ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2020-جىلى 4-ايدىڭ 8-كۇنى 67-سان
قىس ىزعارى قايتىپ، شىعىستان كوكتەم سامالى ەستى
كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدى جاپپاي تەكسەرۋ قىزمەتىن جوعارى ساپامەن ويداعىداي ىستەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە دەر كەزىندە قول جەتكىزۋگە ساندى مالىمەتتىك نەگىز ازىرلەۋ كەرەك
شاعانتوعاي اۋدانى كوكتەمگى تۇقىم ءسىڭىرۋ جۇمىسىن ءدال ۋاعىندا باستادى
ساۋان اۋدانى جۇگەرى تۇقىمىن ءسىڭىرۋ جۇمىسىن باستادى
ۋان جينگاڭ: بورىشى ءۇشىن ءومىرىن ارناعان ادال قورعاۋشى
گۇڭچۇي سىلي: باقىتتى مەكەندى تاپجىلماي كۇزەتكەن قارلى تاۋ قىرانى
لي حۇڭجۋان: قانعا بويالىپ جىعىلسا دا توناۋشىنى قويا بەرمەدى
«ءبىر ءۇيلى جاندار ءوزارا كوڭىل ءبولىپ تۇرۋى كەرەك»
قىزىعا كىتاپ وقىپ،اقاۋسىز ەرجەتەيىك
«جەتىلىم بوگەلىسى كۇنى» ۇگىتىن ورىستەتتى
قالا تۇرعىندارى قاجەتىنە قاراي تارتىپپەن جانارماي قۇيدىردى
2020-جىلى 4-ايدىڭ 5-كۇنى 66-سان
2020-جىلى 4-ايدىڭ 4-كۇنى 65-سان
بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى ءار ۇلت حالقى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
قازا بولعانداردى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ، قايسارلىقپەن العا ىلگەرىلەيىك
تۇتاس رايونىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
ءسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ سەنىمىن بەكەمدەپ، حاۋىپ - قاتەردى ورايعا اينالدىرۋعا شەبەر، قامال الىپ قيىندىقتاردى جەڭۋگە باتىل بولىپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جاپپاي ورىنداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
جىڭ جۇڭحۋا: حالىق ءۇشىن باسىن ءباي تىككەن قاتەردەن قۇتقارۋشى قاھارمان
لي جۋەرۇڭ: حاۋىپتى ساتتە گراناتتىڭ پىلتەسىن تارتقان سودىرعا تاپ بەردى
سۇڭ بينشي: قىزىل قانىمەن ەسكەرتكىش ورناتتى
ءورت ءوشىرۋ،ورتتەن ساقتانۋ اۆتوموبيلى جولىنا بەلگى سىزدى
دۋ جۋان 13 ساۋداگەردىڭ 260 مىڭ يۋان ماياقىسىن كەشىرىم ەتتى
«قاتىسسىز ىسكە» ارالاسۋعا جانى قۇمار ساقا پارتيا مۇشەسى گۋ شىچىڭ
تۋىستاسۋدان تۋىنداعان تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك
 ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ جانە ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، بيىلعى ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن،مىندەتتەرىن قايراتتانا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
حاۋىپسىزدىكتىڭ تومەنگى شەگىن ويداعىداي ساقتاپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەيىك سوتسياليستىك مەكتەپ باسقارۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ وسىزاماندانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتەيىك
پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ،جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدى كۇشەيتىپ،ءتۇرلى قىزمەتتىڭ ناقتى،ەگجەي-تەگجەيلى تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2020-جىلعى 9-رەتكى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
اكىمشىلىك مەكەمەسى «تومەنگە بەرۋ،باسقارۋ،قىزمەت وتەۋ» رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋدى ىلگەرىلەتۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق ءماجىلىسىن اشتى

تارلان تاۋ تارلان ونەر كەنىشىندەي

جولدانعان ۋاقىتى : 2016/4/14 17:17:31

تارلان تاۋ تارلان ونەر كەنىشىندەي
اقان جاقيا ۇلى

    اسپانىنا نۇر تۇنعان، اسقارىنا جىر تىنعان كورىكتى ۇلۋجان جايلاۋى القىزىل جيەكتەپ اتقان التىن تاڭمەن بىرگە وزگەدەن بولەك ءور سالتاناتىمەن اقباس شىڭدارى الاۋلى تاڭنىڭ اق مەرەي شۇعىلاسىنا ايباتتانا شومىلىپ، قاتپار-قاتپار قاراعايلى شاتقالدارى شاتتىق سامالىنىڭ لەبىمەن كوك ءپۇلىس كويلەگىن كولبىرەتىپ، كۇلىمدەي ويانعان كەرىمدەي كەربەزدەنە قارايدى. ساۋاننىڭ سەرى ولكەسى،سەتەر جايلاۋى اتانعان ۇلۋجاننىڭ گۇلگە ورانعان كوگوراي شالعىن ۇلى توسكەيى ەركەلەي ەسكەن تاڭ سامالىمەن ۇلىلىق بەسىگىندەي تەربەلىپ، بەيىش تورىندەي بالدىر وڭىمەن  باعزور ايماق ەكەنىن باعامداتا تۇسكەندەي. ۇلۋجاننىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى وقشاۋ بىتكەن وق جەتىم بيىكتەگى «سەرى قاراعاي» دەپ اتالاتىن سۇلۋ تەكشەدە قاز-قاتار تىگىلگەن اق بوز ۇيلەر القاراكوك جايلاۋعا ايبات قوسىپ، ايبىن اپەرگەندەي اسا ءبىر قۋانىشتى تويدىڭ سازدى  ءساتىن، ءساندى ءساتىن كۇتكەندەي. مىنە، بۇل 2015-جىلى 21- شىلدەنىڭ ارايلى تاڭىنىڭ ايقارا اشىلعان العاشقى شىمىلدىعى ەدى.

    «توي دەگەندە قۋباس دومالايدى» دەيتىن ارۋاقتى اتالاردىڭ ابىز ءسوزى بەكەر ايتىلماعان عوي! وسى ءبىر تويعا ارنايى ۇسىنىسپەن كۇن بۇرىن جەتكەن مەن ءۇشىن بۇگىنگى مىناۋ تاڭنىڭ سيلاعان سۇلۋلىعى مەن بەرگەن سەزىمى ءتىپتى بولەكشە. ايى توبەڭدە عانا، جۇلدىزى قول سوزىم جەردە تۇرعانداي سەزىلەتىن ۇلۋجاننىڭ قارابارقىن ءتۇنى اۋناپ، وزگە ايماقتان بۇرىن اتاتىن تاڭى دا تاماشا ءبىر ساحارا سيمفونياسىن اشۋعا شاق تۇر. تاڭ بوزىنان دالاعا شىعىپ، تاۋدىڭ تۇنىق اۋاسىنان كوكىرەك كەرە جۇتقان سوڭ، ءدۇبىرلى تويعا تىگىلگەن اق توماعاداي ۇيلەردىڭ سىرتقى كورىنىسىن سۋرەتكە الا باستادىم. بۇل كۇندەرى الامان تويلاردان عانا اندا-مۇندا كورىنىپ، جاي ۋاقىتتا كوزگە وڭاي شالىقپايتىن قازاقتىڭ ايباتتى دا ساۋلەتتى باسپاناسى سانالعان سالتاناتتى، ءساندى ۇيلەرىنىڭ بۇگىنگى مىناۋ تويداعى سانى كوپ بولماسا دا ءسانىنىڭ وزگەشەلىگى، اسىرەسە سۇلۋ ونەرگە سۋارىلعان سىرتقى كەلبەتى بىردەن باۋراي ءتۇستى. كيىز ءۇيدىڭ ءون-بويىنا اسەم ويۋ-ورنەك ءتۇسىرىلىپ، كوز جاۋىن الاتىن كەستەلەرمەن تىگىلگەن تاماشا كەلبەتى كورگەن كوزدى  وزىنە ۇيىرىلتپەي قويمايدى. ىزدەگەنىمدى ىرىكتەپ الاتىنداي، مەنى الىستان  اڭساتىپ، وسىندا الىپ كەلگەن بۇيىمتايدىڭ دا بىرەۋى  وسى ەدى.

    اتامزامانعى كوشپەلىلەردىڭ كوسەمى اتانعان ءبىزدىڭ ءتۇپ تەگىمىز بولعان قىپشاقتاردىڭ ۇلىق ءامىرشىسى اتيللا اتامىزدىڭ ەۆروپا ءتوسىن ات تۇياعىمەن ءتۇتىپ، ونداعى ريم يمپەرياسىنىڭ ۇستەمدىگى مەن ەزگىسىن قۇرتىپ، ءادىل بيلىك جۇرگىزگەن شاعىنداعى ەۆروپالىقتاردى تاڭ قالدىرعان ەكى كەرەمەت بوگەنايىنىڭ ءبىرى _ وسى كيىز ءۇي بولسا، ەندى ءبىرى _ قىپشاقتاردىڭ باسىنا كيگەن كيىز ءۇي پورىمىنداعى باس كيىمى مەن بۇتىنداعى ەكى بالاقتى، اتقا مىنگەنگە اسا قولايلى كەستەلى شالبارى ەكەندىگىن بۇكىل دۇنيە مويىنداعان فاكت ەدى. سول كەزدە قىپشاقتاردان باسقا ۇلىستاردا كوشى-قوندا تەز تىگىپ، تەز جىعا سالاتىن مۇنداي كوشپەلى باسپانا دا، بۇتقا كيەتىن مۇنداي ەبدەيلى كيىم دە ءالى بولا قويماعان كەز-تىن. سول كەزدەن الدەقاشان بۇرىن بارلىققا كەلگەن اناۋ شالبار كەيىنگى كەزدەرى بۇكىل ادامزاتتىڭ ورتاق مۇلكىنە ايلانسا، ال سودان ارعى سورابى وشكەن جىلداردان بەرى تىگىلىپ كەلە جاتقان اناۋ كيىز ءۇي سان عاسىردىڭ داۋىلى مەن نوسەرىن، اپتابى مەن ايازىن باستان كەشىرىپ، ەلۋ عاسىر، بالكىم،ودان دا ۇزاق تاريحتى ارتقا تاستاپ،كەمەلىنە كەلىپ،كەلبەتىن اسىرعان ايباتتى قالپىمەن مىناۋ بۇگىنگى زامانعا سالتاناتتى ءسان قوسىپ، ۇلتتىڭ ماقتانىشى،ساحارا وركەنيەتىنىڭ سالتاناتتى ايعاعىنداي بولىپ،وزگەشە كوزگە ءتۇسىپ تۇر.

    كەشەدەن بەرى بايقاعانىم، تويعا تىگىلگەن كيىز ۇيلەردىڭ كوبىنىڭ تۋىرلىعىنىڭ ەتەگى جىرتا قارىس جەرىنە دەيىن بىزكەستەمەن كەستەلەنىپ، ءۇيدىڭ ەكى بوساعاسى، كيىز ەسىكتىڭ سۋاعارى  مەن  كىندىك  تۇسى، تۋىرلىقتىڭ بەلدەۋلىكتەن جوعارعى جەرى مەن قارا قاسى، ۇزىكتىڭ سۋاعارى، ۇزىكتىڭ كەۋدەسى مەن كۇلدىرەۋىگىنىڭ ءىشى-سىرتى،تۇڭلىكتىڭ ءتورت بۇرىشى مەن توبەلدىرىگىنىڭ ءىشى-تىسى تەگىس بىزكەستەمەن شەبەر كەستەلەنىپ نەمەسە ويۋ باستىرىلىپ جاسالعان ەكەن. قاي ۇيگە باس سۇقساڭىز دا ءۇي ءىشىنىڭ بەزەندىرىلۋى مەن ءساندى جاساۋ-جابدىعى بىردەن باۋراي جونەلەدى: كۇمىس اشەكەيلى كەرەگە باسى، ۋىقتىڭ كۇمىس قارى مەن قالامدىقتان تومەنگى كۇمىس موينى، شاڭىراقتىڭ اشەكەيلى ءيىنى قاتارلىلاردان تارتىپ، ماڭدايشا-تايانىشتان تابالدىرىققا دەيىن كۇمىس قۇيمالارمەن بەزەندىرىلىپتى. كەرەگەگە  بويلاتا  جينالعان  ءار   ءتۇرلى كەستەلى كورپە-جاستىق پەن كەرەگە باسى مەن ۋىق قارىنا سامسىتا ىلىنگەن كونەلى-جاڭالى ءار ءتۇرلى جاپقىش، تۇسكيىز، اياققاپ باستاعان قازان جاق بۇيىمدارى جانە ات-كولىك ابزەلدەرى، الۋان ءتۇرلى كيىم-كەشەكتەر مەن باعالى اڭ تەرىلەرى، كونە بۇيىمدار مەن باعالى مۇرالار وزىندىك سانىمەن دە، ونەردىڭ ارىمەن دە كوز جاۋىن الادى، اسىرەسە تورگە توسەلگەن كەستەلى ءتور كورپەلەر، ءار ءتۇرلى كەستەمەن تىگىلگەن كورپە تىس، جاستىق قاپ، ارقا جاستىق، جەرگە توسەلگەن كەستەلەنگەن، ويىستىرىلعان ۇلكەندى-كىشىلى ءار ءتۇرلى پىشىندەگى سىرماقتار مەن وتكيىزدەر كورگەن جاندى ەرىكسىز باۋرايدى. كيىز ءۇيدىڭ وسى ءبىر كەلىستى كەلبەتى _ قازاق ۇلتىنىڭ سالتاناتتى ساحارا مادەنيەتىن بىردەن  ايگىلەگەندەي،  اسىرەسە قازاق ءۇيدىڭ تورىنە توسەلگەن كوركەم سىرماقتاردى كورگەنىڭىزدە، قازاق شەبەرلەرىنىڭ شەكسىز تالانتى مەن قاجىرلى قايسارلىعىنا قايران قالماي تۇرا المايسىز. قايران قالا تۇرىپ، مىناۋ كەرەمەت بۇيىمنىڭ الدىندا اتالمىش ايگىلى كىلەمدەرىڭىزدىڭ جايىنا قالاتىنىن دا ەرىكسىز مويىندايسىز!

    ءاربىر ءۇيدى ارالاپ ءجۇرىپ، از بولماعان اسىل مۇرالاردى دا كەزىكتىردىم. سولاردىڭ قاتارىندا، ءوزىم تۇسكەن شاعانتوعايدىڭ اۋدانىنان ساياۋ اكەلگەن كيىز ۇيدەگى 90 جاستان اسقان كاريانىڭ ساپتاما ەتىگىنىڭ ىشىندەگى تىزەلىگى كەستەلەنگەن كيىز بايپاق، شاۋەشەك قالاسى ويجايلاۋ مال فەرماسىنداعى گۇلشات ماقاي قىزى ساقتاعان 100 جىلدان اسقان تۇسكيىز بەن باعالى قۇندىزدىڭ قۇيرىعىن ساندىككە قويىپ تىككەن قۇندىز ىشىك جانە التىن وقا مەن التىن جالاتقان كىسە، ءدوربىلجىن اۋدانى سارى ەمىل مال فەرماسىنداعى نۇرگۇل شوتەكەن قىزى ساقتاعان 200 جىل بولعان، تۇبىتتەن توقىلعان ءشالى،تولى اۋدانىنان كەلگەن ءمۇسىلمجان ءشارىپقان قىزىنىڭ كونە مۇرادان جاڭعىرتىپ تىككەن تۇسكيىزى مەن توسەك سىرماعى جانە قازانقاپ، تۇزتۇلىپ، شايتۇلىپ، شىنىقاپ، سونداي-اق قازاق سىرماعىنىڭ دامۋ تاريحىن ايعاقتايتىن ۇقساتپالى سىرماق ۇلگىلەرىن كەزىكتىردىم. وسىدان ارى قاراي، بىردەن ساناپ، باعامداي قاراپ سۋرەتكە العان 50 گە تارتا ءۇيدىڭ ىشىنەن نە ءبىر اسىلداردى،  ءتىپتى جوعالۋعا شاق تۇرعان مۇرالاردى، كەستەلى بۇيىمداردىڭ نە ءبىر كەرەمەت ۇلگىلەرىن كەزىكتىردىم.

    ال قازاق قولونەرىنىڭ بىرەگەيى بولعان تۇرلەرىنەن: اشاماي كەستە، بورتپە كەستە، باسپا كەستە، بىزكەستە، شەكپە كەستە، ويما كەستە جانە ءتۇرلى توقىمالار مەن ىلمەلەردىڭ ىشىندە مەنىڭ كوزىمە ەرەكشە تۇسكەنى   توسەلگەن شەبەرلەردىڭ ۇيلەرىندە تۇرعان كىلەمدەي تۇرلەندىرىپ تىگىلگەن بورتپە كەستەنىڭ جاڭا ءتۇرى  بولدى. وسى   قاتاردا  ءدوربىلجىن اۋدانىنان كەلگەن مەرۋەرت    موكەش قىزىنىڭ مەرۋەرتپەن شەگىپ شىققان ەكى تىلدەگى كەستەسى مەن بورتپە كەستەنىڭ بوگەنايى بولەك ءتۇرى ەدى. ەكى تىلدە تىگىلگەن مەرۋەرت كەستەلى بۇيىمداعى جازۋدى وڭنان سولعا قاراي وقىساڭىز «جۇڭگو ارمانى» دەپ قازاقشا وقىلادى دا سولدان وڭعا قاراي وقىساڭىز «中国梦» بولىپ شىعادى.

    ىزدەگەنىمنىڭ بىرىنەن سوڭ ءبىرى تابىلعان سايىن مەنىڭ وسى تويعا قاتىناسىپ، تارباعاتاي وڭىرىندەگى قازاق قولونەرىنىڭ بارلىق اسىلىن تارباعاتايدىڭ تارلان تاۋلارى مەن ساندال ولكەسىنىڭ ساي مەن سالاسىنان ساندالتىپ ىزدەتپەي، وسى ءبىر قيمىل ارقىلى تاۋىپ الۋىما جاقىن جۇرەك تانىتىپ، جول اشىپ بەرگەن ءارى ونى ەرتەڭگى كۇننىڭ ەسكەرتكىشىنە باعالى ماتەريال ەتىپ پايدالانۋىما   ەلپەك نيەت كورسەتكەن ەلگەزەك جان ايماقتىق ايەلدەر  بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى  گۇلنيسا ءشارىپقازى قىزى ەدى.

    شىنار بويلى،سىندار ويلى كەلگەن وسى ءبىر قازاق قىزىنىڭ ۇلتتىق وركەنيەت قۇندىلىقتارىنا دەگەن قۇرمەتى. ايەلدەر قاۋىمىنىڭ قاسيەتتى ونەرىنە دەگەن قالتقىسىز جاۋاپكەرشىلىگى، ۇلت جاندىلىعىن تانىتاتىن ۇستانىمدى مىنەزى ونىڭ ايتقان ءاربىر ءسوزى مەن بارلىق ارەكەتىنەن بايقالىپ تۇردى. ارتىق قولپاشتى دا،ورىنسىز ماقتاۋدى دا جاقاتپايتىن شىنايى مىنەزى ونىڭ تاربيەلى وتباسىنان شىققانىن شىندىقتاعانداي.
ۇلۋجانعا 20 -شىلدە كەلىپ ۇلگىرگەن گۇلنيسا ءتورايىم وسى رەتكى قيمىلدا باعالاناتىن كەستەشىلىك باسەكەسىنىڭ بارلىق جۇمىسىن تىندىرا ءجۇرىپ،ارەدىكتە تارباعاتاي ايەلدەرىنىڭ قوعامدىق ىستەرگە ارالاسۋ جاعدايى مەن ولاردىڭ ءوز بيىگىنە ۇمتىلعان ونەر دەڭگەيىن تاپتىشتەي ءتۇسىندىردى:

    _ تارباعاتاي ايماعى بويىنشا جالپى ايەلدەر سانى 470 مىڭنىڭ ۇستىندە بولىپ،تۇتاس ايماقتاعى جان سانىنىڭ ٪50 تەن استامىن ۇستايدى. بۇنىڭ ىشىندە، ٪80 تەن جوعارعى شوعىردى قۇرايتىن اۋىل-قىستاق ايەلدەرىنىڭ كوبى وتباسىندا وتىرىپ،شەبەرلىكتەرىن  ساۋلەلەندىرىپ،حالىقتىق قولونەرمەن ايلانىسىپ كەلە جاتقاندار،-دەپ ءبىر تىنىستادى اراي ۇيالاعان اققۋباشا ءجۇزى كەشكى كۇننىڭ شاپاعىمەن توعىسىپ. ول «سەرى قاراعايدىڭ» سەتەر توسىندەگى كوك شالعىنعا جۇزە ءجۇرىپ ءسوزىن ارى جالعادى،-دەگەنمەن، قازاق حالقى ايەلدەرىنىڭ ءون-بويىنداعى وسى ءبىر قاسيەتتى قاستەرلەي ءبىلۋ _ بارلىق ايەلدىڭ بويىندا دا، ويىندا دا بىركەلكى ەمەس. كوبى كۇندەلىكتى تۇرمىس كۇيبەڭىمەن كوپ-كورىم ونەرىن كۇلدى-كومەشتەتىپ جاتاتىن جاعى دا كوپ كەزىگەتىن قۇبىلىس،اسىرەسە كوپ ساندىلارى ونەردىڭ باعىن جاندىرىپ، بازارىن تابا بىلمەيدى!-دەپ وكىنە ءبىر تىنىستاپ  الدى دا  ەندىگى ويىن جۋىق جىلداردان بەرگى قىزمەت تۇيىنىنە ويىستىردى:

    _ تارباعاتاي ايماقتىق ايەلدەر بىرلەستىگىمىز جۋىق جىلداردان بەرى جوعارى دارەجەلى   ايەلدەر بىرلەستىگىنىڭ شىنايى جەبەۋىندە، ايماقتىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ تىكەلەي جەتەكشىلىگىندە، بەلگىلى تابىستارعا قول جەتكىزدى: بىرىنشىدەن، ءتۇرلى ۇگىت فورمالارى مەن شابىتتاندىرۋ تاسىلدەرى ارقىلى تۇتاس قوعامداعى ايەلدەردى،اسىرەسە اۋىل- قىستاقتاعى كاسىپسىز ايەلدەردى جۇمىلدىرىپ، ءاربىر ايەلدىڭ «مەنىڭ دە قولىمنان كەلەدى!» دەيتىن بەرىك جىگەر قالىپتاستىرۋىنا جول اشتىق؛ ەكىنشىدەن، الۋان فورماداعى باسەكە قيمىلدارىن ۇيىمداستىرىپ، اۋىل-قىستاق   ايەلدەرىنىڭ ءوز ونەرلەرىن جارىققا شىعارۋلارىنا اسا ءتيىمدى قولايلىقتار جاراتتىق؛

   ۇشىنشىدەن، «سۇلۋلىق ينجەنەرياسىنا» بىرلەستىرىپ،قىسقا ءجىپتى كۇرمەۋىنە كەلتىرە الماي جۇرگەن ونەرلى ءارى ۇمتىلعىش ايەلدەرگە شاعىن مولشەردەگى ءوسىمسىز قارىز بەرۋ جولدارى ارقىلى ولاردىڭ وتباسىنا يگىلىك جاراتىپ، قوعامعا ۇلەس قوسۋىن جەبەدىك؛ تورتىنشىدەن، «ءاربىر انا سول وتباسىنىڭ تۇرمىس كۇيىنىڭ كەلبەتى» دەيتىن ءمورالدىق ولشەمگە ساياتىن باي مازمۇندى قيمىلدارعا جول اشىپ، «ەڭ كورىكتى وتباسىن» قۇرۋ قيمىلىن كەڭ كولەمدە ورىستەتتىك. قازىرگە دەيىن ايماعىمىز بويىنشا 20 نەشە وتباسى وسى داڭقتى قۇرمەتكە يە بولدى. الداعى جەردە وسى قيمىلدى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىپ، تۇتاس رايونىمىز كولەمىندە وسى قيمىلدىڭ تۋ ۇستاۋشىسى بولۋعا قۇلشىنىپ جاتىرمىز. مىنە وسى ايتقان قيمىلداردىڭ ءبىر ايعاعى _ الدىڭىزدا كوز جاۋىن الىپ جاتقان مىناۋ اسەم كەستەلەر مەن رەڭى دالانىڭ اسەم گۇلىمەن تالاسقان نە ءبىر كوركەم سىرماقتار، اناۋ تۇرعان كيىز ۇيلەردىڭ ءىشى-سىرتىنداعى كەستەلەر مەن تولىقسىعان جيھازدار ەكەنى ايتپاساقتا بەلگىلى. تارباعاتاي ايەلدەرى شەبەر! تارباعاتاي ايەلدەرى ونەرلى! تارباعاتاي ايەلدەرى ناعىز سۇلۋ!-دەپ تەبىرەنە تۇرىپ،تەڭىزدەي  تولقىعان ءتورايىمنىڭ تىنىستى ويلارى ءتۇندى تىلگەن سەكسەۋىل جالىنىنىڭ الاۋىنداي اسپانداپ جاتتى.

    گۇلنيسا ءتورايىمنىڭ وسى تەبىرەنىسىمەن تالاسا مەنىڭ كوكەيىمدە مىنا ءبىر ويلار تۋىنداپ جاتتى: ءاربىر انا _ ءوز جانۇياسىنىڭ جىلۋلىق پەرىشتەسى، ۇرپاعىنىڭ باپشىسى، وتباسى بەرەكەسىنىڭ ۇيتقىسى. انا سۇتىنەن دارىپ، وتباسىنان باستالاتىن ادامدىق ءمورالدىڭ بەرىك قورعانى. ايەل _ بالاسىنىڭ عانا اناسى ەمەس، جانۇيا ونەگەسىنىڭ دە اناسى. ايەل وڭدى بولسا، سول جانۇيا ءوڭدى   بولادى!..

    وسى رەتكى قولونەر بۇيىمدارى مەن ايەلدەردىڭ قولونەر شەبەرلىكتەرىن باعالاۋ ءۇشىن گۇلنيسانىڭ تىڭنان ءتۇزىپ شىققان تارازىلىق ولشەمى دە كورگەن جاننىڭ كوڭىلىن الاڭسىز ەتكەندەي ەدى. ول باعالاۋعا تۇسەتىن قولونەر بۇيىمدارىن كەستەشىلىك،سىرماقشىلىق، توقىماشىلىق سىندى تۇرلەرگە جىكتەپ،وعان ماشينادان شىققان بۇيىمداردىڭ ەشقايسىسىن كىرىستىرمەي،قولونەر بۇيىمدارىن مايدان قىلشىق سۋىرعانداي سۇرىپتاۋدىڭ ناتيجەسىندە،تۇرگە ءبولىپ دارەجە بويىنشا سيلاپ شىققانى بولاتىن.

   وسى تويعا تىگىلگەن 50 كيىز ءۇيدىڭ  ىرگەسىنەن تورىنە دەيىن، ەتەگىنەن شاڭىراعىنا دەيىن ءىشى-سىرتى بىردەي قازاقتىڭ ويۋ- ورنەگى، بىزكەستە، اشاماي كەستە، باسپا كەستە، شەكپە كەستە، ايقاسپا كەستە، شىرىش كەستە،شالما كەستە سياقتى كەستەلەرمەن نە ءبىر ورنەكتەردى ناشىنا  كەلتىرىپ، نارقىن اسىرىپ تىككەندىگى كورگەن جاننىڭ كوزىن سۇرىندىرەدى.
اتامزامانعى اسىل قۇندىلىقتارىمىز بەن   مادەني بايلىقتارىمىزدىڭ بۇلايشا بوگەنايلانۋى ورەلى ەلدىڭ ونەرلىگە بولعان  قۇرمەتىنەن ەكەنىن بايقاۋعا دا بولاتىنداي. ارعى-بەرگىسىن ايتپاي-اق،جامالقان قاراباتىر قىزى سىندى ايتىستىڭ اقتاڭگەرى ايتىس تۋىن جەلبىرەتىپ، ارتىنان شاكىرتتەرىن شۇباتىپ،ايتىستىڭ بەتاشارىن اشسا، الامان تويدىڭ ءاز مەيماندار توبىنداعى 90 ادامنىڭ تەڭ جارىمىنان استامىن ادەبيەتتىڭ تانىمالى تارلاندارى مەن مادەنيەت پەن ونەردىڭ ماڭعازدارىنان تاڭداپ وتىرعىزىلۋى ونەرلىسىنىڭ مارتەبەسىن وسىرە بىلگەن ءورشىل ەلدىڭ ونەگەسى ەكەنى بەپ-بەلگىلى.

   تارباعاتاي وڭىرىندە  قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى قولونەر مادەنيەتىنىڭ مۇراگەرلەرى دە از ەمەس. قازاق كيىز ءۇيىن جاساۋ ونەرى مەن قازاق ۇلتىنىڭ ءۇي جيھازدارىن اشەكەيلەپ، بەزەندىرۋ ونەرىنىڭ، قازاقتىڭ كەستەشىلىگى مەن ءداستۇرلى كيىم-كەشەگىن تىگۋدىڭ، سىرماق ويۋ ونەرى مەن قازاقتىڭ ات-كولىك ابزەلدەرىن جاساۋ ونەرىنىڭ مەملەكەت جانە رايون، ايماق دارەجەلى ۋاكىلدىك مۇراگەرلەرىنەن: ءمۇسىلىمجان ءشارىپقان   قىزى،ماقاي ابۋزار قىزى،دالەلحان قابدەش ۇلى،باعيلا اقىلبەك قىزى،مۇحتارحان ماكەن ۇلى جانە كۇليقا قاتارلى ۋاكىلدىك مۇراگەرلەر دە وسى ءوڭىردىڭ ءبىر ماقتانىشى ىسپەتتى. وسىلاردى كوزبەن كورىپ،ويعا تۇيە ءجۇرىپ،تارباعاتاي وڭىرىندەگى قازاقتىڭ ەتنوگرافيالىق مادەنيەتىنەن سىرماقشىلىق ونەرى مەن كيىز ءۇي مادەنيەتىنىڭ باسقا وڭىردەن بوگەنايى بولەكشە ەكەنىن بايقادىم.

   كيىز ءۇي باعالاۋ گرۋپپاسىنىڭ جاۋاپتىسى بولعان ايماقتىق مال شارۋاشىلىق مەكەمەسىنىڭ باستىعى داۋلەتبەك ءلاماش ۇلى وسى رەتكى كيىز ءۇي باعالاۋى تۋرالى بىلاي دەدى:

   _ وسى رەتكى قيمىلعا تىگىلگەن جالپى كيىز ءۇي سانى 50 گە تارتادى. مۇنىڭ ىشىندە،باعالاناتىنى 31 ءۇي بولىپ، باعالاۋ ولشەمىمىز نەگىزگى جاقتان ءۇيدىڭ قاڭقاسى (ءۇي اعاشى)، ءشي مەن تۋىرلىعى، باۋ-شۋى،  جاساۋ-جابدىقتارى باستى ولشەم ەتىلسە، ۇيگە قويىلعان ءتۇرلى جيھازدار مەن كونەلى-جاڭالى بۇيىمدار قوسىمشا قارالدى.  مۇنىڭ ىشىندە، ماشينا كەستەلەرمەن الەم-جالەم  جاسالعان ويۋ-ورنەكتەرگە ءمان بەرىلمەدى دە بارلىق ونەرى مەن ورنەگى قولمەن تىگىلگەن بولۋى باستى شارت ەتىلدى. سوندىقتان دا  وسى رەتكى باعالاۋدا ەرەكشە دارەجەنى ەنشىلەگەن تولى اۋدانىنان قازىكەننىڭ ءۇيى جاي قاراعان كوزگە باسقا ۇيلەرمەن دەڭگەيلەس بولعانىمەن،

   ءۇيدىڭ ءىشى -سىرتى، بارلىق جاساۋ-جابدىعى بۇكىلدەي سول ءۇيدىڭ ايەلى باعيلا اقىلبەك قىزىنىڭ ءوز قولىمەن جوبالاپ جاساپ شىققان ءتول تۋماسى بولعاندىقتان، سول ۇيگە ەرەكشە دارەجە بۇيىردى. ال باسقا اۋدان،قالادان كەلگەن 6 ءۇي 1-دارەجەنى ەنشىلەسە، 7 ءۇي ەكىنشى دارەجەنى،قالعان 17 ءۇي 3-دارەجەنى ەنشىلەدى،-دەپ ءبىر تىنىستادى.

    دەگەنمەن، كيىز ءۇيدى سونشاما الىستان ازاپ شەگىپ اكەلگەندە، قاراجاتىنىڭ ماردىمسىز بولۋى نەمەسە بىركەلكى ولشەمدە بولماۋى، ونىڭ ۇستىنە العان ماراپاتىنان گورى تارتقىزعان جاپاسى مەن ارتىپ كەتكەن شىعىمىن ويلاعاندا،بۇدان كەيىنگى جەردە وسى ءبىر ۇلتتىق وركەنيەتتىڭ ولشەۋسىز تۇلعاسىنىڭ  ايبىنى بارعان سايىن الاسار ما ەكەن دەگەن كۇدىكتى دە تۋىنداتتى.

    وسىلايشا،تارباعاتايدىڭ تارلان تاۋلارى مەن تاعىلىمدى دالالارىنا داۋىرلىك ساۋلەت قوسقان سالتاناتتى ۇلت مۇراسىنان ءداستۇرلى مادەنيەت مايەگىن كورىپ، ۇلۋجاننان ۇلت مۇراسىنىڭ ۇلى شىڭدارىمەن بوي تالاسقان  ۇلىلىعىن اڭعارعانداي بولىپ، تويعا كەلگەن توقمەيىل جۇرت قاتارىندا ءسۇيىنىپ تە قايتتىم،سيىنىپ تا قايتتىم!



رەداكتورى: ارداق  كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn