتتەۋ ەڭبەگىندە وسى اۋا رايى بولجامدارىن دا جازىپ كەتكەن. ەندەشە، نازارلارىڭىزعا اتا-بابالارىمىزدىڭ اۋا رايى جايىنداعى جورامالدارى مەن ىرىمدارىن ۇسىنىپ كورمەكپىز.

*   *   *

قۇر مەن شىل قار استىن قورعالاسا، كەشىكپەي-اق بوران بولادى.

بوزتورعاي ۇياسىن ويپاڭعا سالسا، جاز قۋاڭ بولادى. بوزتورعاي ۇياسىن قىراڭعا سالسا، جاز جاۋىندى بولادى.

دۋاداق قىستاپ قالسا، قىس جايلى بولادى.

قامىس تورعايى ۇياسىن بيىككە سالسا، جاز جاڭبىرلى بولىپ، سۋ كوتەرىلەدى.

قىزىل قاز سازدان سوعاتىن ۇياسىنىڭ ىرگەسىن بيىك ەتسە، جاز جاڭبىرلى بولىپ، سۋ كوتەرىلەدى.

جىل قۇستارى توپتاسىپ ۇشسا، جىلىمىق كۇز سوزىلا تۇسەدى. جىل قۇستارى قايتقاندا تومەن ۇشسا، قىس قاتتى بولادى.

جارقاباقتاعى ۇيا بيىككە سالىنسا، سۋ تاسقىنى بولادى.

ساڭىراۋ قۇر بۇتاققا قوناقتاسا، تۇمان تۇسەدى.

قارعا توپتاسىپ قارقىلداسا، اۋا رايى بۇزىلادى.

شىل ءۇيىرىن مولايتسا، قىس سۋىق بولادى.

كوك جاسىل شەگىرتكە مولايسا، جاز قۋاڭ بولادى.

سۋىر ىنىنە ەرتە جاتسا، قىس قاتتى بولادى. سۋىر ءىنىنىڭ اۋزىن قورالاسا، كوكتەمدە سۋ تاسقىنى بولادى. سۋىر ىنىنەن ەرتە شىقسا، كەشىكپەي كۇن جىلىنادى. سۋىر مەزگىلسىز جايىلسا، اۋا رايى بۇزىلادى.

جاڭبىر جاۋىپ تۇرعاندا الا تىشقان شاقىرسا، كەشىكپەي جاۋىن باسىلادى.

سۇر تىشقان شاقىرۋىن قويىپ، ىنگە تىعىلسا، كەشىكپەي قار جاۋادى.

دالا تىشقاندارى شۇبىرىپ ءشوپ جيناسا، كەشىكپەي جاۋىن-شاشىن بولادى.
الا تىشقان قىرعا شىعىپ شاقىرسا، اۋا رايى بۇزىلادى.
كورتىشقان ءىن قازعاندا توپىراعىن جاقىن ۇيسە، قىس قاتتى بولادى. توپىراقتى الىستاۋ ۇيسە، قىس جايلى بولادى. كورتىشقان ءىنىن وزەن جاعاسىنا جاقىن جەردەن قازسا، جاز قۋاڭ بولادى. ەگەر وزەننەن الىستاۋ قازسا، جاز جاۋىندى بولادى.

سۋ بەتىندە شاباق شورشىپ ويناسا، جاڭبىر جاۋادى.

كولباقا جاعاعا شىعىپ، سازعا باۋىر باسسا، جاڭبىر جاۋادى. كولباقا قىستا قۇرقىلداسا، قىس جايلى بولادى. كولباقا جازدا قۇرقىلداسا، كۇن ىستىعى كوتەرىلەدى.

شەگىرتكە شىرىلىن توقتاتسا، جاۋىن بولادى.

بۇگەلەك جىلقى باۋىرىندا بولسا، قىس جايلى بولادى، ەگەر جىلقى باسىنا شىعىپ ۇشسا، قىس قاتتى بولادى.

كوبەلەك پانالى جەرگە جابىسىپ قوناقتاسا، جاۋىن-شاشىن بولادى.

جىلان ءجيى-ءجيى بوي كورسەتسە، جاۋىن-شاشىن بولادى.

ارقار ويعا تۇسسە، قىس قاتتى بولادى.

ءتۇزدىڭ قوڭىر اڭى كۇزدە بۇلاق ساعالاسا، قىستا قار جۇقا تۇسەدى. ءتۇزدىڭ قوڭىر اڭى ءۇيىر قۇرىپ، ساي-سالانى پانالاسا، اۋا رايى بۇزىلادى. ءتۇزدىڭ قوڭىر اڭىنىڭ بۇيرەك مايى بىتەۋ بولسا، قىستا قار قالىڭ تۇسەدى.

بۇعى ءمۇيىزىن شايقاسا، اۋا رايى بۇزىلادى. بۇعى كەش شاقىرسا، قىس جايلى بولادى.

ايۋ اپانىن بيىككە سالسا، كوكتەم ەرتە شىعىپ، سۋ تاسقىنى بولادى.

قىستا كيىك، قاراقۇيرىق وزەننىڭ مۇزىن باسىپ، سولتۇستىك قاپتالىنا شىقسا، كەشىكپەي كۇن جىلىنىپ، سەڭ جۇرەدى. قىستا كيىك، قاراقۇيرىق سەكسەۋىلدى پانالاسا، بوران بولادى.

قوياننىڭ  بۇيرەگى  مايلى  بولسا، قىس ايازدى بولادى.

جىلقى جازدا ىققا قاراپ جۋساسا، قىس قاتتى بولادى. جىلقى ءىشىن تارتسا، اۋا رايى بۇزىلادى.

جىلقى وقىرانىپ جۋساسا، بوران سوعادى. جىلقى قىستا وقىرانىپ، ەرنىن جىبىرلاتسا، كەشىكپەي كۇن جىلىنىپ، قار سۋىن ىشەدى.

جىلقى جازدا قىرعا شىعىپ ۇيەزدەسە، قىس قاتتى بولادى.

قوتانداعى قوي ءبىر باعىتقا قاراپ جۋساسا، كەشىكپەي تۋ   سىرتىنان  بوران  سوعادى. ورىستەن قايتقان قويدىڭ ەزۋىندە ءشوپ كەلسە، قىس قىتىمىر بولادى. قوي قوراعا ەركىن كىرسە، قىس جايلى بولادى. قوي تۇياعىمەن ءتوسىن قاسىسا، قار قالىڭ تۇسەدى. قوي ءتىسىن قايراسا، كەشىكپەي بوران سوعادى.

تۇيە پىسقىرسا، بوران سوعادى. تۇيە ەرنىن جىبىرلاتسا، جىلىمىق بولادى. تۇيە سارى الا كۇزدەن ىقتاسا، قىس قاتتى بولادى.

ءيت پەن مىسىق ءيىرىلىپ جاتسا نەمەسە تۇمسىعىن باۋىرىنا تىعىپ ۇيىقتاسا، جاۋىن- شاشىن بولادى. مىسىق ۇيدەن شىقپاي بۇيىعا بەرسە، كۇن سۋىتادى.

تاۋىق قورالانىپ، جەردى قوپسىتسا، كۇن سۋىتادى.

كۇن قۇلاقتانىپ باتسا، اۋا رايى وڭالۋعا ءتيىس. كۇن قۇلاقتانىپ  شىقسا، اۋا  رايى سۋىتىپ، جاۋىن-شاشىن بولۋعا ءتيىس. كۇن قورالانسا، قار قالىڭ تۇسەدى.

كۇن كوزىن بۇلت شالسا، قىس قارلى، جاز جاڭبىرلى بولادى.

كۇن باتاردا كوكجيەك اشىق بولىپ، قىزىل شاپاق شاشسا، اۋا رايى جىلىنادى.

كۇن كوزى مۇنارتىپ شىقسا، ىستىق كوتەرىلەدى.

كۇن قىزىل شاپاققا ورانىپ باتسا، ەرتەڭىندە ىستىق بولادى.

اي قورالانسا، قىس قاتتى بولادى. اي شالقالاپ تۋسا، اۋا رايى مال-جانعا جايسىز بولادى.

اي مەن ۇركەر توعىس كەزىندە ءبىر-بىرىنە الشاق بولسا، اۋا رايى مال-جانعا جايسىز بولادى. اي مەن ۇركەر توعىس كەزىندە ءبىر-بىرىنە جاقىن بولسا، اۋا رايى مال-جانعا جايلى بولادى.

ۇركەر سۋعا تۇسسە، اۋا رايى جاۋىندى بولادى. ۇركەر قىرعا تۇسسە، قۇرعاقشىلىق بولادى.

جاز ايلارىندا كوك ءجۇزى بوزاڭ تارتسا، قىس قاتتى بولادى.

قىستا بۇلت جەلگە قارسى كوشسە، كوپ كەشىكپەي قار جاۋادى.

بۇلت ورتاسىنان ىدىراسا، اۋا رايى كۇرت بۇزىلادى. بۇلت شەت پۇشپاقتاپ ىدىراسا، اۋا رايى وڭالۋعا بەت العانى.

كوكجيەكتەن بۋداق بۇلت شىعىپ، وركەشتەنە كوتەرىلگەن كەزدە ىدىراپ كەتسە، قاتتى جەل تۇرىپ، ۇسكىرىك اياز بولۋعا ءتيىس.

كوكجيەكتەن كوتەرىلگەن بۋداق بۇلت كوك ءجۇزىن جاپسا، اتتىڭ قارا قاپتالىنان كەلەتىن قار جاۋادى.

ۇزاق ۋاقىت وڭتۇستىكتەن سوققان جەل باعىتىن وزگەرتىپ، شىعىس جاقتان سوعاتىن بولسا، اۋا رايى وڭالادى.

ەگەر ۇزاق ۋاقىت وڭتۇستىكتەن سوققان جەل باعىتىن وزگەرتىپ، باتىستان سوقسا، اۋا رايى بۇلىنەدى. وندا جاز بولسا اڭىزعاق جەل سوعىپ، قىستا ىزعىرىق سوعادى.

شىق قالىڭ تۇسسە، ءشوپ قالىڭ بىتەدى.

كوكتەمنىڭ العاشقى جاڭبىرىندا كۇن كۇركىرەسە، ءشوپ شۇيگىن شىعادى.

جازدىڭ جەلتەڭى قىستىڭ بورانىنا ساي كەلەدى.

جاز قۇيىندى بولسا، قىس قاتال بولادى.

قازان ايىندا كۇن كۇركىرەسە، قىس قىسقا بولادى.

جاز نايزاعايلى بولسا، قىس جۇمساق وتەدى.

ءشوپ بۋىنى ەرتە قاتسا، قىس جايسىز بولادى.

سارىمساق قابىعى قالىڭ بىتسە، قىس قاتتى بولادى.

دايىنداعان –  قاجىبەك ايدارقان ۇلى



رەداكتورى: ارداق  كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn