ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 150 مىڭ مۋلىق ماقسارىسى كوركەم كورىنىسكە اينالدى
شيحۋ توراڭعى ورمانى سۋ ءۇستى باقشاسى ءسىزدى جازدى كوڭىلدى وتكىزۋگە شاقىرادى
ءسىز اڭساعان جاز كەلبەتى وسىندا
شينجياڭعا كومەكتەسۋ بارىسىندا ءومىرىن ارلەندىرە ءتۇستى
بۇقارانىڭ كوڭىل تۇپكىرىنەن ورىن الدى
الۋان ءتۇر، اسقاق كوڭىلمەن مەرەكەنى قارسى الدى
شاۋەشەك قالاسى شارلاپ تەكسەرۋدىڭ كولەمىن اتىز باسىنا دەيىن كەڭەيتتى
وقۋ-اعارتۋ ىستەرىنە تاباندى بولىپ، شۇعىلالى تابىستارعا قول جەتكىزدى
ەڭ سۇيىكتى ءورت ءوشىرۋشى
پارتيا قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى كاسىبىن مىقتى يگەرىپ، جاۋىنگەرلىك قامالدى بەكەمدەيىك
ازىق-تۇلىك حاۋىپسىزدىگى وتكەلىن
ماڭايىمىزداعى كوركەمونەرشىلەرمەن تانىسايىق
ايماعىمىزدىڭ الدىڭعى جارىم جىلداعى جۇمىستاندىرۋ جاعدايى ورنىقتى ارتتى
چىن چۋانگو ۇرىمجىدە كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىس،تيجارات جاعدايىنا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى
شاۋەشەك قالاسى 90 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ،50 كيلومەتر ۇزىندىقتاعى جىلۋمەن قامداۋ قۇبىر تورابىن جاڭالادى
«جاقسى ىستەپ، تىپتى دە جوعارى ەڭبەكاقى الۋعا كۇش سالامىن»
قۇرىلىم رەفورماسىنىڭ جاڭا جاعدايىن بارشا جۇرت القادى
ىنتا-پەيىلىمەن كۇش سالا قىزمەت وتەدى
مەيىرگە تولى جانۇيا قۇردى
ەكولوگيالىق ورتاسى كوركەم سۋرەتتەي شاعانتوعاي
شاۋەشەكتە باس قوسىپ، اككوردەون مەرەكەسىنەن ءلاززاتتانايىق
شاعانتوعاي اۋدانىندا ماقسارى گۇل اشىپ، شارۋالار شاتتىققا شومدى
ءبيدايعا وراق سالىندى
تاربيە ايىندا ستيل تازارتۋ قيمىلى تەبىندى ورىستەتىلدى
اۋقاتتانۋ شەبەرلەرى شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشىپ، قىستاق تۇرعىندارىءوز جەرلەرىندە كاسىپتەندى
تيانشان جابايى قىزىل بۇعىسى بايقالدى
كوشە جاڭالانىپ، قالا شت-جاڭا بەينەگە ەندى
نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، قۇرىلىم رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ، رايونىمىزدىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
تولى مىنە وسىنداي كوركەم
«ولار ءبىزدىڭ ۇيرەنەتىن ۇلگىمىز»

​«وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىنىڭ» جاسالۋى كەمەلدى

جولدانعان ۋاقىتى : 2016/5/3 13:27:13

   «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭى» اتقارىلعانىنا ءبىر اي بولعان ۋاقىتتا،ءتىلشى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى زاڭ قىزمەتى كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى كان كىنى وسى زاڭنىڭ اتقارىلۋ ونىمىنە، «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىنا» بولعان باعاسى مەن ەرەكشە كوڭىل بولۋگە ءتيىستى تۇيىندەر تۋرالى تىلشىلىك ىستەدى.

وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋدا سەبەپ-سىلتاۋ ەسكەرىلمەيدى

  سۇراۋ: ءبىز «مەملەكەت ءارقانداي فورماداعى وتباسى زۇلىمدىعىن شەكتەيدى» دەگەن ءسوزدىڭ بىلتىر تامىزدا مەملەكەتتىك كەڭەس بەكىتۋگە جولداعان جوبادا جوق ەكەندىگىن بايقادىق،مۇندا سوڭىنان قوسىلعاندا قانداي ويلارمەن قوسىلدى؟

  جاۋاپ: وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋدا پوزيتسياسى ايقىن تۇردە قارسى تۇرۋىمىز،«وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋدا شەكتەلگەن رايون بولماۋ،وتباسى زۇلىمدىعىندا ەشنارسەگە جول قويماۋ، وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋدا سەبەپ-سىلتاۋ ەسكەرىلمەۋ» يدەياسىنا تاباندى بولۋ كەرەك.

  بۇل ءۇش سويلەم سوزدە الدىڭعى 2 سويلەمدى ءتۇسىنۋ وڭاي،وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋدا سەبەپ-سىلتاۋ ەسكەرىلمەۋ دەگەنىمىز قانداي سەبەپ-سالدار ارقىلى وتباسى زۇلىمدىعى تۋىلسا دا،جول قويىلمايدى. ماسەلەن،بالا تاربيەسى تۋرالى تۋىلعان ۇرىپ-سوعۋ، ياناتتاۋ ءتاسىلى قولدانسا،سەبەبى دۇرىس بولسا دا جول قويىلمايدى. ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ باس-كوز بولۋشىلارى وتباسى تاربيەسىن مادەني  جۇرگىزۋلەرى،باس-كوز بولۋ جانە تاربيەلەۋ جاۋاپكەرلىكتەرىن زاڭ ارقىلى اتقارۋلارى،وتباسى زۇلىمدىعىن قولدانباۋلارى كەرەك. «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىندا»: «مەملەكەت ءارقانداي فورماداعى وتباسى زۇلىمدىعىنا جول بەرمەيدى» دەلىنگەن،بۇل وسىنداي جاعدايلارعا قاراتا بىلدىرىلگەن پوزيتسيا.

ەسكەرتپە جازا ەمەس

  سۇراۋ: ەسكەرتپە قانداي سيپاتقا يە؟ قانداي رول اتقارادى؟

  جاۋاپ: ەسكەرتپە ءبىر ءتۇرلى سىن تاربيەسىنىڭ فورماسى،سونداي-اق تۇراقتى دالەل-فاكتتىك رولى دا بار.

  «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىنىڭ» 16-تارماعىندا بىلاي بەلگىلەنگەن: وتباسى زۇلىمدىعى كۇناسى جەڭىلدەۋلەرىنە زاڭ بويىنشا اماندىق باسقارۋ جازاسى بەرىلمەيتىن بولسا، قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى جابىرلەۋشىگە سىن ايتادى نەمەسە ەسكەرتپە حاتىن بەرەدى.

  ەسكەرتپە ءبىر ءتۇرلى سىن تاربيەسىنىڭ فورماسى،زيانداۋشىنىڭ قيمىلىنا بولعان دۇرىس جەتەكتەۋ،  اكىمشىلىك جەتەكشى حۇجات،بۇل جازا بەرۋ ەمەس. سوندىقتان ەسكەرتپە اكىمشىلىك ارىز-شاعىم زاڭىندا بەلگىلەنگەن اكىمشىلىك ارىز-شاعىمدى قابىلداۋ دەلولارى كولەمىنە كىرمەيدى،حالىق سوتى مەكەمەسى ەسكەرتپەدە ايتىلعان اكىمشىلىك ارىز-شاعىمداردى قابىلدامايدى.

  ءبىراق،ءبىز تەكسەرۋ بارىسىندا، ەسكەرتپەنىڭ زيانداۋشىعا بەلگىلى  دارەجەدە تاربيەلىك رول اتقاراتىندىعىن بايقادىق. مۇنان تىس، ەسكەرتپە وتباسى زۇلىمدىعىنا قاتىستى دەلولاردى تەرگەگەن كەزدە تۇراقتى دالەل-فاكت بولۋ رولىنا يە.

  قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى تەزدەن ساقشى جىبەرسە بولادى

  ءتىلشى: قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى سوت مەكەمەسىنىڭ باس اماندىقتى قورعاۋ بۇيرىعىن اتقارۋعا كومەكتەسەدى دەگەن ءسوزدى قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟

  جاۋاپ: «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىنىڭ» 32-تارماعىندا بىلاي بەلگىلەنگەن: حالىق سوتى مەكەمەسى باس اماندىقتى قورعاۋ بۇيرىعىن شىعارعاننان كەيىن،ءوتىنىش ەتۋشىگە،ءوتىنىش ەتىلۋشىگە،قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانىنا،سونداي-اق تۇرعىندار كوميتەتى،قىستاق تۇرعىندار كوميتەتى سياقتى قاتىستى ۇيىمدارعا جەتكىزۋ كەرەك. باس اماندىقتى  قورعاۋ بۇيرىعىن حالىق سوتى مەكەمەسى اتقارادى،قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى،سونداي-اق تۇرعىندار كوميتەتى،قىستاق تۇرعىندار كوميتەتى سياقتىلار  اتقارۋعا كومەكتەسۋ كەرەك.

  مۇندا بەلگىلەنگەن قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى كومەكتەسەتىن مازمۇندار نەگىزىنەن 29-تارماعىندا بەلگىلەنگەن باس اماندىعىن قورعاۋ بۇيرىعىنداعى الدىڭعى ەكى شارا،ايتالىق،«ءوتىنىش ەتىلگەن ادامنىڭ وتباسى زۇلىمدىعىنا تيىم سالۋ» جانە      «ءوتىنىش ەتۋشىنىڭ ءوتىنىش ەتۋشىنى جانە ونىڭ جاقىن تۋىستارىن مازالاۋىنا،اڭدۋىنا،وعان كەزدەسۋىنە تيىم سالۋ».

  قوعام حاۋىپسىزدىگى ساقشى بولىمشەسى قالا ءمالى باسقارماسىندا جانە اۋىل-قالاشىق ۇكىمەتتەرىندە قۇرىلعان بولسا،مالىمەتتى تاپسىرىپ الىسىمەن جەدەل ساقشى شىعارۋىنا بولادى،سونداي-اق قوعام حاۋىپسىزدىگىنىڭ دە زيانكەستىككە ۇشىراشىنىڭ باس اماندىعىنىڭ زيانعا ۇشىراماۋىن قورعاۋ جاۋاپكەرلىگى بار. سوندىقتان زاڭدا بۇل  ەكى ءتۇردى قوعام حاۋىپسىزدىگى  ورگانى  بارىپ  سەلبەسىپ  اتقارۋى  قاجەت   ەكەندىگى   بەلگىلەنگەن.

زاڭ قارىم-قاتىناستى قورعامايدى

  ءتىلشى: 37-تارماقتا بەلگىلەنگەن «وتباسى مۇشەلەرىنەن تىس بىرگە تۇراتىن ادامدار  اراسىندا  زۇلىمدىق ارەكەتى تۋىلسا،وسى زاڭداعى بەلگىلەمەلەر بويىنشا اتقارىلادى» دەگەندى قالاي تۇسىنەمىز؟
  جاۋاپ: وتباسى مۇشەلەرىنەن تىس ورتاق تۇرمىس كەشىرەتىن ادامدار دەگەنىمىز باس-كوز بولاتىن،باعاتىن، اسىرايتىن،بىرگە تۇراتىن قاتىناستاعى   ادامدار،بۇل ادامدار وتباسى مۇشەسى بولماعانىمەن،ءبىراق وسىنداي قارىم-قاتىناس ساقتالۋدا.

  ءبىز تەكسەرۋ بارىسىندا مىنالاردى بايقادىق: كەيبىر شەت،شالعاي قىستاقتاردا مىناداي عۇرىپ-ادەت ساقتالعان، ەكى جاق توي جاساعاندا توي مۇراسىمىن وتكىزىپ،توي كۋالىگىن الماسا دا،ەكى جاقتاعى وتباسى مەن قىستاق تۇرعىندارىنىڭ مويىنداۋىنا يە بولعان،بۇل جەردە ايتىلعان «بىرگە تۇراتىن» دەگەندەر وسى قاتىناستاعىلار. نەكە قاتىناسى بولماسا دا، ءبىراق بىرگە تۇراتىن ەكى جاقتىڭ دا  باس اماندىعى زيانكەستىككە ۇشىراماۋ ۇقىعى بار.

سوندىقتان زاڭ «ۇقىقتى قورعاۋ،قارىم-قاتىناستى قورعاماۋ» پرينسيبىنە تاباندى بولادى. وسىعان ۇقساس،نەكەدە «ءۇشىنشى جاقتىڭ» باس اماندىق  ۇقىعى دا  قورعالادى،ءبىراق   «ءۇشىنشى جاق» سىندى مۇنداي   قارىم-قاتىناس قورعالمايدى.

بۇل زاڭ اتقارىلعاننان كەيىنگى  اڭىس ەرەكشە جاقسى

  ءتىلشى: ءسىز «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىنا» قانداي باعا بەرەسىز؟

  جاۋاپ: وتباسى زۇلىمدىعىندا   ەرەكشە جاعداي مەن جاسىرىندىلىق بار،وتباسى مۇشەلەرى اراسىندا ىشكى بايلانىس بولادى. قازىرگى زاڭدا وسى دارەجەگە دەيىن بەلگىلەۋ وڭايعا تۇسپەدى،ءبىز ناقتى شىعارىلۋ بارىسىنا قاتىناسۋشىلار بۇل زاڭعا ەرەكشە رازىمىز،اسىلگى جوبا نەگىزىندە العا تاعى دا بىرنەشە ۇلكەن قادام ىلگەرىلەدىك. ءبىز ۇنەمى زاڭ جاساۋ اتتەگەن-ايعا تولى قىزمەت دەپ ايتامىز، كەيبىر كەزدەرى زاڭ جاساۋ بارىسىندا ماسەلەلەرگە بولعان زەرتتەۋ ىشكەرىلەنبەگەن نەمەسە ەرەكشە جاعدايلار بۇكىلدەي تولىق ويلاستىرىلماۋداي وكىنىشتەر ساقتالادى. ءبىراق مەنىڭ  قاراۋىمشا،قازىرگى جاعدايدا شارت-جاعدايى بار، تولىق زەرتتەپ انىقتالعان،

بەلگىلەمە شىعارۋعا بولاتىنداردىڭ بارلىعى «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىنا» كىرگىزىلدى،  اتتەگەن-اي جوق دەۋگە بولادى.

   بۇل زاڭ اتقارىلعاننان كەيىن،قوعامدا بولعان اڭىسى جاقسى. كوپتەگەن جەرلەر زاڭ اتقارىلعان العاشقى كۇنى تۇڭعىش باس اماندىعىن قورعاۋ بۇيرىعىن شىعاردى. ءبىز زاڭ جاساۋ بارىسىن باعالاۋ ماجىلىسىندە بەيجيڭ حايديڭ حالىق سوتى مەكەمەسى سىندى نەگىزگى ساتىداعى حالىق سوتى مەكەمەلەرىنەن  ۇعىسۋىمىزشا،باس اماندىعىن قورعاۋ بۇيرىعىنىڭ ءونىمى وتە جاقسى بولىپ، زيانداۋشىنىڭ قورعاۋ بۇيرىعىنا قارسى كەلۋ جاعدايلارى بايقالماعان. بۇل وسى ءتۇزىمنىڭ وتە ءساتتى بولعانىن بىلدىرەدى،سوندىقتان «وتباسى زۇلىمدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭى» جاعىنان تۇراقتاندىرىلدى.



«شينجياڭ گازەتىنەن» 



رەداكتورى: ارداق  كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn