ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6-كۇنى 150-سان
2022-جىلى 7-ايدىڭ 6 -كۇنى 150 ـ سان
قىزىل قايىق رۋحىن اسقاقتاتىپ، جاڭا ءداۋىردىڭ نۇر-شۇعىلاسىن ايگىلەدى
ايماعىمىز تۇڭعىش كەزەكتى كاسىپتىك شەبەرلىك باسەكەسىن وزدىردى
لي جۇڭچياڭ: ساقشىلىق ارمانىن سىندارلى ناتيجەسىمەن ۇشتاي ءتۇستى
ەرىكتى قىزمەت وتەۋ ماقساتىن ەستە بەرىك ساقتاپ، جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدى جانىنداي قورعادى
ايماق 4-كەزەكتى باسشى كادرلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ قابىلەتىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارناۋلى كۋرسىن وتكىزدى
تەاتر كوركەمونەرىن ايگىلەپ، كوركەمونەر اۋىس -كۇيىسىن ىلگەرىلەتتى
قۇربان ايت مۋزيكا كەشى وتكىزىلدى
120 ءتۇرلى سالىق جيناۋ كاسىبىن شوعىرلى ۇلگىدە شينجياڭ بويىنشا ءبىر تۇتاس ءبىتىرۋ جۇزەگە استى
«شي جينپيڭ ەل باسقارۋ جونىندە» 4 - تومى شياڭگاڭدا تاراتىلدى
اۋلاسىندا ارا باعىپ اۋقاتتاندى
سۇرلەمدىك جۇگەرىگە وراق سالىندى
جەمىس جۇگەرى بازارعا سالىندى
شىعىس سولتۇستىك ازاتتىق رايونىنا اتتانۋ بۇراڭ دا شۇعىلالى ساپاردى ايگىلەدى
جاڭ يانجۇي: اۋا رايىن بارلاۋشى مامان
شيحۋ: بالىق اۋلاۋدى دانەكەر ەتىپ، اۋىل - قىستاق ساياحاتىن ىلگەرىلەتتى
ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى 2022 -جىلعى 2 -رەتكى ءماجىلىسىن اشتى
تارباعاتاي ايماعى 2 - توپتاعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ نىساندارىنا شوعىرلى قول قويۋ جانە الدىڭعى جارىم جىلداعى ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن قورىتىندىلاۋ ءماجىلىسىن اشتى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 5 -كۇنى 149 ـ سان
”ءبىر ەل، ەكى ءتۇزىم“ − جاقسى ءتۇزىم، وعان، ءسوز جوق، ۇزاق ۋاقىت تاباندى بولۋ كەرەك
العىس جىرىن پارتياعا ارنادى
”ياۋجانزىنى تانىستىرۋشىنىڭ“ ەستەلىگى
اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حىبەيدا ۇيرەنۋدە، تەكسەرۋدە بولدى
تيانشان الابى جاراسىمدىلىق كارتيناسىمەن كەستەلەندى
پارتيانىڭ 100 جىلدىق كۇرەسىنىڭ تاريحي تاجىريبەلەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي يگەرۋ جانە قولدانۋ كەرەك
شي جينپيڭ شياڭگاڭ عىلىم باقشاسىندا قىزمەت تەكسەردى
شياڭگاڭ وتان قۇشاعىنا ورالعاندىعىنىڭ 25 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى جانە شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونى 6 - كەزەكتى ۇكىمەتىنىڭ مىندەتكە وتىرۋ سالتى سالتاناتپەن وتكىزىلدى
شي جينپيڭ شياڭگاڭعا باردى
2022-جىلى 7-ايدىڭ 4 -كۇنى 148 ـ سان

تابان ءىزى ىزگىلىككە تۇنىپ تۇر

جولدانعان ۋاقىتى : 2016/5/4 13:44:32

قانات جۇماش ۇلى

شاعانتوعاي اۋدانى جيەك قالاشىعىنداعى ناۋقاسقا قورمال،حالقىنا  قورعان بولىپ جۇرگەن اڭقىلداعان اق كوڭىل شيپاگەر قاپاس يمانبەك ۇلىن  اۋىلداعى شاعىن ساتىراشحانادان ىزدەپ تاپتىم. كورمەگەنىمە ون نەشە جىلدىڭ ءجۇزى  بولعان ەدى،ارداقتى اعانىڭ ءجۇزىن اجىم ايعىزداپ،شاشىنداعى اق قىراۋ  مولايىپتى. بويى شوگىپ،جۇرگەندە  اياعىن ءسال ءسىلتىپ باسقانىن  بايقادىم. ءبارى دە  ايالسىز قاتال  ۋاقىتتىڭ ادامعا تارتار سيى ەكەنى بەلگىلى.
ىزدەپ كەلگەندەگى ويىمدى اڭعارعان سوڭ ول كىسى پەندەشىلىكپەن كوپىرىپ ماقتانا جونەلمەدى، قايتا ءار ءسوزىن  ساناسىندا سالماقتاپ،ارتىق-كەمىن ولشەپ ايتتى. ەڭ الدىمەن،ەڭبەكتەرى مەن ناتيجەلەرىن قايىرىپ قويىپ،تاربيەلەگەن ۇستازدارى  نۇرعيزا،داۋلەت،توقتار، گۇلسىمدەردىڭ ەسىمىن ءتىزىپ،ولاردىڭ ەرەك  ىستەرى مەن وسكەلەڭ ادامگەرشىلىگىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ،ساناسىندا ساپىرىلىسقان سان قيلى ەستەمەلەردىڭ شۇڭەتىنە قايتا -قايتا باتىپ، ءسۇيىنىپ وتىردى. 

-بوز بالا كۇنىمنەن ەمكوستىككە ەسىم شىعا قىزىقتىم،ءاۋ باستا ناۋقاس  كورەتىن شيپاگەرلەردى اينالىپ ءۇيىرىلىپ،ولاردىڭ جۇمىستارىنا كوزىمدى ۇيرەتە بەردىم. ولار دا باۋىرىنا تارتىپ، قاجەتىنە جۇمساي باستادى. شىلىڭگىر  شولدە  كەنەزەسى كەپكەن پەندەنىڭ توسىننان كەزىككەن بال شارباتقا باس قويعانىنداي،مەن دە ءبىر  كورگەنىمدى  قالت جىبەرمەي يگەرىپ الۋعا تىرىستىم. ۇستازىم نۇرعيزا ءبىر كۇنى  شاقىرىپ  الىپ: «قاپاس،سەنىڭ شيپاگەرلىككە بەيىمىڭ بار ەكەن،قالاساڭ بىلگەنىمدى ۇيرەتەيىن. دەسەدە،بۇل كاسىپتىڭ  جاپاسى دا از  ەمەس،قالعانىن قالاۋىڭا قالدىردىم»  دەدى. ماعان دا كەرەگى وسى ءسوز    ەدى،بىردەن ماقۇل بولا كەتتىم. ول كىسى ءوزىنىڭ  ىلە  مەديتسينا  مەكتەبىندە وقىعان وقۋلىقتارى مەن جيناعان كىتاپتارىن وقىپ ۇيرەنۋىمە قۇشاقتاتىپ جىبەردى. دەنى ۇيعۇر تىلىندەگى كىتاپ بولسادا،جەردەن التىن تاپقانداي قاتتى قۋاندىم. سونىمەن كۇندىز ول كىسىنىڭ قاسىندا ىستەپ ۇيرەنسەم،تۇندەردە شام جارىعىمەن  الگى  كىتاپتاردى  كەمىرە  ءجۇرىپ،اجەپتاۋىر ءبىلىمىم جەتىلىپ،كىشى-گىرىم ناۋقاستاردى ءوزىم ەمدەيتىن بولدىم. 1969-جىلى گۇڭشى شيپاحاناسى قالاپ اترەتتەن شاقىرتىپ الدى دا رەسمي شيپاگەر بولدىم. ۇيىمنىڭ سەنىمى مەن ىقىلاسى ارتىپ،1974-جىلى ايماققا ءبىر جىل  ۋاقىتپەن  كاسىپتىك ۇيرەنۋگە جىبەردى. قازىر جاسىم ۇلعايىپ قالعاندىقتان،كوپ ىستەر ۇمىت بولدى. ەسىمدە قالعان كەيبىر ناقتى ىستەردى قىسقاشا بايانداپ بەرەيىن.

شاعانتوعايداعى مالشى قاۋىم جونىنەن التىن ەمىل اسۋىنىڭ ارعى اۋزى كۇلدىقورا دەگەن جەر قارلى بورانى كۇشتى وتە قيىن كوش جولى سانالاتىن ەدى. ناق قاي  جىلى  ەكەنى انىق ەسىمدە قالماپتى،كوش ۇستىندە  نۇرقاتشا ەسىمدى ايەل تولعاتىپ،مەنى شاقىرتتى. ايەلدىڭ كۇيەۋى،تۋىسقاندارى بولۋى كەرەك،تاعى ءبىر-ەكى ازامات بار اۋىر اياق ايەلمەن بىرگە ەكى تۇيەنى عانا الىپ،كوشكە ىلەسە الماي قالىپ قويدىق. قارلى بوران دولدانا سوعىپ تۇر،بار-جوعى ءبىر شاقىرىمداي جول جۇرەر -جۇرمەستە ايەلدىڭ تولعاعى قىسادى. توقتاي قالىپ ەكى تۇيەنى شوگەرىپ،ۇستىنە كورپە،سىرماق جاۋىپ ۇيشىك جاساعان بولامىز،بۇعان تۇيە باقىرىپ تىنىش جاتپايدى،از ءجۇرىپ،قايتا توقتايمىز. كۇنى بويى وسىلاي بولدى. اراسىندا جامباس ۋكول قويدىم،اسپا ۋكول قويۋعا مۇلدە مۇمكىندىك جوق. كەش باتا تولعاعى جيىلەپ،ءجۇرۋ قيىن بولعان سوڭ،ەسىك-تەرەزەدەن تامتىق جوق ءبىر كونە قورانى پانالادىق. تاياۋ ماڭدا ءۇي اتاۋلى  جوق. سىرت   الاي-دۇلەي بوران، قورانىڭ ورتاسىنا قي جاقتىق. سۋ قي مازداپ جانباي،  قورانىڭ ءىشى كوك ءتۇتىن بولدى.   ىرگەدەن بوران اڭىراپ،قار ۇيتقىپ تۇر. قولعا ىلىنگەن زاتتارمەن  تەسىكتەردى تىعىندادىق. جاعدايدىڭ قيىندىعىنان بالانىڭ بەتىمەن كەلىپ تۇرعانىن العاشىندا اڭداماپپىن، بايقاعاننان كەيىن قۇرساقتىڭ سىرتىنان ەپتەپ دۇرىستاعان بولىپ   جاتىرمىن،قول شىراقتىڭ دا توگى ءبىتىپ،قورانىڭ ءىشى تاس قاراڭعى بولدى. ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا بالا اقىرى امان-ساۋ دۇنيەگە كەلدى،انا مەن بالا امان قالدى. 

بۇل قاقاعان قىستا كورگەن جاپامىز بولسا، جازدىڭ ىستىعىندا كەزدەسكەن  قيىنشىلىق دەگەنىڭىز دە وڭاي  ەمەس ەكەن. 90-جىلداردىڭ ورتاسىندا شىجىعان تامىزدا وراز اتتى ازاماتتىڭ ايەلى تولعاتىپ جاتىر دەپ اۋىل ورتالىعىنان 5-6 كيلومەتر شالعايداعى  جەرگە   شاقىردى. بۇلار مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلداناتىن وتباسى ەكەن دە اۋىراياق ايەلدىڭ جاعدايىنا قارايلاپ،جايلاۋعا كوشە الماي،نە ەلدى مەكەنگە جەتە الماي،يەن دالادا قوسپەن وتىرىپ قالىپتى. قوستىڭ ماڭايىنداعى ءشوپتىڭ قالىڭدىعى كىسى بويىنان  اسادى. ماساسى  ەرەكشە قالىڭ. بەت-اۋزىمىزدى تۇك قويماي شاعىپ،بەتىمىز گۇپ بولىپ ءىسىپ كەتتى. ماسادان قورعانۋ ءۇشىن،قوستىڭ  ءتورت جاعىنا جۋساندى ءۇيىپ جاعىپ ءتۇتىن سالدىق. تۇتىننەن كوزىمىز اشىپ مازامىز كەتتى. بالاسى كولدەنەڭ كەلىپ،ايەل تالايعا دەيىن بوسانا الماي قاتتى قينالدى. ۇلكەن شيپاحاناعا جوتكەگەنگە حال-جاعدايلارى كوتەرمەيدى،كولىكتىڭ دە ىڭعايى جوق. الدىمەن جاعدايعا قاراي اسپا ۋكول قويىپ،سونسوڭ سىرتىنان باسىپ، اقىرىنداپ بالانى تۇزەدىم. اقىرى ەكى كۇن تولعاتقان ايەل ءتۇن  ورتاسىندا شام جارىعىمەن امان-ەسەن بوساندى،-دەپ ءسوزىن دوعاردى.

گۇڭشىعا شيپاگەر بولىپ كوشىپ بارۋدان بۇرىن قىزىلتۋ گۇڭشىسىنا (قازىرگى جيەك قالاشىعى)  قاراستى  جۋانيەدۇي    ( كاسىپتىك اترەت،جەرلىك قازاقتار جويادۇي دەيدى ) دەگەن جەردە تۇرىپتى. ول ارادا تۇرعىنداردىڭ ۇشتەن ءبىرى حانزۋ جولداستار  بولعاندىقتان،ءبىرسىپىرا حانزۋلارمەن جاقسى ارالاسىپتى. تۇرمىسى تومەن جاڭ شينلۋ ەسىمدى حانزۋ ازاماتى ىشكەرىدەن كەلگەندە كومەكتەسىپ،قالىڭ اياق كيىم،قالىڭداۋ سىم،كورپە-جاستىق،ىشەر اس بەرىپ تۇرىپتى. ونىڭ وكپەسى  قابىنعان  بالاسىن اقىسىز ەمدەپتى. 

اۋقاتى تومەن،كەدەي  ياڭ شياۋ    ەسىمدى ازاماتتىڭ ايەلى العاشقى بالاسىن سوزىلمالى تۋىت،ياعني جاي تولعاق  بولىپ،بوسانا الماي ۇيىندە ەكى كۇن تولعاتىپتى. اۋدانعا،گۇڭشىعا جولداعانمەن،اقشا مەن كولىكتىڭ ىڭعايى جوق بولعاندىقتان،قينالعانى  سونشالىق،ۋكول قويىپ،قولىنان كەلگەن امالىن جاساپ،امان-ەسەن بوساندىرعان ەكەن. 

قىزىلتۋ گۇڭشىسىندا گانسۋ ولكەسىنەن كەلگەن يان جىنتاڭ،يان حىشاڭ ەسىمدى   اعايىندى ەكى حۇيزۋ ازاماتى العاش كەلگەنىندە باسپاناسىن قويىپ،ىدىس -اياعى دا جوق   ەكەن. جومارت قاكەڭ ولارعا وتىرعان ءۇيىنىڭ ىرگەسىندەگى ءۇيىن بەرىپتى. 

1995-جىلى جاڭ حۋايرۇڭ ەسىمدى حانزۋ جولداس ءتۇن ىشىندە ايداپ كەلە جاتقان تراكتورىمەن ورعا ءتۇسىپ كەتىپتى. شىرعالاڭ سالدارىنان  توبەسىنىڭ  قالىڭ قۇيقاسى الاقانداي  ۇلكەندىكتە سىدىرىلىپ جالبىراپ قالعان ەكەن،ءبىر اياعى سىنىپ،تەرىنى   تەسىپ شىعىپ كەتىپتى. توبىق بۋىنى اراسىنا ەت پەن تەرى قىسىلىپ قالىپتى. قول شىراقتىڭ جارىعىندا الگى ادامنىڭ جالبىراعان باس   قۇيقاسىن ورنىنا  شاپتاپ،3 ساعات   دەگەندە اينالدىرا تىگىپ شىعىپتى. بۇعان تۇپ-تۋرا 42 ءجىپ كەتىپتى. باس قۇيقاسىن شاپتاپ تىگىپ بولعان سوڭ توبىق بۋىنىنا قىسىلعان ەت پەن تەرىنى قىسقىشپەن قىسىپ تارتىپ شىعارعان. سىنىپ پارشالانعان اياعىن ايماقتىق شيپاحاناعا شەگەلەۋگە اتتاندىرىپتى.

-سىنىق سالۋدى شاعانتوعايداعى تانىمال وتاشى داۋلەت اقساقالدان ۇيرەنگەن ەدىم. ءبىر جولى ما فاميليالى حۇيزۋ ازاماتى كۇرەكپەن  جەر  اۋدارىپ جاتىپ، ابايسىزدا كىشكەنە شىناشاعىن  قايىرىپ الىپتى. اۋداندىق شيپاحانا شىققان بۋىندى وپەراتسيا جاساپ بارىپ ورنىنا سالاتىنىن ايتىپتى. دەنەسىنە پىشاق دارىتقىسى كەلمەگەن بۇل ازامات وزگەلەردەن ەستىپ، مەنى ىزدەپ كەلگەندە ساۋساق بۋىنىن ىڭعايىنا قاراي تارتىپ ورنىنا ءتۇسىرىپ بەردىم. تاڭ قالعان ول قازاق  حالقىنىڭ وتاشىلىق ونەرى نەتكەن  كەرەمەت ەدى دەپ اۋىز  جاپپاي العىسىن جاۋدىرا بەردى -دەيدى ارەدىكتە قاپاس قارت. 

ساعاي ەسىمدى ازاماتتىڭ قاپاس اعانىڭ قولىنان ەمدەلىپ ساقايعانىن ەستىپ حابارلاسقان ەدىم،ول: «بىلتىر اۋىلىمىزداعى ءبىر تويدا قىزۋلىقپەن لاق تارتۋعا شىققانمىن. اتتان   جىعىلىپ،بۇعانام مەن اياعىم سىنىپ،اۋداندىق  شيپاحاناعا   كورىندىم. شيپاگەرلەر وپەراتسيا جاساپ،سىنعان بۇعانا سۇيەكتى شەگەلەيتىنىن، بۇعان 4-5 مىڭ يۋان اقشا جۇمسالاتىنىن،وپەراتسيادان كەيىن ءبىر ايدان   ارتىق ۋاقىت كۇتىنۋ كەرەك  ەكەنىن ايتتى. سودان قاپاس اعاعا كەلدىم. ول كىسى رەنتىگەن قاعازىن مۇقيات كورىپ شىققان سوڭ،ەمدەپ ساقايتۋعا بولاتىنىن ايتىپ،سۇيەكتى تاڭۋعا قاجەتتى ماتەريالداردى العىزدى دا، سىنعان ورىندى ادەمىلەپ تاڭىپ بەردى. ءبىر ايعا جۋىق ۋاقىتتا تولىق ساقايىپ كەتتىم. اياق -قولىنىڭ بۋىندارى شىعىپ،سۇيەگى سىنىپ وكشە سۇيەگى پارشالانىپ،بىلەزىك بۋىنى،     اياعىنىڭ باشبايلارى ءۇزىلىپ،ەمدەلۋ قارجىسىنان قينالعان تالاي قيىنشىلىعى بار ادامدار قاپاس اعانىڭ وسىنداي كەرەمەت ونەرى مەن ىزگى  جاردەمىن  كورگەن ەدى» دەدى ول العىس سەزىمىن اقتارىپ. 

قاپاس اعا اڭگىمە  سوڭىندا  ويىن قىسقاشا قورىتىپ: 

-جالپى شيپاگەرلىك كاسىپپەن شۇعىلدانعان عۇمىرىمدا حالىق تۇرمىسىندا ءجيى ۇشىرايتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋدەن سىرت،سۇندەتتەۋ،سىنعان،شىققان سۇيەكتى سالۋ،كوپ ءتۇرلى تەرى  اۋرۋلاردى ەمدەۋ،مۇرىن قابىنۋدى قان الىپ     ەمدەۋ، تۋىت اناسى بولۋ جۇمىستارىن كوپ ىستەدىم. ول كەزدە بۇگىنگىدەي تەگىس جول،جۇيتكىگەن موتورلى كولىك قايدان بولسىن،جەڭىل اۋرۋ بولماسا، ناۋقاستاردىڭ كەيبىرى شيپاگەرگە كەلە المايدى. كوبىندە تابانىمىزدان توزىپ ءوزىمىز  بارامىز،ءدارى ساندىعىن اسىپ الىپ، كۇنىنە 10-20 كيلومەتر جولدى جاياۋ جۇرەمىز. ول تۇستا استىمىزعا مىنەر ات نەمەسە ۆەلوسيپەد تۇسسە ەڭ ۇلكەن كولىككە قولىمىزدىڭ جەتكەنى سول. ەمدەۋ مۇمكىنشىلىگىمىز جوق ناۋقاستاردى ۇلكەن شيپاحانالارعا وگىز اربامەن    جونەلتكەن جايتتەر دە بولدى. وزەن  بەتىنە قاتقان مۇزدىڭ جارىلىپ كەتۋ حاۋپى بولاتىندىقتان، اتتى جىعىپ،ءتورت اياعىن بۋىپ، بىرنەشە ازامات  ارقانمەن سۇيرەپ  سىرعاناتىپ  وتكىزۋشى ەدىك. جاياۋ ءوتىپ بارا جاتقاندا مۇز جارىلىپ،سۋىق سۋ كەشىپ تە جۇردىك. ۇزاق ۋاقىت سۋىقتاعى جۇرىستەن اياعىم رەۆماتيزمگە شالدىعىپ، جۇمىستىڭ   قاجەتىنەن شىعا الماي قالامىن با دەگەن الاڭداۋشىلىقتان 2000-جىلى دەمالىسقا شىقتىم.

ءيا، بۇل كۇندەرى ءوز الدارىنا شيپاحانا، ءدارىحانا اشىپ اۋقاتتانىپ كەتكەن شيپاگەرلەر از ەمەس. ەگەر قاپاس اعا اۋرۋىنان ساقايعان ناۋقاستاردىڭ ريزالىعىنان پايدالانىپ،اقشا مەن دۇنيە جيعاندا اۋىلداعى ماڭداي الدى  قالتالىلاردىڭ  ءبىرى بولارىندا داۋ جوق ەدى. ءبىراق ونى ازاماتتىق ارى كوتەرمەگەن.   

«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت، نۇرى تاسىسىن» دەگەندەي،شيپاگەردە ناۋقاستى ەمدەۋ سىندى قاسيەتتى بۇلتارماس    بورىش بولعانىمەن،ولار دا پەندە بولعان سوڭ،پەندەلىك السىزدىكتەن ادا،ادامي ارمان مەن ۇمىتتەن مۇلدە قۇرىق ۇستاعان جاندار ەمەس قوي. كەزەگى  كەلگەندە قاپاس اعامىزدىڭ دا مىندەتتى تۇردە ەڭبەگىنىڭ ءتيىستى باعاسىن الىپ،داڭق تورىنەن كورىنىپ،بالا-شاعاسىنىڭ،ەل-جۇرتىنىڭ ماقتانىشىنا اينالۋى كەرەك دەپ ويلايمىز.



رەداكتورى: ارداق  كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn